I-SA-SAMS User Guide: Izikole ZaseNingizimu Afrika Ziyisebenzisa Kanjani
Othishanhloko nabaphathi bezikole babhekene nenkinga ephindaphindayo: i-Department of Basic Education (DBE) idinga idatha yabafundi, imiphumela yokuhlolwa, nokuthumela ukuthobela ngokusebenzisa i-SA-SAMS, kodwa isistimu ayibhalwe kahle futhi ukuqeqeshwa kuyaqatha. Abasebenzi abasha balwa ukuthola amaskrini afanele, ukwehluleka kokuvumelanisa kushiya idatha isesimweni esingaqondakali, futhi amahhovisi esifundazwe alindele ukuthumela okulungile ngesikhathi. I-SA-SAMS user guide ngolimi olusobala inganciphisa lowo mfucuzo. Lolu hlu luchaza ukuthi i-SA-SAMS iyini, abayisebenzisayo, yimaphi amamodyuli abalulekile emisebenzini yansuku zonke, nokuthi imisebenzi evamile njengokungenisa, ukuqoqa amamaki, nokuvumelanisa kungena kanjani ekuthobeleni i-DBE.
Sifaka amamodyuli amakhulu e-SA-SAMS nezinqubo zomsebenzi, indlela yokwenza imisebenzi ebalulekile ngaphandle kokulahlekelwa esakhiweni semenyu, naphaya lapho izinto zivame ukephuka. Siphinde sikhombise izinsiza ezingasebenzayo njengehlu lethu lenombolo ye-LURITS ne-izinkinga ze-SA-SAMS ngo-2026 ukuze ukwazi ukuxazulula izinkinga nokuhlela phambili.
Iyini i-SA-SAMS Futhi Abayisebenzisayo Bani?
I-SA-SAMS (South African School Administration and Management System) iyisistimu yokuphatha izikole yemahhala ehnikezwa yi-DBE ezikoleni zikahulumeni. Izikole zikahulumeni eziningi ziyisebenzisa ukuqoqa ukubhalisa kwabafundi, ukubika, amamaki okuhlolwa, nolunye ulwazi oludingekayo ukubika kwezifundazwe nasezweni lonke. Izikole ezizimele ezibika ku-DBE zingase zisebenzise i-SA-SAMS noma ezinye izindlela ezigunyaziwe ezivumelanisa namasistimu ezifundazwe afanayo.
Abasebenzisi abajwayelekile bafaka abaphathi bezikole, ababhalisi, abaqoqi bedatha, nothisha abaqoqa amamaki. Othishanhloko ekugcineni uyaphendula ukunemba nangesikhathi kwedatha ethunyelwe esifundazweni. Ngoba i-SA-SAMS iyindlela esemthethweni yokubuyisela i-DBE eziningi, ukuqonda isakhiwo sayo nezinqubo zomsebenzi kubalulekile ukuthobela. Izikole ezisebenzisa nesisistimu yezentengiso emisebenzini yansuku zonke zivame ukugcina i-SA-SAMS ukuthumela okusemthethweni; bheka izinye izindlela ze-SA-SAMS ezikoleni zaseNingizimu Afrika ukuthi amaphlathi esimanje anganciphisa kanjani ukufaka idatha kabili kuyilapho ehlala ethobela i-DBE.
Amamodyuli Amakhulu e-SA-SAMS Nokuthi Benza Ini
I-SA-SAMS ihlelekile ibe ngamamodyuli ahambisana nemisebenzi yokuphatha nokufundisa ehlukene. Ukwazi ukuthi uyisebenzisa iphi imodyuli kusindisa isikhathi futhi kunciphisa amaphutha.
| Indawo yemodyuli | Inhloso | Abasebenzisi abajwayelekile |
|---|---|---|
| Ukuphatha abafundi | Ukubhalisa, ukudlulisa, izinombolo ze-LURITS, idatha yobumo | Umphathi, umqoqi wedatha |
| Ukubika | Irejista yansuku zonke, angekho/ukhona, ukufika sekudlule | Uthisha, umphathi |
| Ukuhlolwa | Ukuqoqa amamaki, amamaki wesikhathi, amakhadi wokubika (lapho amapatchi evumela) | Uthisha, HoD, umphathi |
| Abasebenzi | Imininingwane yothisha nabasebenzi ukubika | Umphathi |
| Izezimali | Izilungiselelo zokukhokha, idatha yezezimali eyisisekelo (iyahlupha ngezifundazwe) | Umbhalisi, umphathi |
| Ukuvumelanisa/Ukuthumela | Thumela idatha embhalweni wezifundazwe, thola izibuyekezo | Umphathi |
Ukuhlolwa nokukhiqiza amakhadi wokubika kuncike kumapatchi okuhlolwa akhishwa yi-DBE ngaphambi kwesikhathi ngasinye. Lapho amapatchi ebambezelekile, izikole azikwazi ukukhiqiza amakhadi wokubika noma ukuqedela ukuthumela sekupheleni kwesikhathi ku-SA-SAMS. Lokhu kungenye yezinkinga ze-SA-SAMS ezivame kakhulu ngo-2026; izikole eziningi zigcina inqubo yesekeli noma isistimu ehlangene engakhiqiza amakhadi wokubika futhi igcine amamaki kuze i-SA-SAMS ibuyekezwe.
Izinkathi Zokugcina Zokubika Ne-EMIS
Izikole kufanele zithumele idatha yabafundi nesikole emnyangweni wemfundo wezifundazwe ngezikhathi ezimisiwe. Ukubuyisela kwe-EMIS (Education Management Information System) ngokuvamile kusebenzisa idatha efanayo egcinwe ku-SA-SAMS: izibalo zokubhalisa, ukunyakaza kwabafundi, imininingwane yothisha, nolwazi lwezinsiza. Ukungaphumeleli ukuvumelanisa kwe-SA-SAMS noma idatha engalungile emasimini abalulekile kungaholela ekuthumeleni i-EMIS sekudlule noma sekwaliwe, okungase kuthinte ukuxhaswa futhi kuqale ukulandelela esifundazweni.
Ukugcina idatha ye-SA-SAMS iphelele nokuvumelanisa ngokujwayelekile kunciphisa ingozi yokungaphumeleli izinkathi zokugcina. Khetha umuntu ozoqhuba ukuvumelanisa okungenani kanye ngeviki futhi ahlole ukuthi izinombolo zabafundi, amabanga, nedatha ye-LURITS ilungile ngaphambi kwezikhathi zokuthumela ezinkulu.
Imisebenzi Ebalulekile: Ukungenisa, Amamaki, Nokuvumelanisa
Ukungenisa Nokubhalisa Abafundi
Abafundi abasha kufanele babhaliswe ngemininingwane yobumo efanele nangaphi lapho kusebenza, inombolo ye-LURITS. Abafundi abadluliselwa esikoleni esingesi basebenzise inombolo ye-LURITS ekhona edokhumentini yokudlulisa; ungadali inombolo entsha. Ukudala inombolo entsha umfundi osenayo sekudala ukuphindaphinda embhalweni kazwelonke. Ihlu lenombolo ye-LURITS lichaza ukuthi ubani odinga inombolo ye-LURITS nendlela yokugwema amaphutha avamile.
Izinqubo zokungenisa ku-SA-SAMS ziyahlupha ngezifundazwe. Ngokujwayelekile, uqoqa imininingwane yomfundi emodyulini yokuphatha abafundi, unikeze ibanga nekilasi, futhi uqinisekise ukuthi inombolo ye-LURITS ibhalwe uma umfundi esenayo. Ukungenisa phakathi nonyaka kungaba umthombo wezinkinga zokuvumelanisa; qoqa idatha ngokucophelela futhi uqhube ukuvumelanisa ngemva kwezinguquko ezinkulu.
Ukuqoqa Amamaki Nokukhiqiza Amakhadi Wokubika
Othisha nama-HoD baqoqa amamaki okuhlolwa emodyulini yokuhlolwa. Amamaki wesikhathi kufanele alandele isisindo se-CAPS namakhodi wokulinganisa. I-SA-SAMS isebenzisa isikali samaphuzu ayisikhombisa esijwayelekile (1–7) i-GET ne-FET; I-Foundation Phase ingase isebenzise isikali esihlukile kuya ngokulungiswa kwezifundazwe. Ukukhiqiza amakhadi wokubika kutholakala kuphela ngemva kokuthi i-DBE ikhiphe ipatchi lokuhlolwa leso sikhathi. Kuze kube yilapho, izikole zivame ukubhala amamaki kumaspredishithi noma esistimini ehlukene bese zifaka kabusha noma zingenise lapho ipatchi isitholakala.
Uma isikole sakho sisebenzisa ukuhlolwa namakhadi wokubika ahambisana ne-CAPS, ukuqonda izidingo zokuhlolwa kwe-CAPS kusiza uvumelanise amamaki nezimpendulo namathemba e-DBE ngaphambi kokuthi zithunyelwe nge-SA-SAMS.
Ukuvumelanisa Nembhalo Wezifundazwe
I-SA-SAMS ivumelanisa nombhalo wemfundo wezifundazwe. Ukuvumelanisa kufanele kuqhube ngokujwayelekile ukuze idatha yabafundi, amamaki, nokunye ukubuyisela kuthunyelwe esifundazweni nokuze kutholwe izibuyekezo (isib. izinombolo ze-LURITS ezintsha, izinguquko zenqubomgomo). Lapho ukuvumelanisa kwehluleka, idatha ingalahleka noma iphinde; ukuxazulula amaphutha okuvumelanisa ngokuvamile kudinga ukusekelwa kwe-helpdesk yezifundazwe noma ukuvakashelwa nguchwepheshe. Izikole eziningi zihlela ukuvumelanisa ngesikhathi sokuxhumeka okuzinzile futhi zigwema ukufaka idatha enkulu ngaphambi noma ngemva kokuviyelanisa ukuze kunciphise ingozi yokuphikisana.
Ukuvumelanisa ngokuvamile kudinga ukuxhumeka ku-inthanethi okuzinzile. Ngesikhathi sokucima ugesi noma ezindaweni ezinokuxhumeka okungahambi kahle, ukuvumelanisa kungase kwehluleke kaningi. Izikole ezisimo ezinjalo zivame ukugcina amabheki ephepha noma amaspredishithi futhi ziqhube ukuvumelanisa lapho amandla nokuxhumeka kubuya. Akukho modi engaxhumekile e-SA-SAMS, yingakho izikole ezidinga ukusebenza ngesikhathi sokungasebenzi ngezinye izikhathi zisebenzisa indlela ye-SA-SAMS ehlukile enenkhono yokusebenza ngaphandle kwe-inthanethi ukuqoqa nsuku zonke bese zivumelanisa ne-SA-SAMS lapho kungenzeka.
Izingozi Ezivame E-SA-SAMS User Guide
Ngisho nge-SA-SAMS user guide ecacile, izingozi ezimbalwa zibangela izinkinga eziphindaphindayo.
Ukwehluleka kokuvumelanisa nokulahleka kwedatha. Ukuphazamiseka kwenethiwekhi, ukucima ugesi, noma izinkinga zeseva yezifundazwe kungabangela ukuvumelanisa okuyingxenye noma okwehlulekile. Gcina amabheki wendawo wedatha ebalulekile futhi ugweme ukuhlela amarekhodi afanayo ezindaweni eziningi. Uma ukuvumelanisa kwehluleka, bhala phansi umlayezo wamaphutha futhi uxhumane ne-helpdesk yezifundazwe ngesikhathi nesenzo esiqale ukwehluleka.
Izinombolo ze-LURITS ezingalungile noma ezingasekho. Ukuthumela kuyaliwa lapho izinombolo ze-LURITS zingasekho, ziphindwe kabili, noma zingalungile. Hlola amadokhumenti okudlulisa ngaphambi kokubhalisa umfundi njengomusha, futhi uqhube ukuhlola abafundi abangenayo inombolo ye-LURITS. Lungisa noma yimaphi amaphutha ngenqubo ephoqelekile yezifundazwe zakho esikhundleni sokushintsha izinombolo endaweni ngaphandle kwemvume.
Amapatchi okuhlolwa abambezelekile noma angekho. Ukukhiqiza amakhadi wokubika nokuthumela sekupheleni kwesikhathi kuncike kumapatchi e-DBE. Lapho amapatchi ebambezelekile, izikole azikwazi ukuqedela le misebenzi ku-SA-SAMS. Izikole ezidinga ukukhipha amakhadi wokubika ngesikhathi zivame ukusebenzisa inqubo yesekeli noma isistimu engakhiqiza amakhadi wokubika ahambisana ne-CAPS bese ivumelanisa idatha ne-SA-SAMS lapho ipatchi itholakala.
Ukusebenza nokuqeqeshwa. Abasebenzi abasha bathola ukuzulazula kwe-SA-SAMS kungaqondakali. Amamenyu anamazinga amaningi futhi imilayezo yamaphutha ivame ibe yobuchwepheshe. Thelela esethini encane yemiyalelo yesikole (amasikrini okufanele asetshenziselwe ukungenisa, amamaki, nokuvumelanisa) futhi unikeze umuntu othile oyiphethe i-SA-SAMS ne-EMIS ukuze ulwazi lungalahleki lapho abasebenzi beshiya. Bhala phansi indlela ngqo yokubhalisa abafundi, ukuqoqa amamaki, nokuvumelanisa ezifundazweni zakho ukuze noma ubani osebenzisa lesi sikhundla alandele izinyathelo ezifanayo.
Lolu Hlu Lwenzelwe Bani
I-SA-SAMS user guide ihlelwe othishanhloko bezikole, abaphathi, ababhalisi, nabaqoqi bedatha ezikoleni zaseNingizimu Afrika ezisebenzisa i-SA-SAMS ukuthobela i-DBE. Isebenza ezikoleni zikahulumeni ezijwayelekile, izikole ezizimele eziningi, nezikole ezikhethekile ezibika ngamasistimu afanayo. Amaskrini nasezinqubo zomsebenzi zingahluka ngezifundazwe; sebenzisa lolu hlu njengesakhiwo futhi uqinisekise imininingwane nehofisi yesifundazwe sakho noma ukusekelwa kwe-SA-SAMS yezifundazwe.
Ama-SGB nothishanhloko abaphethe ukuphatha kwezezimali kwe-SGB nokuphatha kufanele baqinisekise ukuthi umuntu unesikhathi nokuqeqeshwa ukuze agcine i-SA-SAMS nedatha yabafundi, njengoba ukuthumela okunembayo kuthinta ukuxhaswa, ama-audit, nokuthobela.
Izinyathelo Ezilandelayo Nokusekelwa
I-SA-SAMS isala iyindlela eyinhloko yokuthumela i-DBE eziningi, kodwa ukulinganiselwa kwayo — amapatchi abambezelekile, ukwehluleka kokuvumelanisa, engenakhono yokusebenza ngaphandle kwe-inthanethi, nokusebenza okungahambi kahle — kuholela izikole eziningi zisebenzise isistimu yokuphatha izikole yesimanje ndawonye nayo. Iphlathi efanele liqoqa amamaki, ukubika, nedatha yabafundi kanye, likhiqiza amakhadi wokubika ahambisana ne-CAPS ngesikhathi, futhi livumelanisa ne-SA-SAMS ukubuyisela kwezifundazwe ukuze ugweme ukufaka idatha kabili futhi uhlale uthobela ngisho lapho i-SA-SAMS ingasebenzi noma amapatchi ebambezelekile.
Bona ukuthi i-Fundisa isiza kanjani izikole zaseNingizimu Afrika ukuphatha abafundi, ukukhiqiza amakhadi wokubika ahambisana ne-CAPS, futhi ihlale ithobela i-DBE ne-LURITS nokuvumelanisa ne-SA-SAMS — konke kusuka epulatifomu eyodwa esebenza ngaphandle kwe-inthanethi ngesikhathi sokucima ugesi futhi ikhuluma nabazali nge-WhatsApp.
Ibhalwe ngu
Fundisa Team