Swilaveko swa Nhlayiso wa MHSA: Nkongomiso wa Migodi ya Afrika-Dzonga

Vafambisi va nhlayiso eka migodi ya Afrika-Dzonga va rhwala ndzhwalo wumbirhi: ku hlayisa switirhisiwa swi ri karhi swi tirha na ku tiyisisa leswaku ku kamberiwa kun’wana na kun’wana, vukorhokeri, na rhekhodo swi enerisa Nawu wa Rihanyo na Vuhlayiseki bya Migodi. Ku hundza siku ra nawu leri faneleke ku hakeriwa kutani u lahlekeriwa hi xitifikheti, naswona vuyelo bya kona byi tlula swinene nkarhi wo yima. Ku twisisa swilaveko swa nhlayiso wa MHSA a hi swa ku tihlawulela; i masungulo yo tirha hi nawu na hi ku hlayiseka. Nkongomiso lowu wu veka leswi MHSA na milawu ya yona yi swi lavaka eka vathori mayelana na switirhisiwa, michini, ku tilulamisela ku ponisa, na ku hlayisa tirhekhodo. Yi tsaleriwe vatirhi va vuhlayiseki na vuhlayiseki eka matirhelo ya nsuku eGauteng, migodi ya platinamu eLimpopo na le N’walungu-Vupeladyambu, matirhelo ya malahla eMpumalanga, na swiyenge swin’wana swa timinerali. Ku nga khathariseki leswaku u tiyisisa maendlelo lama nga kona kumbe u aka ku landzelerisa ku suka eka xiyimo xa le hansi, swiyenge leswi landzelaka swa nyika wena xikombo lexi nga erivaleni na ndlela ya vuhlayiseki lebyi lunghekeleke oditi.

MHSA na Swiboha swa Muthori swa Switirhisiwa na Michini

Nawu wa Rihanyo na Vuhlayiseki bya Migodi (Nawu wa 29 wa 1996), tanihilaha wu cinciweke hakona, i nawu wo sungula lowu lawulaka rihanyo na vuhlayiseki eka migodi eAfrika-Dzonga. Yi tirha eka migodi hinkwayo na mintirho tanihilaha swi hlamuseriweke hakona eka Nawu, ku katsa na matirhelo ya le hansi ka misava na ya le henhla ka misava, naswona yi veka mintirho yo anama eka vathori, vatirhi, na vakhomi van’wana va mintirho. Nawumbisi wu seketeriwa hi milawu leyi peletaka swilaveko swa vuxokoxoko: michini na switirhisiwa, swibalesa, ku nghenisiwa ka moya, . ku tilulamisela ka xihatla na ku ponisa, na ku hlayisiwa ka tisisiteme leti khumbaka rihanyo na vuhlayiseki. Eka swipano swa vuhlayiseki, tindhawu leti faneleke swinene hi leti ti sindzisaka vuhlayisi bya nawu — ntirho lowu faneleke ku endliwa hi nkarhi lowu hlamuseriweke kumbe hi mpimo lowu hlamuseriweke, na vumbhoni lebyi hlayisiwaka ku kamberiwa. Ku landzelerisa ku sindzisiwa hi Ndzawulo ya Switirhisiwa swa Minerali na Eneji (DMRE), khale ka Ndzawulo ya Switirhisiwa swa Minerali (DMR). Vakamberi va nga endzela nkarhi wihi na wihi, va kombela tirhekhodo ni ku kambisisa switirhisiwa. Ku nga landzeleli milawu swi nga endla leswaku ku va na switiviso swa ku antswisa, ku hakerisiwa tihakelo, naswona eka milandzu leyikulu ku hehliwa. Nawumbisi a wu hambanisi exikarhi ka “ku hlayisa vuhlayiseki” na “ku hlayisa vuhumelerisi”; loko swi ri swa nkoka eka vuhlayiseki kumbe swi laveka hi nawu, swi fanele ku va tano ku hleriwe, ku dlayiwa ni ku rhekhodiwa.

Nawumbisi wu tlhela wu simeka rimba ra mavandla manharhu leri katsaka muthori, mfumo (DMRE), na vatirhi lava hlelekeke. Tikomiti ta rihanyo na vuhlayiseki na vayimeri va na mfanelo yo fikelela mahungu na ku nghenelela eka nkambisiso wa khombo na ku kamberiwa ka ku landzelela. Ku hlayisa swilaveko swa nhlayiso wa MHSA swi vonaka na ku va swi ri swa nkarhi wa sweswi i xiphemu xa ntirho wa nhlayiso na ndhavuko wa vuhlayiseki bya ntirhisano lowu Nawu wu wu languteleke. Ehansi ka MHSA, muthori (n’wini wa mugodi kumbe n’wini wa mfanelo ya mugodi) u na ntirho wo angarhela wo tiyisisa leswaku mugodi wu endliwile, wu akiwile, na ku tirhisiwa leswaku vatirhi va nga vi ekhombyeni leri nga fanelangiki. Ntirho lowu wu anama hi ku kongoma eka michini na switirhisiwa. Vathori va fanele ku tiyisisa leswaku:

Michini hinkwayo na switirhisiwa leswi tirhisiwaka emugodini swi swi lulamerile eka xikongomelo naswona swi hlayisiwile eka xiyimo xo tirha lexi hlayisekeke.
Michini na switirhisiwa swi kamberiwa, swi kamberiwa, na ku hlayisiwa hi ku landza swipimelo swa muendli kumbe mpimanyeto lowu ringanaka na wona, naswona hi ku fambisana na swilaveko swihi na swihi swa milawu.
Swihoxo leswi nga khumbhaka rihanyo kumbe vuhlayiseki swi tiveka no lulamisiwa switirhisiwa swi nga si tirhisiwa, kutani switirhisiwa swi susiwa entirhweni ku kondza swi lunghisiwa.
I vanhu lava nga na vuswikoti ntsena lava endlaka vuhlayiseki, ku lunghisa, na ku kambela laha ntirho wu nga khumbaka vuhlayiseki. Leswi “ku hlayisiwa eka xiyimo xo tirha lexi hlayisekeke” swi vulaka swona hi ku tirhisa swi tala ku hlamuseriwa eka milawu na le ka tikhodi ta matirhelo leti kongomisiweke eka mugodi. Switirhisiwa swo rhendzeleka, tisisiteme ta conveyor, ti fans to nghenisa moya, na switirhisiwa swa gezi hi ntolovelo swina mikarhi leyi vekiweke yo kambela na ku kambela. Vathori a va fanelanga va endla ntirho ntsena kambe va tlhela va hlayisa tirhekhodo leti kombisaka leswaku wu endliwe hi mani ni leswaku wu endliwe rini. Eka mintirho yo anama yo hlayisa ehansi ka nawu wa Afrika-Dzonga, . vona Swilaveko swa nhlayiso wa Nawu wa OHS eka vathori.

Swilaveko swa Nhlayiso wa Nawu Ehansi ka MHSA

Ku hlayisiwa ka nawu ehansi ka MHSA na milawu ya yona i nhlayiso lowu lavekaka hi nawu hi nkarhi lowu vekiweke kumbe hi mpimo lowu vekiweke. A swi vulavurisani na swona. Tindhawu leti tolovelekeke ti katsa:

Ndhawu	Ku kongomisa loku tolovelekeke
Tisisiteme ta ku rhendzeleka na tintambhu	Ku kamberiwa na ku kamberiwa ka tintambhu to rhendzeleka, switirhisiwa swo fambisa, na tisisiteme to buluka
Switirhisiwa swa ntshikelelo na swigwitsirisi	Ku kamberiwa na ku tiyisisiwa hi mihlangano leyi pfumeleriweke hi nkarhi lowu vekiweke
Switirhisiwa swa gezi	Ku vekiwa ka misava, nsirhelelo, na ku kamberiwa ka ndhawu leyi nga na khombo ku ya hi swipimelo swa gezi ra mugodi
Tisisiteme to nghenisa moya	Tifeni, tinyangwa, na swilawuri swa ku khuluka ka moya loku ringaneleke na vulawuri bya gasi ehansi ka misava
Switirhisiwa swo tima ndzilo na swa xihatla	Tisisiteme to sivela ndzilo, tinyangwa ta ndzilo, na switirhisiwa swo baleka hi xihatla
Migodi yitala ku hlayisa rejisitara ra nawu leri xaxameta nchumu wun’wana na wun’wana lowu nga ehansi ka nhlayiso wa nawu, nkarhi lowu lavekaka, siku ro hetelela ro hetisa, na siku leri landzelaka leri faneleke ku hakeriwa. Rhijisitara leri i xin’wana xa swilo swo sungula leswi vahloti va kombelaka ku swi vona. Swilo leswi kayivelaka kumbe leswi hundzeriweke hi nkarhi swi nga endla leswaku ku tekiwa magoza yo sindzisa.
Mikhuva leyi kongomeke na swipimelo swiya hi muxaka wa switirhisiwa na nawu lowu tirhaka. Eka tintambhu to soholota, milawu hi ntolovelo yi lava ku pimiwa na ku kamberiwa nkarhi na nkarhi, na swipimelo swo lahla leswi sekeriweke eka ku onhaka, tintambhu leti tshovekeke, na ku lahlekeriwa hi dyayimeta. Eka ti boilers na swibya swa ntshikelelo, ku kamberiwa nkarhi na nkarhi hi vulawuri byo kambela lebyi pfumeleriweke i ntolovelo. Ku vekiwa ka gezi eka tindhawu leti nga na khombo swi nga ha lava ku pfaleriwa nkarhi na nkarhi na
ku kamberiwa ka swihoxo swa misava. Migodi ya nsuku eGauteng leyi nga na tisisiteme to rhendzeleka ta xiyimo xo enta, matirhelo ya platinum eLimpopo na le Bushveld, na migodi ya malahla eMpumalanga yin’wana na yin’wana yi na tiphrofayili ta khombo leti kongomisiweke eka ndhawu. Nsinya wa nawu wa fana: kuma ntirho wun’wana ni wun’wana lowu nga enawini, wu hlela, wu hetisisa ni ku wu rhekhoda. Nchumu wun’we wa nawu lowu hundzeriweke hi nkarhi wu nga ringanela leswaku muhlahluvi a kanakana ku ringanela ka sisiteme ya vulawuri bya vuhlayiseki bya mugodi.

Swilaveko swa Nhlayiso na ku Kambela Muponisi loyi a Tiyimeleke (SCSR).

Switirhisiwa swo tiponisa leswi tiyimeleke (SCSR) i switirhisiwa swa nkoka swo ponisa vutomi leswi rhwariweke hi vatirhi va le hansi ka misava. Tinyika moya lowu hefemulaka kuringana nkarhi wokarhi hi nkarhi wa xiyimo xa xihatla xofana na ndzilo kumbe musi. MHSA na milawu swi veka swilaveko swo tika eka mphakelo, vuhlayiselo, nhlayiso, na ku kamberiwa ka swona.

Vathori va fanele ku tiyisisa leswaku:

Munhu un’wana na un’wana loyi a nga ha lavaka ku tirhisa SCSR u na mfikelelo eka leyi eka siku naswona yi nga eka xiyimo lexinene xo tirha.
Ti-SCSR ti hlayisiwa no hlayisiwa hi ku landza swiletelo swa muendli na swilaveko swihi kumbe swihi swa milawu.
Ku kamberiwa na ku kamberiwa ka nkarhi na nkarhi swi endliwa hi nkarhi lowu vekiweke (hakanyingi ku kamberiwa hi mahlo ka n’hweti na n’hweti na swikambelo swa nkarhi na nkarhi swa ntirho kumbe swa le benceni).
Tiyuniti leti hundzeriweke hi nkarhi kumbe leti nga na xihoxo ti susiwa entirhweni ivi ti siviwa; a swi fanelanga ku humesiwa kumbe ku rhwariwe exihundleni. Ku hlayisa tirhekhodo ta ti-SCSR i swa nkoka swinene. Vakamberi va ta langutela ku vona vumbhoni bya ku humesiwa na ku vuya, masiku yo kambela, mbuyelo wa swikambelo, na ku cinciwa ka tiyuniti leti fikeke emakumu ka vutomi bya tona bya ntirho. Migodi yotala yi landzelela ti SCSR hi nomboro ya serial na siku leri faneleke ku hakeriwa. Ku tshika tiyuniti ti hundza siku ra ku kamberiwa kumbe ku hela ka tona swi veka vutomi ekhombyeni naswona swi veka mugodi ekhombyeni eka vutihlamuleri lebyikulu na vuchuchisi.

Ndzima ya 16 Swilaveko swa ku Ponisa (Ku katsa na Mindzulamiso ya Dzivamisoko 2025)

Ndzima ya 16 ya milawu ya MHSA yi tirhana na ku tilulamisela ka xihatla na ku ponisa. Swi lava leswaku migodi yi va ni mintlawa yo ponisa leyi kotaka ku hlamula eka swiendlakalo leswi humelelaka ehansi ka misava. Hi Dzivamisoko 2025, ku cinciwa ka swiletelo swa ku ponisa ku sungurile ku tirha, ku tiyisisa vumbiwa bya swipano na ku kumeka.

Swilaveko swa nkoka ehansi ka Ndzima ya 16 leyi pfuxetiweke swi katsa:

Vukulu bya ntlawa wo ponisa: Xipano xa le hansi xa xirho xa tsevu xo ponisa hi mugodi (kumbe hi shaft/ndhawu tanihilaha swi boxiweke hakona eka milawu).
Ku lunghekela: Ku nga ri kungani swirho swa tsevu swa xipano swi fanele ku va swi kumeka hi ku olova ku hlamula nkarhi wihi na wihi. Leswi swivula leswaku va le ndzhawini kutani va kota ku fika emugodini hi nkarhi lowu vekiweke eka pulani ya xihatla ya mugodi.
Vuswikoti byo bulusa: Kwalomu ka swirho swimbirhi swa ntlawa wo ponisa swi fanele ku khoma switifikheti swo bulusa leswi lavekaka leswaku xipano xi ta kota ku tirhana hi ku hlayiseka na swiyimo swa xihatla leswi fambelanaka na swibalesa kumbe swihinga.
Ku ringanisa hi nhlayo ya tinhloko ta le hansi ka misava: Nhlayo ya swipano swo ponisa na/kumbe swirho yi nga ha lava ku kamberiwa hi nhlayo ya vanhu lava hi ntolovelo va nga ehansi ka misava. Matirhelo lamakulu ya fanele ku tiyisisa vuswikoti byo ponisa lebyi eneleke ku katsa tindhawu hinkwato to tirhela eka tona eka minkarhi yo hlamula leyi lavekaka. Ku cinca loku ku veka ndzhwalo lowu kongomeke eka vufambisi bya mugodi ku tsala nxaxamelo, ku letela ni ku hlayisa vatirhi lava ringaneke vo ponisa lava fanelekaka. “Ku kumeka hiku olova” hi ntolovelo yi hlamuseriwa eka pulani ya ku tilulamisela ka xihatla ya mugodi: swinga vula eka ndzhawu hi nkarhi wa ku cinca ka vuhumelerisi kumbe eka nkarhi lowu hlamuseriweke wo hlamula (e.g. 30 kuya eka 60 wa timinete) eka swipano swo vitana. Migodi leyingana ti shafts totala kumbe ti headcounts letikulu tale hansi ka misava tifanele ku pima vuswikoti byo ponisa leswaku ndzhawu yin’wana na yin’wana yo tirhela eka yona yitava kona yi fikeleriwile hi nkarhi lowu lavekaka.

Ku suka eka mavonelo ya vuhlayiseki, switirhisiwa leswi tirhisiwaka hi swipano swo ponisa — switirhisiwa swo hefemula, switirhisiwa swo vulavurisana, mpfuneto wo sungula na switirhisiwa swo ponisa — na swona swi fanele ku hlayisiwa no tiyisisiwa. Switirhisiwa swa ntlawa wo ponisa swi tala ku katsiwa eka rhijisitara leri fanaka ra nawu kumbe ra ku landzelela na nhundzu yin’wana ya nkoka eka vuhlayiseki leswaku masiku yo tirhela na ku hela ka nkarhi swi nga tshuki swi hundziwa.

Ku Hlayisa Tirhekhodo na Leswi Vakamberi va DMRE va Swi Lavaka

MHSA na milawu swi lava leswaku vathori va hlayisa tirhekhodo leti kombisaka ku landzelerisa. Eka nhlayiso, leswi hi ntolovelo swi katsa tirhekhodo ta ku kambela na ku kambela (leswi kamberiweke, rini, hi mani, na leswi kumiweke), tirhekhodo ta nhlayiso na ku lunghisa, switifikheti ku suka eka mihlangano yo kambela leyi pfumeleriweke, tirhekhodo ta ndzetelo na vuswikoti, na tirhekhodo ta SCSR na switirhisiwa swo ponisa. Tirhekhodo ti fanele ku ku kumeka hi ku olova ku kamberiwa hi DMRE na hi rihanyo na vayimeri va vuhlayiseki, hakanyingi ku ringana malembe yo hlayanyana endzhaku ka ntirho. Tirhekhodo leti nga riki kahle kumbe leti kayivelaka ti tekiwa tanihi vumbhoni bya leswaku ntirho a wu endliwanga naswona ti nga tirhisiwa ku lwisana na mugodi eka maendlelo yo sindzisa kumbe ya vaaki. Milawu hi ntolovelo a yi veki xivumbeko xo karhi: tirhekhodo ti nga hlayisiwa ephepheni kumbe hi xivumbeko xa xielekitironiki, ntsena loko ti hlayeka, ti nga vuyiseriwa, naswona ti hlayisiwa ku ringana nkarhi lowu lavekaka. Migodi yo tala yi rhurhele eka tisisiteme ta ku hlayisa na ku landzelela milawu ya elektroniki ku papalata maphepha lama lahlekeke kumbe lama nga hlayekiki. Ku nga khathariseki leswaku xivumbeko xa njhani, leswi nga endzeni swi fanele ku seketela oditi: i mani loyi a endleke yini, rini, naswona vuyelo bya kona a ku ri yini. Ku sayina, masiku, na swihlawulekisi swo hlawuleka (e.g. work order kumbe inspection reference) swi endla leswaku swi olova ku enerisa muhlahluvi na ku sirhelela mugodi loko ku humelela xikombelo kumbe vuchuchisi. DMRE (hi matimu DMR) yi endla vukamberi bya ntolovelo na lebyi fambiwaka hi timhangu eka migodi. Vakamberi va ni matimba yo nghena emugodini, va kambisisa matsalwa ni ku kambela switirhisiwa ni tindhawu to tirhela eka tona. Hi nkarhi wa ku kambela va tala ku kombela rhijisitara ra vuhlayiseki bya nawu na ku kambela leswaku masiku lama faneleke ya fikeleriwa; kombela tirhekhodo ta nhlayiso na ku kambela eka swilo swo karhi (switwi, tintambhu, ti-SCSR, ku nghenisiwa ka moya, gezi); tiyisisa sweswo switifikheti swa switirhisiwa swa ntshikelelo na switirhisiwa swo tlakusa i swa sweswi; naswona u kambela leswaku mintlawa yo ponisa yi fikelela swilaveko swa Ndzima ya 16. Va nga ha tlhela va lava swihoxo kumbe swiyimo leswi nga hlayisekangiki leswi ringanyetaka ku nga hlayisiwi kumbe ku kamberiwa loku ringaneleke. Vakamberi va nga humesa switiviso swo antswisa leswi lavaka leswaku mugodi wu lulamisa ku nga landzeleli milawu eka nkarhi lowu vekiweke, kumbe switiviso swo yirisa (Xiyenge xa 54/55) ku yimisa migingiriko yo karhi ku kondza khombo ri lawuriwa. Va nga tlhela va hlengeleta vumbhoni leswaku va ta hehliwa. Ku lunghiselela i swa nkoka: ku tiva masiku ya wena lama landzelaka ya ku hakela, ku va na tirhekhodo endhawini yin’we, na ku kota ku ti humesa hi ku hatlisa swi kombisa endlelo lerikulu eka swilaveko swa nhlayiso wa MHSA na landzelela.

Swigwevo swa ku nga landzeleli milawu

Ku nga landzeleli MHSA na milawu ya yona swi nga endla leswaku ku va na switiviso swa ku antswisa na ku yirisiwa (hi ku pfala loku nga kotekaka ka xiphemu kumbe hinkwayo ya mugodi ku kondza ku landzeleriwa ku fikeleriwa), tihakelo letikulu eka vathori va mabindzu, na eka swiyimo leswikulu ku pfaleriwa ekhotsweni eka vanhu lava nga na vutihlamuleri laha ku kombisiwaka vusopfa kumbe ku pfumala vuxiyaxiya. Swiendlakalo leswi fambelanaka na ku hlayisiwa loku nga riki kahle na swona swi koka rinoko ra vuhangalasi bya mahungu na vakhomaxiave naswona swi nga khumba tilayisense, ndzindzakhombo, na vuxaka bya vaaki. Vafambisi va nhlayiso lava tiyisisaka leswaku ntirho wa nawu wu hleriwile, wu hetiwa hi nkarhi, naswona wu rhekhodiwa kahle va pfuneta ku sirhelela vatirhi na nhlangano eka mimbuyelo leyi. DMRE yi kandziyisile vuxaka exikarhi ka vuhlayiseki lebyi nga na ndzayo na ku sivela timhangu. Ku khoma swilaveko swa nhlayiso wa MHSA tanihi endlelo ra nkoka ra bindzu, ku nga ri ku ehleketa endzhaku ka vufambisi, i masungulo ya xiyimo lexi sirhelelekaka loko ku ri na ku kamberiwa kumbe mhangu.

Ndlela Leyi CMMS Yi Pfunaka Ha Yona Migodi Ku Tshama Yi Landzelela MHSA

Sisiteme ya Vulawuri bya Nhlayiso wa Khomphyuta (CMMS) leyi akiweke eka migodi ya Afrika-Dzonga yi nga hlanganisa vuhlayisi na tirhekhodo leti fambelanaka na MHSA, ku hunguta khombo ra ku hundza masiku yo hakela na switifikheti leswi lahlekeke. Mintirho ya nawu na ku landzelela yi nga vekiwa tanihi tioda ta ntirho leti vuyeleriwaka leti nga na tifrekwensi leti nga cinciki (e.g. ku kamberiwa ka SCSR ka n’hweti na n’hweti, swikambelo swa tintambhu swa kotara). Endlelo leri ri humesa tioda ta ntirho ka ha ri emahlweni leswaku ku nga vi na nchumu lowu welaka loko ku cincana na ntirho cinca. Minxaxamelo leyi ringaniseriweke ya ti-SCSR, switirhisiwa swo ponisa, ku nghenisiwa ka moya, na nhundzu yin’wana ya nkoka ya vuhlayiseki yi tiyisisa leswaku ku kamberiwa kun’wana na kun’wana ku katsa tinhla leti fanaka na leswaku mimbuyelo yi khomiwa hi xivumbeko lexi nga cincekiki. Switifikheti swa switirhisiwa swa ntshikelelo, switirhisiwa swo tlakusa, na vutomi bya vukorhokeri bya SCSR swi nga rhekhodiwa na masiku yo hela, na switsundzuxo (e.g. 30 kumbe 60 wa masiku ku nga si fika nkarhi) leswaku ku tiyisisiwa nakambe kumbe ku cinciwa ku kunguhatiwa hi nkarhi. Loko a ri muhlahluvi yi kombela rhijisitara ra nawu kumbe tirhekhodo ta ku kamberiwa na swikambelo, swiviko swi nga endliwa ku suka eka CMMS leswi kombisaka masiku lama faneleke, masiku yo hetisa, na vanhu lava nga na vutihlamuleri. Migodi yo tala yi na vuhlanganisi lebyi nga nyawuriki kumbe a yi na vuhlanganisi eka tindhawu to tirhela eka tona; CMMS leyi seketelaka ku tirhisiwa ehandle ka inthanete yi pfumelela vativi va swa vuthekiniki ku khoma ku kamberiwa na ntirho lowu endliweke ehansi ka misava na ku fambisana loko va tlhelela ehenhla. Ku kuma swotala hi leswaku hikokwalaho ka yini migodi ya Afrika Dzonga yi tirhisa CMMS, vona CMMS for mining in Afrika-Dzonga.

Vona ndlela leyi Lungisa yi pfunaka ha yona migodi ya Afrika-Dzonga ku hlayisa vuhlayiseki bya nawu byi ri endleleni na ku tshama yi lunghekele ku oditiwa eka ku kamberiwa ka DMRE. Ku hlota Lungisa.