Buyela kuBhulogi

Amalungelo Ekuvakasheni Kothisha eNingizimu Afrika: Umhlahlandlela

Fundisa Team
Amalungelo Ekuvakasheni Kothisha eNingizimu Afrika: Umhlahlandlela

Ukuphatha ukuvakasha kothisha kungenye yemisebenzi ethatha isikhathi eside kakhulu futhi ebucayi kakhulu ekuthobeleni kubaphathi bezikole nabasebenzi bokuphatha. Uma amalungelo ewile ngendlela engalungile, ubeka isikole engcupheni yezingxabano zabasebenzi, okutholakalayo ekucwaningeni, noma othisha abadangele; uma ulandelela ukuvakasha ngamaspredishithi, umsebenzi uyakhula ngaso sonke isitifiketi sokugula nesicelo ngasinye sokuvakasha konyaka. Amalungelo ekuvakasheni kothisha eNingizimu Afrika alawulwa yizivumelwano ze-PSCBC ne-ELRC, futhi ukuthola isithombe esicacile sokuthi yini esebenza esikoleni sakho akulula njalo.

Lo mhlahlandlela ubeka amalungelo ekuvakasheni kothisha eNingizimu Afrika endaweni eyodwa: ukuvakasha kokugula, ukuvakasha konyaka, ukuvakasha kwesibopho somndeni, ukuvakasha kokubeletha nokokuba nguyise, ukuvakasha kokufunda, kanye nokuvakasha okukhethekile. Uhambisana ne-PSCBC Resolution 1 ka-2007, izivumelwano ze-ELRC, kanye noMthetho Wemigomo Eyisisekelo Yokuqashwa (BCEA). Uzothola izinsuku zamalungelo, imibandela, kanye nezidingo zokurekhoda ukuze ukwazi ukuphatha ukuvakasha ngempumelelo futhi uhlale uthobela umthetho wabasebenzi.

Ukuqonda Izivumelwano Zokuvakasha Ze-PSCBC Ne-ELRC

Amalungelo ekuvakasheni kothisha eNingizimu Afrika alawulwa yizivumelwano ezimbili eziyinhloko zokuxoxisana ngokuhlanganyela:

I-PSCBC (Public Service Co-ordinating Bargaining Council): I-PSCBC Resolution 1 ka-2007 (echibiyelwe) ibeka izinhlinzeko zokuvakasha zabo bonke abasebenzi bakahulumeni, kuhlanganise nothisha abaqashwe yiminyango yezemfundo yezifundazwe.

I-ELRC (Education Labour Relations Council): I-ELRC ibhekana nezindaba zomkhakha wezemfundo futhi yengeza kwizivumelwano ze-PSCBC ngezinhlinzeko ezithinta imfundo ngqo.

UMthetho Wemigomo Eyisisekelo Yokuqashwa (BCEA): I-BCEA inikeza amalungelo aphansi kakhulu ekuvakasheni, kodwa abasebenzi bomsebenzi kahulumeni (kuhlanganise nothisha) bathola izinhlinzeko ezingcono ngokusebenzisa izivumelwano zokuxoxisana ngokuhlanganyela.

Bonke othisha bezikole zikahulumeni bangaphansi kwalezi zivumelwano. Othisha bezikole zangasese bamboziwe yizivumelwano zokuqashwa, ezingase zibhekisele emalinganweni asezingeni eliphansi e-BCEA noma izinhlinzeko ezifanayo.

Amalungelo Ekuvakasheni Kothisha eNingizimu Afrika: Ithebula Yesibonelo Esisheshayo

Uhlobo LokuvakashaIlungeloImibandelaUkuthwalwaAmaphuzu
Ukuvakasha KokugulaIzinsuku ezingu-36 kumjikelezo weminyaka emithathuIsitifiketi sikadokotela sidingeka ngemuva kwezinsuku ezimbili ezilandelanayoIzinsuku ezingasetshenziswanga ziyaqongelela emjikelezweniUmjikelezo omusha uqala njalo eminyakeni emithathu
Ukuvakasha KonyakaIzinsuku ezingu-30 ngonyakaZithathwa ngesikhathi samaholide esikoleKuze kufike ezinsukwini ezingu-15 zingathwalwaKufanele kuvunyelwe uthishanhloko
Ukuvakasha Kwesibopho SomndeniIzinsuku ezintathu ngonyakaUkugula/ukushona/isimo esiphuthumayo somndeniAzikwazi ukuthwalwaIzinsuku ezingasetshenziswanga ziyalahleka
Ukuvakasha KokubelethaIzinyanga ezine (izinsuku ezingu-120)Isitifiketi sikadokotela sidingekaAkusebenziKungaqala inyanga eyodwa ngaphambi kosuku olulindelekile
Ukuvakasha Kokuba NguyiseIzinsuku ezintathuUkuzalwa/ukutholwa kwenganeAzikwazi ukuthwalwaKufanele zithathwe ngaphakathi kwezinsuku ezingu-30
Ukuvakasha KokufundaKuyahlukaKuncike ekugunyazweniAkusebenziNgokuvamile akukhokhelwa ngaphandle kwalapho kuyingxenye yokuthuthukiswa
Ukuvakasha OkukhethekileKuyahlukaUkugunyazwa ngokwecala ngalinyeAkusebenziKwezimo ezingavamile

Ukuvakasha Kokugula, Ukuvakasha Konyaka Nokuvakasha Kwesibopho Somndeni

Ilungelo Lokuvakasha Kokugula

Othisha banelungelo lezinsuku ezingu-36 zokuvakasha kokugula okukhokhelwayo kumjikelezo weminyaka emithathu ngaphansi kwe-PSCBC Resolution 1 ka-2007. Lokhu kungcono kunesilinganiso esiphansi se-BCEA sezinsuku ezingu-30 kumjikelezo weminyaka emithathu.

Indlela Ukuvakasha Kokugula Okusebenza Ngayo

Umjikelezo weminyaka emithathu: Ukuvakasha kokugula kusebenza ngomjikelezo ozungezayo weminyaka emithathu. Izinsuku ezingasetshenziswanga ziyaqongelela ngaphakathi komjikelezo kodwa azithwalwa kumjikelezo omusha — umjikelezo uqala kabusha njalo eminyakeni emithathu.

Izitifiketi zikadokotela: Ziyadingeka uma ukuvakasha kokugula kudlula izinsuku ezimbili ezilandelanayo, kuthathwa ngaphezu kwezikhathi ezimbili esikhathini samasonto ayisishiyagalombili, noma uthishanhloko ecela isitifiketi (ngisho nangosuku olulodwa).

Izidingo Zokurekhoda: Izikole kufanele zigcine amarekhodi anembile awo wonke amakhefu okugula athathiwe, kuhlanganise izinsuku, ubude besikhathi, kanye nezitifiketi zikadokotela. Lawa marekhodi abalulekile ekucwaningeni kwezifundazwe nasezingxabanweni zabasebenzi.

Izimo Ezivamile

  • Izinsuku ezingu-3+ ezilandelanayo: Isitifiketi sikadokotela siyadingeka
  • Izikhathi ezingaphezu kwezimbili emasontweni ayisishiyagalombili: Isitifiketi sikadokotela siyadingeka
  • Umjikelezo usuphelile: Uthisha angadinga ukusebenzisa ukuvakasha konyaka noma acele ukuvakasha okungakhokhelwa

Ilungelo Lokuvakasha Konyaka

Othisha banelungelo lezinsuku ezingu-30 zokuvakasha konyaka ngonyaka. Ngokungafani nemikhakha eminye, ukuvakasha konyaka kothisha ngokuvamile kuthathwa ngesikhathi samaholide esikole, ngoba othisha kudingeka babe khona ngesikhathi sethemu.

Imibandela Yokuvakasha Konyaka

Ukubekwa kwesikhathi: Kufanele kuvunyelwe uthishanhloko futhi ngokuvamile kuthathwa ngesikhathi samaholide esikole. Ukuthatha ukuvakasha ngesikhathi sethemu kudinga izimo ezingavamile kanye nokugunyazwa yisifundazwe.

Ukuthwalwa: Kuze kufike ezinsukwini ezingu-15 zingathwalelwa unyaka olandelayo. Noma iziphi izinsuku ezingaphezu kwe-15 ziyalahleka ngaphandle kwalapho izimo ezingavamile zisebenza.

Inkokhelo: Ikhokhelwa ngesilinganiso somholo ojwayelekile. Uma uthisha esula noma ethatha umhlalaphansi, ukuvakasha konyaka okungasetshenziswanga kufanele kukhokhwe.

Ukurekhoda: Izikole kufanele zilandelele amabhalansi okuvakasha konyaka, ukugunyazwa, kanye nokusetshenziswa, ikakhulukazi kothisha abasondele emhlalaphansini noma ekwesuleni.

Izindlela Ezingcono Zokusebenza

Gcina amakhalendari okuvakasha anembile, ucubungule izicelo ngokushesha, futhi ukhumbuze othisha ngezinsuku zokugcina lapho izinsuku ziyalahleka. Izinhlelo zokuphatha izikole zedijithali zingalandelela amabhalansi ngokuzenzakalelayo futhi zinciphise umthwalo womsebenzi wokuphatha.

Ukuvakasha Kwesibopho Somndeni

Othisha banelungelo lezinsuku ezintathu zokuvakasha kwesibopho somndeni ngonyaka ngaphansi kwe-Sigaba 27 se-BCEA. Lolu vakasha lolwezimo eziphuthumayo ezithile eziphathelene nomndeni.

Uma Ukuvakasha Kwesibopho Somndeni Kusebenza

Kungathathwa ngenxa yokugula noma ukulimala kwengane, ukushona komngane womshado noma umuntu womndeni oseduze (umzali, ugogo/umkhulu, ingane, umzukulu, umfowabo/udadewabo), isikhathi somuntu womndeni sokuya kudokotela lapho ubukhona bukathisha budingeka, noma ezinye izimo eziphuthumayo zomndeni.

Imikhawulo ebalulekile: Izinsuku ezintathu kuphela ngonyaka (azikwazi ukuthwalwa), izinsuku ezingasetshenziswanga ziyalahleka ekupheleni konyaka, ubufakazi bungadingeka, futhi akukwazi ukusetshenziswa ezinhlelweni ezijwayelekile zokunakekelwa kwengane.

Ukurekhoda: Kufanele kurekhodwe ngokwehlukile kokuvakasha kokugula nokuvakasha konyaka ukuze kulandelelwe amaphethini futhi kuqinisekiswe ukuthobela.

Ukuvakasha Kokubeletha, Kokuba Nguyise, Kokufunda Nokukhethekile

Ukuvakasha Kokubeletha

Othisha besifazane banelungelo lezinyanga ezine (izinsuku ezingu-120) zokuvakasha kokubeletha okukhokhelwayo ngaphansi kwezivumelwano ze-PSCBC. Isitifiketi sikadokotela siyadingeka, futhi ukuvakasha kungaqala inyanga eyodwa ngaphambi kosuku olulindelekile. Uthisha kufanele azise uthishanhloko ngokubhala okungenani amasonto amane ngaphambi kosuku lokuqala. Umholo opheleleyo uyakhokhwa ngalesi sikhathi. Othisha ababuya ekuvakasheni kokubeletha banelungelo lokubuyela esikhundleni sabo, futhi izikole kufanele zenze amalungiselelo asengqondweni okuncelisa uma kuceliwe.

Ukuvakasha Kokuba Nguyise

Othisha besilisa banelungelo lezinsuku ezintathu zokuvakasha kokuba nguyise okukhokhelwayo lapho ingane yabo izalwa noma itholwa. Kufanele zithathwe ngaphakathi kwezinsuku ezingu-30, azikwazi ukuthwalwa, kudinga ubufakazi bokuzalwa/ukutholwa, futhi kuhlukile ekuvakasheni kwesibopho somndeni. Ezinye izifundazwe zingase zinikeze ukuvakasha kokuba nguyise okwengeziwe — hlola izinqubomgomo zesifundazwe sakho.

Ukuvakasha Kokufunda

Amalungelo okuvakasha kokufunda ahluka ngokuya ngezinqubomgomo zesifundazwe. Ukuvakasha kokufunda okugunyaziwe (okuphathelene nendima yothisha) kungase kunikezwe kukhokhelwa, kuncike ekugunyazweni yisikole kanye nesifundazwe. Ukuvakasha kokufunda okungagunyaziwe ngokuvamile akukhokhelwa. Izicelo kufanele zithunyelwe ngaphambili nobufakazi bokubhalisa/ukubhalisa. Kungase kuncike ezibophezelweni zenkonzo. Konke ukuvakasha kokufunda kufanele kubhalwe phansi ngezinsuku, ubude besikhathi, kanye nesimo senkokhelo.

Ukuvakasha Okukhethekile

Ukuvakasha okukhethekile kumboza izimo ezingavamile: ukuvela enkantolo, imikhosi yenkolo, imisebenzi yenyunyana yabasebenzi, noma izimo eziphuthumayo zomuntu siqu. Kunikezwa ngokwesinqumo sikathishanhloko kanye noMnyango wezeMfundo wesifundazwe. Icala ngalinye lihlolwa ngokwehlukile. Konke ukuvakasha okukhethekile kufanele kubhalwe phansi nezizathu, ubude besikhathi, kanye negunya elivumelayo.

Izidingo Zokurekhoda Nokuthobela

Ukurekhoda ukuvakasha ngokunembile kubalulekile ekuthobeleni, ekwabelweni kwesabelomali, kanye nasebudlelwaneni babasebenzi. Izikole kufanele zigcine amarekhodi abonisa:

Ngothisha ngamunye: Izinsuku zomjikelezo wamanje wokuvakasha kokugula kanye nebhalansi yawo, ibhalansi yokuvakasha konyaka nokusetshenziswa kwayo, ukuvakasha kwesibopho somndeni okuthathiwe (ngonyaka), izinsuku zokuvakasha kokubeletha/kokuba nguyise, amarekhodi okuvakasha kokufunda nokukhethekile, kanye nayo yonke imibhalo eyisekelayo.

Izidingo Zokubika: Iminyango yezemfundo yezifundazwe ingase idinge imibiko yokuvakasha yekota noma yonyaka. Amarekhodi kufanele atholakale ekucwaningeni, avikele izikole ngesikhathi sezingxabano zabasebenzi, futhi asize ekuhleleni izabelo zabasebenzi nesabelomali.

Izindlela Ezingcono Zokusebenza: Sebenzisa izinhlelo zedijithali ukulandelela ukuvakasha ngokuzenzakalelayo futhi ugcine amarekhodi aphephile, atholakalayo. Qeqesha abasebenzi bokuphatha, uqhube ukucwaninga okuvamile, futhi ugcine amarekhodi okungenani iminyaka emihlanu (noma njengoba izifundazwe zidinga).

Izinhlelo zesimanje zokuphatha izikole zingashunqisa ukuphathwa kokuvakasha ngokulandelela zonke izinhlobo zokuvakasha, ukubala amabhalansi ngokuzenzakalelayo, ukukhiqiza imibiko yokuthobela, kanye nokugcina amarekhodi edijithali aphephile. Lokho kunikeza othishanhloko idatha enembile yokuvakasha ngesikhathi abayidinga ngaso futhi kunciphisa umthwalo womsebenzi wokuphatha.

Ukuphatha Ukuvakasha Ngesikhathi Sethemu Zesikole

Ukuvakasha kokugula: Akukwazi ukwenqatshwa uma kubhaliwe phansi ngendlela efanele. Amaphethini (isibonelo, njalo ngoMsombuluko/ngoLwesihlanu) angase adinge ukuphenywa.

Ukuvakasha konyaka ngesikhathi sethemu: Ngokuvamile akuvunyelwa ngaphandle kwalapho kukhona izimo ezingavamile. Kudinga ukugunyazwa yisifundazwe.

Amalungiselelo esikhundla: Izikole kufanele zilungiselele isikhundla lapho othisha bethatha ukuvakasha okugunyaziwe, okuthinta izabelomali futhi kudinge ukuhlelela phambili.

Ukusetshenziswa okunobulungiswa: Izinqubomgomo zokuvakasha kufanele zisetshenziswe ngokufanayo kubo bonke othisha. Izinqubo ezicwasayo zingaholela ezingxabanweni zabasebenzi.

Othishanhloko abagcina amarekhodi okuvakasha acacile futhi basebenzise izinqubomgomo ngokufanayo bancipha izingxabano futhi basindisa isikhathi lapho imibiko yesifundazwe idingeka. Ukuze uthole okwengeziwe mayelana nokuphathwa kwansuku zonke nokuthobela, bheka umhlahlandlela wenombolo ye-LURITS.

Isifinyezo Nezinyathelo Ezilandelayo

Amalungelo ekuvakasheni kothisha eNingizimu Afrika alawulwa yizivumelwano ze-PSCBC ne-ELRC. Othisha bathola izinsuku ezingu-36 zokuvakasha kokugula kumjikelezo weminyaka emithathu, izinsuku ezingu-30 zokuvakasha konyaka ngonyaka, izinsuku ezintathu zokuvakasha kwesibopho somndeni, izinyanga ezine zokuvakasha kokubeletha, kanye nezinsuku ezintathu zokuvakasha kokuba nguyise. Ukuthola imibandela nezidingo zokurekhoda ngendlela efanele kubalulekile ekuphathweni kwesikole ngempumelelo nasekuthobeleni umthetho wabasebenzi.

Ukuze uthole okwengeziwe mayelana nokuphathwa kwesikole nokuthobela, bheka imihlahlandlela yethu ku-School Timetable CAPS Contact Time kanye no-SGB financial management.

Bona indlela i-Fundisa esiza ngayo izikole zaseNingizimu Afrika ukuphatha ukuvakasha kothisha, ukuya kwabo esikoleni, kanye nokuthobela i-DBE kunkundla eyodwa, hlola i-Fundisa.


Imibuzo Evamile

Ngibala kanjani ibhalansi yokuvakasha kokugula kathisha?

Ukuvakasha kokugula kusebenza ngomjikelezo ozungezayo weminyaka emithathu. Ukuze ubale ibhalansi, khomba usuku lokuqala lomjikelezo wamanje (iminyaka emithathu emuva kusukela namuhla), bese ukhipha wonke amakhefu okugula athathiwe kusukela ngalolo suku ezinsukwini ezingu-36. Ngokwesibonelo, uma umjikelezo kathisha waqala ngo-1 Januwari 2023 futhi ethathe izinsuku ezingu-12 kusukela ngaleso sikhathi, ibhalansi yakhe iyizinsuku ezingu-24. Umjikelezo uqala kabusha njalo eminyakeni emithathu, ngakho izinsuku ezingasetshenziswanga aziyi kumjikelezo omusha. Izinhlelo zokuphatha izikole zedijithali zingakubala lokhu ngokuzenzakalelayo futhi zinciphise amaphutha enziwa ngesandla.

Ingabe uthisha angathatha ukuvakasha konyaka ngesikhathi sethemu?

Ngokuvamile, cha. Ukuvakasha konyaka kothisha kuhlose ukuthathwa ngesikhathi samaholide esikole. Ukuthatha ukuvakasha konyaka ngesikhathi sethemu kudinga izimo ezingavamile (isibonelo, isimo esiphuthumayo somndeni noma ukwelashwa kwezokwelapha) futhi ngokuvamile kudinga ukugunyazwa okuvela kokubili kuthishanhloko naseMnyangweni wezeMfundo wesifundazwe. Ukuvakasha okungagunyaziwe ngesikhathi sethemu kungaholela esinyathelweni sesigwebo. Uma uthisha edinga isikhathi ngesikhathi sethemu ngenxa yezizathu zomuntu siqu, kungenzeka kudingeke asebenzise ukuvakasha kokugula (nesitifiketi sikadokotela) noma acele ukuvakasha okukhethekile, kuye ngezimo.

Kwenzekani uma uthisha eqeda ilungelo lakhe lokuvakasha kokugula?

Uma uthisha esebenzisa zonke izinsuku ezingu-36 kumjikelezo wakhe weminyaka emithathu futhi edinga ukuvakasha kokugula okwengeziwe, unezinketho eziningana: (1) Alinde umjikelezo uqale kabusha (uma useduze nemarka yeminyaka emithathu), (2) Asebenzise ukuvakasha konyaka uma kutholakala, (3) Acele ukuvakasha okungakhokhelwa (kuncike ekugunyazweni), noma (4) Ezimeni zokugula okungapheli ngokushesha kwesikhathi eside, acele ukuvakasha kokungakwazi ukusebenza noma ukuphunyiswa ngenxa yempilo (kuncike ezinqubomgomweni zesifundazwe nasekuhlolweni kwezokwelapha). Izikole kufanele zisebenzisane nothisha kanye neminyango ye-HR yesifundazwe ukuze bathole izixazululo ezifanele, ngesikhathi beqinisekisa ukuthi imfundo yabafundi iyaqhubeka ingaphazamiseki.

Ingabe izinsuku zokuvakasha kwesibopho somndeni ziqala kabusha ekuqaleni konyaka wekhalenda noma unyaka wezimali?

Ukuvakasha kwesibopho somndeni kuqala kabusha ekuqaleni konyaka ngamunye wekhalenda (u-1 Januwari). Ilungelo lezinsuku ezintathu azikwazi ukuthwalwa; noma yiziphi izinsuku ezingasetshenziswanga ziyalahleka ekupheleni konyaka. Lokhu kuhlukile kokuvakasha konyaka, lapho kuze kufike ezinsukwini ezingu-15 zingathwalwa. Izikole kufanele zikhumbuze othisha ukuthi basebenzise ukuvakasha kwesibopho somndeni uma kudingeka ngaphambi kokuphela konyaka, nakuba kungasetshenziswa kuphela ngezimo eziphuthumayo ezifanelekile zomndeni (ukugula kwengane, ukushona komuntu womndeni, njll.), hhayi ngezinjongo ezijwayelekile.

Yeka ukwenza lokhu ngesandla

Fundisa

All-in-one school management SaaS for South African schools


Ibhalwe ngu

Fundisa Team