Amagrade Osonkontileka be-CIDB Nemikhawulo Yezimali 2026

Ukufaka ithenda yephrojekthi engaphezu kwegrade yakho ye-CIDB kusho ukukhishwa ngokuzenzakalela. Amaklayenti kahulumeni ahlunga ngokwegrade ngaphambi kokuhlolwa kobuchwepheshe noma kwezimali, ngakho ukungaqondi kahle imikhawulo yakho kuchitha isikhathi sokulungiselela futhi kuvimbe ukufinyelela emathubeni afanele. Osonkontileka abaningi abanawo umthombo owodwa othembekile wamagrade osonkontileka be-CIDB nemikhawulo yezimali, okwenza kube nzima ukuhlela ukukhuphuka kwegrade noma ukuqonda amathenda afanele.
Lo mhlahlandlela unikeza itafula lereferensi lika-2026 lamagrade osonkontileka be-CIDB nemikhawulo yezimali, uchaze indlela amagrade athinta ngayo ukufakwa kwamathenda, futhi ubeke indlela yokulandelela ukuhambisana kwegrade kuwo wonke amaphrojekthi. Ubhalelwe abakhi nosonkontileka baseNingizimu Afrika abadinga ukuhlala ngaphakathi kwemikhawulo yegrade yabo nokuhlela ukukhuphuka kwegrade.
Ukuqonda Amagrade Osonkontileka be-CIDB
I-Construction Industry Development Board (CIDB) igradanisa osonkontileka kusukela kuGrade 1 (amandla amancane kunawo wonke) kuya kuGrade 9 (amandla angenamkhawulo). Igrade ngayinye imele:
- Amandla ezimali, Ikhono lakho lokuphatha amaphrojekthi enani elithile
- Umlando wokusebenza, Ikhono lakho elibonakalayo lokuphothula amaphrojekthi ngempumelelo
- Amasistimu ebhizinisi, Amasistimu nezinqubo zakho zokuphatha amaphrojekthi
- Amandla obungcweti, Iziqu nolwazi lweqembu lakho
Igrade yakho ye-CIDB ivela esitifiketini sakho sokubhalisa njengokuthi “CE 3” (Civil Engineering Grade 3) noma “GB 5” (General Building Grade 5). Ungaba namagrade ahlukene ezigabeni zomsebenzi ezihlukene.
Ukuze uthole incazelo ephelele yokuthi ukugradwa kwe-CIDB kusebenza kanjani, bheka umhlahlandlela wethu ochaza ukugradwa kwe-CIDB.
Itafula Eliphelele Lamagrade e-CIDB Nemikhawulo Yezimali (2026)
Leli tafula linikeza imikhawulo yezimali ephelele yegrade ngayinye ye-CIDB kusukela ngo-2026. Le mikhawulo imele inani eliphakeme kunawo wonke lenkontileka ongafaka ngalo ithenda kuzinga ngalinye legrade.
| Igrade | Inani Eliphezulu Lenkontileka (R) | Ubukhulu Bephrojekthi Obujwayelekile | Iphrofayela Yosonkontileka Ejwayelekile |
|---|---|---|---|
| Grade 1 | Kuze kufike ku-R500,000 | Ukulungiswa kwezindlu okuncane, ukukhanda okuncane, ukulungiswa kwezindawo ezincane | Osonkontileka abasha, abasebenza ngesikali esincane, osonkontileka besikhashana |
| Grade 2 | Kuze kufike ku-R1 million | Ukwakhiwa kwezindlu ezincane, ukulungiswa okumaphakathi, amaphrojekthi amancane ezentengiselwano | Osonkontileka abancane asebezinzile abanomlando othile |
| Grade 3 | Kuze kufike ku-R3 million | Izindlu ezinkulu, izakhiwo ezincane zezentengiselwano, imisebenzi emaphakathi yobunjiniyela bomphakathi | Osonkontileka asebezinzile abalungele umsebenzi omkhulu wezindlu |
| Grade 4 | Kuze kufike ku-R6 million | Izakhiwo eziphakathi zezentengiselwano, ukwakhiwa kwezindlu eziningi, ingqalasizinda ephakathi | Osonkontileka asebezinzile abalungele amaphrojekthi ezentengiselwano |
| Grade 5 | Kuze kufike ku-R10 million | Izakhiwo ezinkulu zezentengiselwano, ukuthuthukiswa okukhulu kwezindlu, ingqalasizinda ephakathi | Osonkontileka be-mid-market abanamaqembu ochwepheshe |
| Grade 6 | Kuze kufike ku-R20 million | Ukuthuthukiswa okukhulu kwezentengiselwano, amaphrojekthi amakhulu engqalasizinda, ukwakhiwa okukhulu kwezindlu | Osonkontileka asebezinzile abanamaqembu ochwepheshe |
| Grade 7 | Kuze kufike ku-R60 million | Amaphrojekthi amakhulu engqalasizinda, ukuthuthukiswa okukhulu kwezentengiselwano, ingqalasizinda yesifundazwe | Osonkontileka abakhulu abanamandla e-enterprise |
| Grade 8 | Kuze kufike ku-R200 million | Amaphrojekthi amakhulu kakhulu engqalasizinda, amaphrojekthi amakhulu ezifundazwe nikazwelonke | Osonkontileka abakhulu abanemithombo emikhulu yezimali |
| Grade 9 | Akunamkhawulo | Amaphrojekthi amakhulu kakhulu eNingizimu Afrika, amaphrojekthi ezigidigidi zamarandi | Osonkontileka abakhulu kakhulu abanamandla angenamkhawulo noma aseduze nalokho |
Amaphuzu abalulekile:
-
Le mikhawulo yezimali iyisilinganiso futhi ingalungiswa yi-CIDB. Hlala uqinisekisa imikhawulo yamanje kuwebhusayithi ye-CIDB (cidb.org.za) noma esitifiketini sakho sokubhalisa.
-
Imikhawulo yezimali isebenza ngenkontileka ngayinye, ungaba nezinkontileka eziningi ngesikhathi esisodwa uma inkontileka ngayinye ingedluli umkhawulo wegrade yakho.
-
Igrade yakho ingahluka ngokwesigaba somsebenzi. Isibonelo, ungaba yiGrade 4 GB (General Building) kodwa kube nguGrade 2 kuphela EB (Electrical Engineering).
-
Imikhawulo yezimali ibalwa ngoRandi futhi ibuyekezwa ngezikhathi ezithile yi-CIDB.
Landa Mahhala — Umhlahlandlela Wongoti be-B-BBEE Wezokwakha (PDF). Indlela Ikhodi Yomkhakha Wezokwakha esebenza ngayo, indlela amaphuzu okuthola kwabasebenza (procurement) abalwa ngayo, kanye namarekhodi okumele uwagcine elungele ngaphambi kwethenda yakho elandelayo. Landa umhlahlandlela.
Ukuhlaziywa Okuningiliziwe NgeGrade
Nansi incazelo eningiliziwe yegrade ngayinye, imikhawulo yayo yezimali, umsebenzi ojwayelekile, nezidingo.
Grade 1: Kuze kufike ku-R500,000
Umkhawulo wezimali: Kuze kufike ku-R500,000 ngenkontileka ngayinye
Umsebenzi ojwayelekile:
- Ukulungiswa kwezindlu ngaphansi kuka-R500,000
- Ukulungiswa okuncane kwezindawo zezentengiselwano
- Ukukhanda okuncane nokugcinwa kahle
- Ukwenziwa kwezimbozo zesikali esincane
- Ukwandiswa okuncane kwezakhiwo
Owenzelwe bona: Osonkontileka abasha abangena embonini, abasebenza ngesikali esincane, osonkontileka besikhashana, nalabo abasanda kuqala ibhizinisi labo lokwakha.
Izidingo:
- Ukubhaliswa okuyisisekelo kwebhizinisi (umnikazi oyedwa, ubambiswano, noma inkampani)
- Isitifiketi sokukhululwa entelweni
- Amandla ayisisekelo ezimali (ngokuvamile izidingo ezincane)
- Awudingi umlando ohleliwe wokusebenza ekubhaliseni kokuqala
Indlela yokukhuphuka: Qedela okungenani iphrojekthi eyodwa ngempumelelo bese ubonisa amandla ezimali afinyelela ku-R1 million ukuze uye kuGrade 2.
Grade 2: Kuze kufike ku-R1 million
Umkhawulo wezimali: Kuze kufike ku-R1 million ngenkontileka ngayinye
Umsebenzi ojwayelekile:
- Izindlu ezincane zokuhlala (kuze kufike ku-R1 million)
- Ukulungiswa okuphakathi
- Izakhiwo ezincane zezentengiselwano
- Umsebenzi omncane wobunjiniyela bomphakathi (ukulungiswa okuncane kwemigwaqo, izindonga ezincane ezibambayo)
- Amaphrojekthi amancane engqalasizinda
Owenzelwe bona: Osonkontileka abancane asebezinzile abanomlando othile, labo asebedlule emsebenzini weGrade 1.
Izidingo:
- Iphrojekthi eyodwa yeGrade 1 eqediwe ngempumelelo
- Amandla ezimali okuphatha izinkontileka ze-R1 million
- Amasistimu nezinqubo eziyisisekelo zebhizinisi
- Isitifiketi sokukhululwa entelweni kanye ne-B-BBEE (womsebenzi kahulumeni)
Indlela yokukhuphuka: Qedela amaphrojekthi amaningi eGrade 2 ngempumelelo, wakhe amandla ezimali, futhi ubonise ikhono lamaphrojekthi angu-R3 million ukuze uye kuGrade 3.
Grade 3: Kuze kufike ku-R3 million
Umkhawulo wezimali: Kuze kufike ku-R3 million ngenkontileka ngayinye
Umsebenzi ojwayelekile:
- Izindlu ezinkulu namakhempilekisi
- Izakhiwo ezincane kuya kwezimaphakathi zezentengiselwano
- Umsebenzi omaphakathi wobunjiniyela bomphakathi (ukwentuliswa kwemigwaqo, amabhuloho amancane)
- Ukwakhiwa kwezindlu eziningi (esikalini esincane)
- Ukwentuliswa kwengqalasizinda
Owenzelwe bona: Osonkontileka asebezinzile abalungele umsebenzi omkhulu wezindlu nowamabhizinisi amancane.
Izidingo:
- Ukuqedwa ngempumelelo kwamaphrojekthi eGrade 2
- Amandla ezimali ezinkontileka ze-R3 million
- Umlando obonakalayo wokusebenza
- Amasistimu efanele ebhizinisi (ukubalwa kwezimali, ukuphathwa kwephrojekthi)
- Ukuhambisana ne-B-BBEE
Indlela yokukhuphuka: Yakha iphothifoliyo yamaphrojekthi angu-R3 million aphumelelayo, wandise amandla ezimali, futhi uthuthukise amasistimu omsebenzi omkhulu ukuze uye kuGrade 4.
Grade 4: Kuze kufike ku-R6 million
Umkhawulo wezimali: Kuze kufike ku-R6 million ngenkontileka ngayinye
Umsebenzi ojwayelekile:
- Izakhiwo eziphakathi zezentengiselwano
- Ukwakhiwa kwezindlu eziningi
- Amaphrojekthi amaphakathi obunjiniyela bomphakathi
- Ukwentuliswa kwengqalasizinda
- Umsebenzi wengqalasizinda kamasipala
Owenzelwe bona: Osonkontileka asebezinzile abalungele amaphrojekthi ezentengiselwano nawezindlu amakhulu.
Izidingo:
- Umlando wamaphrojekthi eGrade 3 aphumelele
- Amandla ezimali ezinkontileka ze-R6 million
- Amasistimu nezinqubo zebhizinisi ezisungulwe kahle
- Abasebenzi abaqeqeshiwe (abaphathi bendawo, ama-quantity surveyor)
- Ukuhambisana ne-B-BBEE
Indlela yokukhuphuka: Qedela amaphrojekthi amaningi eGrade 4, wakhe amandla ezimali afinyelela ku-R10 million, futhi uthuthukise amakhono omsebenzi omkhulu ukuze uye kuGrade 5.
Grade 5: Kuze kufike ku-R10 million
Umkhawulo wezimali: Kuze kufike ku-R10 million ngenkontileka ngayinye
Umsebenzi ojwayelekile:
- Izakhiwo ezinkulu zezentengiselwano
- Ukuthuthukiswa okukhulu kwezindlu
- Amaphrojekthi amaphakathi engqalasizinda
- Umsebenzi wengqalasizinda kamasipala
- Amaphrojekthi amandla avuselelekayo (esikalini esincane kuya kwesiphakathi)
Owenzelwe bona: Osonkontileka be-mid-market asebezinzile abanamaqembu ochwepheshe namasistimu.
Izidingo:
- Umlando wamaphrojekthi eGrade 4 aphumelele
- Amandla ezimali ezinkontileka ze-R10 million
- Iqembu lochwepheshe (onjiniyela, ama-quantity surveyor, abaphathi bephrojekthi)
- Amasistimu ebhizinisi aphelele
- Izinga elizinzile le-B-BBEE
Indlela yokukhuphuka: Yakha umlando kumaphrojekthi angu-R10 million, wandise amandla ezimali, futhi uthuthukise amakhono omsebenzi we-R20 million ukuze uye kuGrade 6.
Grade 6: Kuze kufike ku-R20 million
Umkhawulo wezimali: Kuze kufike ku-R20 million ngenkontileka ngayinye
Umsebenzi ojwayelekile:
- Ukuthuthukiswa okukhulu kwezentengiselwano
- Amaphrojekthi amakhulu engqalasizinda
- Ukuthuthukiswa okukhulu kwezindlu
- Ingqalasizinda kamasipala nesifundazwe
- Amaphrojekthi amandla avuselelekayo (esikalini esiphakathi kuya kwesikhulu)
Owenzelwe bona: Osonkontileka asebezinzile abanamaqembu ochwepheshe, amandla ezimali aqinile, nomlando obonakalayo.
Izidingo:
- Umlando wamaphrojekthi eGrade 5 aphumelele
- Amandla ezimali ezinkontileka ze-R20 million
- Iqembu lobunjiniyela nokuphatha elingochwepheshe
- Isitifiketi se-ISO (ngokuvamile siyadingeka)
- Izinga elizinzile le-B-BBEE
- Amasistimu aphelele okuhlola izinga nokuphepha
Indlela yokukhuphuka: Qedela amaphrojekthi amaningi amakhulu ngempumelelo, wakhe amandla ezimali afinyelela ku-R60 million, futhi uthuthukise amakhono ezinga le-enterprise ukuze uye kuGrade 7.
Grade 7: Kuze kufike ku-R60 million
Umkhawulo wezimali: Kuze kufike ku-R60 million ngenkontileka ngayinye
Umsebenzi ojwayelekile:
- Amaphrojekthi amakhulu engqalasizinda
- Ukuthuthukiswa okukhulu kwezentengiselwano
- Ingqalasizinda yesifundazwe nikazwelonke
- Amaphrojekthi anzima ahlanganisa imikhakha eminingi
- Amaphrojekthi amakhulu amandla avuselelekayo
Owenzelwe bona: Osonkontileka abakhulu asebezinzile abanamandla e-enterprise nemithombo emikhulu yezimali.
Izidingo:
- Umlando wamaphrojekthi eGrade 6 aphumelele
- Amandla ezimali ezinkontileka ze-R60 million
- Iqembu eligcwele lochwepheshe (onjiniyela, ama-quantity surveyor, abaphathi bephrojekthi, izikhulu zezokuphepha)
- Isitifiketi se-ISO
- Amasistimu ebhizinisi ezinga le-enterprise
- Izinga elizinzile le-B-BBEE
- Ikhono elibonakalayo lamaphrojekthi anzima
Indlela yokukhuphuka: Yakha umlando kumaphrojekthi angu-R60 million, wandise amandla ezimali afinyelele ku-R200 million, futhi uthuthukise amakhono amaphrojekthi amakhulu kakhulu ukuze uye kuGrade 8.
Grade 8: Kuze kufike ku-R200 million
Umkhawulo wezimali: Kuze kufike ku-R200 million ngenkontileka ngayinye
Umsebenzi ojwayelekile:
- Amaphrojekthi amakhulu kakhulu engqalasizinda
- Amaphrojekthi amakhulu ezifundazwe nikazwelonke
- Ukuthuthukiswa okukhulu kakhulu
- Amaphrojekthi anzima obunjiniyela
- Izinhlelo zengqalasizinda yikazwelonke
Owenzelwe bona: Osonkontileka abakhulu abanemithombo emikhulu yezimali, amandla e-enterprise, nomlando obonakalayo emaphrojekthini amakhulu.
Izidingo:
- Umlando wamaphrojekthi eGrade 7 aphumelele
- Amandla ezimali ezinkontileka ze-R200 million
- Iqembu eligcwele lochwepheshe olunolwazi oluphakeme
- Izitifiketi eziningi ze-ISO
- Amasistimu nezinqubo zezinga le-enterprise
- Izinga elizinzile le-B-BBEE
- Ikhono elibonakalayo lamaphrojekthi amakhulu kakhulu
Indlela yokukhuphuka: Qedela amaphrojekthi amaningi amakhulu kakhulu ngempumelelo, wakhe amandla ezimali angenamkhawulo, futhi ubonise ikhono lamaphrojekthi amakhulu kakhulu ezweni ukuze uye kuGrade 9.
Grade 9: Akunamkhawulo
Umkhawulo wezimali: Akunamkhawulo
Umsebenzi ojwayelekile:
- Amaphrojekthi amakhulu kakhulu engqalasizinda eNingizimu Afrika
- Ukuthuthukiswa okukhulu kakhulu
- Izinhlelo zengqalasizinda yikazwelonke
- Amaphrojekthi anzima ezigidigidi zamarandi
- Amaphrojekthi angaphandle kwezwe
Owenzelwe bona: Osonkontileka abakhulu kakhulu eNingizimu Afrika abanamandla ezimali angenamkhawulo noma aseduze nalokho.
Izidingo:
- Umlando ophumelele wamaphrojekthi eGrade 8
- Amandla ezimali angenamkhawulo (noma amandla amakhulu kakhulu)
- Iqembu eligcwele lochwepheshe olunolwazi oluphakeme
- Izitifiketi eziningi ze-ISO
- Amasistimu nezinqubo zezinga le-enterprise
- Izinga elizinzile le-B-BBEE
- Ikhono elibonakalayo lamaphrojekthi amakhulu kakhulu
Ukuqonda Izigaba Zomsebenzi
Amagrade e-CIDB anikezwa ngokwesigaba somsebenzi. Ungaba namagrade ahlukene ezigabeni ezihlukene. Izigaba eziyinhloko zomsebenzi yilezi:
CE, Ubunjiniyela Bomphakathi
Umsebenzi ojwayelekile:
- Imigwaqo namahhwe
- Amabhuloho nezakhiwo
- Amadamu nengqalasizinda yamanzi
- Umsebenzi womhlaba nokugujwa
- Amasistimu okuchichima kwamanzi
Imikhawulo yezimali: Iyafana namagrade avamile (Grade 1 kuze kufike ku-R500,000, Grade 2 kuze kufike ku-R1 million, njll.)
GB, Ukwakhiwa Okuvamile
Umsebenzi ojwayelekile:
- Izakhiwo zokuhlala
- Izakhiwo zezentengiselwano
- Izakhiwo zezimboni
- Ukulungiswa kwezakhiwo
- Ukulungiswa nokuvuselelwa
Imikhawulo yezimali: Iyafana namagrade avamile (Grade 1 kuze kufike ku-R500,000, Grade 2 kuze kufike ku-R1 million, njll.)
ME, Ubunjiniyela Bemishini
Umsebenzi ojwayelekile:
- Amasistimu e-HVAC
- Ukufakwa kwemishini
- Amasistimu ombhoshi
- Ukufakwa kwezinsimbi zomshini
Imikhawulo yezimali: Iyafana namagrade avamile (Grade 1 kuze kufike ku-R500,000, Grade 2 kuze kufike ku-R1 million, njll.)
EB, Ubunjiniyela Bikagesi
Umsebenzi ojwayelekile:
- Ukufakwa kukagesi
- Amasistimu amandla
- Amasistimu okukhanya
- Ingqalasizinda kagesi
Imikhawulo yezimali: Iyafana namagrade avamile (Grade 1 kuze kufike ku-R500,000, Grade 2 kuze kufike ku-R1 million, njll.)
EP, Amaphrojekthi Obunjiniyela
Umsebenzi ojwayelekile:
- Amaphrojekthi obunjiniyela ahlanganisa imikhakha eminingi
- Umsebenzi obunjiniyela onzima
- Amasistimu obunjiniyela ahlanganisiwe
Imikhawulo yezimali: Iyafana namagrade avamile (Grade 1 kuze kufike ku-R500,000, Grade 2 kuze kufike ku-R1 million, njll.)
SB, Ukwakhiwa Okukhethekile
Umsebenzi ojwayelekile:
- Amachibi okubhukuda
- Ukwenziwa kwezimbozo
- Ukwakhiwa okukhethekile
- Umsebenzi wokwakha ongajwayelekile
Imikhawulo yezimali: Iyafana namagrade avamile (Grade 1 kuze kufike ku-R500,000, Grade 2 kuze kufike ku-R1 million, njll.)
Indlela Amagrade Athinta Ngayo Ukufakwa Kwamathenda
Igrade yakho ye-CIDB ithinta ngqo ukuthi imaphi amathenda ongawafaka. Ukuqonda lobu budlelwano kubalulekile ekuhleleni ibhizinisi.
Ukufaneleka Kwethenda
Amathenda kahulumeni achaza imikhawulo encane yegrade ye-CIDB edingekayo. Isibonelo:
- Iphrojekthi yesakhiwo sikamasipala engu-R8 million ingase idinge iGrade 5 GB (Ukwakhiwa Okuvamile)
- Iphrojekthi yomgwaqo engu-R15 million ingase idinge iGrade 6 CE (Ubunjiniyela Bomphakathi)
- Iphrojekthi yengqalasizinda engu-R50 million ingase idinge iGrade 7 noma ngaphezulu
Awukwazi ukufaka ithenda yephrojekthi uma igrade yakho ye-CIDB iphansi kunesidingo esincane esishiwo, ithenda yakho izokhishwa ngaphambi kokuba kwenziwe noma yikuphi ukuhlolwa kobuchwepheshe noma kwezimali.
Ukufunda Amadokhumenti Ethenda
Uma ubuyekeza amadokhumenti ethenda, bheka lokhu:
- Igrade encane ye-CIDB edingekayo, Ivamise ukubhalwa ngokusobala esazisweni sethenda noma emadokhumentini ethenda
- Isigaba somsebenzi, Ithenda izocacisa isigaba (GB, CE, ME, njll.) kanye negrade edingekayo
- Izidingo zebhizinisi elihlanganyelwe (joint venture), Amanye amaphrojekthi avumela amabhizinisi ahlanganyelwe, lapho osonkontileka behlanganisa amagrade abo (ngokuya ngemithetho ye-CIDB)
Amabhizinisi Ahlanganyelwe (Joint Venture) Nokugradwa Kwe-CIDB
Amabhizinisi ahlanganyelwe angahlanganisa amagrade e-CIDB ngaphansi kwezimo ezithile:
- Igrade ehlanganisiwe ivamise ukubalwa ngokususela emagradeni abalingani ngabanye kanye neqhaza labo lezimali
- Bonke abalingani kumele babhaliswe ne-CIDB
- Ibhizinisi elihlanganyelwe kumele libhaliswe ngokuhlukile ne-CIDB
- Kunemithetho ethile ngendlela amagrade ahlangana ngayo, hlola iziqondiso ze-CIDB
Amabhizinisi ahlanganyelwe ayinkimbinkimbi futhi adinga ukuhlelwa kahle kwezomthetho nezezimali. Xhumana nommeli wezomthetho wezokwakha noma umeluleki we-CIDB ngaphambi kokungena ebhizinisini elihlanganyelwe.
Izidingo Zezimali NgeGrade
Igrade ngayinye ye-CIDB inezidingo zayo eziyisisekelo zamandla ezimali. I-CIDB ihlola amandla akho ezimali ngokusekelwe kulokhu:
- Impahla enosuku, Impahla emsulwa yebhizinisi lakho
- Imali yokusebenza, Ikhono lakho lokuxhasa umsebenzi oqhubekayo
- Uxhaso lwephrojekthi, Ikhono lakho lokuthola uxhaso lwephrojekthi uma kudingeka
Amadokhumenti Ezimali Adingekayo
Ukuze uthole noma ukhuphule kugrade ngayinye, kuzodingeka unikeze:
- Izitatimende zezimali ezicwaningiwe, Ezinkampanini, lokhu kusho izitatimende zezimali ezicwaningiwe minyaka yonke. Abanikazi bodwa noma amabambiswano, kungase kudingeke izitatimende zezimali eziqinisekisiwe
- Izitatimende zebhange, Izitatimende zebhange zakamuva ezibonisa amandla akho ezimali
- Ubufakazi bempahla, Izinsimbi, izakhiwo, noma ezinye izimpahla ezibonisa amandla
- Imibiko yesikweletu, Imibiko yesikweletu ebonisa isimo sakho sezimali
Iziqondiso Zamandla Ezimali
Nakuba izidingo eziqondile zihluka, iziqondiso ezivamile zihlanganisa:
- Grade 1–2: Izidingo ezincane zezimali, ukubhaliswa okuyisisekelo kwebhizinisi kuyanele
- Grade 3–4: Amandla ezimali aphakathi, kudingeka imali yokusebenza ethile
- Grade 5–6: Amandla amakhulu ezimali, kudingeka imali yokusebenza ebalulekile
- Grade 7–8: Amandla amakhulu kakhulu ezimali, kudingeka izinsiza zezimali zezinga le-enterprise
- Grade 9: Amandla ezimali angenamkhawulo noma aseduze nalokho
I-CIDB ihlola amandla ezimali ngokubuka konke, ibheka impahla enosuku, imali yokusebenza, kanye nekhono lokuthola uxhaso lwephrojekthi.
Ingabe uphatha ukuhambisana ne-CIDB kumaphrojekthi aqhubekayo? I-Wakha ilandelela izidingo zegrade zephrojekthi ngayinye, amanani ethenda kanye nobufakazi bokuhambisana endaweni eyodwa — bona idemo yomkhiqizo.
Indlela Yokukhuphula Igrade Yakho Ye-CIDB
Ukukhuphula igrade yakho ye-CIDB akwenzeki ngokuzenzakalela, kufanele ufake isicelo sokukhuphula futhi ubonise ukuthi uyahlangabezana nezidingo zegrade elandelayo.
Isinyathelo 1: Hlangabezana Nezidingo Zezimali
Nikeza izitatimende zezimali ezicwaningiwe, izitatimende zebhange, nobufakazi bempahla obubonisa amandla ezimali egrade oyifunayo.
Isinyathelo 2: Yakha Umlando Wakho Wokusebenza
Bonisa ukuphothulwa ngempumelelo kwamaphrojekthi ezingeni lakho lamanje legrade:
- Izitifiketi zokuqedwa kwephrojekthi, Ezivela kumaklayenti aqinisekisa ukuphothulwa ngempumelelo
- Izitifiketi zenkokhelo, Ezibonisa ukuthi ukhokhelwe umsebenzi oqediwe
- Izinkomba, Ezivela kumaklayenti, abeluleki, noma abahlinzeki
- Amaphepha ephrojekthi, Ubufakazi bekhono lakho lokuphatha amaphrojekthi
I-CIDB ivamise ukudinga amaphrojekthi amaningi aphumelele ezingeni lakho lamanje legrade ngaphambi kokuba ukwazi ukukhuphula.
Isinyathelo 3: Thuthukisa Amakhono Akho
Amagrade aphakeme adinga amakhono athuthukile:
- Iqembu lochwepheshe, Onjiniyela abaqeqeshiwe, ama-quantity surveyor, abaphathi bephrojekthi
- Amasistimu ebhizinisi, Ukubalwa kwezimali okufanele, ukuphathwa kwephrojekthi, ukulawulwa kwezinga, amasistimu okuphepha
- Izitifiketi, Izitifiketi ze-ISO zingase zidingeke emagradeni aphakeme
- Ukuhambisana ne-B-BBEE, Izinga elizinzile le-B-BBEE liba libaluleke kakhudlwana
Isinyathelo 4: Thumela Isicelo Sakho Sokukhuphula
Gcwalisa ifomu lesicelo sokukhuphula, qoqa amadokhumenti asekelayo, khokha imali yokukhuphula, bese uthumela isicelo sakho ngeportali ye-CIDB.
Isinyathelo 5: Linda Ukuhlolwa
I-CIDB izohlola isicelo sakho, okuvamise ukuthatha amasonto angu-4–8. Bangase bacele ulwazi olwengeziwe noma incazelo ecacile.
Ukuze uthole imininingwane egcwele ngenqubo yokukhuphula, bheka imihlahlandlela yethu ehlanganisa inqubo yokubhalisa i-CIDB neeyokugradwa kwe-CIDB echaziwe.
Ukwakha Isu Lokufaka Amathenda Ngokusekelwe Emikhawulweni Yakho
Ukwazi igrade yakho kuwusizo kuphela uma uchungechunge lwakho lwamathenda luyihlonipha. Osonkontileka balahlekelwa isikhathi sabahlaziyi — kanye nokwethenjwa — belungiselela izicelo ezikhishwa ngokufaneleka ngaphambi kokuba intengo ifundwe nakanjani.
- Faka amathenda angaphakathi kwegrade kuqala. Beka phambili amathenda agrade yakho nesigaba sakho esikwazi ukuwabekezela ngokucacile; iphrojekthi ngayinye eqediwe engaphakathi kwegrade iqinisa umlando okusekelwe kuwo isicelo sakho esilandelayo sokukhuphula.
- Khetha umsebenzi owakha indaba yakho yokukhuphula. Khetha amaphrojekthi athuthukisa izinkomba, ukuziphatha ekuvalweni kwemisebenzi, kanye namandla ezimali kunezicelo ezisemngceleni “ezizamela kude” ezishisa amahora okuhlaziya ngaphandle kokufaneleka.
- Phatha amadokhumenti abuyiswayo njengesistimu. Yenza ibhande lakho lokuhambisana lisebenze ngendlela efanayo — isitifiketi, izimali, izinkomba — ukuze isicelo ngasinye siqale ngesethi elawulwayo, yamanje yamadokhumenti. Iuhlu lokuhlola ukuhambisana kwamathenda ezokwakha yethu ibhekelela isethi ephelele.
- Cabangela ibhizinisi elihlanganyelwe kuphela lapho ithenda ivumela lokho ngokusobala futhi imithetho yegrade ehlanganisiwe icacile (bheka isigaba sebhizinisi elihlanganyelwe ngenhla).
Kungani Ama-Spreadsheet Nokulandelela Okungahlelekile Kwehluleka
Osonkontileka abaningi balandelela amagrade e-CIDB namanani amaphrojekthi kuma-spreadsheet noma ephepheni. Leyo ndlela iyaphuka lapho usuqhuba imisebenzi eminingi ngesikhathi esisodwa noma usebenzisana nabosonkontileka abancane. Imikhawulo yegrade isebenza ngenkontileka ngayinye, kodwa ama-spreadsheet awaxhumanisi inani lephrojekthi negrade yakho yamanje noma nezidingo zethenda, ngakho ungaphuthelwa ukufaneleka noma weqe imikhawulo. Izinsuku zokuvuselela nokukhuphula zilula ukuzikhohlwa uma zihlala efayeleni elihlukile. Ukubalwa kwezimali okungaxhunyiwe noma amathuluzi ephrojekthi ajwayelekile awazi izigaba zomsebenzi ze-CIDB (GB, CE, ME, EB) noma imvelo yamathenda aseNingizimu Afrika, ngakho ugcina usufaka idatha kabusha futhi usengcupheni yokukhishwa. Ukuze uhlale uhambisana futhi uqondise amathenda afanele, udinga indawo eyodwa lapho igrade, inani lephrojekthi, nezidingo zethenda kuhambisana khona.
Lo Mhlahlandlela Wenzelwe Bani
Lo mhlahlandlela wenzelwe osonkontileka nabakhi baseNingizimu Afrika abadinga umthombo othembekile wamagrade osonkontileka be-CIDB nemikhawulo yezimali. Usiza osonkontileka abasha baqonde izinyathelo zegrade kusukela kuGrade 1 kuya phezulu, usiza osonkontileka asebezinzile baqinisekise ukufaneleka kwamathenda futhi bahlele ukukhuphula, futhi usiza labo abaphatha osonkontileka abancane baqinisekise ukuthi amagrade nezigaba kuyahambisana nezidingo zephrojekthi. Uma ufaka amathenda kahulumeni noma uhlela ukukhula ngaphezu kwegrade yakho yamanje, ukuba nemikhawulo nendlela yokukhuphula ecacile kunciphisa umsebenzi ochithekile futhi kusekela ukukhula okuhambisana nemithetho.
Imibuzo Evame Ukubuzwa
Yiliphi inani eliphezulu lenkontileka kubasonkontileka beGrade 5?
Osonkontileka beGrade 5 bangafaka amathenda ezinkontileka ezifika ku-R10 million. Lokhu kusebenza ngenkontileka ngayinye, ungaba nezinkontileka eziningi zeGrade 5 ngesikhathi esisodwa uma inkontileka ngayinye ingedluli ku-R10 million.
Ngingafaka ithenda yephrojekthi engu-R15 million uma ngiyiGrade 5?
Cha. Osonkontileka beGrade 5 bangafaka kuphela izinkontileka ezifika ku-R10 million. Ukuze ufake ithenda yephrojekthi engu-R15 million, kuzodingeka ukhuphule uye kuGrade 6 (evumela izinkontileka ezifika ku-R20 million) noma ngaphezulu.
Ingabe imikhawulo yezimali isebenza ngephrojekthi ngayinye noma ngephothifoliyo ephelele?
Imikhawulo yezimali isebenza ngenkontileka ngayinye. Ungaba nezinkontileka eziningi ngesikhathi esisodwa uma inkontileka ngayinye ingedluli umkhawulo wegrade yakho. Kodwa-ke, i-CIDB ingabheka iphothifoliyo yakho ephelele uma ihlola amandla akho ezimali okukhuphula.
Imikhawulo yezimali ye-CIDB ishintsha kangaki?
Imikhawulo yezimali ye-CIDB ibuyekezwa ngezikhathi ezithile futhi ingase ilungiswe. Hlala uqinisekisa imikhawulo yamanje kuwebhusayithi ye-CIDB (cidb.org.za) noma esitifiketini sakho sokubhalisa. Imikhawulo ekulo mhlahlandlela inembile kusukela ngo-2026 kodwa ingase ibuyekezwe yi-CIDB.
Ngingaba namagrade ahlukene ezigabeni zomsebenzi ezihlukene?
Yebo. Ungaba namagrade e-CIDB ahlukene ezigabeni zomsebenzi ezihlukene. Isibonelo, ungaba yiGrade 4 GB (Ukwakhiwa Okuvamile) kodwa kube nguGrade 2 kuphela EB (Ubunjiniyela Bikagesi) uma ugxile kakhulu ekwakheni bese uwenza umsebenzi kagesi ngezikhathi ezithile. Isigaba ngasinye sigradwa ngokuhlukene ngokusekelwe emlandweni wakho namandla kuleso sigaba esithile.
Kwenzekani uma ngifaka ithenda yephrojekthi engaphezu kwegrade yami ye-CIDB?
Ithenda yakho izokhishwa ngokushesha. Amaklayenti kahulumeni ahlola amagrade e-CIDB njengengxenye yokuhlolwa kokuqala kokufaneleka, ngaphambi kokwenziwa noma yikuphi ukuhlolwa kobuchwepheshe noma kwezimali. Ukufaka ithenda ngaphezu kwegrade yakho kuchitha isikhathi nezinsiza, hlala uqinisekisa imfuneko encane yegrade kuqala.
Ngiyihlola kanjani igrade yami yamanje ye-CIDB nemikhawulo yezimali?
Ungahlola igrade yakho ye-CIDB esitifiketini sakho sokubhalisa, noma ngokusesha ku-CIDB Register of Contractors ku-inthanethi ku-cidb.org.za. Igrade yakho nemikhawulo yezimali nakho kubhalwa emadokhumentini ethenda owafakayo. Isofthiwe yokuphatha ukwakha ingakusiza ulandelele igrade nemikhawulo maqondana namaphrojekthi endaweni eyodwa.
Ngidinga amandla ezimali angakanani kuGrade 6?
IGrade 6 idinga amandla ezimali abalulekile, ngokuvamile impahla enosuku ebalulekile, imali yokusebenza, kanye nekhono lokuthola uxhaso lwephrojekthi lezinkontileka ze-R20 million. Izidingo eziqondile ziyahluka, kodwa kuzodingeka ubonise amandla ezimali ngezitatimende zezimali ezicwaningiwe, izitatimende zebhange, nobufakazi bempahla. I-CIDB ihlola amandla ezimali ngokubuka konke.
Isiphetho
Ukuqonda amagrade osonkontileka be-CIDB nemikhawulo yezimali kubalulekile ekuhleleni ukukhula nasekuqondeni amathenda afanele. Igrade ngayinye inomkhawulo ophezulu wenani lenkontileka; ukufaka ithenda ngaphezu kwalowo mkhawulo kuholela ekukhishweni. Sebenzisa itafula nokuhlaziywa kwamagrade kulo mhlahlandlela ukuze uqinisekise ukufaneleka, uhlele ukukhuphula, futhi ugweme umsebenzi ochithekayo emathendeni ongeke uwuwine. Isofthiwe yokuphatha ukwakha eyakhelwe osonkontileka baseNingizimu Afrika ingakusiza ulandelele igrade yakho ye-CIDB maqondana namanani amaphrojekthi nezidingo zamathenda endaweni eyodwa, ukuze uhlale uhambisana futhi ugxile emathubeni afanele.
Izihloko Ezihlobene:
Yeka ukwenza lokhu ngesandla
Wakha
I-SaaS yokuphatha ukwakha yabathuthukisi baseNingizimu Afrika.
Ibhalwe ngu
Wakha Team