Vhuyela kha Bulogo

mSCOA Segment Classification i Talutshedzwaho | Thalutshedzo kha Vhudzuloni

Dolobha Team 9 minitsi u vhala
mSCOA Segment Classification i Talutshedzwaho | Thalutshedzo kha Vhudzuloni

U khethekanya mSCOA segment hu khakhi kana hu sa vhuḓi ndi tshipida tsha u bva tshinwe na tshinwe tsha material misstatements na maipfi a qualified audit kha vhudzuloni ha Afurika Tshipembe. Ngudo dza Auditor-General dzo tou bveledza zwikololo zwa u khethekanya kha Project, Fund, Function, Item, Region, na Costing zwi bveledzaho segment reporting yo sa vhutshilaho na Section 71 submissions. U wana segment classification zwone zwi ndeme kha mvelelo dza audit na u fulufhedza zwinwe zwa National Treasury na Municipal Finance Management Act (MFMA). Thalutshedzo iyi ya mSCOA segment classification i talutshedza khethembekwa na khethembekwa kha puo ya vhukuma, na thalutshedzo, mveledzo, na tsumbo dza maitele u re tshigwada tsha tshelete tshi khethekanye zwibveledzwa zwavhudi na u fhungudza vhukoni ha audit. U itela framework yo anga, vhona mSCOA chart of accounts guide na plain-language introduction to mSCOA.

1. Project Segment

Ndivho. Project segment i sumbedza projeke yo no bveledzwaho (arali i vho) ine tshibveledzwa tshi vhambana nayo. I ara: “Muvhuro kana ndaulo iyi i vhambana na projeke yo talutshedzwaho, na arali ee, ndi iyi?” A tshibveledzwa tshinwe na tshinwe tshi na project code; fhedzi zwine zwa vhambana na projeke ya capital, programme ya grant-funded, kana projeke yo talutshedzwaho zwinwe zwi lavhela. U shumisa project segment zwavhudi zwi ndeme kha ngudo ya conditional grant, u sedza programme ya infrastructure, na gwada la audit uri ndaulo yo shumiswa u itela ndivho yo no bveledzwaho.

Mveledzo. Ma-projeke vha tou vha capital projects (sa tsumbo reservoir ntswa, u khwinisa mugwagwa, u sedza fleet) na operating activities a coded nga projeke (sa tsumbo programme ya u bveledza vhukoni ya tshifhinga yo no bveledzwaho ine i funded nga grant yo no bveledzwaho). National Treasury na project register ya muvhuso wavho wa lusendo zwi talutshedza mikhodo ya projeke i shumaho. Projeke na projeke i fanela u vha na mukhodo u no bveledzwaho, thalutshedzo yo vheneka, na (hune zwi tshi shuma) vhukoni kha grant kana budget vote ine i i fundedza.

Hani u luga mikhodo ya projeke. Bveledzani project register ine i bveledza projeke na projeke i shumaho, mukhodo wayo, dzina, tshipida tsha fund, na function. Musi projeke ntswa ya capital kana programme ya grant-funded i tendelwa, i engedzeni kha register na khwaṱhisedzani uri mukhodo u wanale kha general ledger yavho kana software ya muvhuso. Gudisani tshigwada tsha budget na tshelete u re musi vha capture vhadzo kana zwine vha wana zwi vhambanaho na projeke iyo, vha nange project code yo lavhelelwaho. U sia project segment kha ndaulo ya conditional grant ndi tshipida tsha mbeu tsha zwigwada zwa AG.

Tsumbo. U vhadza mucontractor u itela mushumo kha “Ward 3 water pipeline upgrade” → Project = mukhodo wa projeke ya capital iyo. U wana conditional grant u itela “Municipal Infrastructure Grant — maḓi” → Project = mukhodo wa MIG water project. Mishumo ya vhathihi vha shumaho projeke ya infrastructure yo no bveledzwaho → Project = mukhodo wa projeke iyo. Mishumo ya admin ya general i sa vhambanaho na projeke → Project = blank.

2. Fund Segment

Ndivho. Fund segment i sumbedza fund ine tshibveledzwa tshi vha yayo. Vhudzuloni kha Afurika Tshipembe vhanzhi vha shumisa ma-fund mavhili: fund ya general (operating) na ma-fund a ring-fenced u itela maḓi, gesi, sanitation, na zwinwe sa zwo talutshedzwaho kha mveledzo ya fund ya muvhuso wa lusendo. Fund segment i khwaṱhisedza uri muvhuro na ndaulo zwi allocated kha “phanga” yo lavhelelwaho u re financial position na performance ya fund na fund zwi bveledzwe zwa vhukati, nga u vhambana na MFMA na pholisi ya tshelete ya muvhuso wa lusendo.

Mveledzo. Ma-fund a nga vha ring-fenced (sa tsumbo water fund, electricity fund) hune muvhuro na ndaulo zwi fanela u sala kha fund iyo, kana general (operating fund) hune hu si na ring-fencing. Mbeu dza ma-fund zwo shumiswaho zwi kundelaho: operating fund; capital fund; conditional grant fund; unconditional grant fund (sa tsumbo equitable share); na utility funds (maḓi, gesi, sanitation).

Tsumbo. Ma-tariff a maḓi o wanwaho → Fund = Water Fund. U vhadza u renga gesi bulk → Fund = Electricity Fund. Mishumo ya vhathihi vha corporate services (yo sa allocated kha utility yo no bveledzwaho) → Fund = Operating Fund. Equitable share yo wanwaho → Fund = Operating. Conditional grant yo wanwaho u itela projeke yo no bveledzwaho → Fund = fund yo no bveledzwaho u itela grant iyo (sa tsumbo MIG fund).

3. Function Segment

Ndivho. Function segment i talutshedza nyimelelo kana activity ine tshibveledzwa tshi vhambana nayo. I ara: “Function kana tshaka ya nyimelelo ya muvhuso wa lusendo muvhuro kana ndaulo iyi i vha yayo?” U khethekanya function zwavhudi zwi ndeme kha segment reporting kha ma-AFS, u ara mibvumo sa “re shumise tshelete ingani kha maḓi?” kana “muvhuro wavho wa waste management ndi u vhani?”, na u bamba department kana function yo lavhelelwaho.

Mveledzo. Ma-function a vhambana na ndaulo yo tevhelelwaho ya ma-function a muvhuso wa lusendo a phatutshedzwaho nga National Treasury. Zwikhethembekwa zwa mbeu zwi kundelaho: governance na admin; community services; planning na development; health; public safety; sport na recreation; environmental protection; waste management; maḓi; sanitation; gesi; migwagwa na transport; na zwinwe.

Tsumbo. Mishumo ya vhathihi vha water treatment plant → Function = Water. U vhadza u itela zwifhasi zwa refuse collection → Function = Waste Management. Rates na taxes (property rates) → nga u vhanzhi Function = Governance/Administration. Grant yo wanwaho u itela u aka mugwagwa → Function = Roads and Transport.

4. Item Segment

Ndivho. Item segment i talutshedza mbeu ya muvhuro kana ndaulo. I ara: “Mbeu iyi ya muvhuro kana ndaulo ndi iyi?” — zwibveledzwa zwa vhathihi, u renga bulk, depreciation, grants dzo wanwaho, rates, interest, na zwinwe. Item segment ndi tshipida tshinwe tsha zwi tevhelaho kha mSCOA; u khethekanya kwa item kwa National Treasury kwo anga u re data yo vhambedzeaho i kuvhanganyiwe kha vhudzuloni vhoṱhe. Zwikololo hone (sa tsumbo u rekoda ndaulo ya ICT kha item yo khakhi kana u sa rekodi) zwo tou bveledza zero kana line items dza sa tende kha ma-AFS na zwigwada zwa AG.

Mveledzo. Ma-item a lugiswa nga revenue items (sa tsumbo rates na taxes, service charges, grants dzo wanwaho, interest, zwinwe muvhuro), expenditure items (sa tsumbo zwibveledzwa zwa vhathihi, u renga bulk, zwishumiswa, nyimelelo dza contract, depreciation, interest, ma-grants o vhadziwaho), asset items, na liability items. U itela thaidzo kha zwikololo zwa mbeu, vhona common mSCOA classification errors.

5. Region na Costing Segments

Region segment

Ndivho. Region segment (kana geographic segment) i sumbedza tshaka ya geographic ine tshibveledzwa tshi vhambana nayo, hune muvhuso wavho wa lusendo u bveledza nga geography. I ara: “Ward, district, kana tshaka iyi i shuma hani?” A tshibveledzwa tshinwe na tshinwe tshi lavhi region code; zwi bva kha zwinwe zwa muvhuso wavho zwa u bveledza na mbeu ya tshibveledzwa.

Mveledzo. Mikhodo ya region nga u vhanzhi i vhambana na wards (ma-ward a u vhota), kana zwithu zwa geographic zwa khulwane (sa tsumbo district, zone) sa zwo talutshedzwaho kha mveledzo ya muvhuso wavho.

Tsumbo. Ndaulo kha projeke ya u khwinisa mugwagwa ya ward → Region = mukhodo wa ward. Muvhuro wa maḓi u bva kha ma-meters kha zone yo no bveledzwaho → Region = mukhodo wa zone iyo (arali na bveledza muvhuro nga region).

Costing segment

Ndivho. Costing segment i tikedza cost allocation na activity-based costing. I ara: “Cost centre kana activity iyi cost i fanela u vha khei?” I thusa vhudzuloni u pfesesa costing yo nne ya u bveledza nyimelelo (sa tsumbo water treatment, refuse collection) na i tikedza budgeting, tariff setting, na u analisa cost recovery nga u vhambana na MFMA na pholisi ya tshelete ya muvhuso wa lusendo.

Mveledzo. Mikhodo ya costing i sumbedza ma-cost centre, ma-activity, kana ma-programme. Zwi nga vhambana na ma-department, ma-plant (sa tsumbo water treatment plant, wastewater works), kana maitele.

Tsumbo. Mishumo ya direct kha water treatment plant → Costing = Water treatment plant. U renga chemical bulk u itela plant iyo → Costing = Water treatment plant. Fhethu ya zwibveledzwa zwa IT zwo allocated kha function ya maḓi → Costing = Water.

6. Tsumbo dza u Shuma

Projeke ya infrastructure ya maḓi

Ri re muvhuso wavho wa lusendo u vhadza mucontractor R2,5 million u itela mushumo kha u khwinisa water pipeline kha Ward 5, ine i funded nga Municipal Infrastructure Grant (MIG).

  • Project: Mukhodo wa projeke ya capital “Ward 5 water pipeline upgrade” (u bva kha project register yavho).
  • Fund: Fund yo no bveledzwaho u itela MIG kana capital ya maḓi (sa tsumbo Capital Fund kana MIG Water Fund).
  • Function: Water.
  • Item: Item yo lavhelelwaho ya ndaulo ya capital — sa tsumbo “contracted services” kana “capital expenditure — infrastructure” kha ndaulo ya mSCOA item ya zwino.
  • Region: Ward 5 (kana mukhodo wa region wa tshaka ya pipeline).
  • Costing: Cost centre u itela ma-projeke a capital a maḓi kana u itela projeke iyi, sa costing structure yavho.

U vhadza mishumo ya vhathihi

Ri re na vhadza mishumo ya vhugudi ya muthu wa department ya community services. Mishumo a i vhambani na projeke yo no bveledzwaho na i vhadzwa u bva kha operating fund.

  • Project: Blank (kana “non-project”).
  • Fund: Operating Fund.
  • Function: Community Services.
  • Item: Zwibveledzwa zwa vhathihi — na sub-item yo lavhelelwaho ya basic salary (kana item yo lavhelelwaho ya mishumo sa ndaulo ya mSCOA item).
  • Region: Blank, kana mukhodo wa region arali muvhuso wavho wa lusendo u allocated mishumo ya vhathihi nga ward/region.
  • Costing: Cost centre ya Community Services (kana activity/cost centre yo no bveledzwaho u itela muthu iyo).

U shumisa zwikhethembekwa zwa rathi zwavhudi kha mishumo zwi khwaṱhisedza uri zwibveledzwa zwa vhathihi zwi bvela zwone kha ma-AFS nga function na fund, na uri ma-cost centre a sumbedze costing yo nne ya nyimelelo na nyimelelo. U itela thaidzo kha chart of accounts yo fhedzaho na u khwaṱhisedza, vhona mSCOA chart of accounts guide.

7. U Wana mSCOA Segment Classification Zwone kha Maitele

U khethekanya segment zwi a si zwavhudi nga u tevhela maitele. Shumisani document ya mapping ine i vhambedza chart of accounts yavho (kana mveledzo ya account ya software ya muvhuso) kha zwikhethembekwa zwa mSCOA na ndaulo ya mikhodo. Gudisani muthu na muthu u khethekanyaho kana u tendelaho zwibveledzwa kha zwikhethembekwa zwa rathi, na tsumbo dza muvhuso wavho wa lusendo. Shumisani u sedza nga tshifhinga u itela u vhanganya u sa shumi kana u sa fanani — sa tsumbo muvhuro wa maḓi kha operating fund, kana ndaulo ya projeke nga project code — na u zwi lugisa pele zwi sa fhi kha ma-AFS.

Software ya muvhuso wa lusendo yo akelwaho u itela u tevhela mSCOA ya Afurika Tshipembe i nga konzea mveledzo ya segment na u khwaṱhisedza u khethekanya kha capture, u re zwikhethembekwa zwo lavhelelwaho zwi vhe zwi populated, u vhanganya mikhodo i sa shumi zwi thivhelwe, na Section 71 submissions zwi bveledzwe u bva kha data yo fanaho yo khethekanywaho. Zwo fhungudza zwikololo zwa u khethekanya zwi bveledzaho material misstatements na zwigwada zwa Auditor-General. U itela framework na zwikololo zwa mbeu, vhalelani plain-language introduction to mSCOA, mSCOA chart of accounts guide, na common mSCOA classification errors. U vhona hani mSCOA segment classification i nga vha kha maitele avho a masiari na ngudo, explore Dolobha.


Yo ṅwalwa nga

Dolobha Team