Isikhathi Sokuhlangana Kwe-CAPS Ehhlelweni Lesikolo: Uhla
Ukulungisa isikhathi sokuhlangana kwe-CAPS ehhlelweni lesikolo kungenye yemisebenti lebandzindza kakhulu kubaphatsi betikolo taseNingizimu Afrika. UmNyango Wezemfundo Eyisisekelo (DBE) ubeka emahora lencane ekufundziseni ngesifundvo nangebanga; ukuhlangabetana naloko ngesikhathi ulinganisa ukutholakala kwetifundzisi, ukuhlelwa kwetindzaweni, netinhlelo tesifundvo ngokuvamile kuholela ekungalandzeli, basebenti labadzindzile, nesikhathi sekufundza lesilahlekile. Noma wakha emahlelo ngesandla noma usebentisa isofthiwe, udzinga ukuqonda lokucacile kwemigomo yesikhathi se-CAPS netindlela letingasebenta etikoleni.
Isikhathi sokuhlangana kwe-CAPS ngemahora lencane ngeviki bafundzi kufanele bachitise ekufundziseni formal ngesifundvo ngasinye. Lokudzingekako kuyahluka ngebanga — Foundation Phase (Grades R–3), Intermediate Phase (Grades 4–6), Senior Phase (Grades 7–9), ne-Further Education and Training Phase (Grades 10–12) — futhi kudala ingcindezi yangempela yekuhlela lapho kuhlanganiswa nekuchaza kwetifundzisi, indawo lengetulu, netinkhetfo tesifundvo emabangeni aphezulu. Loluhla lubeka lokudzingekako ngempela kwesikhathi sokuhlangana ngesifundvo nangebanga, tizingcingo letijwayelekile nendlela yekuzilawula, ngesandla kuya kusofthiwe, netiphutsa letingonakalisa ihhlelo lakho.
Isikhathi Sokuhlangana Kwe-CAPS Ehhlelweni Lesikolo: Lokudzingekako
Isikhathi sokuhlangana kwe-CAPS sibhekisela enanini lemalanga ngeviki bafundzi kufanele bachitise ekufundziseni formal ngesifundvo ngasinye. I-DBE ichaza lokudzingekako ukuze iqinisekise ukugcwala kwekhrikhulamu nekugcina izinga letikolo tonkhe taseNingizimu Afrika. Isikhathi sokuhlangana silinganiswa ngemahora ngeviki futhi siyahluka ngebanga, ngesifundvo, futhi ngekwe grade phakathi kwebanga.
Kungcondvwa isikhathi sokuhlangana sibaluleke:
- Ukugcwala kwekhrikhulamu: Isikhathi sokuhlangana lesanele siqinisekisa ukuthi tifundzisi tingagcwalisa konke lokukwenta ne-CAPS netimphumela tekufundza
- Ukulandzela kwe-DBE: Tikolo kufanele tihlangabetane nemigomo yencane yesikhathi sokuhlangana ngekucwaninga kwekhrikhulamu nekugcina izinga
- Ukuya phambili kwabafundzi: Isikhathi sokuhlangana lesingenele singaholela ezingxenyeni ekufundzeni nasekusebenteni lokubi
- Ukuhlela kwetifundzisi: Imigomo yesikhathi sokuhlangana lecacile isita tifundzisi ukuhlela tifundvo netilinganiso ngempumelelo
- Ukuhlelwa kwemphahla: Imigomo yesikhathi sokuhlangana idzingeka ekubeni basebenti, tindzaweni, nasekuhleleni kwemphahla
Imigomo yesikhathi sokuhlangana ayikho ngekuxoxisana — tikolo angeke zinciphise emahora wokuhlangana ngaphansi kwemigomo ye-CAPS ngaphandle kwemvumo ye-DBE, lokungavameli. Kodvwa tikolo tinganika isikhathi esiningi kunalencane uma imphahla ivumela, lokungasita tifundvo letidzinga ukuphindza noma usito. Ngokuthi isikhathi sokuhlangana sihlanganiswa kanjani nasekulinganisweni nasekubikeni, bona imigomo yekulinganisa ye-CAPS 2026.
Isikhathi Sokuhlangana Kwe-CAPS Ngebanga Nangesifundvo
Tatafula letingenhla tibonisa imigomo yeqondile yesikhathi sokuhlangana ngesifundvo nangebanga ngasinye, njengoba kuchaziwe emitfweni ye-CAPS. Lokuhlelwa kusekelwe evikini lelijwayelekile lesikolo futhi kufanele kusabalale evikini ukuze kuvimbele ukugcwala kwabafundzi ngezinsuku letikhetsekile.
Foundation Phase (Grades R–3)
Foundation Phase igxile ekukhuliseni emandla ekufundza, ekubala, nasekuphileni ngekuhlanganisa ukufundza ngedlalo. Isikhathi sokuhlangana sisabalale etindzaweni tekufundza kunetikho ngesifundvo lesihlukene.
| Sifundvo / Indzawo Yokufundza | Grade R | Grade 1 | Grade 2 | Grade 3 |
|---|---|---|---|---|
| Home Language | 6 hours | 7 hours | 7 hours | 7 hours |
| First Additional Language | 2 hours | 2 hours | 3 hours | 4 hours |
| Mathematics | 7 hours | 7 hours | 7 hours | 7 hours |
| Life Skills | 6 hours | 6 hours | 6 hours | 6 hours |
| Sonkhe ngeviki | 21 hours | 22 hours | 23 hours | 24 hours |
Tiphawulo te-Foundation Phase:
- Grade R isebenta usuku lolufushane (ngokujwayelekile 3–4 hours), ngakho isikhathi sokuhlangana sisabalale ngendlela eyehlukene
- Life Skills ihlanganisa Beginning Knowledge, Creative Arts, Physical Education, ne-Personal and Social Well-being
- Tilwimi zigxile ekukhuliseni emandla ekufundza, ekubhala, ekulalela, nasekukhulumeni
- Mathematics igcizelela tizenzo letisebentayo, letisebentayo usebentisa tithuluzi
- Isikhathi sokuhlangana sihlanganisa ekufundziseni formal netizenzo tekufundza ngedlalo letihleliwe
Intermediate Phase (Grades 4–6)
Intermediate Phase yethula ukuchaza kwesifundvo ngesikhathi igcina sisekelo sekhrikhulamu lesibanzi. Bafundzi bafundza tifundvo letihlukene letifundziswa tifundzisi letichaze.
| Sifundvo | Grade 4 | Grade 5 | Grade 6 |
|---|---|---|---|
| Home Language | 6 hours | 6 hours | 6 hours |
| First Additional Language | 5 hours | 5 hours | 5 hours |
| Mathematics | 6 hours | 6 hours | 6 hours |
| Natural Sciences and Technology | 3.5 hours | 3.5 hours | 3.5 hours |
| Social Sciences | 3 hours | 3 hours | 3 hours |
| Life Skills | 4 hours | 4 hours | 4 hours |
| Creative Arts | 2 hours | 2 hours | 2 hours |
| Physical Education | 2 hours | 2 hours | 2 hours |
| Sonkhe ngeviki | 31.5 hours | 31.5 hours | 31.5 hours |
Tiphawulo te-Intermediate Phase:
- Social Sciences ihlanganisa History ne-Geography letifundziswa njengetifundvo letihlanganisiwe
- Natural Sciences and Technology ihlanganisa imikhicito yesayensi netisebentiso tebuchwepheshe
- Life Skills ihlanganisa Personal and Social Well-being
- Creative Arts ne-Physical Education tindzaweni tekufundza letihlukene
- Isikhathi sokuhlangana sonkhe sicabanga evikini lelijwayelekile lelikolo leline-35 hours netikhawula
Senior Phase (Grades 7–9)
Senior Phase ilungisa bafundzi ekukhetweni kwesifundvo e-FET Phase ngesikhathi igcina khrikhulamu lesibanzi. Isikhathi sokuhlangana sikhuphuka ukuze sibambe lokukwenta lokuyinkimbinkimbi.
| Sifundvo | Grade 7 | Grade 8 | Grade 9 |
|---|---|---|---|
| Home Language | 5 hours | 5 hours | 5 hours |
| First Additional Language | 4 hours | 4 hours | 4 hours |
| Mathematics | 4.5 hours | 4.5 hours | 4.5 hours |
| Natural Sciences | 3.5 hours | 3.5 hours | 3.5 hours |
| Social Sciences | 3 hours | 3 hours | 3 hours |
| Technology | 2 hours | 2 hours | 2 hours |
| Economic Management Sciences | 2 hours | 2 hours | 2 hours |
| Life Orientation | 2 hours | 2 hours | 2 hours |
| Creative Arts | 2 hours | 2 hours | 2 hours |
| Sonkhe ngeviki | 28 hours | 28 hours | 28 hours |
Tiphawulo te-Senior Phase:
- Social Sciences ihlukaniswa ku-History ne-Geography (1.5 hours ngalinye)
- Natural Sciences igcwalisa imikhicito ye-Life Sciences ne-Physical Sciences
- Technology iba sifundvo lesihlukene lesidzinga tindzaweni letichaze
- Economic Management Sciences yethula imikhicito yebhizinisi nemnotfo
- Life Orientation isusa Life Skills futhi ihlanganisa uhlahlo lwemisebenti
Further Education and Training Phase (Grades 10–12)
FET Phase inikeza inkhetfo yesifundvo ngesikhathi igcina tifundvo letiphoqelekile. Isikhathi sokuhlangana siyahluka ngokusekelwe ekukhetweni kwesifundvo, kodvwa bonkhe bafundzi kufanele bagcwale tifundvo letikhetsekile.
Tifundvo letiphoqelekile (bonkhe bafundzi be-FET):
| Sifundvo | Grade 10 | Grade 11 | Grade 12 |
|---|---|---|---|
| Home Language | 4.5 hours | 4.5 hours | 4.5 hours |
| First Additional Language | 4.5 hours | 4.5 hours | 4.5 hours |
| Mathematics noma Mathematical Literacy | 4.5 hours | 4.5 hours | 4.5 hours |
| Life Orientation | 2 hours | 2 hours | 2 hours |
Tifundvo letikhetfwa (bafundzi bakhetha 3–4):
Tifundvo letiningi letikhetfwa tithola 4.5 hours ngeviki, nakuba tifundvo letinye tinemigomo eyehlukene:
- Physical Sciences: 4.5 hours (ihlanganisa umsebenti wokusebentisa)
- Life Sciences: 4.5 hours (ihlanganisa umsebenti wokusebentisa)
- Geography: 4.5 hours
- History: 4.5 hours
- Accounting: 4.5 hours
- Business Studies: 4.5 hours
- Economics: 4.5 hours
- Information Technology: 4.5 hours
- Computer Applications Technology: 4.5 hours
- Visual Arts: 4.5 hours
- Music: 4.5 hours
- Dramatic Arts: 4.5 hours
- Design: 4.5 hours
- Agricultural Sciences: 4.5 hours
- Engineering Graphics and Design: 4.5 hours
- Consumer Studies: 4.5 hours
- Hospitality Studies: 4.5 hours
- Tourism: 4.5 hours
Isikhathi sonkhe se-FET Phase: Ngokujwayelekile 27–31.5 hours ngeviki ngokusekelwe ekukhetweni kwesifundvo.
Tiphawulo te-FET Phase:
- Bafundzi kufanele bakhethe okungenani sifundvo esodwa kusukela kulokulandelako: Tilwimi, Mathematics/Mathematical Literacy, netifundvo letikhetfwa
- Tifundvo letinye tidzinga tindzaweni letichaze (tindzaweni tekuhlola, tindzaweni tekhompyuta, tindzaweni tekusebenta)
- Tifundvo letisebentayo (Life Sciences, Physical Sciences) tihlanganisa isikhathi lesihleliwe somsebenti wokusebentisa phakathi kwa-4.5 hours
- Tinhlelo tesifundvo kufanele zibe ngenzeka ngokusekelwe ekutholakaleni kwetifundzisi netizingcingo tendzaweni
- Bafundzi be-Grade 12 bangaba nesikhathi sokuhlangana lesinciphisiwe etifundvweni letinye ukuze kubambeke ukulungisa ekuhloleni
Tizingcingo Letijwayelekile Tekuhlela
Ukwakha ihhlelo lelandzelayo ne-CAPS kudinga ukulinganisa tizingcingo letiningi letingaphikisana nemigomo yesikhathi sokuhlangana. Ukuqonda leti tizingcingo kusita baphatsi ukuhlela emahlelo langempela, lasebentayo.
Ukutholakala Kwetifundzisi
Inkinga: Tifundzisi tichaza tifundvo letikhetsekile nemabanga, lokuvimbela ukutholakala kwabo emakilasi letikhetsekile. Umfundzisi we-Mathematics angeke afundzise History, futhi umfundzisi we-Foundation Phase angeke afanele tifundvo te-Senior Phase.
Tizingombi:
- Ukufundzisa emabangeni lahlukene: Lapho kungenzeka, vumela tifundzisi letifanele ukufundzisa emabangeni lahlukene (njenga Mathematics ku-Grade 9 no-Grade 10)
- Imephu yekuchaza kwesifundvo: Dala imethrikisi lebonisa tifundzisi letingafundzisa tifundvo letiphi nemabanga
- Tifundzisi letisebenta isikhathi lesincane noma letihlanganisiwe: Cabanga ukubeka tifundzisi letisebenta isikhathi lesincane noma ukuhlanganyela tifundzisi phakathi kwetikolo ngetifundvo letichaze
- Uku thuthuka kobuchwepheshe: Bekela ekukhuliseni tifundzisi ukufundzisa tifundvo leteyengeziwe lapho kungenzeka
- Isofthiwe yehhlelo lesikolo: Sebentisa isofthiwe yehhlelo lesikolo lehlola ukutholakala kwetifundzisi futhi ivimbele ukubhala kabili
Tiphutsa letijwayelekile:
- Ukunika tifundzisi tifundvo labangafundzisi
- Ukugcwala tifundzisi tifundvo letiningi noma emabanga
- Ukudala emahlelo adzinga tifundzisi kube ndzaweni yembili ngasikhathi sinye
- Ukungaphati tinkhetfo tetifundzisi letingathuthukisa umoya nokusebenta
Ukuhlelwa Kwetindzaweni Netindzaweni
Inkinga: Ake tonkhe tifundvo tingafundziswa endzaweni yinoma yiphi. Isayensi idzinga tindzaweni tekuhlola, Technology idzinga tindzaweni tekusebenta, Physical Education idzinga tindzaweni zemidlalo, futhi tifundvo letinye tidzinga tindzaweni tekhompyuta noma imishini lechaze.
Tizingombi:
- Ukuhlela indawo yetindzaweni: Qinisekisa tindzaweni tingabamba sizinga semakilasi (kubaluleke kakhulu emakilasini lamakhulu e-Grade 8–9)
- Ukuhlela tindzaweni letichaze: Bhopha tindzaweni tekuhlola, tindzaweni tekusebenta, netindzaweni tekhompyuta ngetifundvo letidzinga
- Kuphathwa kwemphahla lehambayo: Etikoleni letinendzaweni lengetulu letichaze, hlela tifundvo letisebentayo ukuze bahlanganyele tindzaweni ngempumelelo
- Ukuhambisana kwehhlelo: Hambisanisa emahlelo emabangeni ukuze ukhulise ukusebentisa tindzaweni ngaphandle kwezingxabano
- Ukucwaninga kwetakhiwo: Hlola njalo ukuthi tindzaweni tihlangabetana nemigomo ye-CAPS yetifundvo letisebentayo
Tiphutsa letijwayelekile:
- Ukuhlela emakilasi lamabili adzinga indzaweni lefanako ngasikhathi sinye
- Ukungaboni imingcele yendawo, lokuholela emakilasini lagcwele
- Ukungabali isikhathi sokumisa nasekucoceni ngetifundvo letisebentayo
- Ukungacabangi imigomo yekufinyeleleka kubafundzi labanetinkinga tekuhamba
Tinhlelo Tesifundvo Nekuhlanganisa Emakilasi
Inkinga: E-FET Phase ikakhulukazi, bafundzi bakhetha tinhlelo tesifundvo letihlukene, lokudala emaqembu emakilasi lamaningi kufanele ahlelwe ngasikhathi sinye. Tinhlelo letinye tidume kunaletinye, lokuholela ezingeni lezingalingani emakilasini nasingcindezi ekuhlelweni kwetifundzisi nendzaweni.
Tizingombi:
- Ukuhlaziya tinhlelo tesifundvo: Ngaphambi kwekuhlela, hlaziya tinhlelo bafundzi labakhetile bese uhlanganisa bafundzi ngokulandzelana
- Uku linganisa sizinga semakilasi: Hlosela sizinga semakilasi lesifanako etinhlelweni tesifundvo letihlukene ukuze ulungise ukusebentisa imphahla
- Inkhetfo yesifundvo yehhlelo kuqala: Tikolo letinye tidzinga bafundzi bakhethe tifundvo letihambisana nesakhiwo sehhlelo lesikhona (nakuba lokhu kuvimbela inkhetfo)
- Ukuhlanganisa okuguquguqukayo: Cabanga ukusakaza noma ukuseta ngetifundvo njenga-Mathematics lapho ukuhlanganisa ngemandla kungasita
- Ukukhulumisana nebafundzi: Qinisekisa bafundzi beyaqonda ukuthi tinkhetfo tabo tesifundvo zinomphumela kanjani ehhlelweni
Tiphutsa letijwayelekile:
- Ukudala emahlelo ngaphambi kwekuqedwa kwezinkhetfo zesifundvo, lokuholela ezingxabano
- Ukuvumela tinhlelo letiningi letihlukene tesifundvo, lokwenta kube nzima ukuhlela
- Ukungaphati imigomo yencane yesizinga semakilasi (ngokujwayelekile 15–20 bafundzi ngesifundvo ukuze sibe ngenzeka)
- Ukungachazi tizingcingo zehhlelo kubafundzi ngaphambi kwenkhetfo yesifundvo
Tikhawula Nesikhathi Sesikolo
Inkinga: Isikhathi sokuhlangana kufanele singene usuku lwesikolo, sicabanga tikhawula, umhlangano, netikhathi tekuphatsa. Tikolo tinemikhawulo yeqala neyekugcina eyehlukene, lokunomphumela emahoreni wokuhlangana lawatholakalako.
Tizingombi:
- Ukubala evikini lelijwayelekile lesikolo: Bala emahora lawatholakalako ngeviki (njenga 35 hours) abuswe tikhawula nesikhathi singekho ekufundziseni
- Ukuhlela tikhawula: Hlela tikhawula ukuze ukhulise isikhathi sekufundza ngesikhathi uqinisekisa bafundzi netifundzisi banephumula linele
- Umhlangano nesikhathi sekuphatsa: Bhopha isikhathi semihlangano yeviki, imihlangano yabasebenti, netisebenti tekuphatsa
- Ubudze be-periodi obulandzelanako: Sebentisa ubudze be-periodi obulandzelanako (ngokujwayelekile 40–50 minutes) ukuze lula ukuhlela
- Ukuhlela okuguquguqukayo: Cabanga emaperiodi lamade ngetifundvo letisebentayo letidzinga isikhathi sokumisa
Tiphutsa letijwayelekile:
- Ukungabali tikhawula lapho kubalwa emahora wokuhlangana lawatholakalako
- Ukudala emahlelo adlula ubude bosuku lwesikolo
- Ubudze be-periodi obungalandzelanako lobudzindzisa tifundzisi nebafundzi
- Ukungaboni isikhathi sokudlula phakathi kwema-periodi, lokuholela ekuqaleni late
Ukuhamba Kwabafundzi Nesikhathi Sokuhamba
Inkinga: Etikoleni letinkulu noma etikoleni letinakhiwo letiningi, bafundzi badzinga isikhathi sokuhamba phakathi kwetindzaweni. Lokhu kubaluleke ikakhulukazi lapho bafundzi beguqula tifundvo netifundzisi phakathi kwema-periodi.
Tizingombi:
- Isikhathi sokudlula: Wakha imizuzu le-5–10 phakathi kwema-periodi sokuhamba kwabafundzi (ngokuvamile kufakwa etikhawuleni)
- Ukuhlelwa kwendzaweni: Lapho kungenzeka, gcina emakilasi endzaweni lefanako noma etindzaweni lesedvute ukuze unciphise ukuhamba
- Ukuhlanganisa tifundvo: Hlela tifundvo letihlobene (njenga tonkhe tifundvo te-Mathematics) endaweni lefanako yesikolo
- Ukukhulumisana ngehhlelo: Qinisekisa bafundzi bane mahlelo lacacile labonisa tinombolo tendzaweni netindzaweni
- Uku lungisa ukuhlela kwesikolo: Cabanga ukuhlela kwesikolo lapho unika tindzaweni ukuze unciphise ibanga lokuhamba
Tiphutsa letijwayelekile:
- Ukunganiki isikhathi senele sokuthi bafundzi bahambe phakathi kwetindzaweni letikude
- Ukuhlela emakilasi etindzaweni letikude ngasikhathi sinye
- Ukungaboni bafundzi labanetinkinga tekuhamba labadzinga isikhathi lesengeziwe
- Ukudala emahlelo adzinga ukuhamba lokuningi, lokunciphisa isikhathi sekufundza
Ukuhlela Ngesandla Kuya Kusofthiwe
Tikolo tisebentisa tindlela letimbili tekudala ihhlelo: tindlela ngesandla (tispredishithi, iphepha, noma emabhodhi) ne-softhiwe yehhlelo lesikolo. Indlela ngayinye inenzuzo netindleko.
Ukuhlela Ngesandla
Kusebenta kanjani: Baphatsi badala emahlelo basebentisa tispredishithi, amagridi ephepha, noma emabhodji, bahlola ngesandla izingxabano nekugcina ukulandzela kwe-CAPS.
Tinzuzo:
- Indleko yephasi: Akukho mali yesofthiwe
- Uku lawula konke: Baphatsi beyaqonda yonkhe ingatfo bangaguqula ngokushesha
- Ukuguquguquka: Kulula ukwenta tinguquko tekuqala noma ukubamba ticelo letikhetsekile
- Ithuluzi lekufundza: Ukuhlela ngesandla kusita baphatsi beyaqonda kakhulu tizingcingo nemigomo yesikolo
- Akukho tizingcingo tebuchwepheshe: Akudingi usito lwe-IT noma uku fundzisa isofthiwe
Tindleko:
- Kuchitisa isikhathi: Ukuhlela ngesandla kungathatha emaviki noma tinyanga, ikakhulukazi etikoleni letinkulu
- Kunephutsa: Kulula ukungaboni izingxabano, ukubhala tifundzisi kabili, noma ukubala phutsa isikhathi sokuhlangana
- Ukuxazulula izingxabano kube nzima: Ukukhipha nasekuxazululeni izingxabano zekuhlela ngesandla kuyinkimbinkimbi
- Ukulungisa lokungengetulu: Kunzima ukuhlola tizimo letihlukene noma ukuthola tizingombi letinhle
- Ukuhlola ukulandzela: Ukuhlola ngesandla kwesikhathi sokuhlangana kwe-CAPS kuyadzindza futhi kunephutsa
- Ukukhula: Kuba nzima etikoleni letinemabanga lamaningi, tifundvo, netifundzisi
Sicondzene kakhulu na: Tikolo letincane (ngaphansi kwa-200 bafundzi) netizakhiwo tesifundvo lesilula, noma tikolo letinembajethi lengetulu encane.
Ukuhlela Nge Softhiwe
Kusebenta kanjani: Baphatsi bafaka idatha yesikolo (tifundzisi, tifundvo, emakilasi, tindzaweni, tizingcingo) ku-softhiwe yehhlelo lesikolo, lengakhipha emahlelo layalandzelayo futhi ihlola izingxabano.
Tinzuzo:
- Isivinini: Isofthiwe ingakhipha emahlelo okuqala emahoreni kunemaviki
- Ukuthola izingxabano: Ikhipha ukubhalwa kabili kwetifundzisi, izingxabano zendzaweni, nokuphula imigomo yekuhlela
- Ukulandzela kwe-CAPS: Imigomo yesikhathi sokuhlangana ye-CAPS isekelwe ekulandzeleni
- Ukulungisa: Ingahlola tizimo letiningi ukuthola tizingombi letinhle
- Uku bona: Emahlelo lacacile etifundzisi, ebafundzi, nabaphatsi
- Ukuhlanganiswa: Ngokuvamile ihlanganiswa netinhlelo tekulawula tikolo ukuze idatha ihambisane
- Ukubika: Emarephothi ngesikhathi sokuhlangana sokulandzela, umthwalo wetifundzisi, nokusebentisa tindzaweni
Tindleko:
- Indleko: Ukunika ilayisensi kungaba budzindza, nakuba tizingombi letiningi tinikeza intengo lefanele tikolo taseNingizimu Afrika
- Umugca wekufundza: Baphatsi badzinga uku fundzisa ukusebentisa isofthiwe ngempumelelo
- Ukufaka idatha: Idzinga idatha yokuqala leqondile (tifundzisi, tifundvo, tizingcingo)
- Lokudzingekako tebuchwepheshe: Idzinga amakhompyuta nokufinyelela ku-inthanethi lokuthembekako
Sicondzene kakhulu na: Tikolo letiphakathi naletinkulu (200+ bafundzi), tikolo letinenthlelo yesifundvo leyinkimbinkimbi (ikakhulukazi FET Phase), netikolo letifuna kunciphisa isikhathi sokuphatsa. Lapho uhlela ukutholakala, fakela amalungelo ekushiya atifundzisi eNingizimu Afrika ukuze emahlelo ahlale asebentayo lapho basebenti bangekho.
Tinto lokufuna lapho ulinganisa isofthiwe yehhlelo lesikolo: ukuhlola ukulandzela kwe-CAPS, ukuthola izingxabano, ukuhlaziya tinhlelo tesifundvo, ukulinganisa umthwalo wetifundzisi, kuphathwa kwendzaweni, nasekuhlanganiseni netinhlelo tekulawula tikolo. Tikolo letiningi tisebentisa indlela lehlanganisiwe — isofthiwe ukukhipha nasekuhloleni emahlelo, bese tinguquko ngesandla ngezindzaba letikhetsekile.
Tiphutsa Tekuhlela Letijwayelekile Nendlela Yekuzivikela
Nakuba labo labanekwati bayenta tiphutsa. Nansi tiphutsa letijwayelekile netindlela zekuzivikela.
Iphutsa 1: Ukungaqali Ngesikhathi
Inkinga: Ukuhlela kushiyelwa kuze kube yini, lokuholela ezingatfo leziphutselwe, tiphutsa, nasekungalandzeli.
Isombi: Qala ukuhlela okungenani emaviki la-2–3 ngaphambi kwonyaka wezemfundo lomusha. Qala ngokuqoqa idatha (zinkhetfo zesifundvo, ukutholakala kwetifundzisi, ukucwaninga kwendzaweni) e-Term 3, dala emahlelo e-Term 4, bese uqedza ngaphambi kokuba unyaka uphele.
Iphutsa 2: Ukungaphati Imigomo Yesikhathi Sokuhlangana Kwe-CAPS
Inkinga: Emahlelo anika isikhathi sokuhlangana lesingenele etifundvweni, lokuholela ekungalandzeleni kwe-DBE nasezingxenyeni ekugcwaliseni kwekhrikhulamu.
Isombi: Sebentisa tatafula tesikhathi sokuhlangana kwe-CAPS letinikezwe ngaphambili kuloluhla. Qinisekisa sifundvo ngasinye sihlangabetana nemigomo yencane. Sebentisa isofthiwe yehhlelo lesikolo lenemigomo yekuhlola ukulandzela kwe-CAPS, noma dala luhla lwekuhlola sifundvo ngasinye ngesandla.
Iphutsa 3: Ukubhala Tifundzisi Noma Tindzaweni Kabili
Inkinga: Tifundzisi tihlelwe ukufundzisa emakilasini lamabili ngasikhathi sinye, noma emakilasi lamabili anikezwa endzaweni lefanako ngesikhathi sinye.
Isombi: Sebentisa isofthiwe lenemigomo yekuthola izingxabano ngokwemayelana, noma dala ukuhlola ngesandla (njenga imethrikisi yekutholakala kwetifundzisi, irejista yekubhala tindzaweni). Njalo qinisekisa ukutholakala kwetifundzisi nendzaweni ngaphambi kwekuqedza emaperiodi.
Iphutsa 4: Ukudala Umthwalo Wetifundzisi Ongalingani
Inkinga: Tifundzisi letinye tigcwele emakilasini kanti letinye zinethwalo lolulula, lokuholela ekungalinganini nasekudzindzeni.
Isombi: Hlosela umthwalo wekufundzisa olulinganako kutonkhe tifundzisi. Cabanga isikhathi sokuhlangana, sizinga semakilasi, nobunzima besifundvo lapho unika emakilasi. Sebentisa tinto zokubika ze-softhiwe ukuhlaziya umthwalo wetifundzisi, noma bala emahora umfundzisi ngamunye ngesandla.
Iphutsa 5: Ukungabali Lokudzingekako Kwesifundvo Lesebentayo
Inkinga: Ukuhlela tifundvo letisebentayo (Sayensi, Technology, Arts) ngaphandle kwekuqinisekisa ukuthi tindzaweni tholakala noma kunikezwa isikhathi sokumisa.
Isombi: Bhopha tindzaweni letichaze ngetifundvo letisebentayo. Nikeza isikhathi sebhafa sokumisa nasekucoceni. Hambisanisa emahlelo emabangeni ukuze bahlanganyele tindzaweni ngempumelelo.
Iphutsa 6: Ukungaboni Tinhlelo Tesifundvo Tabafundzi
Inkinga: Ukudala emahlelo angabambi tinhlelo tesifundvo labafundzi labakhetile, lokuphoqa bafundzi baguqule tinkhetfo noma ukudala emahlelo angeke ngenzeke.
Isombi: Qedza zinkhetfo zesifundvo ngaphambi kwekuhlela. Hlaziya ukuduma kwetinhlelo uhlanganise bafundzi ngokulandzelana. Sebentisa isofthiwe lehlola ukuthi tinhlelo ziyenzeka, noma qinisekisa ngesandla ukuthi tonkhe tinhlelo ziyenzeka.
Iphutsa 7: Ubudze Be-periodi Obungalandzelanako, Ukukhulumisana Lokubi, Noma Akukho Tinhlelo
Ukuhlanganisa ubudze be-periodi (njenga 40, 45, ne-50 minutes) kudzindzisa tifundzisi nebafundzi futhi kuyinkimbinkimbi ukubala isikhathi sokuhlangana — linganisa kobunye ubudze (ngokujwayelekile 40–50 minutes). Chaza tinguquko zehhlelo ngokucacile nangaphambili ngekhophi yedijithali neyeprintiwe. Hlela ngekushiya kwetifundzisi netinkinga tendzaweni ngokugcina luhla lwetifundzisi letisendzimeni nesakhiwo lesiguquguqukayo, futhi buyekeza emahlelo minyaka yonke netifundzisi nebafundzi ukuze ulungise inqubo.
Imikhuba Lenhle Yekuhlela Lokulandzelayo Ne-CAPS
Qala ngedatha leqondile: emagunya etifundzisi nokutholakala, zinkhetfo zesifundvo zabafundzi, ukucwaninga kwendzaweni, ihhlelo lesikolo, nemigomo yesikhathi sokuhlangana ye-CAPS yanamuhla. Landzela umugca: bhopha emaperiodi langenakuxoxisana netindzaweni letichaze kuqala, bese unika tifundvo letiyinhloko netifundvo letikhetfwa, linganisa umthwalo wetifundzisi, qinisekisa ukulandzela kwe-CAPS, bese uxazulula izingxabano.
Isikhathi sokuhlangana kwe-CAPS asikho ngekuxoxisana — sifundvo ngasinye kufanele sithole okungenani emahora lencane ngeviki, asabalale evikini, netifundvo letisebentayo netilwimi tinikezwa isikhathi senele. Linganisa ukulandzela ngekujabula kwetifundzisi, izingozi zabafundzi, nokusebenta kwendzaweni. Hlola emahlelo adala bese ufuna impendulo etifundzisi nasezinhloko zeminyango ngaphambi kokuba unyaka uqale.
Bhala ingcondvwa yekuhlela, tizingcingo, netinguquko. Uma usebentisa isofthiwe yehhlelo lesikolo, faka idatha leqondile, seta tizingcingo ngendlela lefanele, bese ubuyekeza lokukhiphayo kunokukwamukela ngaphandle. Yabelana emahlelo kuqala netifundzisi, nebafundzi, nebatali ngekhophi yedijithali neyeprintiwe, bese unikeza emakhophi lacacile eku buyekezeni nasekuphendvuleni.
Imibuto Levame Ukubuza
Yini isikhathi sokuhlangana sencane se-Mathematics e-Grade 7?
Ngokusekelwe emigomeni ye-CAPS, Mathematics e-Grade 7 idzinga 4.5 hours ngeviki yesikhathi sokuhlangana. Lokhu kufanele kusabalale evikini (ngokujwayelekile 4–5 emaperiodi wemizuzu le-40–50 ngalinye) futhi angeke sinciphiswe ngaphansi kwalencane ngaphandle kwemvumo ye-DBE. Tikolo tinganika isikhathi esiningi uma imphahla ivumela, lokungasita bafundzi labadzinga usito lweyengeziwe.
Ngingaqinisekisa kanjani ukuthi ihhlelo lami lihlangabetana nemigomo yesikhathi sokuhlangana kwe-CAPS?
Ukuqinisekisa ukulandzela kwe-CAPS, dala luhla lwe-grade ngayinye lubonisa:
- Isikhathi sokuhlangana lesidzingekako ngesifundvo ngasinye (kusukela emitfweni ye-CAPS)
- Isikhathi sokuhlangana lesinikeziwe ehhlelweni lakho (bala emahora ngeviki)
- Ukuqinisekisa ukuthi isikhathi lesinikeziwe sihlangabetana noma sidlula isikhathi lesidzingekako
Ungakwenta lokhu ngesandla usebentisa tispredishithi, noma usebentisa isofthiwe yehhlelo lesikolo lenemigomo yekuhlola ukulandzela kwe-CAPS. Tizingombi ze-softhiwe ziqinisekisa isikhathi sokuhlangana ngokwemayelana futhi zibonisa noma yisiphi isifundvo singahlangabetani nemigomo.
Ingabe nginganciphisa isikhathi sokuhlangana etifundvweni letinye uma bafundzi badzindza?
Cha, angeke unciphise isikhathi sokuhlangana ngaphansi kwemigomo ye-CAPS ngaphandle kwemvumo ye-DBE, lokungavameli. Imigomo yesikhathi sokuhlangana kwe-CAPS ibekelwe ukuqinisekisa ukugcwala kwekhrikhulamu, futhi ukunciphisa isikhathi kungaholela ezingxenyeni ekufundzeni nasekungalandzeleni kwe-DBE. Kunalokho, cabanga:
- Emakilasi usito lweyengeziwe: Hlela usito lwe-Mathematics noma lwe-Language lweyengeziwe ngaphandle kwesikhathi sokuhlangana lokujwayelekile
- Ukufundzisa lokuhlukene: Sebentisa isikhathi sokuhlangana ngempumelelo ukusekela bafundzi labadzindza
- Tinhlelo zokulungisa: Nikeza tinhlelo ngemva kwesikolo noma ezinganini labafundzi labadzinga usito lweyengeziwe
- Ukuhlelwa kwemphahla: Qinisekisa tifundvo letidzindzile tinemphahla linele netifundzisi letifanele
Kufanele ngenteni uma tinhlelo tesifundvo zenta ukuhlela kube nzima?
Uma zinkhetfo zesifundvo zabafundzi zidala tizimo zekuhlela ezingenzeki, unetinkhetfo letiningi:
- Chaza tizingcingo kuqala: Ngaphambi kwenkhetfo yesifundvo, chaza tinhlelo letingenzeka ngokusekelwe ekutholakaleni kwetifundzisi nendzaweni
- Hlahlo inkhetfo yesifundvo: Nikeza uhlahlo ngetinhlelo letingasebenta ndzawonye nezingahambisana nemphahla yesikolo sakho
- Vimbela tinhlelo: Tikolo letinye zivimbela zinkhetfo zesifundvo etinhlelweni letatiwa ukuthi zilula ehhlelweni
- Funa imphahla leyengeziwe: Cabanga ukubeka tifundzisi leteyengeziwe noma ukuhlanganyela tifundzisi netikolo letinye ngetifundvo letichaze
- Sebentisa isofthiwe: Isofthiwe yehhlelo lesikolo ingahlola ukuthi tinhlelo ziyenzeka futhi inikeze tindlela leteyengeziwe
Indlela lenhle ukuzivikela — sebenzisana nebafundzi nebatali ngesikhathi senkhetfo yesifundvo ukuze uqinisekise tinhlelo ziyenzeka ngaphambi kwekuhlela.
Bona kanjani Fundisa isita tikolo taseNingizimu Afrika ukuhlangabetana nemigomo yesikhathi sokuhlangana kwe-CAPS ehhlelweni lesikolo, ukukhipha amarephothi khadi alandzelayo ne-CAPS, nasekuphathweni kwemalinganiso, timali, nasekukhulumisaneni nebatali epulatifomuni eyodwa. Zama Fundisa.
Ibhalwe ngu
Fundisa Team