Ithempulethi Yombiko Wezezimali Ye-SGB: Umhlahlandlela Wamahhala
Abaphathi bezimali be-SGB namakomidi ezezimali ngokuvamile bayalwa ukukhiqiza imibiko yezemali yonyaka edelisa i-SASA neminyango yemfundo yesifundazwe. Izingxenye ezingekho, isakhiwo esingacacile, nokuxhuma kweminithi yokugcina ukuze kutholakale amadokhumenti kuholela ekulibazisekeni kokucwaninga, ingozi yokungahlonishi, nokucindezeleka okungezelelwe amalungu e-SGB abazivolontiya. Ngaphansi kwe-SASA Section 41, yonke iNdikimba Ephatha Isikole kufanele ilungiselele izitatimende zezezimali zonyaka ezibonisa ngokunembile ingeniso yesikole, izindleko, izimpahla, nezikweletu, futhi izithumele emnyangweni wezemfundo wesifundazwe ngaphakathi kwesikhathi esidingekayo.
Lolu hlaka lunikeza ithempulethi yombiko wezezimali ye-SGB yamahhala enezingxenye ezinemininingwane ngengeniso, izindleko, izimpahla, izikweletu, nokuhlonishwa. Uhamba ngayinye ingxenye ngeziqondiso zokuqedela, ichaza izidingo zokubika ze-SASA, futhi inikeza amathiphu okulungiselela ukucwaninga ukuze i-SGB yakho ithumele izitatimende zezezimali eziqondile, ezihlonishwayo. Isakhiwo sihambisana nemithetho Yevumelekile Yokubalwa (GRAP) nezidingo zesifundazwe, ngakho isikole sakho sihlangabezana nezibopho zomthetho kuyilapho sihlala sobala nabazali nezikhulu.
Ukuqonda Izidingo Zokubika Kwezezimali Ze-SGB
Ngaphambi kokucwila esakhiweni sethempulethi, kubalulekile ukuqonda lokho i-SASA ekudingayo emibikweni yezezimali ye-SGB. I-Section 41 yoMthetho Wezikole ZaseNingizimu Afrika iphoqa ama-SGB:
- Gcina amarekhodi ezezimali afanele: Gcina amarekhodi anemininingwane yayo yonke ingeniso nezingeniso ngonyaka wezezimali
- Lungiselele izitatimende zezezimali zonyaka: Khiqiza imibiko ehlanganisayo ehlanganisa unyaka wezezimali ophelele
- Thumela izitatimende emnyangweni: Nikeza izitatimende zezezimali emnyangweni wezemfundo wesifundazwe ngaphakathi kwezikhathi ezicacisiwe (ngokuvamile izinyanga eziyisi-6 emva kokuphela konyaka)
- Yenza izitatimende zitholakale: Vumela abazali nabasebenzi bathole izitatimende zezezimali lapho becelwa
- Qinisekisa ukuthi izitatimende zicwaningwa: Izitatimende zezezimali zonyaka kufanele zicwaningwe umcwaningi obhalisiwe (Section 42)
Iminyango yemfundo yesifundazwe ingaba nezidingo ezingezelelekile, ngakho hlola imihlahlandlela yesifundazwe sakho. Iningi lezifundazwe lidinga izitatimende zilandele i-GRAP noma amazinga okubalwa afanayo, zihlanganise ukudalulwa okuthile, futhi zithunyelwe ngendlela ecacisiwe.
Isakhiwo Sethempulethi Yombiko Wezezimali Ye-SGB
Isakhiwo sethempulethi esilandelayo sinikeza uhlaka olubanzi lwemibiko yezezimali yonyaka ye-SGB. Ingxenye ngayinye ihlanganisa imiyalelo yokuqedela nokubhekisela ezidingweni ze-SASA.
Ingxenye 1: Ikhasi Lesembozo Nesiqephu Sobungoti
Ikhasi lesembozo kufanele libe:
- Igama lesikole nenombolo yokubhalisa
- Unyaka wezezimali (isb. 1 Januwari 2025 kuya ku-31 Disemba 2025)
- Usuku lombiko
- Amagama namasignesha kaSihlalo we-SGB noMphathi Wezezimali
- Igama nomasignesha kaMongameli
Isiqephu sobungoti (amakhasi ama-1–2):
- Uhlaka olufushane lwesimo sezezimali sesikole
- Ingeniso ephelele nezingeniso zonyaka
- Insalela noma ukusilela
- Okubalulekile (amaphrojekthi amakhulu, izinguquko ezibalulekile)
- Izinga lokuqoqa imali yefeesi yesikole (uma kusebenza)
- Isitatimende esifushane ngokuqhubeka kwezezimali
Imiyalelo:
- Gcina isiqephu sobungoti sifushane futhi sitholakale kubafundi abangewona abezemali
- Gcizelela impumelelo ezinhle bese uvuma izingqinamba ngokusobala
- Sebenzisa le ngxenye ukuze ukhombise ukuphatha kwezezimali okunomthwalo
Ingxenye 2: Isitatimende Sesimo Sezezimali (Ibalansi Sheet)
Ibalansi sheet ikhombisa isimo sezezimali sesikole ekupheleni konyaka wezezimali—lokho isikole esinakho (izimpahla) nokukweletwayo (izikweletu).
Izimpahla:
Izimpahla zamanje:
- Ibalansi zebhange (ama-akhawunti okugcina namanje)
- Imali ephathekayo
- Abakweletwayo (imali yefeesi yesikole engakhokhelwanga nokunye okuzokutholwa)
- Izindleko eziqediwe ngaphambili (inishuarensi, ukubhalisa okukhokhelwe ngaphambili)
- Ukutshalwa kwezimali (amadiphozi ezikhathi ezimfushane, ama-akhawunti zemali)
Izimpahla ezingezona ezimanje:
- Impahla, izinto zokwakha, nempahla (umhlabathi, izakhiwo, ifenisha, impahla)
- Ukuncipha okunqwabelene
- Inani elincane lempahla encwadini
- Izimpahla ezingabonakali (uma kusebenza)
Izikweletu:
Izikweletu zamanje:
- Abakweletwayo (abahlinzeki, abahlinzeki bezinkonzo)
- Izindleko eziqoqiwe (amandla, amaholo adingekayo kodwa engakakhokhelwa)
- Imali yefeesi yesikole etholwe ngaphambili (uma kusebenza)
- Izimali ezingenantula noma ama-overdraft
Izikweletu ezingezona ezimanje:
- Izimali ezingenantula zezikhathi ezinde
- Ezinye izibopho zezikhathi ezinde
Inani elincane lempahla/equity:
- Izimpahla ziphelele minus izikweletu ziphelele
- Limelela inani elincane lesikole
Imiyalelo:
- Bhala wonke ama-akhawunti ebhange anezinombolo zama-akhawunti nebalansi
- Faka irejista yempahla enemininingwane ekhombisa yonke impahla, ifenisha, nempahla
- Bala ukuncipha kwazo zonke izimpahla eziqinile
- Linganisa zonke amabhalansi namadokhumenti asekelayo (izitatimende zebhange, ama-invoyisi, irejista yempahla)
- Qinisekisa ukuthi izimpahla ziphelele zilingana nezikweletu ziphelele plus inani elincane lempahla
Ingxenye 3: Isitatimende Sokusebenza Kwezezimali (Isitatimende Senganiso)
Isitatimende senganiso sikhombisa yonke ingeniso etholiwe nezingeniso ezenziwe phakathi nonyaka wezezimali.
Ingeniso:
Ukuxhaswa nguhulumeni:
- Ukwabiwa kwabasebenzi (amaholo, izinzuzo)
- Izibonelelo zezinfrastruktcha
- Ukwabiwa kwezinto zokufunda
- Imali yohlelo lokudla (uma kusebenza)
- Ezinye izibonelelo zikahulumeni
Ingeniso ekhishwa yisikole:
- Imali yefeesi yesikole (isamba esiceliwe, less izikhupho, less izikweletu ezingakhokhelwa). Ngezindlela zokuthuthukisa ukuqoqa, bheka amasu okuqoqa imali yefeesi yesikole ezikoleni zaseNingizimu Afrika
- Imisebenzi yokuqoqa imali (imicimbi, ukuxhaswa, izipho)
- Ingeniso yenzalo
- Ingeniso yokuqasha (uma kusebenza)
- Enye ingeniso (ikantini, ukuthengisa imifaniselo, njll.)
Ingeniso iphelele:
- Isamba sazo zonke izigaba zenganiso
Izingeniso:
Izindleko zabasebenzi:
- Izikhundla zokufundisa ezingezelelekile (uma isikole sixhase)
- Amaholo abasebenzi abasekeli
- Ukuthuthukiswa kobungoti
- Izinzuzo zabasebenzi
Izindleko zokusebenza:
- Amandla (ugezi, amanzi, udoti)
- Ukulungisa nokulungisa
- Ukuhlanza nokuvikela
- Inishuarensi
- Ukuxhumana (ucingo, i-inthanethi)
Izindleko zemfundo:
- Izinto zokufunda nezinsiza
- Izincwadi zomtapo wezincwadi nezinsiza
- Impahla yemidlalo
- Ubuchwepheshe (amakhompyutha, isoftware, ukulungisa)
- Imisebenzi yangaphandle
Izindleko zokuphatha:
- Izinto zohovisi
- Ukuphatha kwezezimali (izindleko zokucwaninga, isoftware, izindleko zebhange)
- Imali yomthetho nobungoti
- Ukuphrinta nempahla
Ingeniso yezimali eziqinile:
- Ukuthuthukiswa kwezinfrastruktcha
- Ukuthenga impahla
- Ukuthuthukiswa kobuchwepheshe
Izingeniso ziphelele:
- Isamba sazo zonke izigaba zezingeniso
Izikole ezifuna ukuthuthukisa ukuqoqa kwemali yefeesi zingasebenzisa amasu ethu okuqoqa imali yefeesi yesikole ezikoleni zaseNingizimu Afrika ukuze zithole izinyathelo eziSebenzayo kule thempulethi.
Insalela noma ukusilela:
- Ingeniso ephelele minus izingeniso ziphelele
- Inombolo ephezulu ikhombisa insalela, engeyinhle ikhombisa ukusilela
Imiyalelo:
- Hlukanisa yonke ingeniso nezingeniso ngokwekhathi lama-akhawunti
- Faka ukuhlukaniswa okunemininingwane izigaba ezinkulu
- Qhathanisa izinombolo zangempela nezabelwe ngezabelo bese uchaza ukwehluka okubalulekile
- Qinisekisa ukuthi zonke izinombolo ziyalingana nezitatimende zebhange namadokhumenti asekelayo
- Faka amanothi achaza izinto ezingajwayelekile noma ukuthengiselana okubalulekile
Ingxenye 4: Isitatimende Sokugeleza Kwemali
Isitatimende sokugeleza kwemali sikhombisa ukuthi imali yahamba kanjani ngaphakathi nangaphandle kwesikole phakathi nonyaka.
Imisebenzi yokusebenza:
- Imali etholiwe emalini yefeesi yesikole
- Imali etholiwe ekuxhasweni kukahulumeni
- Imali etholiwe ekuqoqeni imali
- Imali ekhokhelwe izindleko zokusebenza
- Imali engenayo ephuma emisebenzini yokusebenza
Imisebenzi yokutshala:
- Imali esetshenzisiwe ekuthengeni impahla (impahla, izinfrastruktcha)
- Imali etholiwe ekuthengiseni izimpahla (uma kusebenza)
- Imali engenayo ephuma emisebenzini yokutshala
Imisebenzi zezezimali:
- Imali etholiwe ezimalini ezingenantula (uma kusebenza)
- Imali ekhokhelwe ukubuyisela izimali (uma kusebenza)
- Imali engenayo ephuma emisebenzini zezezimali
Ukunyuka/kuncipha okungenayo emalini:
- Isamba semisebenzi yokusebenza, yokutshala, neyezezimali
Ibalansi yemali yokuqala:
- Ibalansi yemali ekuqaleni konyaka wezezimali
Ibalansi yemali yokuvala:
- Ibalansi yemali ekupheleni konyaka wezezimali
- Kufanele ihambisane namabhalansi estatimende zebhange
Imiyalelo:
- Linganisa yonke ukuhamba kwemali nezitatimende zebhange
- Chaza izinguquko ezibalulekile zokugeleza kwemali
- Qinisekisa ukuthi ibalansi yokuvala iyalingana namabhalansi ebhange ebalansi sheet
Ingxenye 5: Amanothi Ezitatimende Zezezimali
Amanothi anikeza imininingwane ezingezelelekile nokuthoqa zezinto ezisemibikweni yezezimali.
Izinqubomgomo zokubalwa:
- Isisekelo sokubalwa (indlela yemali noma indlela yokubala)
- Izindlela zokuncipha namazinga
- Izinqubomgomo zokuqashelwa kwenganiso
- Izindlela zokulinganisa inventari (uma kusebenza)
Ukuthengiselana okubalulekile:
- Ukuthenga noma ukuthengisa okukhulu
- Ukuthengiselana nabahlobene (uma kukhona)
- Izinto ezingajwayelekile noma ezingaphindeki
Ama-contingencies:
- Izingxabano zomthetho noma izimangalo
- Izibopho noma izibopho
- Ezinye izikweletu ezingaba khona
Ulwazi lwemali yefeesi yesikole:
- Imali yefeesi iphelele eceliwe
- Izikhupho ezinikeziwe (inani nenani)
- Izinga lokuqoqa
- Imali yefeesi engakhokhelwa (ukuhlaziya ubudala)
Imininingwane yempahla:
- Ukuthenga impahla enkulu phakathi nonyaka
- Ukudayisa impahla
- Isiqephu serejista yempahla
Ukuhlonishwa:
- Ukuqinisekiswa kokuhlonishwa kwe-SASA
- Ukuhlonishwa kwemithetho yesifundazwe
- Isimo sokucwaninga
Imiyalelo:
- Nikeza imininingwane eyanele kubafundi ukuze baqonde izitatimende zezezimali
- Dalule zonke izinto ezibalulekile
- Chaza izinqubomgomo zokubalwa ngokucacile
- Bhekisela izingxenye ze-SASA ezithile lapho kufanele
Ingxenye 6: Amashejuli Asekelayo Namadokhumenti
Faka amashejuli anemininingwane asekela izitatimende zezezimali eziyinhloko.
Ishejuli 1: Ukuhlaziya Imali Yefeesi Yesikole
- Abafundi ababhalisiwe bephelele
- Abafundi abakhokhela imali yefeesi
- Abafundi abanekhupho (ngezimpersenti zekhupho)
- Imali yefeesi iphelele eceliwe
- Imali yefeesi eqoqiwe
- Imali yefeesi engakhokhelwa (ngobudala: yamanje, izinsuku ezi-30, ezi-60, ezi-90+)
- Izikweletu ezingakhokhelwa ezisusiwe
Ishejuli 2: Ukuqhathanisa Izabelo Nezangempela
- Ingeniso eyabelwe vs ingeniso yangempela (ngesigaba)
- Izingeniso ezabelwe vs izingeniso zangempela (ngesigaba)
- Ukwehluka ngezincazelo
Ishejuli 3: Irejista Yempahla
- Uhlu olunemininingwane lwayo yonke impahla eqinile
- Usuku lokuthenga nendleko
- Ukuncipha okuqoqiwe
- Inani elincane encwadini
- Indawo/isimo
Ishejuli 4: Ubudala Bakweletwayo
- Uhlu lwabo bonke abakweletwayo
- Izinga elikweletwayo
- Ubudala besikweletu (yamanje, izinsuku ezi-30, ezi-60, ezi-90+)
Ishejuli 5: Isiqephu Sokuthenga
- Ukuthenga okukhulu phakathi nonyaka
- Indlela yokuthenga esetshenzisiwe (ama-quote, ama-tender)
- Amagama abahlinzeki nezinga
Imiyalelo:
- Qinisekisa ukuthi wonke amashejuli ayalingana nezitatimende zezezimali eziyinhloko
- Faka imininingwane eyanele ngezinjongo zokucwaninga
- Gcina amadokhumenti asekelayo (ama-invoyisi, amarisipti, amakontrakthi)
Ukuqedela Ingxenye Ngayinye: Imiyalelo Ezinqubomgomo
Isinyathelo 1: Qoqa Wonke Amarekhodi Ezezimali
Ngaphambi kokuqala, qoqa wonke amadokhumenti adingekayo:
- Izitatimende zebhange zama-akhawunti onke (unyaka ophelele)
- Wonke ama-invoyisi namarisipti (ahlelekile ngesigaba)
- Ama-voucher wokukhokha namadokhumenti wemvume
- Irejista yempahla
- Amarekhodi okuqoqa imali yefeesi
- Amadokhumenti ezabelo
- Izitatimende zezezimali zonyaka odlule (ukuqhathanisa)
Isinyathelo 2: Linganisa Ama-Akhawunti Ebhange
- Linganisa wonke ama-akhawunti ebhange nyanga zonke (kufanele kwenziwe phakathi nonyaka)
- Qinisekisa ukuthi wonke ukuthengiselana kurekhodiwe
- Khomba bese uxazulula noma yikuphi ukungavumelani
- Thola izincwadi zokuqinisekisa zebhange uma kudingwa umcwaningi
Isinyathelo 3: Hlukanisa Ingeniso Nezingeniso
- Buyekeza wonke ukuthengiselana bese uhlukanisa ngokwekhathi lama-akhawunti
- Qinisekisa ukuhlukanisa okuhlala njalo phakathi nonyaka
- Qoqa izinto ezifanayo ndawonye
- Khomba bese uchaza izinto ezingajwayelekile
Isinyathelo 4: Bala Amanani Empahla
- Buyekeza irejista yempahla ngokuthenga okusha nokudayisa
- Bala ukuncipha kwazo zonke izimpahla eziqinile
- Qinisekisa ubukhona bempahla ngokuhlola ngokomzimba
- Qinisekisa ukuthi amanani empahla ayinengi futhi ayasekelwa
Isinyathelo 5: Bala Izikweletu
- Bhala wonke abakweletwayo abangakhokhelwanga
- Faka izingeniso eziqoqiwe (amandla, amaholo)
- Bala noma yiziphi izinhlinzeko ezidingekayo
- Qinisekisa ukuthi zonke izikweletu zirekhodiwe
Isinyathelo 6: Lungiselela Izitatimende Zezezimali
- Sebenzisa isakhiwo sethempulethi esingenhla
- Qinisekisa ukuthi zonke izinombolo ziyunembile futhi ziyalingana
- Bhekisela phakathi kwezitatimende (ibalansi sheet, isitatimende senganiso, ukugeleza kwemali)
- Faka wonke ukudalulwa okudingekayo
Isinyathelo 7: Bhala Amanothi Nezincazelo
- Chaza ukuthengiselana okubalulekile
- Chaza izinqubomgomo zokubalwa
- Dalule ama-contingencies
- Nikeza okuthoqa ngokwehluka
Isinyathelo 8: Buyekeza Uqinisekise
- Buyekeza wonke ukubala
- Qinisekisa ukuthi zonke izinombolo ziyalingana
- Hlola ngokuphelele
- Qinisekisa ukuhlonishwa kwe-SASA nezidingo zesifundazwe
Amathiphu Okulungiselela Ukucwaninga
Ukulungiselela ukucwaninga kwonyaka kusenesikhathi kuyakuqinisekisa inqubo elula nokunciphisa izindleko zokucwaninga. Landela la mathiphu:
Qala Kusenesikhathi
- Qala ukulungiselela ukucwaninga izinyanga ezi-2–3 ngaphambi kokuphela konyaka
- Qedela ukulinganisa kwenyanga zonke phakathi nonyaka
- Fayila wonke amadokhumenti ngokuhlelekile njengoba ukuthengiselana kwenzeka
- Ungashiyi konke kuze kube yiminithi yokugcina
Hlela Amadokhumenti
- Gcina amafayela aphelele awo wonke ama-invoyisi, amarisipti, namadokhumenti asekelayo
- Hlela amadokhumenti ngokwekhronoloji nangesigaba
- Qinisekisa ukuthi wonke izinkokhelo zinemvume efanele
- Gcina iminithi yayo yonke imihlangano ye-SGB nekomidi lezezimali
Qedela Ukulinganisa
- Linganisa wonke ama-akhawunti ebhange nyanga zonke
- Linganisa amarekhodi okuqoqa imali yefeesi njalo
- Linganisa irejista yempahla neziphahla ngokomzimba
- Xazulula wonke ukungavumelani ngaphambi kokucwaninga
Lungiselela Amashejuli Asekelayo
- Lungiselela amashejuli anemininingwane ezintweni ezinkulu
- Faka ukuhlaziya ubudala kwabakweletwayo nabakweletwayo
- Nikeza ukuqhathanisa izabelo nezangempela
- Lungiselela iziqephu zokuthenga
Xhumana Nomcwaningi
- Thinta umcwaningi kusenesikhathi (bhukha kusenesikhathi)
- Nikeza umcwaningi ukuthola amarekhodi
- Phendula ngokushesha imibuzo yomcwaningi
- Bhekana nokutholakala kokucwaninga ngokushesha
Izinkinga Zokucwaninga Ezijwayelekile Okuqhephwa
- Amadokhumenti angasekho: Qinisekisa ukuthi wonke ukuthengiselana kunama-invoyisi noma amarisipti asekelayo
- Ama-akhawunti angalinganiswanga: Qedela wonke ukulinganisa ngaphambi kokucwaninga
- Amarekhodi angaphelele: Gcina amarekhodi aphelele phakathi nonyaka
- Izinkokhelo ezingagunyaziwe: Qinisekisa ukuthi wonke izinkokhelo zinemvume efanele
- Ukuphatha impahla kungesihle: Gcina irejista yempahla eqondile bese uqinisekisa ukuthi impahla ikhona
Ngomhlahlandlela ophelele wokuphatha kwezezimali kwe-SGB, bheka Umhlahlandlela Wokuphatha Kwezezimali Kwe-SGB, okuhlanganisa izabelo, ukusetha imali yefeesi, ukuthenga, nokuhlonishwa ngemininingwane.
Ukusebenzisa Ubuchwepheshe Ukuze Ucindezele Ukubika Kwezezimali
Ukulungiselela ngezandla kwemibiko yezezimali kuthatha isikhathi futhi kungenzeka amaphutha. Izinhlelo zokuphatha izikole zanamuhla zenza ngokuzenzakalelayo iningi lenqubo yokubika kwezezimali, zikhiqiza izitatimende eziqondile ngokuzenzakalelayo kusukela emarekhodini okuthengiselana.
Izinzuzo zokubika kwezezimali okuzenzakalelayo:
- Ukuqonda: Ukubala okuzenzakalelayo kususa amaphutha
- Ukusebenza kahle: Imibiko ikhiqizwa ngemizuzu kunamalanga
- Ukuhlonishwa: Amathempulethi ezakhiwe aqinisekisa ukuhlonishwa kwe-SASA
- Ukuvezwa: Ulwazi lwezezimali lwangesikhathi sangempela lutholakala ku-SGB
- Ukulungiselela ukucwaninga: Umgudu ophelele wokucwaninga wakonke ukuthengiselana
Isoftware yokuphatha isikole ingakhiqiza imibiko yezezimali kusukela ekuqoqeni kwemali yefeesi, ukulandelela izingeniso, nolwazi lokuphatha impahla. Izinhlelo ezikhiqiza izitatimende zenganiso, amabalansi sheet, izitatimende zokugeleza kwemali, namashejuli asekelayo zisiza ama-SGB athumele imibiko eqondile, ehlonishwayo ngomzamo wokuphatha omncane, futhi zivumela imibiko igijime noma yini isikhathi ukuze iphenyekeze njalo.
Imikhuba Emihle Yokubika Kwezezimali Kwe-SGB
Landela le mikhuba emihle ukuze uqinisekise ukubika kwezezimali okusebenzayo:
- Gcina amarekhodi phakathi nonyaka: Ungalindi kuze kube sekupheleni konyaka ukuze uhlele amarekhodi
- Linganisa njalo: Qedela ukulinganisa kwebhange nyanga zonke
- Sebenzisa ukuhlukanisa okuhlala njalo: Sebenzisa ikhathi lama-akhawunti ngokuhlala njalo
- Bhala konke: Gcina wonke amadokhumenti asekelayo
- Buyekeza njalo: Yenza ukubuyekeza kwezezimali kwenyanga nokwamathri
- Sesha usizo lobungoti: Thinta ababalisi noma abacwaningi ezindabeni eziyinkimbinkimbi
- Sebenzisa ubuchwepheshe: Sebenzisa isoftware yezezimali ukuze wenze inqubo ngokuzenzakalelayo
- Qeqesha amalungu e-SGB: Qinisekisa ukuthi ikomidi lezezimali liqonda izitatimende zezezimali
Isiphetho
Ithempulethi yombiko wezezimali ye-SGB eqondile ehlangabezana nezidingo ze-SASA ibalulekile ukuhlonishwa nokuziveza. Lesi sakhiwo sethempulethi sihlanganisa izinto ezidingekayo: ibalansi sheet, isitatimende senganiso, isitatimende sokugeleza kwemali, amanothi, namashejuli asekelayo. Ngokulandela imiyalelo ezinqubomgomo, ukugcina amarekhodi aphelele phakathi nonyaka, nokulungiselela ukucwaninga kusenesikhathi, ama-SGB angathumela imibiko yezezimali ehlonishwayo ekhombisa ukuphatha kwezezimali okunomthwalo.
Isiqephu:
- I-SASA Section 41 idinga ama-SGB alungiselele izitatimende zezezimali zonyaka
- Isakhiwo sethempulethi kufanele sihlanganise ibalansi sheet, isitatimende senganiso, isitatimende sokugeleza kwemali, amanothi, namashejuli
- Amadokhumenti aphelele abalulekile ukulungiselela ukucwaninga
- Ukulinganisa njalo phakathi nonyaka kulula ukubika sekupheleni konyaka
- Ubuchwepheshe bungenza ukubika kwezezimali ngokuzenzakalelayo bese unciphisa amaphutha
- Ukulungiselela kusenesikhathi kusiza ukucwaninga kuqhubeke kalula
Ukuze ukhiqize imibiko yezezimali ye-SGB kusukela ekuqoqeni kwemali yefeesi nolwazi lwezingeniso endaweni eyodwa, nokugcina izimali zesikole sakho nokubika kuyahlonishwa, bheka ukuthi iFundisa iseka kanjani ukubika kwezezimali kwe-SGB ezikoleni zaseNingizimu Afrika.
Imibuzo Evame Ukubuzwa
Yini isikhathi sokugcina sokuthumela imibiko yezezimali zonyaka ye-SGB?
Ama-SGB kufanele athumele izitatimende zezezimali zonyaka emnyangweni wezemfundo wesifundazwe ngaphakathi kwezinyanga eziyisi-6 zokuphela konyaka wezezimali. Ezikoleni ezinokuphela konyaka ngoDisemba, imibiko ngokuvamile idinga ukuthunyelwe ngomhla zi-30 Juni unyaka ozayo. Izikhathi zokuvala ziyahluka ngesifundazwe, ngakho hlola izidingo ezithile zemnyango wezemfundo wesifundazwe sakho. Ezinye izifundazwe zidinga ukuthumela kusenesikhathi, futhi ukuthumela sekudala kungaholela izinhlawulo noma ukungenelela kwesifundazwe. Ama-SGB kufanele aphonse ukuqedela izitatimende nokucwaninga kusenesikhathi esingaphambi kwesikhathi ukuze kunikeze isikhathi sokubuyekeza nokulungisa.
Kwenzekani uma umbiko wezezimali we-SGB ukhombisa ukusilela?
Uma umbiko wezezimali we-SGB ukhombisa ukusilela (izingeniso zidlula ingeniso), i-SGB kufanele ichaze ukusilela emanothini ezitatimende zezezimali futhi ithuthukise icebo lokubhekana nakho. Izimbangela ezijwayelekile zihlanganisa ukuqoqa kwemali yefeesi okuphansi kunokulindelwe, izindleko ezingalindelwe, noma ukuphuma kwezabelo. I-SGB kufanele: ichaze izizathu zokusilela, ichaze izinyathelo ezithathiwe ukubhekana nakho, ithuthukise icebo lokubuyisela (lingahlanganisa ukunyuka kwemali yefeesi, ukunciphisa izindleko, noma ukuqoqa imali), futhi ithumele icebo emnyangweni wezemfundo wesifundazwe. Ukusilela okuqhubekayo kungavusa ukungenelela kwesifundazwe, ngakho ama-SGB kufanele abhekane nokusilela ngokushesha nangokusobala.
Ama-SGB angalungiselela imibiko yezezimali basebenzisa indlela yokubalwa ngemali?
Iminyango yemfundo yesifundazwe eminingi idinga ama-SGB alungiselele izitatimende zezezimali basebenzisa indlela yokubalwa ngokubala (ukuqashela ingeniso lapho itholiwe nezingeniso lapho zenziwe, kungakhathaliseki ukugeleza kwemali). Kodwa-ke, ezinye izikole ezincane zingavunyelwa ukusebenzisa indlela yokubalwa ngemali—hlola izidingo zesifundazwe sakho. Indlela yokubalwa ngokubala inikeza isithombe esiqondile sesimo nokusebenza kwezezimali, ihlanganisa nemithetho ye-GRAP, futhi ngokuvamile ithandwa abacwaningi. Ama-SGB kufanele abuze nomcwaningi wabo noma umnyango wezemfundo wesifundazwe ukuze aqinisekise ukuthi iyiphi indlela edingekayo esikoleni sabo.
Yiziphi amadokhumenti asekelayo okufanele agcinwe neMbiko Yezezimali Ye-SGB?
Ama-SGB kufanele agcine amadokhumenti asekelayo aphelele wakonke ukuthengiselana emibikweni yezezimali. Amadokhumenti adingekayo ahlanganisa izitatimende zebhange zama-akhawunti onke, ama-invoyisi namarisipti wazo zonke izingeniso, amadokhumenti wemvume yokukhokha, amarekhodi okuqoqa imali yefeesi nezicelo zekhupho, irejista yempahla namadokhumenti okuthenga, amadokhumenti okuthenga (ama-quote, ama-tender, amakontrakthi), iminithi yemihlangano ye-SGB nekomidi lezezimali, izabelo nokuhlaziya ukwehluka, nezitatimende zezezimali zonyaka odlule namaripoti okucwaninga. Amadokhumenti kufanele ahlelekwe ngokuhlelekile futhi agcinwe okungenani iminyaka eyi-7 njengoba kudingwa yi-SASA. Yenza atholakale abacwaningi nezikhulu zemnyango wezemfundo wesifundazwe lapho becelwa.
Itlolwe ngu
Fundisa Team