Buyela kuBhulogi

Amakhodi Okulinganisa we-CAPS Achazwe: Isikali Samaphuzu Ayisikhombisa

Fundisa Team
Amakhodi Okulinganisa we-CAPS Achazwe: Isikali Samaphuzu Ayisikhombisa

Ubhala amamaki, kuphela uthole ukuthi amakhodi okulinganisa awahambisani namabhendi amaphesenti. Ulungiselela ukucwaninga kwesifunda bese uthola amakhodi angahambisani phakathi kweziphakathi. Abazali ebusuku bokubika babuza ukuthi i-Code 5 isho ini. Kothisha abaningi, ama-HoD kanye nabaphathi bezikole, amakhodi okulinganisa we-CAPS ayimpande yansuku zonke yokudideka nomsebenzi wokuphatha owengeziwe. I-Curriculum and Assessment Policy Statement (CAPS) isebenzisa isikali esivamile samaphuzu ayisikhombisa ukuze kuhlolwe ukusebenza kwabafundi ku-GET Phase ne-FET Phase, futhi la makhodi avela kuwo wonke amaphepha okubika, ayaqondisa izinqumo zokukhushulwa, futhi kufanele ahambisane nezimfuno ze-Department of Basic Education (DBE).

Le ndatshana ikunikeza amakhodi okulinganisa we-CAPS achazwe: isikali samaphuzu ayisikhombisa, amabhendi amaphesenti, ukuthi i-Foundation Phase ihluka kanjani, nendlela yokuwasebenzisa ngendlela efanele emaphepheni okubika nasenqubomgomeni yakho yokuhlola. Ukuze uthole ukubuka konke okuphelele kwezimfuno, bheka CAPS assessment requirements 2026.

Ayini Amakhodi Okulinganisa we-CAPS?

Amakhodi okulinganisa we-CAPS ayizinkomba zezinombolo (1–7) ezimele amazinga okufinyelela kwabafundi ngokohlelo lokuhlola le-Department of Basic Education. Ikhodi ngayinye ihambisana nebhendi elithile lamaphesenti nencazelo yokufinyelela, okunikeza indlela ehlala injalo yokuxhumana ngokusebenza kwabafundi ezikoleni zonke zaseNingizimu Afrika.

Kungani kubalulekile: La makhodi ayisidingo kuzo zonke izivivinyo ezisemthethweni, amaphepha okubika, nokuthunyelwa kokuhambisana ne-DBE. Ukuwasebenzisa ngokungafanele kungaholela ezimarekhodini zabafundi ezingalungile, izingxabano zokukhushulwa, kanye nezinkinga zokuhambisana ngesikhathi sokucwaninga kwezifunda.

Isikali sokulinganisa senza ukuhlola kuhlangane kuzo zonke izifundo, okwenza kube lula kubazali, othisha nezikhulu zezemfundo ukuqonda intuthuko yomfundi. Kunokuncika kuphela emaphesentini, angashintsha incazelo yawo phakathi kwezifundo nezikole, amakhodi anikeza izinga lokufinyelela elilodwa elifanayo elihambisana nezimfuno ze-CAPS.

Isikali Sokulinganisa Samaphuzu Ayisikhombisa: Amakhodi Namabhendi Amaphesenti

Isikali samaphuzu ayisikhombisa se-CAPS sisebenza kuzo zonke izifundo ku-GET Phase (Amabanga 4–9) ne-FET Phase (Amabanga 10–12). Ikhodi ngayinye imele izinga lokufinyelela elithile nemabhendi amaphesenti ahambisanayo nencazelo.

IkhodiIzinga LokufinyelelaIbhendi LamaphesentiIncazelo
7Ukufinyelela Okugqamile80–100%Ukusebenza okuhluke kakhulu, kukhombisa ukuqonda okubanzi
6Ukufinyelela Okuhle Kakhulu70–79%Izinga eliphezulu lokukwazi, kukhombisa ukuqonda okujulile
5Ukufinyelela Okusebenzayo60–69%Ukusebenza okuhle, kukhombisa ukuqonda okuqinile
4Ukufinyelela Okwanele50–59%Ukusebenza okwanelisayo, kuhlangabezana nezimfuno eziphansi
3Ukufinyelela Okumaphakathi40–49%Ukuqonda okuyingxenye, ngaphansi kwezinga elilindelekile
2Ukufinyelela Okuyisisekelo30–39%Ukuqonda okulinganiselwe, izikhala ezinkulu olwazini
1Akukafinyelelwa0–29%Ubufakazi obungenele bokufunda, akuhlangabezani nezimfuno

Ukuqonda Izinga Ngalinye Lekhodi

I-Code 7 (Ukufinyelela Okugqamile): Abafundi abafinyelela ku-80–100% bakhombisa ukuzijwayeza okuhluke kakhulu esifundweni. Basebenzisa ulwazi ngokungaguquki ezimeni ezintsha, bakhombisa ukucabanga okubalulekile, futhi bedlula okulindelwe yikharikhulamu. Le khodi ikhombisa abafundi abalungele izinselelo eziphezulu futhi abangase bafaneleke ukuthola imiklomelo yezifundo noma ukuhlonishwa.

I-Code 6 (Ukufinyelela Okuhle Kakhulu): Abafundi abathola u-70–79% bakhombisa ukukwazi okuphezulu nokuqonda okujulile. Bahlangabezana nazo zonke izimfuno futhi bakhombisa amakhono okusebenzisa aqinile. Leli zinga limelela ukusebenza okungaphezu kwesilinganiso, okufanele ukungena emanyuvesi nasezinhlelweni ezincintisanayo.

I-Code 5 (Ukufinyelela Okusebenzayo): Ibhendi lika-60–69% likhombisa ukusebenza okuhle nokuqonda okuqinile. Abafundi bahlangabezana nezimfuno zekharikhulamu futhi bangasebenzisa ulwazi ngosizo oluncane. Leli yizinga eliphansi elivamise ukudingeka ukungena emanyuvesi ezifundweni eziningi.

I-Code 4 (Ukufinyelela Okwanele): Abafundi abafinyelela ku-50–59% bahlangabezana nezimfuno eziphansi kodwa bangase badinge usizo olwengeziwe. Le khodi imele ukusebenza okwanelisayo okukhombisa ukuqonda okuyisisekelo. Ku-FET Phase, i-Code 4 ivamise ukuba yizinga eliphansi lokukhushulwa ezifundweni ezithile.

I-Code 3 (Ukufinyelela Okumaphakathi): Ibhendi lika-40–49% likhombisa ukuqonda okuyingxenye nezikhala olwazini. Abafundi bakhombisa ukuqonda okuthile kwemibono kodwa banenkinga ekusebenziseni. Leli zinga likhombisa ukuthi kudingeka usizo olubalulekile.

I-Code 2 (Ukufinyelela Okuyisisekelo): Abafundi abathola u-30–39% bakhombisa ukuqonda okulinganiselwe nezikhala ezinkulu olwazini. Bakhombisa ukuqonda okuncane kwemibono eyisisekelo futhi badinga ukungenelela okuqinile.

I-Code 1 (Akukafinyelelwa): Ibhendi lika-0–29% likhombisa ubufakazi obungenele bokufunda. Abafundi abahlangabezani nezimfuno eziphansi futhi badinga ukungenelela nosizo ngokushesha. Le khodi ivula izinyathelo ezengeziwe zokuhlola nokusekela.

I-Foundation Phase: Umehluko Wesikali Samaphuzu Amane

Umehluko obalulekile: I-Foundation Phase (Amabanga R–3) isebenzisa uhlelo lokulinganisa oluhlukile. Esikhundleni sesikali samaphuzu ayisikhombisa, ukuhlola kwe-Foundation Phase kusebenzisa isikali samaphuzu amane namakhodi achazayo kunalezo zezinombolo.

IkhodiIzinga LokufinyelelaIncazelo
4Kuhle KakhuluUmfundi wedlula okulindelwe, kukhombisa ukuqonda okuthuthukile
3KuhleUmfundi uhlangabezana nokulindelwe, kukhombisa ukuqonda okuqinile
2KwanelisayoUmfundi uhlangabezana ngokuyingxenye nokulindelwe, udinga usizo
1Kudingeka UkuthuthukaUmfundi akahlangabezani nokulindelwe, udinga ukungenelela

I-Foundation Phase igxile ekuhloleni okuthuthukayo kunokulinganisa okususelwe emaphesentini. Othisha basebenzisa ukubuka, imisebenzi ebonakalayo, nokuhlola okungahlelekile ukunquma amazinga okufinyelela. Amaphepha okubika avamise ukukhombisa amakhodi achazayo kunamaphesenti, okubonisa ubunjalo bokuthuthukiswa kwezingane ezincane.

Kungani umehluko ukhona: I-Foundation Phase ibeka phambili ukuthuthukiswa okuphelele, amakhono okuphila nabanye, kanye nokufunda/ukubala okuyisisekelo, kunokuhlola kwezemfundo esemthethweni. Isikali samaphuzu amane sihambisana namagxathu okuthuthuka futhi asibeki umthwalo ongadingekile kubafundi abancane.

Indlela Yokusebenzisa Amakhodi Okulinganisa we-CAPS Emaphepheni Okubika

Amaphepha okubika kufanele akhombise amakhodi okulinganisa we-CAPS kanye namamaki amaphesenti nezincazelo zokufinyelela. Nansi indlela yokuwasebenzisa ngendlela efanele:

Ulwazi Oludingekayo Emaphepheni Okubika

  1. Imaki yamaphesenti: Isibalo sezinombolo sangempela (isb. 75%)
  2. Ikhodi yokulinganisa: Ikhodi ye-CAPS ehambisanayo (isb. 6)
  3. Izinga lokufinyelela: Incazelo (isb. “Ukufinyelela Okuhle Kakhulu”)
  4. Amazwana eziphakathi ezithile: Impendulo emfushane ehambisana nezinga lekhodi

Ukubala Amakhodi Kusukela Kumaphesenti

Ukunquma ikhodi efanele kusukela kumaki wamaphesenti:

  1. Zungeza amaphesenti ngendlela efanele: Sebenzisa imithetho evamile yokuzungeza (u-0.5 nangaphezulu kuzungezwa phezulu)
  2. Qondanisa nebhendi lamaphesenti: Thola ukuthi liphi ibhendi lapho amaphesenti awela khona
  3. Yabela ikhodi: Sebenzisa ikhodi ehambisana nalelo bhendi
  4. Qinisekisa ukuvumelana: Qiniseka ukuthi zonke izifundo zisebenzisa indlela efanayo yokubala

Isibonelo: Umfundi uthola u-68.5% ku-Mathematics. Ngemva kokuzungeza waya ku-69%, lokhu kuwela ebhendini lika-60–69%, elihambisana ne-Code 5 (Ukufinyelela Okusebenzayo).

Amaphutha Avamile Okugwema

  • Ukuzungeza okungahambisani: Ezinye izikole zizungeza phezulu, ezinye zizungeza phansi — sungula inqubomgomo ecacile
  • Ukusebenzisa amakhodi ngaphandle kwamaphesenti: Amaphepha okubika kufanele akhombise kokubili ukuze kucace
  • Ukuxuba isikali se-Foundation Phase ne-GET/FET: Qiniseka ukuthi usebenzisa isikali esifanele sesigaba
  • Ukungahambisani kwamakhodi nezincazelo: I-Code 6 kufanele isho njalo “Ukufinyelela Okuhle Kakhulu,” hhayi “Kuhle” noma amanye amagama
  • Ukusebenzisa amakhodi ngokungafanele ekukhushulweni: Khumbula ukuthi izimfuno zokukhushulwa zingacacisa amakhodi aphansi, hhayi amaphesenti kuphela

Amakhodi Okulinganisa we-CAPS Ezinqubomgomweni Zokuhlola

Inqubomgomo yesikole sakho yokuhlola kufanele ichaze ngokucacile ukuthi amakhodi okulinganisa asetshenziswa kanjani. Lokhu kuqinisekisa ukuvumelana kuzo zonke izifundo futhi kuvikela isikole ngesikhathi sezingxabano noma ukucwaninga.

Okufanele Kufakwe Enqubomgomeni Yakho Yokuhlola

  1. Izincazelo zamakhodi: Incazelo ecacile yekhodi ngayinye nebhendi layo lamaphesenti
  2. Indlela yokubala: Indlela amaphesenti azungezwa nokuguqulwa kube amakhodi
  3. Ukusetshenziswa kweziphakathi ezithile: Noma yiziphi izinguquko zeziphakathi ezisebenzayo, amaphrojekthi, noma amaphothifoliyo
  4. Izimfuno zokukhushulwa: Amakhodi aphansi adingekayo ukukhushulwa ebangeni ngalinye
  5. Inqubo yesikhalazo: Indlela abafundi nabazali abangabuza ngayo mayelana nokwabelwa kwamakhodi
  6. Ukuhambisana ne-DBE: Ukubhekiswa kumadokhumenti we-CAPS nasezincwadini zesifunda zokuhlola

Ukuhambisana Nezimfuno Ze-DBE

I-Department of Basic Education idinga ukuthi zonke izikole zisebenzise amakhodi okulinganisa we-CAPS ngokuvumelana njalo. Inqubomgomo yakho yokuhlola kufanele ibhekise ku-CAPS Assessment Guidelines (idokhumenti esemthethweni ye-DBE mayelana nezindlela zokuhlola), noma yiziphi izincwadi zesifunda zokuhlola ezisebenza esifundeni sakho, izimfuno zokufaka kwe-SA-SAMS zamakhodi, kanye ne-LURITS (Learner Unit Record Information and Tracking System) ukuze amakhodi ahambisane nedatha ethunyelwe.

Izinhlelo zokuphatha izikole ezisekela i-CAPS zingenza ngokuzenzakalela ukubala kwekhodi kusukela emamakini amaphesenti futhi zikhiqize amaphepha okubika ahambisana nezimfuno ze-DBE. Ukuze uthole ukuqondisa okuhambayo ngezinyathelo ekukhiqizeni amaphepha okubika ahambisana nemithetho, bheka CAPS report card generator.

Izibonelo Ezisebenzayo: Ukusebenzisa Amakhodi Okulinganisa

Izibonelo ezilandelayo zikhombisa indlela yokuthola ikhodi yekota kanye nesiphumo sokukhushulwa kusukela emamakini angahlanzekile.

Isibonelo 1: Ukuhlolwa Kwekota

Imiphumela ye-Mathematics yomfundi weBanga 10:

  • Ukuhlolwa 1: 72% → I-Code 6
  • Ukuhlolwa 2: 65% → I-Code 5
  • Umsebenzi: 78% → I-Code 6
  • I-Exam: 68% → I-Code 5

Isilinganiso sekota: 70.75% → Sizungezwa saya ku-71% → I-Code 6 (Ukufinyelela Okuhle Kakhulu)

Isibonelo 2: Iphothifoliyo Yesifundo

Ukuhlolwa kwephothifoliyo ye-English komfundi weBanga 8:

  • Isilinganiso semisebenzi yokubhala: 58% → I-Code 4
  • Ukwethulwa ngomlomo: 62% → I-Code 5
  • Ukuqonda kokufunda: 55% → I-Code 4

Isilinganiso sephothifoliyo: 58.33% → Sizungezwa saya ku-58% → I-Code 4 (Ukufinyelela Okwanele)

Isibonelo 3: Isinqumo Sokukhushulwa

Imiphumela yomfundi weBanga 9 ekupheleni konyaka:

  • Home Language: 65% (I-Code 5) ✓
  • First Additional Language: 58% (I-Code 4) ✓
  • Mathematics: 52% (I-Code 4) ✓
  • Life Orientation: 71% (I-Code 6) ✓
  • Ezinye izifundo ezine: Zonke ku-Code 4 noma ngaphezulu ✓

Isimo sokukhushulwa: Ukhushuliwe (uhlangabezana nezimfuno zekhodi eziphansi)

I-SA-SAMS Nokuhambisana Ne-DBE

Amakhodi okulinganisa we-CAPS kufanele afakwe ku-SA-SAMS (South African School Administration and Management System) ukuze kuhambisane ne-DBE. Uma uvumelanisa idatha, qinisekisa:

  1. Ukunemba kwekhodi: Amakhodi ahambisana namamaki amaphesenti ngokwamabhendi asemthethweni
  2. Ukuvumelana: Zonke izifundo zisebenzisa indlela efanayo yokubala
  3. Ukushesha: Amakhodi afakwa ngokushesha ngemva kokuphela kokuhlola
  4. Ukuqinisekisa: Ukucwaninga okuvamile kuqinisekisa ukuthi amakhodi ahambisana namamaki

Izinhlelo zokuphatha izikole ezisekela i-CAPS zingasebenzisa amakhodi okulinganisa asuselwa emamakini, zikhiqize amaphepha okubika ahambisana nemithetho futhi zivumelanise idatha ne-SA-SAMS, okwenza kwehle ukufakwa ngesandla kanye nengozi yokucwaninga.

Izindlela Ezinhle Zokusebenzisa Amakhodi Okulinganisa we-CAPS

  1. Qeqesha bonke abasebenzi: Qiniseka ukuthi othisha, ama-HoD nabaphathi bayaluqonda uhlelo lwamakhodi
  2. Bhala phansi inqubo yakho: Gcina izinqubo ezibhaliwe ezicacile zokubala amakhodi
  3. Ukucwaninga okuvamile: Buyekeza amaphepha okubika namarekhodi okuhlola ukuze kucace ukuvumelana
  4. Ukuxhumana nabazali: Chaza amakhodi ngokucacile ngesikhathi semihlangano yabazali
  5. Sebenzisa ubuchwepheshe: Sebenzisa izinhlelo ezizenzakalelayo zokubala amakhodi ukuze kwehle amaphutha
  6. Hlala usazi: Bheka izincwadi ze-DBE ngazo zonke izinguquko ezisezimfunweni zamakhodi okulinganisa

Okusemqoka

Amakhodi okulinganisa we-CAPS yisikali esivamile samaphuzu ayisikhombisa (1–7) esiguqula amamaki amaphesenti abe amazinga okufinyelela ukuze kuhlolwe ngokuvumelana ezikoleni zaseNingizimu Afrika. Ikhodi ngayinye ihambisana nebhendi elithile lamaphesenti, kusukela ku-Code 1 (0–29%, Akukafinyelelwa) kuya ku-Code 7 (80–100%, Ukufinyelela Okugqamile). I-Foundation Phase isebenzisa isikali esichazayo samaphuzu amane; i-GET ne-FET zisebenzisa isikali samaphuzu ayisikhombisa. Ukuqonda nokusebenzisa amakhodi okulinganisa we-CAPS ngendlela efanele kubalulekile ukuze kutholakale amaphepha okubika anembile, ukuhambisana ne-DBE, nokuhlolwa okulungile kwabafundi.

Ukuze ukhiqize amaphepha okubika ahambisana ne-CAPS anamakhodi okulinganisa abaliwe kusukela emamakini akho nedatha elungele i-SA-SAMS, bheka indlela i-Fundisa esekela ngayo izikole zaseNingizimu Afrika.


Imibuzo Evame Ukubuzwa

Umehluko yini phakathi kwamakhodi okulinganisa we-CAPS namamaki amaphesenti?

Amakhodi okulinganisa we-CAPS (1–7) angamazinga okufinyelela avamile ahambisana namabhendi amaphesenti. Ngenkathi amamaki amaphesenti ekhombisa isibalo sezinombolo sangempela (isb. 73%), amakhodi okulinganisa anikeza incazelo yokufinyelela evamile (isb. I-Code 6 = Ukufinyelela Okuhle Kakhulu, 70–79%). Amaphepha okubika kufanele akhombise kokubili: amaphesenti akhombisa ukusebenza okunembile, kanti amakhodi anikeza amazinga okufinyelela avamile ukuze kuqhathaniswe izifundo nezikole.

Abafundi be-Foundation Phase basebenzisa isikali esifanayo samaphuzu ayisikhombisa?

Cha. I-Foundation Phase (Amabanga R–3) isebenzisa isikali esichazayo samaphuzu amane (Kuhle Kakhulu, Kuhle, Kwanelisayo, Kudingeka Ukuthuthuka) kunesikali sezinombolo samaphuzu ayisikhombisa. Lokhu kubonisa ubunjalo bokuthuthukiswa kwemfundo yezingane ezincane, lapho ukuhlola kugxile ekuthuthukisweni okuphelele kunokulinganisa kwezemfundo esemthethweni. Isikali samaphuzu ayisikhombisa sisebenza ku-GET Phase (Amabanga 4–9) ne-FET Phase (Amabanga 10–12).

Ngiyiguqula kanjani imaki yamaphesenti ibe yikhodi yokulinganisa ye-CAPS?

Qondanisa amaphesenti nebhendi elihambisana nawo: 80–100% = I-Code 7, 70–79% = I-Code 6, 60–69% = I-Code 5, 50–59% = I-Code 4, 40–49% = I-Code 3, 30–39% = I-Code 2, 0–29% = I-Code 1. Zungeza amaphesenti usebenzisa imithetho evamile (u-0.5 nangaphezulu kuzungezwa phezulu) ngaphambi kokwabela amakhodi. Isibonelo, u-68.7% uzungezwa uye ku-69%, okuwela ebhendini lika-60–69%, ngakho kuba yi-Code 5.

Kwenzekani uma isilinganiso somfundi siwela ngqo emngceleni (isb. 70%)?

Uma amaphesenti ewela ngqo emngceleni (njengo-70%), abelwa ezingeni lekhodi eliphezulu. Ngakho u-70% uhambisana ne-Code 6 (Ukufinyelela Okuhle Kakhulu, 70–79%), hhayi i-Code 5. Okufanayo kusebenza kwenye imingcele: 60% = I-Code 5, 50% = I-Code 4, 40% = I-Code 3, 30% = I-Code 2. Lokhu kuqinisekisa ukuthi abafundi bathola ukubalelwa ngokufinyelela isilinganiso esiphansi salelo zinga ngalinye lokufinyelela.

Yeka ukwenza lokhu ngesandla

Fundisa

All-in-one school management SaaS for South African schools


Ibhalwe ngu

Fundisa Team