Boela kwa Blog
Go Obamela mSCOA le MFMA mscoa segment classification chart of accounts municipal finance project segment fund segment south africa

mSCOA Segment Classification e Hlalositsweng | Tlhahiso bakeng sa Mmmasepala

Dolobha Team 15 metsotso go buisa
mSCOA Segment Classification e Hlalositsweng | Tlhahiso bakeng sa Mmmasepala

Ranolong e fosa goba e sa felele ya mSCOA segment classification ke mohlodi o o atelelang wa dipolelo tše di fosa tše di boteng le maikutlo a a nang le diletso a tekolo mo mmmasepaleng ya Afrika Borwa. Dipego tša Auditor-General di gatelela gape diphoso tša ranolo mo Project, Fund, Function, Item, Region, le Costing e le tše di tlising go bega ga karolo go sa tshepege le dithomelo tša Section 71. Go bona ranolo ya karolo ka nepo ka jalo go botlhokwa bakeng sa diphego tša tekolo le bakeng sa go diragatsa dinyako tša National Treasury le Municipal Finance Management Act (MFMA). Tlhahiso e ya mSCOA segment classification e hlalosa karolo e nngwe le e nngwe ya dikarolo tše thataro ka puo e e bonolo, ka dintlhaloso, thulaganyo, le mehlala e e dirisiwago gore dithopha tša ditšhelete di kgone go ranola ditiragalo ka nepo mme di fokotse kotsi ya tekolo. Bakeng sa thulaganyo e bophara, bona tlhahiso ya mSCOA chart of accounts le tlhahiso ya puo e e bonolo ya mSCOA.

1. Karolo ya Project

Maikemisetso. Karolo ya project e bontsha projeke e itseng (fa e gona) tiro e amanago le yona. E araba: “A ditšhelete tše di tsenang goba tšhenyegelo e kopanego le projeke e e tlhalositsweng, mme fa e le jalo, e efe?” Ga tiro yohle e na le khoutu ya projeke; fela tše di kopanego le projeke ya thepa, mananeo a a thekgeditsweng ke tlhohlo, goba projeke e nngwe e e tlhalositsweng di e hloka. Go dirisa karolo ya projeke ka nepo go botlhokwa bakeng sa go bega ga tlhohlo e nang le maemo, go latela mananeo a thoto, le bopaki bwa tekolo bja gore tšhenyegelo e dirisitswe bakeng sa maikemisetso.

Thulaganyo. Diprojeke gantsi di kgaoganywa go diprojeke tša thepa (mohl. seseding se sešwa, tokafatso ya tsela, go fetola fleet) le ditiragalo tša go šoma tše di kwadilweng ka projeke (mohl. mananeo a nako e laetsweng a tokafatso ya bokgoni a a thekgeditsweng ke tlhohlo e itseng). National Treasury le lenaneo la projeke la mmasepala ya gago di tlhalosa dikhoutu tše di siameng tša projeke. Projeke e nngwe le e nngwe e swanetše go ba le khoutu e e ikgethileng, tlhaloso e e hlakileng, le (mo go siameng) kopano le tlhohlo goba vote ya bajaete e e e thekgedisang.

Tsela ya go seta dikhoutu tša projeke. Boloka lenaneo la projeke le le thalong projeke yohle e e šomago, khoutu ya yona, leina, mohlodi wa fund, le function. Fa projeke e nngwe ya thepa goba mananeo a a thekgeditsweng ke tlhohlo a amogetswa, e oketsa mo lenaneng mme o netefatse gore khoutu e bonagala mo general ledger goba software ya mmasepala. Ruta basebenti ba bajaete le ditšhelete gore fa ba tsaya ditefelo goba ditumo tše di amanago le projeke eo, ba kgetha khoutu e e siameng ya projeke. Go tlhoka karolo ya projeke bakeng sa tšhenyegelo e e thekgeditsweng ke tlhohlo e nang le maemo ke mohlodi o o tlwaelegileng wa diphitlhelo tša AG.

Mehlala. Tefelo go mošomi wa kontrakta mo tiro ya “tokafatso ya pipeline ya metsi ya Ward 3” → Project = khoutu bakeng sa projeke eo ya thepa. Tumo ya tlhohlo e nang le maemo bakeng sa “Municipal Infrastructure Grant — metsi” → Project = khoutu ya projeke ya metsi ya MIG. Mepo ya basebenti ba ba šomago nako yohle mo projekeng e itseng ya thoto → Project = khoutu ya projeke eo. Mepo ya taolo e jaanong e sa kopanego le projeke efe → Project = e sena (goba khoutu ya “e seng projeke” ya mmasepala ya gago fa o e dirisa).

2. Karolo ya Fund

Maikemisetso. Karolo ya fund e bontsha gore tiro e amana le fund efe. Mmmasepala kwa Afrika Borwa gantsi di šoma ka difund tše dintši: fund e jaanong (fund ya go šoma) le difund tše di thibelweng bakeng sa metsi, motlakase, tlhweko, le tše dingwe jaaka di tlhalositswe mo thulaganyong ya mmasepala ya difund. Karolo ya fund e netefatsa gore ditšhelete tše di tsenang le tšhenyegelo di abelwa “pitsa” e e nepileng gore maemo le tiro ya fund e nngwe le e nngwe e kgone go begiwa e ikgethile, go ya ka MFMA le molao wa ditšhelete tša mmasepala.

Thulaganyo. Difund di ka thibelwa (mohl. fund ya metsi, fund ya motlakase) moo ditšhelete tše di tsenang le tšhenyegelo di swanetše go sala mo fundeng eo, goba e jaanong (fund ya go šoma) moo go sena go thibelwa. Mefuta ya difund e e tlwaelegileng e akaretsa: fund ya go šoma (ditiragalo tše jaanong tša mmasepala); fund ya thepa (mo mmasepala e kgaoganago thekgo ya thepa); fund ya tlhohlo e nang le maemo (goba difund tše di ikgethileng bakeng sa tlhohlo e nngwe le e nngwe e kgolo, go ikaegile ka molao); fund ya tlhohlo e sa nang maemo (mohl. karolo e lekanego); le difund tša ditirelo (metsi, motlakase, tlhweko). Thulaganyo ya mSCOA ya National Treasury le molao wa fund wa mmasepala ya gago di tlhalosa lenaneo le le nepileng.

Mehlala. Ditefelo tša metsi tše di amogetsweng → Fund = Fund ya Metsi. Tefelo bakeng sa thekgo e kgolo ya motlakase → Fund = Fund ya Motlakase. Mepo ya basebenti ba ditirelo tša korporate (e sa abelwa tirelo e itseng) → Fund = Fund ya Go šoma. Karolo e lekanego e amogetsweng → Fund = Go šoma (goba Fund ya Tlhohlo e sa nang Maemo go ya ka thulaganyo ya gago). Tlhohlo e nang le maemo e amogetsweng bakeng sa projeke e itseng → Fund = fund e laetsweng bakeng sa tlhohlo eo (mohl. fund ya MIG). Go kwala ditšhelete tše di tsenang goba tšhenyegelo mo fundeng e fosa di fetola dipego tša fund mme di ka thulana melao ya go thibela. Go ranolwa ka nepo ga fund go laetswe bakeng sa go latela MFMA le mSCOA.

3. Karolo ya Function

Maikemisetso. Karolo ya function e hlalosa tirelo efe goba tiro efe tiro e amanago le yona. E araba: “Tirelo efe ya mmasepala goba karolo efe ya tirelo ditšhelete tše di tsenang goba tšhenyegelo e di amanago le yona?” Go ranolwa ka nepo ga function go botlhokwa bakeng sa go bega ga karolo mo dikwalong tša ngwaga tša ditšhelete, bakeng sa go araba dipotso tše di jaaka “re dirile tšhenyegelo e kae mo metsing?” goba “ditšhelete tše re tsenang tša taolo ya dithoto tše di latlileng di ne di le kae?”, le bakeng sa go laola lefapha goba function e e nepileng.

Thulaganyo. Difunction di tsamaisana le lenaneo la melao ya tirelo ya mmasepala le le gatišitsweng ke National Treasury. Dikaego tše di tlwaelegileng di akaretsa: taolo le taolo (khanseleng, molaodi wa mmasepala, ditirelo tša korporate, ditšhelete); ditirelo tša setšhaba (matlo, dibuka, mabitla, tokafatso ya setšhaba); merero le tokafatso (merero ya toropo, tirisong ya mobu, tokafatso ya ikonomi); boitekanelo (boitekanelo bja tikologo, dikliniki mo go siameng); tšhireletso ya setšhaba (mollo, taolo ya kotsi, thomamo); metshameko le boikhutso; tshireletso ya tikologo; taolo ya dithoto tše di latlileng; metsi; tlhweko; motlakase; ditsela le thomamo; le tše dingwe jaaka di tlhalositswe mo lenaneng la function la mSCOA. Lenaneo la gago la akhaonto le go bega di swanetše go dirisa dikhoutu tše di tšoanang tša function le National Treasury gore data e bapisege magareng ga mmmasepala.

Mehlala. Mepo ya basebenti ba lefelana la tlhweko ya metsi → Function = Metsi. Tefelo bakeng sa dikoloi tša go kgobokanya dithoto → Function = Taolo ya Dithoto tše di Latlileng. Ditefelo le diteko (ditefelo tša thepa) → gantsi Function = Taolo/Taolo goba go ya ka molao wa gago bakeng sa ditšhelete tše di tsenang “e jaanong”. Tlhohlo e amogetsweng bakeng sa ago ya tsela → Function = Ditsela le Thomamo. Ditefelo tša molao bakeng sa apilo ya merero → Function = Merero le Tokafatso. Go ranolwa function gabotlana (mohl. go kwala tšhenyegelo ya metsi kwa tlase ga Taolo) di fetola dipego tša karolo mme ke mohlodi o o atelelang wa diphitlhelo tša polelo e e fosa.

4. Karolo ya Item

Maikemisetso. Karolo ya item e hlalosa mofuta wa ditšhelete tše di tsenang goba tšhenyegelo. E araba: “Mofuta ofe wa ditšhelete tše di tsenang goba tšhenyegelo ke o?” — ditshenyego tša basebenti, thekgo e kgolo, tšhenyegelo ya thepa, ditlhohlo tše di amogetsweng, ditefelo, interest, le jalo. Karolo ya item ke e nngwe ya tše di tseneletseng kwa mSCOA; ranolo ya item ya National Treasury e bophara gore data e bapisegago e kgone go kgobokanywa mo mmmasepaleng yohle. Diphoso mo (mohl. go kwala tšhenyegelo ya ICT kwa tlase ga item e fosa goba e seng kae) gantsi di tlisa dithalo tša zero goba tše di sa utlwalego mo AFS le go diphitlhelo tša AG.

Thulaganyo. Dithalo di rulagantswe ka dithalo tša ditšhelete tše di tsenang (mohl. ditefelo le diteko, ditefelo tša ditirelo, ditlhohlo tše di amogetsweng, interest, ditšhelete tše dingwe tše di tsenang), dithalo tša tšhenyegelo (mohl. ditshenyego tša basebenti, thekgo e kgolo, dithoto, ditirelo tša kontraka, tšhenyegelo ya thepa, interest e e dueditsweng, ditlhohlo tše di dueditsweng), dithalo tša thepa (bakeng sa ranolo ya balance sheet), le dithalo tša ditlamego. Kgaego e nngwe le e nngwe e na le thulaganyo ya dikhoutu; mohl. kwa tlase ga ditshenyego tša basebenti o ka ba le mepo, nako e e fetileng, tefelo ya maikhutso, tlhokomelo ya bongaka, ditlhopho tša penshene, le dithalo tše dingwe tša kwa tlase. Dirisa lenaneo la item la jaanong la National Treasury mme o netefatse gore general ledger goba software ya mmasepala e dirisa dikhoutu tše di tšoanang.

Mehlala ya dikhoutu tše di tlwaelegileng tša item. Ditshenyego tša basebenti (mepo le mepo); motlakase o mogolo goba metsi a magolo; dithoto le tše di dirisiwang; ditirelo tša kontraka (mohl. molao, tekolo, dikontraka tša tshireletso); tšhenyegelo ya thepa; interest e e dueditsweng; ditlhohlo tše di amogetsweng (tše di nang le maemo, tše di sa nang maemo); ditefelo le diteko; ditefelo tša ditirelo (metsi, motlakase, dithoto tše di latlileng, tlhweko); interest e e amogetsweng.

Bakeng sa tefelo go morekisi wa ICT bakeng sa dikwalo tša software, item e swanetše go nna item e e siameng ya mSCOA bakeng sa tšhenyegelo ya ICT/software. Go dirisa khoutu e jaanong ya “ditirelo tša kontraka” kwa ntle ga ranolo e e nepileng ya kwa tlase e tliseditse mmmasepala go bega tšhenyegelo ya ICT e le zero mo AFS. Bakeng sa diphoso tše di tlwaelegileng, bona diphoso tše di tlwaelegileng tša mSCOA classification.

5. Dikarolo tša Region le Costing

Karolo ya Region

Maikemisetso. Karolo ya region (goba karolo ya tikologo) e bontsha karolo ya tikologo tiro e amanago le yona, mo mmasepala ya gago e begago ka tikologo. E araba: “Ward efe, district efe, goba karolo efe e amanago le ena?” Ga tiro yohle e hloke khoutu ya region; e ikaegile ka dinyako tša mmasepala ya gago tša go bega le mohuta wa tiro. Mo go bega ga region go hlokegileng — mohl. bakeng sa tšhenyegelo ya maemo a ward goba go bega ga tlhohlo ka karolo — dikhoutu tše di fosa goba tše di tlhokegileng tša region di amaa nepagalo ya dipego tša tikologo mme di ka ama go latela maemo a tlhohlo goba kabo.

Thulaganyo. Dikhoutu tša region gantsi di tsamaisana le diward (diward tša ditlhopho), goba ka dikarolo tše dikgolo tša tikologo (mohl. district, zone) jaaka di tlhalositswe mo thulaganyong ya mmasepala ya gago. National Treasury e ka fana ka tlhahiso mo go kwala ga region; go seng jalo mmasepala ya gago e tlhalosa lenaneo. Ward goba region e nngwe le e nngwe e na le khoutu e e ikgethileng. Ditšhelete tše di tsenang le tšhenyegelo tše di ka bakwang karolo e itseng (mohl. tšhenyegelo ya projeke ya ward, ditshenyego tša tirelo tša karolo) di swanetše go kwadiwa go region eo.

Mehlala. Tšhenyegelo mo projekeng ya go lokisa tsela ya ward → Region = khoutu ya ward. Ditšhelete tše di tsenang tša metsi go tswa kwa di-metara tša karolo e itseng → Region = khoutu ya zone eo (fa o bega ditšhelete tše di tsenang ka region). Mepo ya head office ya korporate e e sa kgoneng go bakwa ward e le nngwe → Region = e sena goba “e sa abelwa” go ya ka molao wa gago. Mo region e laetsweng bakeng sa mefuta e itseng ya ditiragalo, netefatsa gore ditiragalo tšohle tše di kwadiwa ka tsela e tsamaelanego.

Karolo ya Costing

Maikemisetso. Karolo ya costing e thekga kabo ya tšhenyegelo le costing e e theilwe mo tiro. E araba: “Sentsi sa tšhenyegelo efe goba tiro efe tšhenyegelo e swanetše go bakwa go yona?” E thusa mmmasepala go utlwisisa tšhenyegelo ya nnete ya go ntsha ditirelo tše itseng (mohl. tlhweko ya metsi, go kgobokanya dithoto) mme e thekga bajaete, go seta ditefelo, le tlhatlhobo ya poelo ya tšhenyegelo go ya ka MFMA le molao wa ditšhelete tša mmasepala.

Thulaganyo. Dikhoutu tša costing di emela disentsi tša tšhenyegelo, ditiragalo, goba mananeo. Di ka tsamaisana le mafapha, diplant (mohl. lefelana la tlhweko ya metsi, mesebetsi ya metsi a a latlileng), goba ditsamaiso. Karolo e dirisiwa go baka ditshenyego tše di tota (di bonala di amana le sentsi se le sengwe) le ditshenyego tše di sa tota (mohl. IT e abelwago, ditšhelete, goba ditshenyego tša taolo tše di abelwago go dirisa motheo o jaaka palo ya basebenti goba sebaka). National Treasury le molao wa costing wa mmasepala ya gago di tlhalosa tsela ditshenyego tše di sa toteng di abelwa ka yona; karolo ya costing e boloka phetho ya kabo eo.

Tsela ya go abela ditshenyego tše di sa toteng. Tlhalosa motheo wa kabo (mohl. peresente ya ditshenyego tše di toteng, palo ya basebenti, diyuniti tša tirelo) mme o di dirise ka tsela e tsamaelanego. Fa tšhenyegelo e dirwa e e sa kgoneng go abelwa sentsi se le sengwe tota, e abela go dirisa motheo o o dumelanego mme o e kwale go dikarolo tša costing tše di amanego. Kwala metodolotši gore e kgone go tekologa. Tirisong e fosa goba go tlhoka karolo ya costing go dira gore go be botlhoko go bontsha poelo ya tšhenyegelo goba go laodisa ditefelo le ditlhohlo.

Mehlala. Mepo e e tota lefelaneng la tlhweko ya metsi → Costing = Lefelana la tlhweko ya metsi. Thekgo e kgolo ya dikhemikale bakeng sa lefelana le le nngwe → Costing = Lefelana la tlhweko ya metsi. Karolo ya ditshenyego tša IT e abelweng function ya metsi → Costing = Metsi (goba kabo ya IT ya metsi). Ditshenyego tša ditšhelete tša korporate tše di abelweng difunction tšohle → Costing = sentsi sa tšhenyegelo sa function e nngwe le e nngwe go ya ka thopha ya gago ya kabo.

6. Mehlala e e Šomilweng

Projeke ya thoto ya metsi

Nagana mmasepala ya gago e duedisa mošomi wa kontrakta R2,5 million bakeng sa tiro mo tokafatsong ya pipeline ya metsi mo Ward 5, e thekgeditsweng ke Municipal Infrastructure Grant (MIG).

  • Project: Khoutu bakeng sa projeke ya thepa ya “tokafatso ya pipeline ya metsi ya Ward 5” (go tswa lenaneng la gago la projeke). Se se kopanya tefelo le projeke e e nepileng ya MIG bakeng sa go bega ga tlhohlo.
  • Fund: Fund e laetsweng bakeng sa MIG goba thepa ya metsi (mohl. Fund ya Thepa goba Fund ya MIG ya Metsi, go ya ka molao wa gago). Se se boloka thepa e e thekgeditsweng ke tlhohlo e ikgethile go tswa go go šoma goba difund tše dingwe.
  • Function: Metsi. Pipeline ke thoto ya metsi, ka jalo function ke Metsi.
  • Item: Item e e siameng ya tšhenyegelo bakeng sa tiro ya thepa — mohl. “ditirelo tša kontraka” goba “tšhenyegelo ya thepa — thoto” kwa tlase ga lenaneo la item la mSCOA la jaanong. O se dirise item ya tšhenyegelo ya go šoma.
  • Region: Ward 5 (goba khoutu ya region bakeng sa karolo ya pipeline). Se se thekga go bega ga tikologo le maemo a ward.
  • Costing: Sentsi sa tšhenyegelo bakeng sa diprojeke tša thepa ya metsi goba bakeng sa projeke e, go ya ka thulaganyo ya costing ya gago. Se se go leta go latela kakaretso ya tšhenyegelo ya projeke bakeng sa go bega le go tsamaisanya.

Karolo yohle e tlaletswe ka tsela e e letelang National Treasury, Auditor-General, le khanseleng ya gago go bona gore tefelo e ne e le bakeng sa projeke ya metsi mo Ward 5, e thekgeditsweng go tswa fundeng e e nepileng, mme e ranotsweng kwa tlase ga item le sentsi sa tšhenyegelo tše di siameng. Software ya mmasepala e e baakantsweng dikarolo tše mme e netefatsa ranolo mo go tsaya e fokotsa kotsi ya go tlhoka goba go ranolwa gabotlana e nngwe ya tšona.

Tefelo ya mepo ya basebenti

Nagana o duedisa mepo ya kgwedi ya mosebedisi wa lefapha la ditirelo tša setšhaba. Mepo e sa kopanego le projeke efe mme e duedisiwa go tswa fundeng ya go šoma.

  • Project: E sena (goba “e seng projeke”). Mepo e sa kopanego le projeke ya thepa goba mananeo a a thekgeditsweng ke tlhohlo.
  • Fund: Fund ya Go šoma. Ditshenyego tša basebenti tše jaanong gantsi di mo fundeng ya go šoma ntle le fa motho a duedisiwa tota go fund e e thibelweng (mohl. mosebedisi wa fund ya metsi).
  • Function: Ditirelo tša Setšhaba. Mosebedisi o šoma mo lefapheng leo, ka jalo function e tsamaisana le karolo ya tirelo.
  • Item: Ditshenyego tša basebenti — ka item e e siameng ya kwa tlase bakeng sa mepo e jaanong (goba item e e siameng bakeng sa mepo le mepo go ya ka lenaneo la item la mSCOA).
  • Region: E sena, goba khoutu ya region fa mmasepala ya gago e abela ditshenyego tša basebenti ka ward/region (mohl. bakeng sa molaodi wa ward). Mmmasepala yo mantši ba siya region e sena bakeng sa mepo ya taolo e bogare.
  • Costing: Sentsi sa tšhenyegelo sa Ditirelo tša Setšhaba (goba tiro e itseng/sentsi sa tšhenyegelo bakeng sa mosebedisi eo). Se se netefatsa gore mepo e akarediwa mo tšhenyegelong ya go ntsha ditirelo tša setšhaba bakeng sa go bega ga tefelo le tiro.

Tirisong e tsamaelanego ya dikarolo tše thataro bakeng sa mepo e netefatsa gore ditshenyego tša basebenti di bonala ka nepo mo AFS ka function le fund, mme disentsi tša tšhenyegelo di bontsha tšhenyegelo ya nnete ya tirelo e nngwe le e nngwe. Bakeng sa lenaneo le feletseng la akhaonto le netefatso, bona tlhahiso ya mSCOA chart of accounts.

7. Go Bona mSCOA Segment Classification ka Nepo mo Tirong

Ranolong ya karolo e siama fela jaaka tsela e e e thileng. Dirisa tokomano ya mapego e e kopanyang lenaneo la gago la akhaonto (goba thulaganyo ya akhaonto ya software ya mmasepala ya gago) le dikarolo tša mSCOA le dithopha tša dikhoutu. Ruta mongwe le mongwe yo o tsayang goba a amogetseng ditiragalo ka dikarolo tše thataro, ka mehlala go tswa mmasepaleng ya gago. Dira diteko tša nako le nako bakeng sa dikopanego tše di sa dirego goba tše di sa tsamaelanego — mohl. ditšhelete tše di tsenang tša metsi mo fundeng ya go šoma, goba tšhenyegelo ya projeke kwa ntle ga khoutu ya projeke — mme o di lokise pele di ise go AFS.

Software ya mmasepala e e agilweng bakeng sa go latela mSCOA ya Afrika Borwa e ka laela thulaganyo ya karolo mme e netefatse ranolo mo go tsaya, gore dikarolo tše di laetsweng di tlale, dikopanego tše di sa dirego tša dikhoutu di thibelwe, mme dithomelo tša Section 71 di ntshiwe go tswa data e le nngwe e e ranotsweng. Seo se fokotsa diphoso tša ranolo tše di tlising dipolelo tše di fosa tše di boteng le diphitlhelo tša Auditor-General. Bakeng sa thulaganyo le diphoso tše di tlwaelegileng, bala tlhahiso ya puo e e bonolo ya mSCOA, tlhahiso ya mSCOA chart of accounts, le diphoso tše di tlwaelegileng tša mSCOA classification. Go bona gore mSCOA segment classification e ka agiwa jang mo ditsamaisong tša gago tša mehla le go bega, hlahloba Dolobha.

E kwadilwe ke

Dolobha Team

Ikopanye le rona