Ithayimetha Yesikolo CAPS Isikhathi Sokuxhumana: Umhlahlandlela Wezikole Zase-SA
Ukulungisa ithayimetha yesikolo CAPS isikhathi sokuxhumana kungenye yemisebenzi ebulayo kubaphathi bezikole zaseNingizimu Afrika. I-Department of Basic Education (DBE) iseta amahora okufundisa amancane esifundweni nasesigabeni; ukuhlangabezana nalokho kanye nokulinganisa ukutholakala kothisha, ukusabela kwamakamelo, nokuhlanganiswa kwezifundo kuvame ukuholela ekungahambisani, abasebenzi abacinekelayo, nokulahlekelwa yisikhathi sokufunda. Noma wakha amathayimetha ngezandla noma usebenzisa isoftware, udinga ukuqonda okucacile kokusabela kwesikhathi se-CAPS namasu asebenzayo ezikoleni zangempela.
Isikhathi sokuxhumana se-CAPS yilahla amahora amancane ngeviki abafundi kufanele bachithe ekufundiseni okusemthethweni esifundweni ngasinye. Izidingo ziyahluka ngesigaba — Isigaba Sesiqalo (Amabanga R–3), Isigaba Ephakathi (Amabanga 4–6), Isigaba Esiphakeme (Amabanga 7–9), nesiSigaba Semfundo Ephakeme Nokuqeqeshwa (Amabanga 10–12) — futhi zidala ingcindezi yangempela yokuhlela lapho zihlanganiswa nokucobelelana kothisha, isikhala esilinganiselwe, nokukhetha izifundo emabangeni aphezulu. Lolu hlaka luchaza izidingo zangempela zesikhathi sokuxhumana esifundweni nangesigaba, izithiyo ezivamile nendlela yokuziphatha, ngezandla vs ukuhlela okusekelwe kusoftware, namaphutha angaphazamisa ithayimetha yakho.
Ithayimetha Yesikolo CAPS Isikhathi Sokuxhumana: Lokho Okudingeka Ukuhlangabezana Nakho
Isikhathi sokuxhumana se-CAPS sisho inani elincane lamahora ngeviki abafundi kufanele bachithe ekufundiseni okusemthethweni esifundweni ngasinye. I-DBE icacisa lezi zidingo ukuze iqinisekise ukumbozwa kwekhrikhulamu nokugcina amazinga emfundo kuzo zonke izikole zaseNingizimu Afrika. Isikhathi sokuxhumana silinganiswa ngamahora ngeviki futhi siyahluka ngesigaba, isifundo, futhi ngezinye izikhathi ngebanga ngaphakathi kwesigaba.
Kungani isikhathi sokuxhumana kubalulekile:
- Ukumbozwa kwekhrikhulamu: Isikhathi sokuxhumana esanele siqinisekisa ukuthi othisha bangamboza konke okuqukethwe kwe-CAPS nemiphumela yokufunda
- Ukuhambisana ne-DBE: Izikole kufanele zihlangabezane nezidingo zesikhathi sokuxhumana eziphansi ukuze kuhlolwe amakhrikhulamu nokuqinisekisa ikhwalithi
- Ukuqhubeka kwabafundi: Isikhathi sokuxhumana esinganele singaholela ezikhaleni ekufundeni nasekusebenzeni okungahle
- Ukuhlela kothisha: Ukusabela okucacile kwesikhathi sokuxhumana kusiza othisha bahlele izifundo nokuhlola ngempumelelo
- Ukusabela kwemithombo: Izidingo zesikhathi sokuxhumana ziyanikeza ukuthweswa kwabasebenzi, ikilasi, nezinqumo zokuhlela imithombo
Izidingo zesikhathi sokuxhumana azikushintshi — izikole azikwazi ukunciphisa amahora okuxhumana ngaphansi kweminimum ye-CAPS ngaphandle kwemvume ye-DBE, evame ukunikezwa. Kodwa-ke, izikole zingabela isikhathi esingaphezu kweminimum uma imithombo ivumela, okungasiza izifundo ezidinga ukuqeqeshwa okwengeziwe noma ukusekelwa. Mayelana nendlela isikhathi sokuxhumana esihlanganisa ngayo nokuhlola nokubika, bheka CAPS assessment requirements 2026.
Isikhathi Sokuxhumana Se-CAPS Ngesigaba Nangesifundo
Amatafula alandelayo abonisa izidingo zangempela zesikhathi sokuxhumana esifundweni ngasinye sesigaba ngasinye, njengoba kuchaziwe emibhalweni ye-CAPS. Lokhu kusabela kusekelwe evikini elijwayelekile lesikole futhi kufanele kusatshalaliswe kulo lonke iviki ukuze kugwenywe ukugcwala kwabafundi ezinsukwini ezithile.
Isigaba Sesiqalo (Amabanga R–3)
Isigaba Sesiqalo sigxila ekuthuthukiseni ukufunda nokubala okuyisisekelo, namakhono empilo ngokuhlanganisa, ukufunda okusekelwe emdlalweni.
| Isifundo/Indawo Yokufunda | Ibanga R | Ibanga 1 | Ibanga 2 | Ibanga 3 |
|---|---|---|---|---|
| Ulimi Lwasekhaya | amahora ayi-6 | amahora ayi-7 | amahora ayi-7 | amahora ayi-7 |
| Ulimi Olwengeziwe Lokuqala | amahora amabili | amahora amabili | amahora amathathu | amahora amane |
| Izibalo | amahora ayi-7 | amahora ayi-7 | amahora ayi-7 | amahora ayi-7 |
| Amakhono Empilo | amahora ayi-6 | amahora ayi-6 | amahora ayi-6 | amahora ayi-6 |
| Isamba ngeviki | amahora angu-21 | amahora angu-22 | amahora angu-23 | amahora angu-24 |
Amanothi Esigaba Sesiqalo:
- Ibanga R sisebenza ngosuku olufushane (ngokuvamile amahora ama-3–4), ngakho isikhathi sokuxhumana sisatshalaliswa ngokwehlukile
- Amakhono Empilo afaka Ulwazi Lokuqala, Ubuciko Obudala, Imfundo Yomzimba, Nokuziphatha Nokuzizwa Kahle
- Izilimi zigxila ekuthuthukiseni amakhono okufunda, ukubhala, ukulalela nokukhuluma
- Izibalo zigcizelela imisebenzi yezandla, eyokusebenza esebenzisa izinto zokudlala
- Isikhathi sokuxhumana sifaka kokubili ukufundisa okusemthethweni nemisebenzi ehlelekile esekelwe emdlalweni
Isigaba Ephakathi (Amabanga 4–6)
Isigaba Ephakathi sethula ukucobelelana kwezifundo kuyilapho sigcina isisekelo sekhrikhulamu ebanzi. Abafundi bafunda izifundo ezihlukene ezifundiswa othisha abangochwepheshe.
| Isifundo | Ibanga 4 | Ibanga 5 | Ibanga 6 |
|---|---|---|---|
| Ulimi Lwasekhaya | amahora ayi-6 | amahora ayi-6 | amahora ayi-6 |
| Ulimi Olwengeziwe Lokuqala | amahora ayi-5 | amahora ayi-5 | amahora ayi-5 |
| Izibalo | amahora ayi-6 | amahora ayi-6 | amahora ayi-6 |
| Isayensi Yemvelo Nobuchwepheshe | amahora angu-3.5 | amahora angu-3.5 | amahora angu-3.5 |
| Isayensi Yezenhlalo | amahora amathathu | amahora amathathu | amahora amathathu |
| Amakhono Empilo | amahora amane | amahora amane | amahora amane |
| Ubuciko Obudala | amahora amabili | amahora amabili | amahora amabili |
| Imfundo Yomzimba | amahora amabili | amahora amabili | amahora amabili |
| Isamba ngeviki | amahora angu-31.5 | amahora angu-31.5 | amahora angu-31.5 |
Amanothi Esigaba Ephakathi:
- Isayensi Yezenhlalo ifaka Umlando ne-Geography efundiswa njengezifundo ezihlanganisiwe
- Isayensi Yemvelo Nobuchwepheshe ihlanganisa imiqondo yesayensi nezicelo zobuchwepheshe
- Amakhono Empilo afaka Ukuziphatha Nokuzizwa Kahle
- Ubuciko Obudala ne-Physical Education yizindawo zokufunda ezihlukene
- Isikhathi sokuxhumana esiphelele sithatha iviki elijwayelekile lamahora angu-35 elinesikhathi sokuphumula
Isigaba Esiphakeme (Amabanga 7–9)
Isigaba Esiphakeme silungisa abafundi ukukhetha izifundo eSigabeni Se-FET kuyilapho sigcina ikhrikhulamu ebanzi. Isikhathi sokuxhumana sandanda ukuze singamukela okuqukethwe okuyinkimbinkimbi.
| Isifundo | Ibanga 7 | Ibanga 8 | Ibanga 9 |
|---|---|---|---|
| Ulimi Lwasekhaya | amahora ayi-5 | amahora ayi-5 | amahora ayi-5 |
| Ulimi Olwengeziwe Lokuqala | amahora amane | amahora amane | amahora amane |
| Izibalo | amahora angu-4.5 | amahora angu-4.5 | amahora angu-4.5 |
| Isayensi Yemvelo | amahora angu-3.5 | amahora angu-3.5 | amahora angu-3.5 |
| Isayensi Yezenhlalo | amahora amathathu | amahora amathathu | amahora amathathu |
| Ubuchwepheshe | amahora amabili | amahora amabili | amahora amabili |
| Isayensi Yezomnotho Nokuphatha | amahora amabili | amahora amabili | amahora amabili |
| I-Life Orientation | amahora amabili | amahora amabili | amahora amabili |
| Ubuciko Obudala | amahora amabili | amahora amabili | amahora amabili |
| Isamba ngeviki | amahora angu-28 | amahora angu-28 | amahora angu-28 |
Amanothi Esigaba Esiphakeme:
- Isayensi Yezenhlalo ihlukaniswa ibe Umlando ne-Geography (amahora angu-1.5 ngasinye)
- Isayensi Yemvelo ihlanganisa imiqondo ye-Life Sciences ne-Physical Sciences
- Ubuchwepheshe uba yisifundo esihlukene esidinga izindawo ezikhethekile
- Isayensi Yezomnotho Nokuphatha sethula imiqondo yebhizinisi nezomnotho
- I-Life Orientation ithathela indawo Amakhono Empilo futhi ifaka ukuholela umsebenzi
Isigaba Semfundo Ephakeme Nokuqeqeshwa (Amabanga 10–12)
Isigaba Se-FET sinikeza ukukhetha izifundo kuyilapho sigcina izifundo eziyimpoqo. Isikhathi sokuxhumana siyahluka ngokusekelwe ekukhethweni kwezifundo, kodwa bonke abafundi kufanele baqedele ezinye izifundo eziyisisekelo.
Izifundo eziyimpoqo (bonke abafundi be-FET):
| Isifundo | Ibanga 10 | Ibanga 11 | Ibanga 12 |
|---|---|---|---|
| Ulimi Lwasekhaya | amahora angu-4.5 | amahora angu-4.5 | amahora angu-4.5 |
| Ulimi Olwengeziwe Lokuqala | amahora angu-4.5 | amahora angu-4.5 | amahora angu-4.5 |
| Izibalo noma Ukubala Kwezibalo | amahora angu-4.5 | amahora angu-4.5 | amahora angu-4.5 |
| I-Life Orientation | amahora amabili | amahora amabili | amahora amabili |
Izifundo ezikhethiwayo (abafundi bakhetha ama-3–4):
Izifundo eziningi ezikhethiwayo zithola amahora angu-4.5 ngeviki, yize ezinye izifundo zinezabelo ezehlukile:
- Physical Sciences: amahora angu-4.5 (kufaka umsebenzi osebenzayo)
- Life Sciences: amahora angu-4.5 (kufaka umsebenzi osebenzayo)
- Geography: amahora angu-4.5
- History: amahora angu-4.5
- Accounting: amahora angu-4.5
- Business Studies: amahora angu-4.5
- Economics: amahora angu-4.5
- Information Technology: amahora angu-4.5
- Computer Applications Technology: amahora angu-4.5
- Visual Arts: amahora angu-4.5
- Music: amahora angu-4.5
- Dramatic Arts: amahora angu-4.5
- Design: amahora angu-4.5
- Agricultural Sciences: amahora angu-4.5
- Engineering Graphics and Design: amahora angu-4.5
- Consumer Studies: amahora angu-4.5
- Hospitality Studies: amahora angu-4.5
- Tourism: amahora angu-4.5
Isamba seSigaba se-FET: Ngokuvamile amahora angu-27–31.5 ngeviki kuye ngokukhetha izifundo.
Amanothi Esigaba Se-FET:
- Abafundi kufanele bakhethe okungenani isifundo esisodwa esukela la mapheshana: Izilimi, Izibalo/Ukubala Kwezibalo, nezifundo ezikhethiwayo
- Ezinye izifundo zidinga izindawo ezikhethekile (amalabhorethri, amakamelo ekhompyutha, amaworkshop)
- Izifundo eziSebenzayo (Life Sciences, Physical Sciences) zifaka isikhathi esabeliwe somsebenzi osebenzayo ngaphakathi kwamahora angu-4.5
- Inhlanganisela yezifundo kufanele isebenze ngokuphathelene nokutholakala kothisha nezithiyo zezindawo
- Abafundi bebanga 12 bangaba nesikhathi sokuxhumana esincishiwe ezinye izifundo ukuze kuhlangabezane nokulungiselela ukuhlolwa
Izithiyo Zokuhlela Ezivamile
Ukwakha ithayimetha ehambisana ne-CAPS kudinga ukulinganisa izithiyo eziningi ezingahambisani nezidingo zesikhathi sokuxhumana. Ukuqonda lezi zithiyo kusiza abaphathi bahlele amathayimetha angokoqobo, asebenzayo.
Ukutholakala Kothisha
Inselele: Othisha bacobelela ezifundweni ezithile namasigaba, okukhawulela ukutholakala kwabo amakilasi athile. Uthisha wezibalo angeke afundise i-History, futhi othisha beSigaba Sesiqalo bangase bangabi nawo amalungelo ezifundo zeSigaba Esiphakeme.
Izixazululo:
- Ukufundisa amasigaba: Lapho kungenzeka, vumela othisha abaqeqeshiwe ukuthi bafundise emasigabeni (isb., Izibalo kokubili Ibanga 9 ne-10)
- Imephu yokucobelelana kwezifundo: Yakha imethrikisi ekhombisa othisha abangafundisa izifundo nalamabanga
- Othisha abasebenza isikhathi esingaphelele noma ababelwane: Cabanga ukuthweswa kwesikhathi esingaphelele noma ukwabelana othisha phakathi kwezikole ngezifundo ezikhethekile
- Ukuthuthukiswa kobuchwepheshe: Tshela ekuthuthukiseni othisha ukufundisa izifundo ezinge lapho kungenzeka
- Isoftware yethayimetha yesikolo: Sebenzisa isoftware yethayimetha yesikolo ehlola ukutholakala kothisha futhi ivimbele ukubhukha kabili
Amaphutha avamile:
- Ukunikeza othisha izifundo abangenawo amalungelo okuzifundisa
- Ukugcwala othisha ngezifundo eziningi noma amabanga amaningi
- Ukudala amathayimetha adinga ukuthi othisha babe ezindaweni ezimbili ngasikhathi sinye
- Ukunganaki izinketho zothisha ezingathuthukisa umoya nokusebenza
Ukusabela Kwekamelo Nezindawo
Inselele: Akuwo wonke amasubjects angafundiswa nakamelo. Isayensi idinga amalabhorethri, Ubuchwepheshe udinga amaworkshop, Imfundo Yomzimba idinga izindawo zemidlalo, futhi ezinye izifundo zidinga amakamelo ekhompyutha noma imishini ekhethekile.
Izixazululo:
- Ukuhlela umthamo wekamelo: Qinisekisa ukuthi amakamelo angamukela ubungako bekilasi (ikakhulukazi kubalulekile amakilasi amakhulu ebanga 8–9)
- Ukuhlela izindawo ezikhethekile: Bhukha amalabhorethri, amaworkshop, namakamelo ekhompyutha ngezifundo ezizidingayo
- Ukuphatha imithombo ephathekayo: Ezikoleni ezinamathuba amancane ezindawo ezikhethekile, hlela izifundo eziSebenzayo ukuze zabelane ngezindawo ngempumelelo
- Ukuxhumanisa amathayimetha: Xhumanisa amathayimetha kubo bonke amabanga ukuze wandise ukusetshenziswa kwezindawo ngaphandle kwezingxabano
- Ukucwaninga kwezingqalasizinda: Hlola njalo ukuthi izindawo zihlangabezana nezidingo ze-CAPS zezifundo eziSebenzayo
Amaphutha avamile:
- Ukuhlela amakilasi amabili adinga indawo efanayo ekhethekile ngasikhathi sinye
- Ukunganaki imingcele yomthamo wekamelo, okuholela amakilasi agcwele kakhulu
- Ukwehluleka ukubala isikhathi sokumisa nokuhlanza zezifundo eziSebenzayo
- Ukungacabangi izidingo zokutholakala kwabafundi abanokukhubazeka
Inhlanganisela Yezifundo Nokuhlanganisa Amakilasi
Inselele: ESigabeni Se-FET ikakhulukazi, abafundi bakhetha inhlanganisela yezifundo ezehlukene, okudala amaqembu amakilasi amaningi kufanele ahlelwe ngasikhathi sinye. Ezinye izinhlanganisela zithandwa kakhulu kunezinye, okuholela ubungako bekilasi obungalingani nengcindezi ekusabeleni kothisha nekamelo.
Izixazululo:
- Ukuhlaziya inhlanganisela yezifundo: Ngaphambi kokuhlela, hlaziya izinhlanganisela abafundi abazikhethile bese uhlanganisa abafundi ngokufanele
- Ubungako bekilasi obulinganayo: Phonsa ubungako obufanayo bekilasi kumaqembu ezifundo ahlukene ukuze wandise ukusebenzisa imithombo
- Ukukhetha izifundo kuqala kuthayimetha: Ezinye izikole zidinga abafundi bakhethe izifundo ezihambisana nezakhiwo zethayimetha ezikhona (yize lokhu kuncisha ukukhetha)
- Ukuhlanganisa okushintshashintshayo: Cabanga ukusakaza noma ukuseta ngezifundo ezifana neMathematics lapho ukuhlanganisa amandla kungaba usizo
- Ukuxhumana nabafundi: Qinisekisa ukuthi abafundi baqonda ukuthi ukukhetha kwabo kwezifundo kuthinta kanjani ukusebenza kwethayimetha
Amaphutha avamile:
- Ukudala amathayimetha ngaphambi kokuqedela ukukhetha kwezifundo, okuholela ezingxabanweni
- Ukuvumela inhlanganisela ezingi ezingi ezingeziwe, okwenza ukuhlela kungenzeki
- Ukunganaki izidingo zobungako bekilasi obuncane (ngokuvamile abafundi abangu-15–20 esifundweni ukuze sisebenze)
- Ukwehluleka ukuxhumana nezithiyo zethayimetha kubafundi ngaphambi kokukhetha izifundo
Isikhathi Sokuphumula Namahora Esikole
Inselele: Isikhathi sokuxhumana kufanele singene ngaphakathi kosuku lwesikole, kubale ukuphumula, umhlangano, nezikhathi zokuphatha. Izikole zinezikhathi zokuqala nokuqeda ezehlukene, okuyithinta amahora okuxhumana atholakalayo.
Izixazululo:
- Ukubala iviki elijwayelekile lesikole: Bala amahora aphelele atholakalayo ngeviki (isb., amahora angu-35) asusa ukuphumula nesikhathi sokungafundisi
- Ukuhlela ukuphumula: Hlela ukuphumula ukuze wandise isikhathi sokufunda kuyilapho uqinisekisa ukuthi abafundi nothisha banokuphumula okwanele
- Isikhathi somhlangano nokuphatha: Vimbele isikhathi semihlangano yeviki, imihlangano yabasebenzi, nemisebenzi yokuphatha
- Ubude besikhathi sokufunda okujwayelekile: Sebenzisa ubude besikhathi obuhlala njalo (ngokuvamile imizuzu engu-40–50) ukuze senze ukuhlela kube lula
- Ukuhlela okushintshashintshayo: Cabanga izikhathi ezinde zezifundo eziSebenzayo ezidinga isikhathi sokumisa
Amaphutha avamile:
- Ukungabali isikhathi sokuphumula lapho kubalwa amahora okuxhumana atholakalayo
- Ukudala amathayimetha adlula ubude bosuku lwesikole
- Ubude bezikhathi zokufunda obungalingani obudida othisha nabafundi
- Ukunganaki isikhathi sokushintsha phakathi kwezikhathi, okuholela ekuqaleni sekudala
Ukunyakaza Kwabafundi Nesikhathi Sokuhamba
Inselele: Ezikoleni ezinkulu noma ezikoleni ezinakhiwo eziningi, abafundi badinga isikhathi sokuhamba phakathi kwamakamelo. Lokhu kubaluleke ikakhulukazi lapho abafundi beshintsha izifundo nothisha phakathi kwezikhathi.
Izixazululo:
- Isikhathi sokushintsha: Wakhe imizuzu engu-5–10 phakathi kwezikhathi sokunyakaza kwabafundi (kuvame ukufakwa esikhathini sokuphumula)
- Ukusabela kwekamelo: Lapho kungenzeka, gcina amakilasi ekamelweni eliyodwa noma amakamelo aseduze ukuze unciphise ukunyakaza
- Ukuqoqwa kwezifundo: Hlela izifundo ezihlobene (isb., zonke izifundo zeMathematics) endaweni efanayo yesikole
- Ukuxhumana kwethayimetha: Qinisekisa ukuthi abafundi banamathayimetha acacile akhombisa izinombolo zamakamelo nezindawo
- Ukuthuthukisa ukwakheka kwesikole: Cabanga ukwakheka kwesikole lapho usabela amakamelo ukuze unciphise amabanga okuhamba
Amaphutha avamile:
- Ukungavumeli isikhathi esanele sokuthi abafundi baye phakathi kwamakamelo abakude
- Ukuhlela amakilasi ezakhiweni ezikude ngemuva komlenze
- Ukwehluleka ukubala abafundi abanezinkinga zokunyakaza abadinga isikhathi esengeziwe
- Ukudala amathayimetha adinga ukunyakaza okuningi, okunciphisa isikhathi sokufunda
Ukuhlela Ngezandla Kuqhathaniswa Nokusoftware
Izikole zisebenzisa izindlela ezimbili eziyinhloko zokudala ithayimetha: izindlela ngezandla (amaspredishithi, iphepha, noma amabhodi amhlophe) nesoftware yethayimetha yesikole. Indlela ngayinye inezinzuzo nezinengo zayo.
Ukuhlela Ngezandla
Kusebenza kanjani: Abaphathi bakha amathayimetha besebenzisa amaspredishithi, amagridi ephepha, noma amabhodi angokoqobo, behlola ngezandla ukuze bathole izingxabano bese beqinisekisa ukuhambisana ne-CAPS.
Izinzuzo:
- Izindleko eziphansi: Akukho malini yelayisensi yesoftware
- Ukulawula okuphelele: Abaphathi baqonda yonke isinqumo futhi bangashintsha ngokushesha
- Ukushintshashintsha: Kulula ukwenza izinguquko zokugcina noma ukwamukela izicelo ezikhethekile
- Ithuluzi lokufunda: Ukuhlela ngezandla kusiza abaphathi baqonde ngokujulile izithiyo zesikole nezidingo
- Akukho izithiyo zobuchwepheshe: Akudingeki ukusekelwa kwe-IT noma ukuqeqeshwa kusoftware
Izinengo:
- Sithatha isikhathi: Ukuhlela ngezandla kungathatha amaviki noma izinyanga, ikakhulukazi ezikoleni ezinkulu
- Kuyaphutha: Kulula ukulahla izingxabano, ukubhukha othisha kabili, noma ukubala ngokungalungile isikhathi sokuxhumana
- Ukuxazulula izingxabano kuyinkimbinkimbi: Ukukhomba nokuxazulula izingxabano zokuhlela ngezandla kuyinkimbinkimbi
- Ukuthuthukisa okulinganiselwe: Kunzima ukuhlola izimo ezehlukene noma ukuthola izixazululo ezingcono
- Ukuhlola ukuhambisana: Ukuhlola ngezandla kwesikhathi sokuxhumana se-CAPS kuyadida futhi kuphutha
- Ukwandisa: Kuya ngaphezu kokulawulwa ezikoleni ezinamabanga amaningi, izifundo nothisha
Kuhle kakhulu ku: Izikole ezincane (ngaphansi kwabafundi abangu-200) ezinakho ukwakheka kwezifundo okulula, noma izikole ezinabudlelwano obulinganiselwe kakhulu.
Ukuhlela Okusekelwe Kusoftware
Kusebenza kanjani: Abaphathi bangena idatha yesikole (othisha, izifundo, amakilasi, izindawo, izithiyo) kusoftware yethayimetha yesikole, engakhiqiza amathayimetha ahambisana futhi ihlole izingxabano.
Izinzuzo:
- Isivinini: Isoftware ingakhiqiza amathayimetha okuqala ngamahora kunamaviki
- Ukuthola ukuphikisana: Ikhombisa ukubhukha othisha kabili, izingxabano zamakamelo, nokwephula ukuhlela
- Ukuhambisana ne-CAPS: Ukusekelwa kwesikhathi sokuxhumana se-CAPS okwakhiwe kusiza ukuhambisana
- Ukuthuthukisa: Kungahlola izimo eziningi ukuze ithole izixazululo ezingcono
- Ukubonisa: Amathayimetha acacile othisha, abafundi nabaphathi
- Ukuhlanganisa: Kuvele kuhlanganisa nezinhlobo zokuphatha izikole ukuze idatha igudluke
- Ukubika: Imibiko ngokuhambisana kwesikhathi sokuxhumana, ukulayishwa kothisha, nokusetshenziswa kwezindawo
Izinengo:
- Izindleko: Ilayisensi ingaba ibiza kakhulu, yize izixazululo eziningi zinikeza amanani afaneleke ezikoleni zaseNingizimu Afrika
- Ijika lokufunda: Abaphathi badinga ukuqeqeshwa ukuze basebenzise isoftware ngempumelelo
- Ukungena kwedatha: Kudinga idatha yokuqala eqondile (othisha, izifundo, izithiyo)
- Izidingo zobuchwepheshe: Kudinga amakhompyutha nokutholakala kwe-inthanethi ekuphumelelayo
Kuhle kakhulu ku: Izikole eziphakathi nezinkulu (abafundi abangu-200+), izikole ezinohlanganiselo lwezifundo oluwinkimbinkimbi (ikakhulukazi Isigaba Se-FET), nezikole ezifuna ukunciphisa isikhathi sokuphatha. Lapho uhlela ukutholakala, faka educator leave entitlement in South Africa ukuze amathayimetha ahlale esebenza lapho abasebenzi bengekho.
Izici okufanele uzibheke lapho uhlola isoftware yethayimetha yesikole: ukuhlola ukuhambisana ne-CAPS, ukuthola ukuphikisana, ukuhlaziya inhlanganisela yezifundo, ukulinganisa ukulayishwa kothisha, ukuphatha izindawo, nokuhlanganiswa nezinhlobo zokuphatha izikole. Izikole eziningi zisebenzisa indlela ehlanganisiwe — isoftware ukukhiqiza nokuhlola amathayimetha, bese izinguquko ngezandla zezimo ezikhethekile.
Amaphutha Okuhlela Avamile Nendlela Yokugwema
Ngisho abahleli abanolwazi bayenza amaphutha. Nayi amaphutha avame kakhulu namasu okugwema.
Phutha 1: Ukungaqali Ngesikhathi
Inkinga: Ukuhlela kushiywa kuze kube yiminithi yokugcina, okuholela ezinqumweni ezisheshayo, amaphutha, nokungahambisani.
Isixazululo: Qala ukuhlela okungenani izinyanga ezingu-2–3 ngaphambi konyaka wemfundo omusha. Qala ngokuqoqa idatha (ukukhetha izifundo, ukutholakala kothisha, ukucwaninga kwezindawo) eTerm 3, dakha amathayimetha odrafti eTerm 4, uqedele ngaphambi kokuphela konyaka.
Phutha 2: Ukunganaki Izidingo Zesikhathi Sokuxhumana Se-CAPS
Inkinga: Amathayimetha abelana isikhathi sokuxhumana esinganele izifundo, okuholela ekungahambisani ne-DBE nasezikhaleni ekumbozweni kwekhrikhulamu.
Isixazululo: Sebenzisa amatafula esikhathi sokuxhumana se-CAPS anikezwa ekuqaleni kwalolu hlaka. Qinisekisa ukuthi yonke izifundo ihlangabezana nezidingo eziphansi. Sebenzisa isoftware yethayimetha yesikole enokuhlola ukuhambisana ne-CAPS okwakhiwe, noma dakha uhlu lokuhlola ukuze uqinisekise isifundo ngasinye ngezandla.
Phutha 3: Ukubhukha Othisha Noma Amakamelo Kabili
Inkinga: Othisha bahlelwe ukufundisa amakilasi amabili ngasikhathi sinye, noma amakilasi amabili anikezwa ekamelweni eliyodwa ngasikhathi sinye.
Isixazululo: Sebenzisa isoftware enokuthola ukuphikisana okuzenzakalelayo, noma dakha ukuhlola ngezandla (isb., imethrikisi yokutholakala kothisha, irejista yokubhukha ikamelo). Njalo qinisekisa ukutholakala kothisha nekamelo ngaphambi kokuqedela izikhathi.
Phutha 4: Ukudala Ukulayishwa Kothisha Okungalingani
Inkinga: Ezinye othisha zigcwele amakilasi kuyilapho ezinye zinezinto ezilula, okuholela ekungafaneli nasekupheleni.
Isixazululo: Phonsa ukulayishwa okulinganayo kubo bonke othisha. Cabanga isikhathi sokuxhumana, ubungako bekilasi, nobunzima bezifundo lapho usabela amakilasi. Sebenzisa izici zokubika zesoftware ukuze uhlazye ukulayishwa kothisha, noma bala ngezandla amahora othisha ngamunye.
Phutha 5: Ukungabali Izidingo Zezifundo EziSebenzayo
Inkinga: Ukuhlela izifundo eziSebenzayo (Isayensi, Ubuchwepheshe, Ubuciko) ngaphandle kokuqinisekisa ukuthi izindawo ziyatholakala noma ukuvumela isikhathi sokumisa.
Isixazululo: Bhukha izindawo ezikhethekile zezifundo eziSebenzayo. Vumela isikhathi sokubamba ukuze umise uphinde uhlanze. Xhumanisa amathayimetha kubo bonke amabanga ukuze uabelane ngezindawo ngempumelelo.
Phutha 6: Ukunganaki Inhlanganisela Yezifundo Zabafundi
Inkinga: Ukudala amathayimetha angamukeli inhlanganisela yezifundo abafundi abayikhethile, okuphoqa abafundi bashintshe izinketho noma ukudala amashejuli angenzeki.
Isixazululo: Qedela ukukhetha izifundo ngaphambi kokuhlela. Hlaziya ukuthandwa kwenhlanganisela uhlanganise abafundi ngokufanele. Sebenzisa isoftware ehlola ukusebenza kwenhlanganisela yezifundo, noma qinisekisa ngezandla ukuthi zonke izinhlanganisela ziyenzeka.
Phutha 7: Ubude Bezikhathi Obungalingani, Ukuxhumana Okungahle, Noma Akukho Izinguquko
Ukuhlanganisa ubude bezikhathi (isb. imizuzu engu-40, 45, ne-50) kudida othisha nabafundi futhi kunzima ukubala isikhathi sokuxhumana — standardisa ubude obodwa (ngokuvamile imizuzu engu-40–50). Xhumana izinguquko zethayimetha ngokucacile nangaphambili ngekhophi edijithali neyaphrintiwe. Hlela ukuhlala kothisha nezinkinga zezindawo ngokugcina izinhlu zezikhundla nezakhiwo ezishintshashintshayo, futhi ubuyekeze amathayimetha minyaka yonke nothisha nabafundi ukuze ucinise isinqubo.
Imikhuba Emihle Yokuhlela Okuhambisana Ne-CAPS
Qala ngedatha eqondile: amalungelo nothisha nokutholakala, ukukhetha kwezifundo zabafundi, ukucwaninga kwezindawo, ishejuli yesikole, nezidingo zesikhathi sokuxhumana se-CAPS zamanje. Landela ukulandelana okuhlelekile: vimbele izikhathi ezingashintshi nezindawo ezikhethekile kuqala, bese usabela izifundo eziyisisekelo nezikhethiwayo, linganisa ukulayishwa kothisha, qinisekisa ukuhambisana ne-CAPS, uxazulule izingxabano.
Isikhathi sokuxhumana se-CAPS asikushintshi — yonke izifundo kufanele ithole okungenani amahora amancane ngeviki, asatshalaliswe kulo lonke iviki, nezifundo eziSebenzayo nezilimi zinikezwa isikhathi esanele. Linganisa ukuhambisana nokwaneliseka kothisha, izidingo zabafundi, nokusebenza kwezindawo. Hlola amathayimetha odrafti ufune impendulo kothisha nezinhloko zeminyango ngaphambi kokuqala konyaka.
Bhala izizathu zokuhlela, izithiyo, nezinguquko. Uma usebenzisa isoftware yethayimetha yesikole, ngena idatha eqondile, seta izithiyo ngendlela efanele, ubuyekeze okukhiphayo kunokukamukela ngaphandle kokubuka. Yabelana amathayimetha kusenesikhathi nothisha, abafundi nabazali ngamafomathi edijithali neyaphrintiwe, unikeze izindlela eziqondile zokubuyekeza nempendulo.
Imibuzo Evame Ukubuzwa
Yini isikhathi sokuxhumana esiphansi kakhulu seMathematics ebangeni 7?
Ngokwezidingo ze-CAPS, iMathematics ebangeni 7 idinga amahora angu-4.5 ngeviki wesikhathi sokuxhumana. Lokhu kufanele kusatshalaliswe kulo lonke iviki (ngokuvamile izikhathi ezi-4–5 zemizuzu engu-40–50 ngayinye) futhi angeke kuncishwe ngaphansi kwalokhu minimum ngaphandle kwemvume ye-DBE. Izikole zingabela isikhathi esingaphezulu uma imithombo ivumela, okungasiza abafundi abadinga ukusekelwa okwengeziwe.
Ngiqinisekisa kanjani ukuthi ithayimetha yami ihlangabezana nezidingo zesikhathi sokuxhumana se-CAPS?
Ukuze uqinisekise ukuhambisana ne-CAPS, dakha uhlu lokuhlola lebanga ngalinye olubonisa:
- Isikhathi sokuxhumana esidingekayo sesifundo ngasinye (kusukela emibhalweni ye-CAPS)
- Isikhathi sokuxhumana esabeliwe ethayimetheni yakho (bala amahora ngeviki)
- Ukuqinisekisa ukuthi isikhathi esabeliwe sihlangabezana noma sidlula isikhathi esidingekayo
Ungakwenza lokhu ngezandla usebenzisa amaspredishithi, noma usebenzisa isoftware yethayimetha yesikole enokuhlola ukuhambisana ne-CAPS okwakhiwe. Izixazululo zesoftware ziqinisekisa ngokuzenzakalelayo isikhathi sokuxhumana futhi zifake uphawu naziphi izifundo ezingahlangabezani nezidingo, okwenza ukuhlola ukuhambisana kube ngokushesha nangokoqobo.
Nginganciphisa isikhathi sokuxhumana ezinye izifundo uma abafundi benzima?
Cha, awukwazi ukunciphisa isikhathi sokuxhumana ngaphansi kweminimum ye-CAPS ngaphandle kwemvume ye-DBE, evame ukunikezwa. Izidingo zesikhathi sokuxhumana ze-CAPS zenzelwe ukuze ziQinisekise ukumbozwa kwekhrikhulamu okwanele, futhi ukunciphisa isikhathi kungaholela ezikhaleni ekufundeni nasekungahambisani ne-DBE. Kunalokho, cabanga:
- Amakilasi okusekela angeziwe: Hlela ukusekela iMathematics noma iLanguage ngaphandle kwesikhathi sokuxhumana esijwayelekile
- Ukufundisa okuhlukene: Sebenzisa isikhathi sokuxhumana ngempumelelo ukuze usekele abafundi abanzima
- Izinhlelo zokulungisa: Nikela izinhlelo emva kwesikole noma eholide kubafundi abadinga usizo olwengeziwe
- Ukusabela kwemithombo: Qinisekisa ukuthi izifundo ezinzima zinamathombo okwanele nothisha abaqeqeshiwe
Kufanele ngenzeni uma inhlanganisela yezifundo yenza ukuhlela kungenzeki?
Uma ukukhetha kwezifundo kwabafundi kudala izimo zokuhlela ezingenzeki, unezinketho eziningana:
- Xhumana nezithiyo kusenesikhathi: Ngaphambi kokukhetha izifundo, chaza izinhlanganisela eziSebenzayo ngokuphathelene nokutholakala kothisha nezindawo
- Holela ukukhetha izifundo: Nikeza ukuholela ngezinhlanganisela ezisebenza kahle ndawonye futhi zihambisana nemithombo yesikolo sakho
- Khawulela izinhlanganisela: Ezinye izikole zikhawulela ukukhetha izifundo ezinhlanganisela ezaziwa ukuthi zisebenza nethayimetha
- Sesha imithombo engeziwe: Cabanga ukuqasha othisha abangeziwe noma ukwabelana othisha nezinye izikole ngezifundo ezikhethekile
- Sebenzisa isoftware: Isoftware yethayimetha yesikole ingahlola ukusebenza kwenhlanganisela futhi iphakamise ezinye izinketho
Indlela engcono kakhulu ukugwema — sebenza nabafundi nabazali ngesikhathi sokukhetha izifundo ukuze uqinisekise ukuthi izinhlanganisela ziyenzeka ngaphambi kokuqala ukuhlela.
Bona indlela i-Fundisa isiza ngayo izikole zaseNingizimu Afrika ukuhlangabezana nezidingo zethayimetha yesikolo CAPS isikhathi sokuxhumana, ukukhiqiza amakhadi okubika ahambisana ne-CAPS, nokuphatha ukuhlola, imali, nokuxhumana nabazali endaweni eyodwa. Zama i-Fundisa.
Itlolwe ngu
Fundisa Team