Buyela kuBhulogi

Ithempulethi Yombiko Wezimali We-SGB: Umhlahlandlela Wamahhala Wezikole Zase-Ningizimu Afrika

Fundisa Team
Ithempulethi Yombiko Wezimali We-SGB: Umhlahlandlela Wamahhala Wezikole Zase-Ningizimu Afrika

Abaphathi bezimali be-SGB namakomidi ezezimali ngokuvamile bayabalwa ukukhiqiza imibiko yezimali yonyaka eyanelisa i-SASA neminyango yezemfundo yezifundazwe. Izigaba ezingekho, ukwakheka okungacacile, nokugijimela idokhumenti ekugcineni kuholela ekubambezelekeni kokucwaninga, engozini yokuthobela, nasekucindezelekeni okwengeziwe emalungwini e-SGB azithandayo. Ngaphansi kwe-SASA Isigaba 42, iBhodi Lokuphatha Isikole ngalinye kufanele lilungiselele izitatimende zezimali zonyaka ezibonisa ngokunembile ingeniso yesikole, izindleko, izimpahla, nezikweletu, futhi zizithumele emnyangweni wezemfundo wesifundazwe ngaphakathi kwesikhathi esidingekayo.

Lo mhlahlandlela unikeza uhlaka lwethempulethi yombiko wezimali we-SGB yamahhala olunezigaba ezinemininingwane yengeniso, izindleko, izimpahla, izikweletu, nokuthobela. Uhamba ngesigaba ngasinye ngemiyalelo yokuqedela, uchaze izidingo zokubika ze-SASA, futhi unikeze amathiphu okulungiselela ukucwaninga ukuze i-SGB yakho ikwazi ukuthumela izitatimende zezimali ezinembile futhi ezithobelayo. Ukwakheka kuvumelana nezindinganiso ze-Generally Recognised Accounting Practice (GRAP) nezidingo zesifundazwe, ukuze isikole sakho sihlangabezane nezibopho zomthetho kuyilapho sihlala sisobala kubazali nakuzikhulu.

Ukuqonda Izidingo Zokubika Kwezimali Ze-SGB

Ngaphambi kokungena ekwakhekeni kwethempulethi, kubalulekile ukuqonda ukuthi i-SASA ifunani emibikweni yezimali ye-SGB. Isigaba 42 soMthetho Wezikole WaseNingizimu Afrika sichaza ukuthi ama-SGB kufanele:

  • Agcine amarekhodi ezimali afanele: Bagcine amarekhodi anemininingwane yengeniso nezindleko zonke unyaka wonke wezimali
  • Balungiselele izitatimende zezimali zonyaka: Bakhiqize imibiko ephelele ehlanganisa unyaka wonke wezimali
  • Bathumele izitatimende emnyangweni: Banikeze izitatimende zezimali emnyangweni wezemfundo wesifundazwe ngaphakathi kwezikhathi ezicacisiwe (ngokuvamile izinyanga eziyisithupha ngemva kokuphela konyaka)
  • Benze izitatimende zitholakale: Bavumele abazali nabasebenzi ukuthi bafinyelele ezitatimendeni zezimali uma becela
  • Baqinisekise ukuthi izitatimende ziyacwaningwa: Izitatimende zezimali zonyaka kufanele zicwaningwe ngumcwaningimabhuku obhalisiwe (Isigaba 43)

Iminyango yezemfundo yezifundazwe ingase ibe nezidingo ezengeziwe, ngakho hlola imihlahlandlela yesifundazwe sakho. Izifundazwe eziningi zidinga ukuthi izitatimende zilandele i-GRAP noma izindinganiso ezifana nazo zokubalwa kwezimali, zifake ukwaziswa okuqondene, futhi zithunyelwe ngefomethi ecacisiwe.

Ukwakheka Kwethempulethi Yombiko Wezimali We-SGB

Ukwakheka kwethempulethi okulandelayo kunikeza uhlaka oluphelele lwemibiko yezimali yonyaka ye-SGB. Isigaba ngasinye sifaka imiyalelo yokuqedela nezinkomba ezibhekisela ezidingweni ze-SASA.

Isigaba 1: Ikhasi Lokuvala Nesifinyezo Sabaphathi

Ikhasi lokuvala kufanele lifake:

  • Igama lesikole nenombolo yokubhalisa
  • Unyaka wezimali (isb., 1 Januwari 2025 kuya ku-31 Disemba 2025)
  • Usuku lombiko
  • Amagama namasignesha oSihlalo we-SGB noMphathi Wezezimali
  • Igama nesignesha likaThishanhloko

Isifinyezo sabaphathi (amakhasi 1–2):

  • Umbono ofushane wesimo sezimali sesikole
  • Ingeniso ephelele nezindleko zonyaka
  • Insalela noma ukushoda
  • Okuphawulekayo okuyinhloko (amaphrojekthi amakhulu, izinguquko ezibalulekile)
  • Izinga lokubuthwa kwemali yesikole (uma kusebenza)
  • Isitatimende esifushane ngokusimama kwezimali

Imiyalelo:

  • Gcina isifinyezo sabaphathi sifushane futhi sifinyeleleka kubafundi abangezona abochwepheshe bezezimali
  • Gqamisa impumelelo emihle futhi wamukele izinselelo ngokusobala
  • Sebenzisa lesi sigaba ukukhombisa ukuphathwa kwezimali okunesibopho

Isigaba 2: Isitatimende Sesimo Sezimali (Ibhalansi Shithi)

Ibhalansi shithi ikhombisa isimo sezimali sesikole ekupheleni konyaka wezimali: lokho isikole esinakho (izimpahla) nesikukweletayo (izikweletu).

Izimpahla:

Izimpahla zamanje:

  • Amabhalansi ebhange (ama-akhawunti okonga nawokusebenza)
  • Imali esandleni
  • Abakweletayo (imali yesikole engakakhokhwa nezinye izinto ezisazolindelwa)
  • Izindleko ezikhokhelwe ngaphambili (umshwalense, ukubhaliswa okukhokhelwe ngaphambili)
  • Ukutshalwa kwezimali (ama-depozithi esikhathi esifushane, ama-akhawunti emakethe yemali)

Izimpahla ezingezona ezamanje:

  • Impahla enhlangothini, izitshalo, nemishini (umhlaba, izakhiwo, ifenisha, imishini)
  • Ukuncipha kwenani okuqoqiwe
  • Inani lencwadi elicace lezimpahla
  • Izimpahla ezingabonakali (uma kusebenza)

Izikweletu:

Izikweletu zamanje:

  • Abakweletisayo (abahlinzeki, abahlinzeki bezinsizakalo)
  • Izindleko eziqoqekile (izinsizakalo, amaholo asadingeka ukukhokhwa)
  • Imali yesikole etholwe ngaphambili (uma kusebenza)
  • Izikweletu zesikhathi esifushane noma ama-overdraft

Izikweletu ezingezona ezamanje:

  • Izikweletu zesikhathi eside
  • Ezinye izibopho zesikhathi eside

Izimpahla ezicace/ubunikazi:

  • Izimpahla eziphelele kususwa izikweletu eziphelele
  • Kumele inani lesikole elicace

Imiyalelo:

  • Bhala uhlu lwawo wonke ama-akhawunti ebhange nezinombolo zawo namabhalansi
  • Faka irejista yezimpahla enemininingwane ekhombisa yonke imishini, ifenisha, nempahla
  • Bala ukuncipha kwenani kuzo zonke izimpahla ezimisiwe
  • Qhathanisa wonke amabhalansi nemidokhumenti esekelayo (izitatimende zebhange, ama-inifoyisi, irejista yezimpahla)
  • Qinisekisa ukuthi izimpahla eziphelele ziyalingana nezikweletu eziphelele kanye nezimpahla ezicace

Isigaba 3: Isitatimende Sokusebenza Kwezimali (Isitatimende Sengeniso)

Isitatimende sengeniso sikhombisa yonke ingeniso etholiwe nezindleko ezenziwe phakathi nonyaka wezimali.

Ingeniso:

Uxhaso lukahulumeni:

  • Ukwabiwa kwabasebenzi (amaholo, izinzuzo)
  • Izibonelelo zengqalasizinda
  • Ukwabiwa kwezinto zokusekela abafundi
  • Uxhaso lohlelo lokudla (uma kusebenza)
  • Ezinye izibonelelo zikahulumeni

Ingeniso etholwe isikole:

  • Imali yesikole (ephelele ekhishiwe, kususwa ukukhululwa, kususwa izikweletu ezingasoze zikhokhwe). Ngezindlela zokwenza ngcono ukubuthwa, bheka amasu okubutha imali yesikole ezikoleni zaseNingizimu Afrika
  • Imisebenzi yokuqoqa imali (imicimbi, ukuxhaswa, izipho)
  • Ingeniso yenzalo
  • Ingeniso yokuqasha (uma kusebenza)
  • Ezinye izingeniso (ikhentini, ukuthengiswa kwemifaniswano, njll.)

Ingeniso ephelele:

  • Isamba sazo zonke izigaba zengeniso

Izindleko:

Izindleko zabasebenzi:

  • Izikhundla zokufundisa ezengeziwe (uma zixhaswa isikole)
  • Amaholo abasebenzi abasekelayo
  • Ukuthuthukiswa kobuchwepheshe bomsebenzi
  • Izinzuzo zabasebenzi

Izindleko zokusebenza:

  • Izinsizakalo (ugesi, amanzi, udoti)
  • Ukugcinwa nokulungiswa
  • Ukuhlanza nokuphepha
  • Umshwalense
  • Ukuxhumana (ucingo, i-inthanethi)

Izindleko zemfundo:

  • Izinto zokufunda nezinsiza
  • Izincwadi zomtapo wolwazi nezinsiza
  • Impahla yezemidlalo
  • Ubuchwepheshe (amakhompyutha, isoftware, ukugcinwa)
  • Imisebenzi yangaphandle kwesikole

Izindleko zokuphatha:

  • Izinto zehhovisi
  • Ukuphathwa kwezimali (izindleko zokucwaninga, isoftware, izindleko zebhange)
  • Izindleko zomthetho nezobuchwepheshe
  • Ukuphrinta nezinto zokubhala

Izindleko Zamakhaphithali:

  • Ukuthuthukiswa kwengqalasizinda
  • Ukuthengwa kwemishini
  • Ukuthuthukiswa kobuchwepheshe

Izindleko eziphelele:

  • Isamba sazo zonke izigaba zezindleko

Izikole ezifuna ukwenza ngcono ukubuthwa kwemali zingasebenzisa amasu ethu okubutha imali yesikole ezikoleni zaseNingizimu Afrika ukuze zithole izinyathelo ezisebenzayo ezihamba nale thempulethi.

Insalela noma ukushoda:

  • Ingeniso ephelele kususwa izindleko eziphelele
  • Inombolo ephozithivu ikhombisa insalela, enegethivu ikhombisa ukushoda

Imiyalelo:

  • Hlukanisa yonke ingeniso nezindleko ngokwesheshi yama-akhawunti
  • Faka ukuhlukaniswa okunemininingwane kuzigaba ezinkulu
  • Qhathanisa izibalo zangempela nezinani zesabelomali futhi uchaze ukuhluka okubalulekile
  • Qinisekisa ukuthi zonke izibalo ziyaqhathaniswa nezitatimende zebhange kanye nemidokhumenti esekelayo
  • Faka amanothi achaza izinto ezingavamile noma ukuthengiselana okubalulekile

Isigaba 4: Isitatimende Sokugeleza Kwemali

Isitatimende sokugeleza kwemali sikhombisa indlela imali eyahamba ngayo ingena futhi iphuma esikoleni phakathi nonyaka.

Imisebenzi yokusebenza:

  • Imali etholiwe kwimali yesikole
  • Imali etholiwe kuxhaso lukahulumeni
  • Imali etholiwe ekuqoqweni kwemali
  • Imali ekhokhelwe izindleko zokusebenza
  • Imali ecace evela emisebenzini yokusebenza

Imisebenzi yokutshala izimali:

  • Imali esetshenziswe ekuthengeni izinto ezinkulu (imishini, ingqalasizinda)
  • Imali etholiwe ekuthengiseni izimpahla (uma kusebenza)
  • Imali ecace evela emisebenzini yokutshala izimali

Imisebenzi yezimali:

  • Imali etholiwe ezikweletini (uma kusebenza)
  • Imali ekhokhelwe ukubuyisela izikweletu (uma kusebenza)
  • Imali ecace evela emisebenzini yezimali

Ukwanda/ukuncipha kwemali ecace:

  • Isamba semisebenzi yokusebenza, yokutshala izimali, neyezimali

Ibhalansi yemali yokuqala:

  • Ibhalansi yemali ekuqaleni konyaka wezimali

Ibhalansi yemali yokugcina:

  • Ibhalansi yemali ekupheleni konyaka wezimali
  • Kufanele ihambisane namabhalansi esitatimende sebhange

Imiyalelo:

  • Qhathanisa yonke imininingwane yemali eshintshayo nezitatimende zebhange
  • Chaza izinguquko ezibalulekile ekugelezeni kwemali
  • Qinisekisa ukuthi ibhalansi yokugcina ihambisana namabhalansi ebhange kwibhalansi shithi

Isigaba 5: Amanothi Ezitatimendeni Zezimali

Amanothi anikeza imininingwane eyengeziwe nomongo wezinto ezisezitatimendeni zezimali.

Izinqubomgomo zokubalwa kwezimali:

  • Isisekelo sokubalwa kwezimali (isisekelo semali ekhona noma isisekelo sokuqoqa)
  • Izindlela namazinga okuncipha kwenani
  • Izinqubomgomo zokwamukelwa kwengeniso
  • Izindlela zokulinganisa impahla esesitolo (uma kusebenza)

Ukuthengiselana okubalulekile:

  • Ukuthenga noma ukuthengisa okukhulu
  • Ukuthengiselana nabantu abahlobene (uma kukhona)
  • Izinto ezingavamile noma ezingaphindi zenzeke

Izinto ezingaqinisekile:

  • Izingxabano zomthetho noma izimangalo
  • Iziqinisekiso noma izibopho
  • Ezinye izikweletu ezingaba khona

Ulwazi ngemali yesikole:

  • Imali ephelele ekhishiwe
  • Ukukhululwa okunikeziwe (inombolo nenani)
  • Izinga lokubuthwa
  • Imali engakakhokhwa (ukuhlaziywa kwesikhathi esidlulile)

Imininingwane yezimpahla:

  • Ukuthengwa kwezimpahla ezinkulu phakathi nonyaka
  • Ukuthengiswa kwezimpahla
  • Isifinyezo serejista yezimpahla

Ukuthobela:

  • Ukuqinisekiswa kokuthobela i-SASA
  • Ukuthobela imithetho yesifundazwe
  • Isimo sokucwaninga

Imiyalelo:

  • Nikeza imininingwane eyanele ukuze abafundi baqonde izitatimende zezimali
  • Veza zonke izinto ezibalulekile
  • Chaza izinqubomgomo zokubalwa kwezimali ngokucacile
  • Bhekisela ezigabeni ze-SASA eziqondene lapho kudingeka

Isigaba 6: Amashedula Asekelayo Nemidokhumenti

Faka amashedula anemininingwane asekela izitatimende zezimali eziyinhloko.

Ishedula 1: Ukuhlaziywa Kwemali Yesikole

  • Abafundi ababhalisiwe abaphelele
  • Abafundi abakhokhayo
  • Abafundi abakhululiwe (namaphesenti okukhululwa)
  • Imali ephelele ekhishiwe
  • Imali ebuthiwe
  • Imali engakakhokhwa (ngokwesikhathi: yamanje, izinsuku ezingu-30, ezingu-60, ezingaphezu kuka-90)
  • Izikweletu ezingasoze zikhokhwe ezisusiwe encwadini

Ishedula 2: Ukuqhathanisa Isabelomali Nokwangempela

  • Ingeniso yesabelomali kuqhathaniswa nengeniso yangempela (ngesigaba)
  • Izindleko zesabelomali kuqhathaniswa nezindleko zangempela (ngesigaba)
  • Ukuhluka okunezincazelo

Ishedula 3: Irejista Yezimpahla

  • Uhlu olunemininingwane lwazo zonke izimpahla ezimisiwe
  • Usuku lokuthenga nendleko
  • Ukuncipha kwenani okuqoqiwe
  • Inani lencwadi elicace
  • Indawo/isimo

Ishedula 4: Ubudala Bezikweletu Kubakweletisayo

  • Uhlu lwabo bonke abakweletisayo
  • Izimali ezikweletwayo
  • Ubudala besikweletu (yamanje, izinsuku ezingu-30, ezingu-60, ezingaphezu kuka-90)

Ishedula 5: Isifinyezo Sokuthengwa

  • Ukuthenga okukhulu phakathi nonyaka
  • Indlela yokuthenga esetshenzisiwe (amaquwotheshini, ama-tender)
  • Amagama abahlinzeki nezimali

Imiyalelo:

  • Qinisekisa ukuthi wonke amashedula ayaqhathaniswa nezitatimende zezimali eziyinhloko
  • Faka imininingwane eyanele ngenjongo yokucwaninga
  • Gcina imidokhumenti esekelayo (ama-inifoyisi, amarisidi, izinkontileka)

Ukuqedela Isigaba Ngasinye: Imiyalelo Ngesinyathelo Ngesinyathelo

Isinyathelo 1: Qoqa Wonke Amarekhodi Ezimali

Ngaphambi kokuqala, qoqa yonke imidokhumenti edingekayo:

  • Izitatimende zebhange zawo wonke ama-akhawunti (unyaka ophelele)
  • Wonke ama-inifoyisi namarisidi (ahleliwe ngesigaba)
  • Amavawusha okukhokha kanye nemidokhumenti yemvume
  • Irejista yezimpahla
  • Amarekhodi okubutha imali
  • Imidokhumenti yesabelomali
  • Izitatimende zezimali zonyaka odlule (ukuze ziqhathaniswe)

Isinyathelo 2: Qhathanisa Ama-Akhawunti Ebhange

  • Qhathanisa wonke ama-akhawunti ebhange njalo ngenyanga (kufanele kwenziwe unyaka wonke)
  • Qinisekisa ukuthi konke ukuthengiselana kubhaliwe
  • Bona futhi uxazulule noma yiziphi izinkinga
  • Thola izincwadi zokuqinisekisa zebhange uma umcwaningimabhuku ezidinga

Isinyathelo 3: Hlukanisa Ingeniso Nezindleko

  • Buyekeza konke ukuthengiselana futhi ukuhlukanise ngokwesheshi yama-akhawunti
  • Qinisekisa ukuhlukaniswa okungaguquki unyaka wonke
  • Hlanganisa izinto ezifanayo ndawonye
  • Bona futhi uchaze izinto ezingavamile

Isinyathelo 4: Bala Amanani Ezimpahla

  • Buyekeza irejista yezimpahla ngokungeza ukuthenga okusha nokuthengiswa
  • Bala ukuncipha kwenani kuzo zonke izimpahla ezimisiwe
  • Qinisekisa ukuba khona kwezimpahla ngokuzihlola ngokoqobo
  • Qinisekisa ukuthi amanani ezimpahla anengqondo futhi angasekelwa

Isinyathelo 5: Bala Izikweletu

  • Bhala uhlu lwabo bonke abakweletisayo abangakakhokhwa
  • Faka izindleko eziqoqekile (izinsizakalo, amaholo)
  • Bala noma yikuphi ukuhlinzekwa okudingekayo
  • Qinisekisa ukuthi zonke izikweletu zibhaliwe

Isinyathelo 6: Lungiselela Izitatimende Zezimali

  • Sebenzisa ukwakheka kwethempulethi okungenhla
  • Qinisekisa ukuthi zonke izibalo zinembile futhi ziyaqhathaniswa
  • Qhathanisa phakathi kwezitatimende (ibhalansi shithi, isitatimende sengeniso, ukugeleza kwemali)
  • Faka konke ukwaziswa okudingekayo

Isinyathelo 7: Bhala Amanothi Nezincazelo

  • Chaza ukuthengiselana okubalulekile
  • Chaza izinqubomgomo zokubalwa kwezimali
  • Veza izinto ezingaqinisekile
  • Nikeza umongo wokuhluka

Isinyathelo 8: Buyekeza Futhi Uqinisekise

  • Buyekeza konke ukubala
  • Qinisekisa ukuthi zonke izibalo ziyaqhathaniswa
  • Hlola ukuphelela
  • Qinisekisa ukuthobela i-SASA nezidingo zesifundazwe

Amathiphu Okulungiselela Ukucwaninga

Ukulungiselela ukucwaninga kwonyaka kusenesikhathi kuqinisekisa inqubo ehamba kahle futhi kunciphisa izindleko zokucwaninga. Landela lawa mathiphu:

Qala Kusenesikhathi

  • Qala ukulungiselela ukucwaninga izinyanga ezingu-2–3 ngaphambi kokuphela konyaka
  • Qedela ukuqhathanisa kwanyanga zonke unyaka wonke
  • Faka yonke imidokhumenti ngendlela ehlelekile njengoba ukuthengiselana kwenzeka
  • Ungashiyi konke kuze kube umzuzu wokugcina

Hlela Imidokhumenti

  • Gcina amafayela aphelele awo wonke ama-inifoyisi, amarisidi, nemidokhumenti esekelayo
  • Hlela imidokhumenti ngokulandelana kwesikhathi nangesigaba
  • Qinisekisa ukuthi zonke izinkokhelo zinemvume efanele
  • Gcina amaminithi awo wonke imihlangano ye-SGB nekomidi lezezimali

Qedela Ukuqhathaniswa

  • Qhathanisa wonke ama-akhawunti ebhange njalo ngenyanga
  • Qhathanisa amarekhodi okubutha imali njalo
  • Qhathanisa irejista yezimpahla nezimpahla zangempela
  • Xazulula zonke izinkinga ngaphambi kokucwaninga

Lungiselela Amashedula Asekelayo

  • Lungiselela amashedula anemininingwane ezintweni ezinkulu
  • Faka ukuhlaziywa kobudala kubakweletayo nakubakweletisayo
  • Nikeza ukuqhathaniswa kwesabelomali nokwangempela
  • Lungiselela izifinyezo zokuthengwa

Xhumana Nomcwaningimabhuku

  • Xhumana nomcwaningimabhuku kusenesikhathi (bhukha kusenesikhathi esiningi)
  • Nikeza umcwaningimabhuku ukufinyelela kumarekhodi
  • Phendula ngokushesha imibuzo yomcwaningimabhuku
  • Xazulula okutholwe ukucwaninga ngokushesha

Izinkinga Ezivamile Zokucwaninga Okufanele Zigwenywe

  • Imidokhumenti engekho: Qinisekisa ukuthi konke ukuthengiselana kunama-inifoyisi noma amarisidi asekelayo
  • Ama-akhawunti angaqhathaniswanga: Qedela konke ukuqhathaniswa ngaphambi kokucwaninga
  • Amarekhodi angaphelele: Gcina amarekhodi aphelele unyaka wonke
  • Izinkokhelo ezingavunyelwe: Qinisekisa ukuthi zonke izinkokhelo zinemvume efanele
  • Ukuphathwa okungekuhle kwezimpahla: Gcina irejista yezimpahla enembile futhi uqinisekise ukuba khona kwezimpahla

Ngesiqondiso esiphelele mayelana nokuphathwa kwezimali ye-SGB, bheka Umhlahlandlela Wokuphathwa Kwezimali We-SGB wethu, ohlanganisa isabelomali, ukubekwa kwemali, ukuthenga, nokuthobela ngokuningiliziwe.

Ukusebenzisa Ubuchwepheshe Ukwenza Umbiko Wezimali Ushelele

Ukulungiswa ngesandla kwemibiko yezimali kudla isikhathi futhi kuvame ukwenza amaphutha. Izinhlelo zesimanje zokuphatha izikole ziyenza ngokuzenzakalelayo iningi lenqubo yombiko wezimali, zikhiqiza izitatimende ezinembile ngokuzenzakalelayo ezisuselwa emarekhodini okuthengiselana.

Izinzuzo Zombiko Wezimali Ozenzakalelayo:

  • Ukunemba: Izibalo ezizenzakalelayo ziqeda amaphutha
  • Ukusebenza kahle: Imibiko ikhiqizwa ngemizuzu esikhundleni sezinsuku
  • Ukuthobela: Amathempulethi akhelwe ngaphakathi aqinisekisa ukuthobela i-SASA
  • Ukusobala: Ulwazi lwezimali lwesikhathi sangempela lutholakala kwi-SGB
  • Ukulungela ukucwaninga: Umkhondo ophelele wokucwaninga wakho konke ukuthengiselana

Isoftware yokuphatha izikole ingakhiqiza imibiko yezimali isuselwa kudatha yokubutha imali, ukulandelela izindleko, nokuphathwa kwezimpahla. Izinhlelo ezikhiqiza izitatimende zengeniso, amabhalansi shithi, izitatimende zokugeleza kwemali, kanye namashedula asekelayo zisiza ama-SGB ukuthumela imibiko enembile, ethobelayo ngomzamo omncane wokuphatha, futhi zivumela ukuthi imibiko ihlolwe noma nini ukuze kube nokuqashwa okuvamile.

Izinqubo Ezingcono Zombiko Wezimali We-SGB

Landela lezi zinqubo ezingcono ukuqinisekisa umbiko wezimali osebenza kahle:

  1. Gcina amarekhodi unyaka wonke: Ungalindeli kuze kube sekupheleni konyaka ukuze uhlele amarekhodi
  2. Qhathanisa njalo: Qedela ukuqhathaniswa kwebhange njalo ngenyanga
  3. Sebenzisa uhlukaniso oluqhubekayo: Sebenzisa isheshi yama-akhawunti ngokuqhubekayo
  4. Bhala konke: Gcina imidokhumenti esekelayo ephelele
  5. Buyekeza njalo: Yenza ukubuyekezwa kwezimali kwanyanga zonke nakwekota nekota
  6. Funa usizo lochwepheshe: Xhumana nababali bezimali noma abacwaningimabhuku ngezindaba eziyinkimbinkimbi
  7. Sebenzisa ubuchwepheshe: Sebenzisa isoftware yezimali ukwenza izinqubo zibe ngokuzenzakalelayo
  8. Qeqesha amalungu e-SGB: Qinisekisa ukuthi ikomidi lezezimali liyaziqonda izitatimende zezimali

Isiphetho

Ithempulethi yombiko wezimali ye-SGB enembile ehlangabezana nezidingo ze-SASA ibalulekile ekuthobeleni nasekusobaleni. Ukwakheka kwale thempulethi kuhlanganisa izici ezidingekayo: ibhalansi shithi, isitatimende sengeniso, isitatimende sokugeleza kwemali, amanothi, kanye namashedula asekelayo. Ngokulandela imiyalelo yesinyathelo ngesinyathelo, ukugcina amarekhodi aphelele phakathi nonyaka, kanye nokulungiselela ukucwaninga kusenesikhathi, ama-SGB angathumela imibiko yezimali ethobelayo ekhombisa ukuphathwa kwezimali okunesibopho.

Isifinyezo:

  • SASA Isigaba 42 sidinga ukuthi ama-SGB alungiselele izitatimende zezimali zonyaka
  • Ukwakheka kwethempulethi kufanele kuhlanganise ibhalansi shithi, isitatimende sengeniso, isitatimende sokugeleza kwemali, amanothi, namashedula
  • Imidokhumenti ephelele ibalulekile ekulungiseleleni ukucwaninga
  • Ukuqhathanisa njalo phakathi nonyaka kwenza umbiko wasekupheleni konyaka ube lula
  • Ubuchwepheshe bungenza umbiko wezimali ube ngokuzenzakalelayo futhi bunciphise amaphutha
  • Ukulungiselela kusenesikhathi kusiza ukucwaninga kuhambe kahle

Ukuze ukhiqize imibiko yezimali ye-SGB isuselwa kudatha yokubutha imali nezindleko endaweni eyodwa, futhi ukugcina izimali zesikole sakho nombiko kuthobela, bheka indlela i-Fundisa esekela ngayo umbiko wezimali we-SGB wezikole zaseNingizimu Afrika.

Imibuzo Evame Ukubuzwa

Yini isikhathi sokugcina sokuthumela imibiko yezimali yonyaka ye-SGB?

Ama-SGB kufanele athumele izitatimende zezimali zonyaka emnyangweni wezemfundo wesifundazwe ngaphakathi kwezinyanga eziyisithupha ngemva kokuphela konyaka wezimali. Ezikoleni ezinonyaka ophela ngoDisemba, imibiko ngokuvamile ilindeleke ngo-30 Juni wonyaka olandelayo. Izikhathi zokugcina ziyahluka ngokwesifundazwe, ngakho hlola izidingo eziqondene zomnyango wezemfundo wesifundazwe sakho. Ezinye izifundazwe zidinga ukuthunyelwa ngaphambi kwesikhathi, futhi ukuthumela sekwedlule isikhathi kungaholela ezinhlawulweni noma ekungeneleleni kwesifundazwe. Ama-SGB kufanele azame ukuqedela izitatimende nokucwaninga ngaphambi kwesikhathi sokugcina ukuze kube khona isikhathi sokubuyekeza nokulungisa.

Kwenzekani uma umbiko wezimali we-SGB ukhombisa ukushoda?

Uma umbiko wezimali we-SGB ukhombisa ukushoda (izindleko zidlula ingeniso), i-SGB kufanele ichaze ukushoda emanothini ezitatimende zezimali futhi ithuthukise uhlelo lokukuxazulula. Izimbangela ezivamile zihlanganisa ukubuthwa kwemali okuphansi kunokulindelekile, izindleko ezingalindelekile, noma ukwedlula isabelomali. I-SGB kufanele: ichaze izizathu zokushoda, ichaze izinyathelo ezithathiwe ukukuxazulula, ithuthukise uhlelo lokubuyisela (ongase uhlanganise ukwenyuka kwemali yesikole, ukuncishiswa kwezindleko, noma ukuqoqwa kwemali), futhi ithumele uhlelo emnyangweni wezemfundo wesifundazwe. Ukushoda okuqhubekayo kungaholela ekungeneleleni kwesifundazwe, ngakho ama-SGB kufanele axazulule ukushoda ngokushesha nangokusobala.

Ama-SGB angakwazi yini ukulungisa imibiko yezimali esebenzisa ukubalwa kwezimali okusesisekelweni semali ekhona?

Iningi leminyango yezemfundo yezifundazwe idinga ukuthi ama-SGB alungise izitatimende zezimali kusetshenziswa ukubalwa kwezimali okusesisekelweni sokuqoqa (lapho ingeniso yamukelwa lapho iyitholiwe futhi izindleko lapho zenziwa, kungakhathaliseki ukugeleza kwemali). Nokho, ezinye izikole ezincane zingase zivunyelwe ukusebenzisa ukubalwa kwezimali okusesisekelweni semali ekhona; hlola izidingo zesifundazwe sakho. Isisekelo sokuqoqa sinikeza isithombe esinembile kakhulu sesimo nokusebenza kwezimali, sivumelana nezindinganiso ze-GRAP, futhi ngokuvamile sithandwa ngabacwaningimabhuku. Ama-SGB kufanele abonisane nomcwaningimabhuku wawo noma umnyango wezemfundo wesifundazwe ukuze aqinisekise ukuthi yisiphi isisekelo esidingekayo esikoleni sawo.

Yimuphi imidokhumenti esekelayo okufanele igcinwe nemibiko yezimali ye-SGB?

Ama-SGB kufanele agcine imidokhumenti esekelayo ephelele yakho konke ukuthengiselana emibikweni yezimali. Imidokhumenti edingekayo ihlanganisa izitatimende zebhange zawo wonke ama-akhawunti, ama-inifoyisi namarisidi azo zonke izindleko, imidokhumenti yemvume yezinkokhelo, amarekhodi okubutha imali kanye nezicelo zokukhululwa, irejista yezimpahla nemidokhumenti yokuthenga, imidokhumenti yokuthenga (amaquwotheshini, ama-tender, izinkontileka), amaminithi emihlangano ye-SGB nekomidi lezezimali, izabelomali kanye nokuhlaziywa kokuhluka, kanye nezitatimende zezimali zonyaka odlule nemibiko yokucwaninga. Imidokhumenti kufanele ihlelwe ngendlela ehlelekile futhi igcinwe okungenani iminyaka eyisi-7 njengoba kudingwa yi-SASA. Yenze itholakale kubacwaningimabhuku nakuzikhulu zomnyango wezemfundo wesifundazwe uma kucelwa.

Yeka ukwenza lokhu ngesandla

Fundisa

All-in-one school management SaaS for South African schools


Ibhalwe ngu

Fundisa Team

See a product demo