Buyela kuBhulogi

Ishejuli Yesikole Isikhathi Se-CAPS: Iqondiso Lezikole Zase-SA

Fundisa Team
Ishejuli Yesikole Isikhathi Se-CAPS: Iqondiso Lezikole Zase-SA

Ukulungisa kahle isikhathi sokuxhumana se-CAPS seshejuli yesikole kungenye yemisebenzi enzima kakhulu kubaphathi bezikole zaseNingizimu Afrika. UMnyango Wezemfundo Eyisisekelo (DBE) usetha amahora aphansi okufundisa ngesifundo nangesigaba; ukuhlangabezana nalokho ulinganisa kanye nokutholakala kothisha, ukwabiwa kwamakamelo, nokuhlanganiswa kwezifundo, kuvame ukuholela ekungathobeleni, abasebenzi abadangele, nasekulahlekelweni yisikhathi sokufunda. Kungakhathaliseki ukuthi wakha amashejuli ngesandla noma usebenzisa isofthiwe, udinga ukuqonda okucacile kokwabiwa kwesikhathi se-CAPS namasu asebenzayo ezikoleni zangempela.

Isikhathi sokuxhumana se-CAPS singamahora aphansi ngeviki okufanele abafundi bawachithe ekufundisweni okuqondile ngesifundo ngasinye. Izidingo ziyahluka ngokwesigaba: iSigaba Sesisekelo (Amabanga R–3), iSigaba Eliphakathi (Amabanga 4–6), iSigaba Esiphakeme (Amabanga 7–9), neSigaba Sezemfundo Ephakeme Nokuqeqeshwa (Amabanga 10–12), futhi kudala ingcindezi yangempela yokuhlela uma kuhlangana nokugxila kothisha, isikhala esilinganiselwe, nokukhethwa kwezifundo emabangeni aphakeme. Lolu qondiso lubeka izidingo eziqondile zesikhathi sokuxhumana ngesifundo nangesigaba, izithiyo ezivamile nendlela yokuzibhekana nazo, ukuhlela ngesandla uma kuqhathaniswa nokusekelwe kusofthiwe, kanye namaphutha angaphazamisa ishejuli yakho.

Isikhathi Sokuxhumana Se-CAPS Seshejuli Yesikole: Okufanele Ukuhlangabezane Nakho

Isikhathi sokuxhumana se-CAPS sisho inani eliphansi lamahora ngeviki okufanele abafundi bawachithe ekufundisweni okuqondile ngesifundo ngasinye. I-DBE icacisa lezi zidingo ukuze iqinisekise ukumbozwa kwekharikhulamu futhi igcine amazinga emfundo kuzo zonke izikole zaseNingizimu Afrika. Isikhathi sokuxhumana silinganiswa ngamahora ngeviki futhi siyahluka ngokwesigaba, isifundo, futhi ngezinye izikhathi ngokwebanga ngaphakathi kwesigaba.

Kungani isikhathi sokuxhumana sibalulekile:

  • Ukumbozwa kwekharikhulamu: Isikhathi sokuxhumana esanele siqinisekisa ukuthi othisha bangakwazi ukumboza konke okuqukethwe kwe-CAPS nemiphumela yokufunda
  • Ukuthobela i-DBE: Izikole kufanele zihlangabezane nezidingo eziphansi zesikhathi sokuxhumana ukuze zikwazi ukucwaningwa kwekharikhulamu nokuqinisekiswa kwekhwalithi
  • Ukuqhubeka kwabafundi: Isikhathi sokuxhumana esingenele singaholela ezikhaleni ekufundeni nasekusebenzeni okungesihle
  • Ukuhlela kothisha: Ukwabiwa okucacile kwesikhathi sokuxhumana kusiza othisha ukuhlela izifundo nokuhlolwa ngendlela ephumelelayo
  • Ukwabiwa kwezinsiza: Izidingo zesikhathi sokuxhumana zazisa izinqumo zokuqasha abasebenzi, amakamelo okufundela, nokuhlela izinsiza

Izidingo zesikhathi sokuxhumana azivunyelwe ukuxoxiswana ngazo: izikole azikwazi ukunciphisa amahora okuxhumana ngaphansi kwamazinga aphansi e-CAPS ngaphandle kwemvume ye-DBE, evame ukungatholakali. Kodwa-ke, izikole zingabela isikhathi esiningi kunelinganiselwe uma izinsiza zivumela, okungasiza izifundo ezidinga ukuzijwayeza noma ukwesekwa okwengeziwe. Mayelana nendlela isikhathi sokuxhumana esixhumana ngayo nokuhlolwa nokubika, bheka izidingo zokuhlola ze-CAPS 2026.

Isikhathi Sokuxhumana Se-CAPS Ngokwesigaba Nangesifundo

Amathebula alandelayo abonisa izidingo zesikhathi sokuxhumana ngesifundo sigaba ngasinye, njengoba kucaciswe emadokhumentini e-CAPS. [MISE À JOUR 2026-07-27 : les quatre tableaux ci-dessous (Foundation, Intermediate, Senior, FET) ont été revérifiés contre le Government Gazette No. 36041 du 28 décembre 2012 (Regulations Pertaining to the National Curriculum Statement Grades R-12, Regulation 21 “Time Allocation”) et le document officiel du DBE Curriculum and Assessment Policy Statement (CAPS): Life Skills Foundation Phase, Section 1.4 “Time Allocation” (education.gov.za/Portals/0/Documents/Life_Skills.pdf), qui reproduit le tableau-cadre officiel des quatre phases. Plusieurs écarts ont été trouvés et corrigés : Foundation Phase (Home Language, First Additional Language, Life Skills et les totaux par grade), Intermediate Phase (Creative Arts et Physical Education ne sont pas des matières distinctes mais des composantes de l’allocation Life Skills ; le total correct est 27,5 h et non 31,5 h), Senior Phase (Natural Sciences et le total), et FET Phase (les matières à option reçoivent 4 heures et non 4,5 heures chacune ; le total du panier standard de 7 matières est fixe à 27,5 h). Les allocations horaires des matières à option individuelles du FET (Physical Sciences, Geography, etc.) n’ont pas été revérifiées une par une contre leur CAPS matière-spécifique ; elles reposent sur l’allocation générique de 4h confirmée dans le document CAPS Life Skills.] Lokhu kwabiwa kusekelwe evikini eliyisilinganiso lesikole futhi kufanele kusatshalaliswe kulo lonke iviki ukugwema ukwedlulisa umthwalo kubafundi ngezinsuku ezithile.

Isigaba Sesisekelo (Amabanga R–3)

Isigaba Sesisekelo sigxile ekuthuthukiseni ukufunda nokubala okuyisisekelo, kanye namakhono okuphila, ngokusebenzisa ukufunda okuhlanganisiwe okusekelwe emdlalweni. Isikhathi sokuxhumana sisatshalaliswa kuzindawo zokufunda kunokuba sezifundweni ezihlukanisiwe.

Isifundo/Indawo YokufundaIbanga RIbanga 1Ibanga 2Ibanga 3
Ulimi LwasekhayaAmahora ayi-6Amahora ayi-6Amahora ayi-6Amahora ayi-6
Ulimi Olwengeziwe LokuqalaAmahora ama-4Amahora ama-4Amahora ama-4Amahora ama-5
IzibaloAmahora ayi-7Amahora ayi-7Amahora ayi-7Amahora ayi-7
Amakhono OkuphilaAmahora ayi-6Amahora ayi-6Amahora ayi-6Amahora ayi-7
Isamba ngevikiAmahora angu-23Amahora angu-23Amahora angu-23Amahora angu-25

Amaqaphelo Esigaba Sesisekelo:

  • Ibanga R lisebenza ngosuku olufushane (ngokuvamile amahora ama-3–4), ngakho isikhathi sokuxhumana sisatshalaliswa ngendlela ehlukile
  • Amakhono Okuphila ahlanganisa Ulwazi Lokuqala, Ubuciko Bokudala, Imfundo Yomzimba, kanye Nokuzizwa Kahle Komuntu Nomphakathi
  • Izilimi zigxila ekuthuthukisweni kwamakhono okufunda, ukubhala, ukulalela nokukhuluma
  • Izibalo zigcizelela imisebenzi esebenzayo, ephathekayo esebenzisa izinsiza ezibambekayo
  • Isikhathi sokuxhumana sihlanganisa kokubili ukufundisa okuqondile nemisebenzi ehlelekile esekelwe emdlalweni

Isigaba Eliphakathi (Amabanga 4–6)

Isigaba Eliphakathi lethula ukugxila kwezifundo kuyilapho sigcina isisekelo esibanzi sekharikhulamu. Abafundi bafunda izifundo ezihlukanisiwe ezifundiswa othisha abakhethekile.

IsifundoIbanga 4Ibanga 5Ibanga 6
Ulimi LwasekhayaAmahora ayi-6Amahora ayi-6Amahora ayi-6
Ulimi Olwengeziwe LokuqalaAmahora ayi-5Amahora ayi-5Amahora ayi-5
IzibaloAmahora ayi-6Amahora ayi-6Amahora ayi-6
Isayensi Yemvelo NobuchwephesheAmahora ama-3.5Amahora ama-3.5Amahora ama-3.5
Isayensi YomphakathiAmahora ama-3Amahora ama-3Amahora ama-3
Amakhono OkuphilaAmahora ama-4Amahora ama-4Amahora ama-4
Isamba ngevikiAmahora angu-27.5Amahora angu-27.5Amahora angu-27.5

Amaqaphelo Esigaba Eliphakathi:

  • Isayensi Yomphakathi ihlanganisa Umlando ne-Geography okufundiswa njengezifundo ezihlanganisiwe
  • Isayensi Yemvelo Nobuchwepheshe ihlanganisa imiqondo yesayensi nezicelo zobuchwepheshe
  • Amakhono Okuphila iyisabelo esisodwa samahora ama-4 esakhiwe uBuciko Bokudala (amahora ama-1.5), Imfundo Yomzimba (amahora ama-1.5), ne-Religion Studies (ihora eli-1) — lezi yizingxenye ezingaphakathi kwamaKhono Okuphila, hhayi izifundo ezihlelwe ngokwehlukene phezu kwawo
  • Isikhathi sokuxhumana esiphelele (amahora angu-27.5) sisatshalaliswa eviki lesikole eliyisilinganiso ndawonye nezikhathi zokuphumula nesikhathi esingesona esokufundisa

Isigaba Esiphakeme (Amabanga 7–9)

Isigaba Esiphakeme silungiselela abafundi ukukhetha izifundo eSigabeni Se-FET kuyilapho sigcina ikharikhulamu ebanzi. Isikhathi sokuxhumana siyanda ukuze samukele okuqukethwe okuyinkimbinkimbi kakhudlwana.

IsifundoIbanga 7Ibanga 8Ibanga 9
Ulimi LwasekhayaAmahora ayi-5Amahora ayi-5Amahora ayi-5
Ulimi Olwengeziwe LokuqalaAmahora ama-4Amahora ama-4Amahora ama-4
IzibaloAmahora ama-4.5Amahora ama-4.5Amahora ama-4.5
Isayensi YemveloAmahora ama-3Amahora ama-3Amahora ama-3
Isayensi YomphakathiAmahora ama-3Amahora ama-3Amahora ama-3
UbuchwephesheAmahora ama-2Amahora ama-2Amahora ama-2
Isayensi Yokuphatha UmnothoAmahora ama-2Amahora ama-2Amahora ama-2
Ukuqondiswa KokuphilaAmahora ama-2Amahora ama-2Amahora ama-2
Ubuciko BokudalaAmahora ama-2Amahora ama-2Amahora ama-2
Isamba ngevikiAmahora angu-27.5Amahora angu-27.5Amahora angu-27.5

Amaqaphelo Esigaba Esiphakeme:

  • Isayensi Yomphakathi yehlukaniswa yaba Umlando ne-Geography (amahora ama-1.5 ngasinye)
  • Isayensi Yemvelo ihlanganisa imiqondo yeSayensi Yempilo neSayensi Yomzimba
  • Ubuchwepheshe buba isifundo esihlukanisiwe esidinga izakhiwo ezikhethekile
  • Isayensi Yokuphatha Umnotho yethula imiqondo yebhizinisi nomnotho
  • Ukuqondiswa Kokuphila kuthatha indawo yamaKhono Okuphila futhi kufaka nokuqondiswa komsebenzi

Isigaba Sezemfundo Ephakeme Nokuqeqeshwa (Amabanga 10–12)

Isigaba Se-FET sinikeza ukukhetha izifundo kuyilapho sigcina izifundo eziyimpoqo. Iphakethe eliyisisekelo lezifundo ezingu-7 lihlala linesamba esimile samahora angu-27.5, kungakhathaliseki ukuthi umfundi ukhetha yiziphi izifundo ezikhethiwe, ngoba zonke izifundo ezikhethiwe zithwala isabelo esifanayo samahora ama-4; isikhathi sokuxhumana sikhuphuka kuphela uma umfundi engeza izifundo ngaphezu kwaleli lingana eliphansi.

Izifundo eziyimpoqo (bonke abafundi be-FET):

IsifundoIbanga 10Ibanga 11Ibanga 12
Ulimi LwasekhayaAmahora ama-4.5Amahora ama-4.5Amahora ama-4.5
Ulimi Olwengeziwe LokuqalaAmahora ama-4.5Amahora ama-4.5Amahora ama-4.5
Izibalo noma Ukubalwa KwezibaloAmahora ama-4.5Amahora ama-4.5Amahora ama-4.5
Ukuqondiswa KokuphilaAmahora ama-2Amahora ama-2Amahora ama-2

Izifundo ezikhethiwe (abafundi bakhetha 3):

Ngokwethebula elisemthethweni le-DBE lokwabiwa kwesikhathi le-CAPS, izifundo ezikhethiwe ngazinye zithola amahora ama-4 ngeviki (izifundo ezikhethiwe ezintathu = amahora ayi-12), hhayi amahora ama-4.5 njengoba kucatshangwa kwesinye isikhathi:

  • Isayensi Yomzimba: amahora ama-4 (ihlanganisa umsebenzi osebenzayo)
  • Isayensi Yempilo: amahora ama-4 (ihlanganisa umsebenzi osebenzayo)
  • I-Geography: amahora ama-4
  • Umlando: amahora ama-4
  • Ukubalwa Kwezimali (Accounting): amahora ama-4
  • Izifundo Zebhizinisi: amahora ama-4
  • Umnotho (Economics): amahora ama-4
  • Ubuchwepheshe Bolwazi (IT): amahora ama-4
  • Ubuchwepheshe Bezinhlelo Zekhompyutha (CAT): amahora ama-4
  • Ubuciko Obubonakalayo: amahora ama-4
  • Umculo: amahora ama-4
  • Ubuciko Bemidlalo Yeshashalazi: amahora ama-4
  • Ukuklama (Design): amahora ama-4
  • Isayensi Yezolimo: amahora ama-4
  • Ubunjiniyela Bomdwebo Nokuklama: amahora ama-4
  • Izifundo Zomthengi: amahora ama-4
  • Izifundo Zokwamukela Izivakashi: amahora ama-4
  • Ezokuvakasha: amahora ama-4

Isamba seSigaba Se-FET: Amahora angu-27.5 ngeviki wephakethe eliyisisekelo lezifundo ezingu-7 (izilimi ezi-2 + Izibalo/Ukubalwa Kwezibalo ngamahora ama-4.5 ngasinye, Ukuqondiswa Kokuphila ngamahora ama-2, kanye nezifundo ezikhethiwe ezintathu ngamahora ama-4 ngasinye). Abafundi ababhalisele izifundo ngaphezu kwaleli lingana eliphansi badinga isikhathi esengeziwe esabelwe.

Amaqaphelo eSigaba Se-FET:

  • Abafundi kufanele bakhethe okungenani isifundo esisodwa kulawa maqembu alandelayo: Izilimi, Izibalo/Ukubalwa Kwezibalo, kanye nezifundo ezikhethiwe
  • Ezinye izifundo zidinga izakhiwo ezikhethekile (amalabhoratri, amakamelo amakhompyutha, amaworkshop)
  • Izifundo ezisebenzayo (Isayensi Yempilo, Isayensi Yomzimba) zihlanganisa isikhathi esabelwe umsebenzi osebenzayo ngaphakathi kwamahora ama-4
  • Ukuhlanganiswa kwezifundo kufanele kusebenze ngokunikezwa kokutholakala kothisha nokulinganiselwa kwezakhiwo
  • Abafundi Bebanga 12 bangaba nesikhathi sokuxhumana esincishisiwe kwezinye izifundo ukuze bakwazi ukulungiselela izivivinyo

Izithiyo Ezivamile Zokuhlela Amashejuli

Ukwakha ishejuli ethobela i-CAPS kudinga ukulinganisa izithiyo eziningi ezingase zingahambisani nezidingo zesikhathi sokuxhumana. Ukuqonda lezi zithiyo kusiza abaphathi ukuhlela amashejuli angokoqobo nasebenzayo.

Ukutholakala Kothisha

Inselelo: Othisha bagxila ezifundweni nasezigabeni ezithile, okunciphisa ukutholakala kwabo kumakilasi athile. Uthisha wezibalo akakwazi ukufundisa Umlando, futhi uthisha wesiGaba Sesisekelo angahle angabi nesiqu esifanele izifundo zeSigaba Esiphakeme.

Izixazululo:

  • Ukufundisa phakathi kwezigaba: Lapho kungenzeka, vumela othisha abanesiqu ukuthi bafundise phakathi kwezigaba (isib. Izibalo eBangeni 9 nase-10)
  • Ukudweba isayithi yokugxila kwezifundo: Dala imatrix ebonisa ukuthi yiziphi othisha abangafundisa yiziphi izifundo namabanga
  • Othisha basesikhathini noma abelwana ngabo: Cabangela ukuqashwa kwesikhathi esilinganiselwe noma ukwabelana ngothisha phakathi kwezikole ngezifundo ezikhethekile
  • Ukuthuthukiswa kobungcweti: Tshalela ekuqeqesheni othisha ukufundisa izifundo ezengeziwe lapho kungenzeka
  • Isofthiwe yeshejuli: Sebenzisa isofthiwe yeshejuli yesikole ehlola ukutholakala kothisha futhi ivimbela ukubhukhwa kabili

Amaphutha avamile:

  • Ukwabela othisha izifundo abangenaso isiqu sokuzifundisa
  • Ukusindwa kothisha ngezifundo eziningi noma amabanga amaningi ahlukene
  • Ukudala amashejuli adinga othisha babe sezindaweni ezimbili ngesikhathi esifanayo
  • Ukungananzi izifiso zothisha ezingase zithuthukise isimo sengqondo nokusebenza kahle

Ukwabiwa Kwamakamelo Nezakhiwo

Inselelo: Akuwona wonke amasifundo angafundiswa noma yiliphi ikamelo lokufundela. Isayensi idinga amalabhoratri, Ubuchwepheshe budinga amaworkshop, Imfundo Yomzimba idinga izakhiwo zezemidlalo, futhi ezinye izifundo zidinga amakamelo amakhompyutha noma izinsiza ezikhethekile.

Izixazululo:

  • Ukuhlela umthamo wekamelo: Qinisekisa ukuthi amakamelo okufundela angakwazi ukwamukela usayizi wekilasi (kubaluleke kakhulu emakilasini amakhulu eBanga 8–9)
  • Ukuhlela izakhiwo ezikhethekile: Bhukha ngokugxilile amalabhoratri, amaworkshop, namakamelo amakhompyutha ezifundweni ezikudingayo
  • Ukuphathwa kwezinsiza ezihambayo: Ezikoleni ezinezakhiwo ezikhethekile ezilinganiselwe, hlela izifundo ezisebenzayo ukuze zabelane ngezakhiwo ngendlela ephumelelayo
  • Ukuxhumanisa amashejuli: Xhumanisa amashejuli phakathi kwamabanga ukuze kusetshenziswe izakhiwo ngokugcwele ngaphandle kwezingxabano
  • Ukucwaninga ingqalasizinda: Hlola njalo ukuthi izakhiwo ziyahambisana yini nezidingo ze-CAPS zezifundo ezisebenzayo

Amaphutha avamile:

  • Ukuhlela amakilasi amabili adinga isakhiwo esifanayo esikhethekile ngesikhathi esifanayo
  • Ukungananzi umkhawulo womthamo wekamelo, okuholela emakilasini agcwele kakhulu
  • Ukwehluleka ukubalela isikhathi sokusetha nokuhlanza ezifundweni ezisebenzayo
  • Ukungacabangeli izidingo zokufinyeleleka kubafundi abakhubazekile

Ukuhlanganiswa Kwezifundo Nokuqoqwa Kwamakilasi

Inselelo: Ikakhulukazi eSigabeni Se-FET, abafundi bakhetha ukuhlanganiswa kwezifundo okuhlukene, okudala amaqembu amakilasi amaningi okufanele ahlelwe ngesikhathi esifanayo. Ezinye izinhlanganisela zithandwa kakhulu kunezinye, okuholela osayizini bekilasi abangalingani nengcindezi ekwabiweni kothisha namakamelo.

Izixazululo:

  • Ukuhlaziya ukuhlanganiswa kwezifundo: Ngaphambi kokuhlela ishejuli, hlaziya ukuthi abafundi bakhethe yiziphi izinhlanganisela bese uhlela abafundi ngokwalokho
  • Osayizi bekilasi abalinganayo: Zama ukuthola osayizi bekilasi abafanayo kumaqembu ahlukene ezifundo ukuze kusetshenziswe izinsiza kahle
  • Ukukhetha izifundo ngokususela eshejulini: Ezinye izikole zidinga ukuthi abafundi bakhethe izifundo ezihambisana nezakhiwo zeshejuli ezikhona (nakuba lokhu kunciphisa ukukhetha)
  • Uhlelo oluguquguqukayo: Cabangela ukwahlukaniswa noma i-”setting” yezifundo ezinjengeZibalo lapho ukuhlelwa ngokwamandla kungasiza
  • Ukuxhumana nabafundi: Qinisekisa ukuthi abafundi bayaqonda ukuthi ukukhetha kwabo izifundo kuthinta kanjani ukusebenza kweshejuli

Amaphutha avamile:

  • Ukudala amashejuli ngaphambi kokuqedela ukukhetha kwezifundo, okuholela ezingxabanweni
  • Ukuvumela izinhlanganisela ezinhlobonhlobo eziningi kakhulu, okwenza ukuhlela ishejuli kube nzima ngokungenakwenzeka
  • Ukungananzi izidingo eziphansi zosayizi wekilasi (ngokuvamile abafundi abangama-15–20 ukuze isifundo sikwazi ukuqhubeka)
  • Ukwehluleka ukuxhumana izithiyo zeshejuli nabafundi ngaphambi kokukhetha izifundo

Izikhathi Zokuphumula Namahora Esikole

Inselelo: Isikhathi sokuxhumana kufanele singene ngaphakathi kosuku lwesikole, kubalwa izikhathi zokuphumula, imihlangano nezikhathi zokuphatha. Izikole zinezikhathi ezihlukene zokuqala nokuphela, okuthinta amahora okuxhumana atholakalayo.

Izixazululo:

  • Ukubala iviki eliyisilinganiso lesikole: Bala isamba samahora atholakalayo ngeviki (isib. amahora ayi-35) ususa izikhathi zokuphumula nesikhathi esingasona esokufundisa
  • Ukuhlela izikhathi zokuphumula: Hlela izikhathi zokuphumula ukuze kwandiswe isikhathi sokufunda kuyilapho kuqinisekiswa ukuthi abafundi nothisha baphumula ngokwanele
  • Isikhathi semihlangano nokuphatha: Vala isikhathi semihlangano yeviki, imihlangano yabasebenzi, nemisebenzi yokuphatha
  • Ukungaguquki kobude be-period: Sebenzisa ubude obufanayo be-period (ngokuvamile amaminithi angu-40–50) ukwenza ukuhlela ishejuli kube lula
  • Uhlelo oluguquguqukayo: Cabangela ama-period amade kwezifundo ezisebenzayo ezidinga isikhathi sokusetha

Amaphutha avamile:

  • Ukungabaleli izikhathi zokuphumula lapho kubalwa amahora okuxhumana atholakalayo
  • Ukudala amashejuli adlula ubude bosuku lwesikole
  • Ubude be-period obungaguquki obudida othisha nabafundi
  • Ukungananzi isikhathi sokudlula phakathi kwama-period, okuholela ekuqaleni kwakamuva

Ukuhamba Kwabafundi Nesikhathi Sokuhamba

Inselelo: Ezikoleni ezinkulu noma ezinezakhiwo eziningi, abafundi badinga isikhathi sokuhamba phakathi kwamakamelo okufundela. Lokhu kubaluleke ikakhulukazi lapho abafundi beshintsha izifundo nothisha phakathi kwama-period.

Izixazululo:

  • Isikhathi sokudlula: Faka amaminithi ayi-5–10 phakathi kwama-period ukuze abafundi bakwazi ukuhamba (ngokuvamile kufakwa ezikhathini zokuphumula)
  • Ukwabiwa kwamakamelo: Lapho kungenzeka, gcina amakilasi ekamelweni elifanayo noma emakamelweni aseduze ukunciphisa ukuhamba
  • Ukuqoqwa kwezifundo: Hlela izifundo ezihlobene (isib. wonke amakilasi ezibalo) endaweni efanayo yesikole
  • Ukuxhumana ngeshejuli: Qinisekisa ukuthi abafundi banamashejuli acacile abonisa izinombolo zamakamelo nezindawo
  • Ukuhlelwa kahle kwesakhiwo sesikole: Cabangela isakhiwo sesikole lapho kwabiwa amakamelo ukuze kunciphiswe amabanga okuhamba

Amaphutha avamile:

  • Ukungavumeli isikhathi esanele sokuthi abafundi bahambe phakathi kwamakamelo akude
  • Ukuhlela amakilasi ezakhiweni ezikude kakhulu ngokulandelana
  • Ukwehluleka ukubalela abafundi abanezinselelo zokuhamba abadinga isikhathi esengeziwe
  • Ukudala amashejuli adinga ukuhamba okweqile, okunciphisa isikhathi sokufunda

Ukuhlela Ngesandla Uma Kuqhathaniswa Nokusekelwe Kusofthiwe

Izikole zisebenzisa izindlela ezimbili eziyinhloko zokudala amashejuli: izindlela zangesandla (amaspredishithi, amaphepha, noma amabhodi amhlophe) kanye nesofthiwe yeshejuli yesikole. Indlela ngayinye inezinzuzo nezisusa.

Ukuhlela Ishejuli Ngesandla

Indlela okusebenza ngayo: Abaphathi badala amashejuli besebenzisa amaspredishithi, amagridi ephepha, noma amabhodi angokoqobo, bahlole ngesandla izingxabano futhi baqinisekise ukuthobela i-CAPS.

Izinzuzo:

  • Izindleko eziphansi: Azikho izindleko zelayisensi yesofthiwe
  • Ukulawula okugcwele: Abaphathi bayaqonda isinqumo ngasinye futhi bangenza izilungiso masinyane
  • Ukuguquguquka: Kulula ukwenza izinguquko zomzuzu wokugcina noma ukwamukela izicelo ezikhethekile
  • Ithuluzi lokufunda: Ukuhlela ngesandla kusiza abaphathi baqonde ngokujulile izithiyo nezidingo zesikole
  • Azikho izithiyo zobuchwepheshe: Akudingeki ukwesekwa kwe-IT noma ukuqeqeshwa kusofthiwe

Izisusa:

  • Kuthatha isikhathi: Ukuhlela ngesandla kungathatha amaviki noma izinyanga, ikakhulukazi ezikoleni ezinkulu
  • Kuvame amaphutha: Kulula ukungabona izingxabano, ukubhukha othisha kabili, noma ukubala kabi isikhathi sokuxhumana
  • Ukuxazulula izingxabano kunzima: Ukuhlonza nokuxazulula izingxabano zokuhlela ngesandla kuyinkimbinkimbi
  • Ukuthuthukiswa okulinganiselwe: Kunzima ukuhlola izimo ezihlukene noma ukuthola izixazululo ezingcono
  • Ukuhlola ukuthobela: Ukuqinisekisa ngesandla isikhathi sokuxhumana se-CAPS kuyadinisa futhi kuvame amaphutha
  • Ukukhula: Kuba nzima ukuphathwa ezikoleni ezinamabanga amaningi, izifundo, nothisha

Kufaneleke kakhulu kwezi: Izikole ezincane (ngaphansi kwabafundi abangama-200) ezinezakhiwo zezifundo ezilula, noma izikole ezinesabelomali esilinganiselwe kakhulu.

Ukuhlela Ishejuli Ngokusekelwe Kusofthiwe

Indlela okusebenza ngayo: Abaphathi bafaka idatha yesikole (othisha, izifundo, amakilasi, izakhiwo, izithiyo) kusofthiwe yeshejuli yesikole, ekwazi ukukhiqiza amashejuli athobela i-CAPS futhi ihlole izingxabano.

Izinzuzo:

  • Isivinini: Isofthiwe ingakhiqiza amashejuli okuqala ngamahora hhayi ngamaviki
  • Ukubona izingxabano: Ihlonza ukubhukhwa kabili kothisha, izingxabano zamakamelo, kanye nokwephulwa kwemithetho yokuhlela
  • Ukuthobela i-CAPS: Izidingo ze-CAPS ezakhelwe ngaphakathi zesikhathi sokuxhumana zisekela ukuthobela
  • Ukuthuthukiswa: Ingahlola izimo eziningi ukuze kutholwe izixazululo ezingcono
  • Ukubonisa ngokucacile: Amashejuli acacile kothisha, abafundi, nabaphathi
  • Ukuhlanganiswa: Ivamise ukuhlanganiswa nezinhlelo zokuphatha zesikole ukuze kugeleze idatha
  • Ukubika: Imibiko yokuthobela isikhathi sokuxhumana, umthwalo wothisha, kanye nokusetshenziswa kwezakhiwo

Izisusa:

  • Izindleko: Ilayisensi ingabiza kakhulu, nakuba izixazululo eziningi zinikeza amanani afinyeleleka ezikoleni zaseNingizimu Afrika
  • Ukufunda kunzima ekuqaleni: Abaphathi badinga ukuqeqeshwa ukuze basebenzise isofthiwe ngokuphumelelayo
  • Ukufaka idatha: Kudinga idatha yokuqala eqondile (othisha, izifundo, izithiyo)
  • Izidingo zobuchwepheshe: Kudinga amakhompyutha nokufinyelela okuthembekile ku-inthanethi

Kufaneleke kakhulu kwezi: Izikole eziphakathi nendawo kuya kwezinkulu (abafundi abangama-200+), izikole ezinokuhlanganiswa kwezifundo okuyinkimbinkimbi (ikakhulukazi eSigabeni Se-FET), nezikole ezifuna ukuncipha isikhathi sokuphatha. Lapho uhlela ukutholakala kwabasebenzi, faka amalungelo ekhefu labafundisi eNingizimu Afrika ukuze amashejuli asale esebenza uma abasebenzi bengekho.

Izici okufanele uzibheke lapho uhlola isofthiwe yeshejuli yesikole: ukuhlola ukuthobela i-CAPS, ukubona izingxabano, ukuhlaziya ukuhlanganiswa kwezifundo, ukulinganisa umthwalo wothisha, ukuphathwa kwezakhiwo, nokuhlanganiswa nezinhlelo zokuphatha zesikole. Izikole eziningi zisebenzisa indlela exubile: isofthiwe yokukhiqiza nokuhlola amashejuli, kulandele ukulungiswa ngesandla ezimweni ezikhethekile.

Amaphutha Avamile Okuhlela Amashejuli Nendlela Yokuwagwema

Ngisho nabahleli abanolwazi abanikela amashejuli benza amaphutha. Nawa amaphutha avamile kakhulu namasu okuwavimbela.

Iphutha 1: Ukungaqali Ngokushesha Okwanele

Inkinga: Ukuhlela ishejuli kushiywa kwaze kwaba sekugcineni, okuholela ezinqumweni ezishesha, amaphutha, nokungathobeli.

Isixazululo: Qala ukuhlela ishejuli okungenani izinyanga ezi-2–3 ngaphambi konyaka omusha wezemfundo. Qala ngokuqoqwa kwedatha (ukukhethwa kwezifundo, ukutholakala kothisha, ukucwaningwa kwezakhiwo) eKotweni 3, wakhe amashejuli okulinganisa eKotweni 4, futhi ugcizelele ngaphambi kokuphela konyaka.

Iphutha 2: Ukungananzi Izidingo Zesikhathi Sokuxhumana Se-CAPS

Inkinga: Amashejuli abela izifundo isikhathi sokuxhumana esingenele, okuholela ekungathobeleni kwe-DBE nasezikhaleni zokumbozwa kwekharikhulamu.

Isixazululo: Sebenzisa amathebula esikhathi sokuxhumana se-CAPS anikezwe ngaphambili kulolu qondiso. Qinisekisa ukuthi isifundo ngasinye sihlangabezana nezidingo eziphansi. Sebenzisa isofthiwe yeshejuli yesikole enokuhlolwa kwe-CAPS okwakhelwe ngaphakathi, noma udale uhlu lokuhlola ukuze uqinisekise isifundo ngasinye ngesandla.

Iphutha 3: Ukubhukha Kabili Othisha Noma Amakamelo

Inkinga: Othisha behlelwe ukufundisa amakilasi amabili ngesikhathi esifanayo, noma amakilasi amabili abelwe ikamelo elifanayo ngesikhathi esifanayo.

Isixazululo: Sebenzisa isofthiwe enokubona izingxabano ngokuzenzakalelayo, noma udale ukuhlolwa ngesandla (isib. imatrix yokutholakala kothisha, irejista yokubhukha amakamelo). Qinisekisa njalo ukutholakala kothisha namakamelo ngaphambi kokugcizelela ama-period.

Iphutha 4: Ukudala Umthwalo Wothisha Ongalingani

Inkinga: Abanye othisha basindwa ngamakilasi kuyilapho abanye benomthwalo olula, okuholela ekungabi nabulungiswa nasekukhathaleni okwedlulele.

Isixazululo: Zama ukuthola umthwalo wokufundisa olinganayo kubo bonke othisha. Cabangela isikhathi sokuxhumana, usayizi wekilasi, nobunzima besifundo lapho kwabelwa amakilasi. Sebenzisa izici zokubika zesofthiwe ukuhlaziya umthwalo wothisha, noma ubale amahora ngothisha ngamunye ngesandla.

Iphutha 5: Ukungabaleli Izidingo Zezifundo Ezisebenzayo

Inkinga: Ukuhlela izifundo ezisebenzayo (Isayensi, Ubuchwepheshe, Ubuciko) ngaphandle kokuqinisekisa ukuthi izakhiwo ziyatholakala noma ukuvumela isikhathi sokusetha.

Isixazululo: Bhukha ngokugxilile izakhiwo ezikhethekile zezifundo ezisebenzayo. Vumela isikhathi sesikhwama sokusetha nokuhlanza. Xhumanisa amashejuli phakathi kwamabanga ukuze zabelane ngezakhiwo ngendlela ephumelelayo.

Iphutha 6: Ukungananzi Ukuhlanganiswa Kwezifundo Kwabafundi

Inkinga: Ukudala amashejuli angakwazi ukuhambisana nezinhlanganisela zezifundo ezikhethwe abafundi, okuphoqa abafundi ukuthi bashintshe ukukhetha kwabo noma okudala amashejuli angenakwenzeka.

Isixazululo: Qedela ukukhetha kwezifundo ngaphambi kokuhlela ishejuli. Hlaziya ukuthandwa kwezinhlanganisela bese uhlela abafundi ngokwalokho. Sebenzisa isofthiwe ehlola ukusebenza kwezinhlanganisela zezifundo, noma uqinisekise ngesandla ukuthi zonke izinhlanganisela ziyenzeka.

Iphutha 7: Ubude Be-Period Obungaguquki, Ukuxhumana Okubi, Noma Ukungabi Nazinhlelo Zesimo Esingalindelekile

Ukuxuba ubude be-period (isib. amaminithi angu-40, 45, no-50) kudida othisha nabafundi futhi kwenza kube nzima ukubala isikhathi sokuxhumana; yenza ubude bube bunye (ngokuvamile amaminithi angu-40–50). Xhumana izinguquko zeshejuli ngokucacile futhi ngaphambili ngamakhophi edijithali nangamaphepha. Hlela izikhathi zokungabi khona kothisha nezinkinga zezakhiwo ngokugcina uhlu lwabantu abangabambela kanye nezinhlelo eziguquguqukayo, futhi ubuyekeze amashejuli minyaka yonke kanye nothisha nabafundi ukuze uthuthukise inqubo.

Imikhuba Engcono Yokuhlela Ishejuli Ethobela I-CAPS

Qala ngedatha eqondile: iziqu zothisha nokutholakala kwabo, ukukhethwa kwezifundo kwabafundi, ukucwaningwa kwezakhiwo, ishejuli yesikole, kanye nezidingo zamanje zesikhathi sokuxhumana se-CAPS. Landela uhlelo oluhambisana nomthetho: vala kuqala ama-period angeke axoxiswane ngawo kanye nezakhiwo ezikhethekile, bese wabela izifundo eziyinhloko nezikhethiwe, ulinganise umthwalo wothisha, uqinisekise ukuthobela i-CAPS, futhi uxazulule izingxabano.

Isikhathi sokuxhumana se-CAPS asikwazi ukuxoxiswana ngaso: isifundo ngasinye kufanele sithole okungenani amahora aphansi ngeviki, asatshalaliswe kulo lonke iviki, izifundo ezisebenzayo nezilimi zinikwe isikhathi esanele. Linganisa ukuthobela nokwaneliseka kothisha, izidingo zabafundi, nokusebenza kahle kwezakhiwo. Hlola amashejuli okulinganisa futhi ufune impendulo kothisha nakubaphathi bemikhakha ngaphambi kokuqala konyaka.

Bhala phansi izizathu zokuhlela ishejuli, izithiyo, nezinguquko. Uma usebenzisa isofthiwe yeshejuli yesikole, faka idatha eqondile, misa izithiyo ngokufanele, futhi ubuyekeze umphumela kunokuwamukela ngokungananzi. Yabelana ngamashejuli kusenesikhathi nothisha, abafundi, nabazali ngamafomethi edijithali nangamaphepha, futhi unikeze izindlela ezicacile zokubuyekezwa nezimpendulo.

Imibuzo Ebuzwa Njalo

Yisiphi Isikhathi Sokuxhumana Esiphansi Sezibalo EBangeni 7?

Ngokwezidingo ze-CAPS, Izibalo eBangeni 7 zidinga amahora ama-4.5 ngeviki esikhathi sokuxhumana. Lokhu kufanele kusatshalaliswe kulo lonke iviki (ngokuvamile ama-period ama-4–5 anamaminithi angu-40–50 ngamunye) futhi angeke ancishiswe ngaphansi kwalesi silinganiso ngaphandle kwemvume ye-DBE. Izikole zingabela isikhathi esiningi uma izinsiza zivumela, okungasiza abafundi abadinga ukwesekwa okwengeziwe.

Ngiqinisekisa Kanjani Ukuthi Ishejuli Yami Ihlangabezana Nezidingo Zesikhathi Se-CAPS?

Ukuze uqinisekise ukuthobela i-CAPS, dala uhlu lokuhlola lwebanga ngalinye olubonisa:

  1. Isikhathi sokuxhumana esidingekayo ngesifundo ngasinye (kusukela emadokhumentini e-CAPS)
  2. Isikhathi sokuxhumana esabelwe eshejulini yakho (bala amahora ngeviki)
  3. Ukuqinisekisa ukuthi isikhathi esabelwe siyahlangabezana noma sidlula isikhathi esidingekayo

Ungakwenza lokhu ngesandla usebenzisa amaspredishithi, noma usebenzise isofthiwe yeshejuli yesikole enokuhlolwa kwe-CAPS okwakhelwe ngaphakathi. Izixazululo zesofthiwe ziqinisekisa isikhathi sokuxhumana ngokuzenzakalelayo futhi ziphawule noma yisiphi isifundo esingahlangabezani nezidingo, okwenza ukuhlolwa kokuthobela kube ngokushesha nangokunemba kakhulu.

Ngingakwazi Yini Ukunciphisa Isikhathi Sokuxhumana Kwezinye Izifundo Uma Abafundi Behlupheka?

Cha, awukwazi ukunciphisa isikhathi sokuxhumana ngaphansi kwamazinga aphansi e-CAPS ngaphandle kwemvume ye-DBE, evame ukungatholakali. Izidingo zesikhathi se-CAPS zaklanywa ukuze ziqinisekise ukumbozwa kwekharikhulamu okwanele, futhi ukunciphisa isikhathi kungaholela ezikhaleni ekufundeni nasekungathobeleni kwe-DBE. Kunalokho, cabangela:

  • Amakilasi Okwesekwa Okwengeziwe: Hlela ukwesekwa okwengeziwe kweZibalo noma Ulimi ngaphandle kwesikhathi sokuxhumana esivamile
  • Ukufundisa Okwahlukanisiwe: Sebenzisa isikhathi sokuxhumana ngendlela ephumelela kakhudlwana ukwesekela abafundi abahluphekayo
  • Izinhlelo Zokulungisa: Nikeza izinhlelo zangemva kwesikole noma zamaholide kubafundi abadinga usizo olwengeziwe
  • Ukwabiwa Kwezinsiza: Qinisekisa ukuthi izifundo ezihluphekayo zinezinsiza ezanele nothisha abanesiqu

Ngenzenjani Uma Ukuhlanganiswa Kwezifundo Kwenza Ukuhlela Ishejuli Kungenakwenzeka?

Uma ukukhetha kwezifundo kwabafundi kudala izimo zeshejuli ezingenakwenzeka, unezinketho eziningana:

  1. Xhumana izithiyo kusenesikhathi: Ngaphambi kokukhetha izifundo, chaza ukuthi yiziphi izinhlanganisela ezingenzeka ngokunikwa kokutholakala kothisha nezakhiwo
  2. Qondisa ukukhetha kwezifundo: Nikeza isiqondiso ngezinhlanganisela ezisebenza kahle ndawonye futhi ezihambisana nezinsiza zesikole sakho
  3. Nciphisa izinhlanganisela: Ezinye izikole zilinganisela ukukhetha kwezifundo ezinhlanganiselweni ezaziwa ukuthi zihambisana nesheluji
  4. Funa izinsiza ezengeziwe: Cabangela ukuqasha othisha abengeziwe noma ukwabelana ngothisha nezinye izikole ngezifundo ezikhethekile
  5. Sebenzisa isofthiwe: Isofthiwe yeshejuli yesikole ingahlola ukusebenza kwezinhlanganisela futhi iphakamise ezinye izindlela

Indlela engcono kakhulu ukuvimbela: sebenzisana nabafundi nabazali ngesikhathi sokukhetha izifundo ukuze uqinisekise ukuthi izinhlanganisela ziyasebenza ngaphambi kokuqala kokuhlela ishejuli.


Bona ukuthi i-Fundisa isiza kanjani izikole zaseNingizimu Afrika ukuhlangabezana nezidingo zesikhathi sokuxhumana se-CAPS seshejuli yesikole, ukukhiqiza amarekhodi wokubika athobela i-CAPS, kanye nokuphatha ukuhlolwa, izimali, nokuxhumana nabazali kusizinda esisodwa. Zama i-Fundisa.

Yeka ukwenza lokhu ngesandla

Fundisa

All-in-one school management SaaS for South African schools


Ibhalwe ngu

Fundisa Team

See a product demo