Boela kwa Blog
Go Obamela mSCOA le MFMA mscoa chart of accounts municipal finance mfma compliance national treasury south-africa

mSCOA Chart of Accounts: Tlhahiso e e Feleletseng ya 2026 bakeng sa Mmmasepala ya SA

Dolobha Team 15 metsotso go buisa
mSCOA Chart of Accounts: Tlhahiso e e Feleletseng ya 2026 bakeng sa Mmmasepala ya SA

Mo tekolong ya 2022–23 ya puso ya selegae, fela 16% ya mmmasepala ya Afrika Borwa di fihlile tekolo e phepa. E nngwe ya dithuša tše kgolo tša maikutlo a a nang le diletso le a masiama e ne e le tirisong e fosa goba e sa felele ya Municipal Standard Chart of Accounts (mSCOA). Mo nakong e le nngwe, mmmasepala e 15 di kwadile tšhenyegelo ya ICT e le zero mo dikwalong tša ngwaga tša ditšhelete — e seng ka gore di ne di sa dire tšhenyegelo ya theknoloji, mme ka gore di palelwa go e ranola le go e bega ka nepo. Phoso ya mofuta oo e tlhagisa diphitlhelo tša Auditor-General, e fokotsa tumelo, mme e dira gore go be botlhoko go mmmasepala go rerela le go baakanya bajaete. Tlhahiso e ya mSCOA chart of accounts e kwadilwe bakeng sa ba-CFO ba mmasepala le babaedi ba ditšhelete ba ba hlokang motšhinyi o o dirisiwago, o o nang le tumelo: mSCOA ke eng, dikarolo tše supa di šoma jang, ranolo e fokola kae, le gore o di diragatsa le go di boloka jang. Bakeng sa tlhakiso e bophara, bona mSCOA ke eng.

mSCOA chart of accounts ke eng?

Municipal Standard Chart of Accounts (mSCOA) ke thulaganyo e e tšoanang ya ranolo e mmasepala yohle ya Afrika Borwa e swanetšego go e dirisa go kwala le go bega ditiragalo tša ditšhelete. E laelwa ke Local Government: Municipal Finance Management Act 56 of 2003 (MFMA) le Municipal Standard Chart of Accounts Regulations (jaaka e fetotsweng). National Treasury e boloka le go gatiša thulaganyo ya mSCOA gore data ya ditšhelete tša mmasepala e kgone go bapiswa magareng ga mmmasepala, go kopanywa kwa maemong a porofense le a naga, le go tekolwa ka tsela e tsamaelanego.

Ka puo e e bonolo: ranta e nngwe le e nngwe mmasepala e e boneng, e e dirisang, goba e e golegileng e swanetše go tsenngwa ka setlhopo sa dikhoutu tše di laetsweng. Dikhoutu tše di araba mang, eng, kae, le ka ntlha yang — fund efe, function efe, item (mofuta wa ditšhelete tše di tsenang goba tšhenyegelo) efe, projeke efe goba region efe, le jalo. Fa mmasepala yohle e dirisa lenaneo le le nngwe la akhaonto le melao ya ranolo, National Treasury le Auditor-General di ka netefatsa gore dikwalo tša ditšhelete di feletse, di bapisega, mme di latela. Fa ranolo e fosa goba e tlhokega, o bona mefuta ya diphitlhelo tša tekolo e e neng e le gale: dipolelo tše di fosa tše di boteng, go sa latela MFMA, le dithalo tša zero goba tše di sa utlwalego (jaaka tšhenyegelo ya ICT e le zero) tše di sa bontšhi nnete.

Go utlwisisa le go dirisa mSCOA chart of accounts ka jalo ga e optional. Ke nyako ya molao le motheo wa go bega ga ditšhelete tša mmasepala tše di nang le tumelo. Setseng sa tlhahiso e e hlalosa dikarolo tše supa tša mSCOA, tsela ranolo e šomang ka yona mo tirong, diphoso tše di tlwaelegileng, le gore o di diragatsa jang mo mmasepaleng ya gago.

Dikarolo tše Supa tša mSCOA di Hlalositswe

Thulaganyo ya mSCOA e agilwe mo dikarolong tše supa. Tiro yohle e swanetše go ranolwa mo dikarolong tše gore e kgone go begiwa ka nepo mo dikwalong tša ngwaga tša ditšhelete le mo dithomelong go National Treasury.

Karolo ya Project

Karolo ya project e bontsha projeke e itseng (fa e gona) tiro e amanago le yona. Diprojeke tša thepa, ditlhohlo tše di kopanego le mananeo a itseng, le mananeo a a thekgeditsweng ke baabi ke mehlala e tlwaelegileng. Ga tiro yohle e na le khoutu ya projeke — fela tše di kopanego le projeke e e tlhalositsweng. Go dirisa karolo ya projeke ka nepo go netefatsa gore go bega ga projeke (mohl. bakeng sa ditlhohlo tše di nang le maemo goba mananeo a thoto) go nepile le go tekologa. Go ranolwa gabotlana goba go tlhokega ga karolo ya projeke bakeng sa tšhenyegelo e e thekgeditsweng ke tlhohlo ke mohlodi o o atelelang wa diphitlhelo tša Auditor-General.

Karolo ya Fund

Karolo ya fund e bontsha gore tiro e amana le fund efe. Mmmasepala gantsi di šoma ka difund tše dintši: fund ya go šoma (fund e jaanong), fund ya metsi, fund ya motlakase, fund ya tlhweko, le tše dingwe jaaka di tlhalositswe mo thulaganyong ya mmasepala ya difund. Ditšhelete tše di tsenang le tšhenyegelo di swanetše go abelwa fund e e nepileng gore maemo le tiro ya fund e nngwe le e nngwe e kgone go begiwa e ikgethile. Go kopanya difund — mohl. go kwala ditšhelete tše di tsenang tša motlakase mo fundeng ya go šoma — di fetola dipego tša fund mme di ka tlisa go sa latela MFMA le melao ya mSCOA.

Karolo ya Function

Karolo ya function e hlalosa tirelo ya mmasepala goba karolo ya tirelo. Mehlala e akaretsa taolo, ditirelo tša setšhaba, tšhireletso ya setšhaba, ditsela le thomamo, metsi, motlakase, taolo ya dithoto tše di latlileng, le merero. National Treasury e fana ka lenaneo la dikhoutu tša function. Go ranolwa ka nepo ga function go botlhokwa go bega ga karolo le go araba dipotso tše di jaaka “re dirile tšhenyegelo e kae mo tšhireletsong ya setšhaba?” goba “ditšhelete tša re tsenang tša metsi di ne di le kae?” Dikhoutu tše di fosa tša function di fokotsa boteng jwa AFS mme gantsi di tlhagisa diphitlhelo tša polelo e e fosa.

Karolo ya Item

Karolo ya item ke “mofuta” wa ditšhelete tše di tsenang goba tšhenyegelo. E araba gore tiro ke mofuta ofe: ditshenyego tša basebenti, thekgo e kgolo, tšhenyegelo ya thepa, ditlhohlo tše di amogetsweng, ditefelo le diteko, le jalo. Karolo ya item ke e nngwe ya dikarolo tše di tseneletseng kwa mSCOA chart of accounts; ranolo ya item ya National Treasury e bophara gore data e bapisegago e kgone go kgobokanywa mo mmmasepaleng yohle. Diphoso mo — jaaka go kwala tšhenyegelo ya ICT kwa tlase ga item e fosa (goba e seng kae, e tlisa tšhenyegelo ya ICT e le zero mo AFS) — di gare ga diphoso tše di tlwaelegileng tša ranolo.

Karolo ya Region

Karolo ya region (goba karolo ya tikologo) e bontsha karolo ya tikologo tiro e amanago le yona, mo go siameng. E dirisiwa bakeng sa mmmasepala e di hlokang go bega ka ward, district, goba karolo e nngwe ya tikologo. Ga tiro yohle e hloke khoutu ya region; e ikaegile ka dinyako tša mmasepala tša go bega le mohuta wa tiro. Mo go bega ga region go hlokegileng, dikhoutu tše di fosa goba tše di tlhokegileng tša region di ka ama nepagalo ya dipego tša tikologo le, mo mabakeng a mangwe, go bega ga tlhohlo goba kabo.

Karolo ya Costing

Karolo ya costing e thekga kabo ya tšhenyegelo le costing e e theilwe mo tiro. E dirisiwa go baka ditshenyego go ditiro tše itseng, disentsi tša tšhenyegelo, goba mananeo. Karolo e e thusa mmmasepala go utlwisisa tšhenyegelo ya nnete ya go ntsha ditirelo mme e thekga bajaete le go seta ditefelo. Tirisong e fosa goba go tlhoka karolo ya costing go ka dira gore go be botlhoko go bontsha poelo ya tšhenyegelo goba go laodisa ditefelo le ditlhohlo go ya ka MFMA le molao wa ditšhelete tša mmasepala.

Municipal Standard Classification (MSC)

Karolo ya Municipal Standard Classification (MSC) e fana ka dikaego tše dingwe tše di tšoanang tše di oketsang tše dingwe. E dirisiwa bakeng sa dinyako tše itseng tša go bega le tlhatlhobo tše di laetsweng ke National Treasury. MSC e netefatsa gore mefuta e itseng ya ditiragalo (mohl. ka sebopego sa ikonomi goba mananeo) e kgone go begiwa ka tsela e tsamaelanego. Dithopha tša ditšhelete di swanetše go dirisa thulaganyo ya MSC e e jaanong e e gatišitsweng ke National Treasury mme di netefatse gore ditiragalo tše di amanego tšohle di ranolwa go ya ka yona.

Mmogo, dikarolo tše supa di bopa mSCOA chart of accounts. Tiro yohle e amang dikwalo tša ditšhelete e swanetše go kwadiwa ka mebalo ya karolo e e siameng gore general ledger le dipego tše di latelago di tsamaisane le thulaganyo ya mSCOA e e tšoanang. Bakeng sa melao e tseneletseng ya ranolo le tlhahiso ya karolo e nngwe le e nngwe, bona mSCOA segment classification e e hlalositsweng.

Ranolo ya mSCOA e Šoma jang mo Tirong

Ranolong mo tirong bolela gore nako nngwe le nngwe tiro e tsaywa — tefelo, tumo, journal — motho goba tsamaiso e e e tsenyago e kgetha dikhoutu tše di siameng bakeng sa karolo e nngwe le e nngwe e e dirisiwago. Kopano ya dikhoutu tša karolo e laela gore tiro e tla bonala jang mo dipegong le mo dikwalong tša ngwaga tša ditšhelete.

Mohlala: Mepo ya basebenti ba tlhweko ya metsi.
Tiro e ka kwadiwa e le: Fund = Fund ya Metsi; Function = Metsi; Item = Ditshenyego tša basebenti (ka khoutu e e siameng ya item bakeng sa mepo); Project = e sena (fa e sa amane le projeke); Region = karolo ya lefelana la tlhweko fa go bega ga region go dirisiwa; Costing = Tiro ya tlhweko ya metsi. Fa e nngwe ya tše e fosa — mohl. Function = Taolo e lego Metsi — AFS e tla bolela ditshenyego tša metsi gabotlana mme e oketse ditshenyego tša taolo.

Mohlala: Tlhohlo e amogetsweng bakeng sa projeke e itseng ya thoto.
Fund = Go šoma (goba fund e laetsweng bakeng sa tlhohlo); Function = function e e ntshang projeke (mohl. Ditsela); Item = Ditlhohlo tše di amogetsweng; Project = khoutu e itseng ya projeke bakeng sa projeke ya thoto; Region le Costing jaaka di hlokega. Go tlhoka khoutu ya projeke go ka tlisa gore maemo a tlhohlo a sa kgone go latelwa le go diphitlhelo tša Auditor-General mo go bega ga tlhohlo e nang le maemo.

Mohlala: Dikgetho tša software ya ICT.
Fund = Go šoma (gantsi); Function = Taolo (goba Ditirelo tša Korporate, go ikaegile ka lenaneo la function la gago); Item = item e e siameng ya mSCOA bakeng sa tšhenyegelo ya ICT/software. Fa khoutu ya item e fosa goba tiro e sa ranolwa kwa tlase ga item e amanago le ICT, phetho e ka nna zero goba tšhenyegelo e fosa ya ICT mo AFS — e le phoso e e nepileng e e tlising mmmasepala e 15 go bega tšhenyegelo ya ICT e le zero. Nepo ya maemo a item e botlhokwa.

Dithopha tša ditšhelete di swanetše go šoma go tswa kwa tokomaneng ya mapego e e kopanyang lenaneo la bona la akhaonto (goba thulaganyo ya akhaonto ya ERP/software ya mmasepala) le dikarolo tša mSCOA le dikhoutu. Thuto le ditsela tše di hlakileng di fokotsa kotsi ya ranolo e e sa laolwang goba e fosa. Bakeng sa tlhahiso e e tseneletseng ya diphoso tše di tlwaelegileng, bona diphoso tše di tlwaelegileng tša mSCOA classification.

Diphoso tše di Tlwaelegileng tša Ranolo tše di Tlhagisang Diphitlhelo tša Auditor-General

Dipego tša Auditor-General di gatelela gape dinyaki le go bolela tše di amanago le mSCOA. Dipatrone tše di latelago di gare ga tše di tlwaelegileng le tše di senyang kwa gofetego.

  • Dikhoutu tše di fosa goba tše di tlhokegileng tša item — Ditšhelete tše di tsenang goba tšhenyegelo e kwadilweng kwa tlase ga dikhoutu tše di fosa tša item (mohl. tšhenyegelo ya ICT e seng kwa tlase ga dithalo tša ICT) goba e sa ranolwa kae, e tlisa zero goba dipalo tše di sa utlwalego mo AFS. Seo se fokotsa tumelo ya dikwalo tša ditšhelete tota.
  • Ranolong e fosa ya function — Ditiragalo di abelwa function e fosa (mohl. tšhenyegelo ya metsi mo taolong), di fetola go bega ga karolo mme di dira gore go be thata go bapisa tiro magareng ga mmmasepala goba go laola function e e nepileng.
  • Diphoso tša fund — Ditšhelete tše di tsenang goba tšhenyegelo e kwadilweng mo fundeng e fosa, goba e sa abelwa fund, e tlisa dipego tše di fosa tša fund le kotsi ya go sa latela go thibelwa goba dinyako tša fund.
  • Dikhoutu tše di tlhokegileng goba tše di fosa tša projeke — Tlhohlo e nang le maemo goba tšhenyegelo e amanago le projeke e sa kopanego le karolo e e siameng ya projeke, e tlisa diphitlhelo mo go latela tlhohlo le go bega ga projeke.
  • Dikhoutu tše di sa tsamaelanego goba tše di fetileng — Go dirisa dikhoutu tša mSCOA tše di kgologolo goba tše di fetileng morago ga gore National Treasury e tokafaditse thulaganyo, goba go dirisa dikhoutu ka tsela e sa tsamaelanego mo ditiragalong tše di tšoanago.
  • Popoleišo e sa felele ya karolo — Go siya dikarolo di le siego mo di hlokegileng, goba go dirisa dikhoutu tša “catch-all” kwa ntle ga ranolo e tseneletseng e e nepileng.

Diphoso tše gantsi di okediwa fa mmmasepala di ikaegile ka go kwala ka seatla kwa ntle ga netefatso. Thuto, ditsela tše di hlakileng, le software e e laelang thulaganyo ya mSCOA le e netefatsang ranolo di ka fokotsa kotsi thata. Bakeng sa pono e bophara ya se battekolo ba batlang, bona go fihlela tekolo e phepa ya mmasepala le dinyako tša go latela MFMA bakeng sa 2026.

Kgato ka Kgato: Go Diragatsa mSCOA mo Mmasepaleng ya Gago

Go diragatsa goba go tokafatsa go latela mSCOA ke tsamaiso e e rulagantsweng. Dikgato tše di latelago di fana ka tsela e e dirisiwago.

1. Bona thulaganyo ya mSCOA e e jaanong.
Tsaya thulaganyo ya mSCOA e e sa fetogeng, dintlhaloso tša karolo, le dithopha tša dikhoutu go tswa go National Treasury. Netefatsa gore o dirisa paka e e amanago le ngwaga wa ditšhelete wa gago. Boloka log ya diphetogo fa Treasury e ntsha ditokomiso.

2. Bapisa lenaneo la gago la akhaonto la jaanong le mSCOA.
Thala akhaonto yohle (goba kopano ya akhaonto) mo general ledger ya gago mme o abe mebalo e e siameng ya karolo ya mSCOA go e nngwe le e nngwe. Mo akhaonto e nngwe e ka dirisiwang bakeng sa ranolo e fetileng e le nngwe (mohl. difunction tše di fapanego), tlhalosa melao gore basebedisi ba kgetha dikhoutu tše di siameng maemong a tiro. Kwala mapego e mme o e boloke kwa tlase ga taolo ya paka.

3. Baakanya tsamaiso ya ditšhelete ya gago.
Fa o dirisa software ya mmasepala goba ERP, baakanya lenaneo la akhaonto le melao ya netefatso go bontsha thulaganyo ya mSCOA. Dikarolo tše di laetsweng di swanetše go laelwa (mohl. Fund le Function di hlokega gantsi); dikopanego tše di sa dirego tša dikhoutu di swanetše go thibelwa. Ditshate tša mSCOA tše di baakantsweng pele di fokotsa nako ya go seta le diphoso tša ranolo.

4. Ruta basebenti ba ditšhelete le bajaete.
Netefatsa gore mongwe le mongwe yo o tsayang goba a amogetseng ditiragalo a utlwisisa dikarolo tše supa, dithopha tša dikhoutu, le mapego ya gago. Dirisa mehlala ya nnete go tswa mmasepaleng ya gago. Gatelela tshusumetso ya ranolo e fosa mo AFS le diphegong tša tekolo.

5. Dira diteko tša parallel goba tša go tsamaisanya.
Pele le morago ga go thoma, tsamaisanya sampole ya ditiragalo le dikarolo tša mSCOA. Sekaseka gore kakaretso e kgolo (mohl. ditshenyego tša basebenti, ditlhohlo, ICT) di tsamaisana le ditebego le le dikgolong tša pele fa go siameng. Nyakisisang le lokisa ranolo e e fosa.

6. Tsena netefatso le tlhatlhobo.
Dirisa dinetefatso tša tsamaiso (mohl. dikhoutu tše di thibelweng go dikhoutu tše di siameng, maele a a laetsweng) le dithlhatlhobo tša nako le nako ya ditiragalo tše di nang le theko e kgolo goba kotsi e kgolo. Dirisa go latela mSCOA e le karolo ya dikhoutu tša bofelo jwa kgwedi le bofelo jwa ngwaga.

7. Rerela ditokomiso.
Fa National Treasury e fetola thulaganyo ya mSCOA, sekaseka tshusumetso mo mapegong le baakanyong ya tsamaiso ya gago, tokafatsa bobedi, ruta gape fa go hlokega, mme o bolelle diphetogo go basebedisi botlhe.

Tsela e, e thekgeditsweng ke tsamaiso le setso tše di siameng, e baya mmasepala ya gago maemong a a nonofileng thata go fihlela tekolo e phepa le go bega go e tshepelwang. Bakeng sa setlhopo sotho sa ditebego tša taolo, bolelela dinyako tša go latela MFMA bakeng sa 2026.

Software e Automate jang Go Latela mSCOA

Go kwala ka seatla go na le kotsi ya diphoso, kakhudugolo fa basebenti ba le kwa tlase ga kgatelelo mme dithopha tša dikhoutu di letelele. Software ya ditšhelete ya mmasepala e e jaanong e ka fokotsa kotsi eo ka go aga mSCOA mo gare ga tsamaiso.

Tsamaiso e e reretsweng bakeng sa mmmasepala ya Afrika Borwa e ka baakanya lenaneo la akhaonto pele gore e tsamaisane le dikarolo tša mSCOA le dithopha tša dikhoutu tša jaanong. E lego gore basebenti ba ditšhelete ba thoma go tswa kwa templateeng e e latelago mme ba e fetole fela moo dikgetho tša mmasepala di letelwang. Seo se bolokela nako mme se fokotsa kotsi ya diphoso tša thulaganyo.

Netefatso mo go tsaya e le botlhokwa thata. Fa mosebedisi a tsenya tiro, tsamaiso e ka laela dikarolo tše di laetsweng (mohl. Fund, Function, Item), thibela dikgetho go dikhoutu tše di siameng, mme e lemose goba e thibe dikopanego tše di sa dirego. Seo se thibela diphoso tše dintši tša ranolo tše di tlising tšhenyegelo ya ICT e le zero, go bega gabotlana ga function, goba kabo e fosa ya fund. Tsamaiso tše dingwe di thekga go šišinya ka boithaopo ga dikhoutu go theilwe mo morekisi, akhaonto, goba patrone ya histori — kwa ntle ga go feta dinyako tša tlhatlhobo ya motho fa go siameng.

Go bega le go tsamaisanya di a bonagala fa general ledger e setse e latela mSCOA: dipego tše di laetsweng le dithopha tša AFS di ka ntsha tota go tswa kwa ranolong e e neng e dirisiwa mo go tsaya. Ga go hlokege go ranola gape goba go abela gape bofelo jwa ngwaga, e leng kae mmmasepala e nngwe e tsenyang diphoso goba matlhagatlhaga.

Fa o sekaseka software ya mmasepala, nagana gore na e baakanya lenaneo la akhaonto la mSCOA pele mme e netefatsa ranolo mo go tsaya; bokgoni joo bo thekga mefuta ya go bega e e tshepelwang e e thekgang go fihlela tekolo e phepa ya mmasepala.

Dithuso tše Kgolo le Dikgopolo

Go sala o latela mSCOA chart of accounts go hloka go dirisa mohlodi o o semmuso le go sala o na le ditokomiso. Dithuso tše di latelago di botlhokwa bakeng sa dithopha tša ditšhelete tša mmasepala.

  • National Treasury — mSCOA:
    National Treasury e gatiša thulaganyo ya Municipal Standard Chart of Accounts, dintlhaloso tša karolo, dithopha tša dikhoutu, le dithlahiso tša tirisong. Sekaseka weebosaete ya Treasury bakeng sa paka ya mSCOA ya jaanong le dikhampolara goba diphetogo tše di amang ngwaga wa ditšhelete wa gago.

  • MFMA le molao o amanago:
    Local Government: Municipal Finance Management Act 56 of 2003 (Molao 56 wa 2003) le Municipal Standard Chart of Accounts Regulations (jaaka di fetotsweng) ke motheo wa molao wa mSCOA. Netefatsa gore setlhopha sa gago sa molao goba taolo se na le phihlelelo go diphetogo tše di sa fetogeng mme ditsamaiso tša gago di tsamaisana le Molao le melao.

  • Auditor-General South Africa:
    Dipego tše di jaanong tša Auditor-General mo pusong ya selegae le dipego tša tekolo tša mmasepala e nngwe le e nngwe di gatelela diphitlhelo tše di atelelang mo dikwalong tša ditšhelete le go latela. Go sekaseka tše di thusa dithopha tša ditšhelete go lebeletsa le go addressa dinyaki le go bolela tše di tlwaelegileng.

  • CIGFARO (Chartered Institute of Government Finance, Audit and Risk Officers):
    CIGFARO e fana ka thuto, tlhahiso, le go kopana bakeng sa basepadi ba ditšhelete ba puso kwa Afrika Borwa. Ditiragalo le dithoto tša bona gantsi di akaretsa mSCOA, go latela MFMA, le go baakanyega bakeng sa tekolo.

Dirisa dithuso tše go netefatsa tirisong ya gago, go ruta basebenti, le go boloka mapego le ditsamaiso tša mSCOA tša gago di tsamaisanego le National Treasury le MFMA. E kopantšhwane le ditsela tše di hlakileng le software e e siameng, tirisong e siameng ya mSCOA chart of accounts ke e nngwe ya dikgato tše di nonofileng tše mmasepala ya gago e ka di tsenya go bega go e tshepelwang ga ditšhelete le diphego tša tekolo tše di botoka.

mSCOA chart of accounts e e nepileng ke motheo wa go bega go latelago MFMA le diphego tša tekolo tše di nonofileng. Bona gore Dolobha e thusa mmmasepala jang go ntsha dipego tše di latelago mSCOA go tswa kwa mohleng o le mongwe wa nnete, ka lenaneo la akhaonto le netefatso di agilwe ka gare.

E kwadilwe ke

Dolobha Team

Ikopanye le rona