Buyela kuBhulogi

Amalungelo Ekushiya Atifundzisi eNingizimu Afrika: Uhla

Fundisa Team 7 imizuzu kufundza
Amalungelo Ekushiya Atifundzisi eNingizimu Afrika: Uhla

Kuphathwa kwekushiya kwetifundzisi kungenye yemisebenti lechitisa isikhathi kakhulu neyindzaba yekulandzela kubaphathi betikolo nabasebenti bokuphatsa. Uma ufaka amalungelo ngendlela lengalungile usengoti yezingxabano zabasebenti, lokutholiwe yi-audit, noma tifundzisi letidzindzile; uma ulandzela ukushiya etispredishithini umthwalo ukhula nekushiya ngakunye nge-sick note neticelo sekushiya lonyaka. Amalungelo ekushiya atifundzisi eNingizimu Afrika alawulwa tivumelwano te-PSCBC ne-ELRC, futhi ukuthola umfanekiso locacile walokho lokusebenta esikoleni sakho akuvami ukuba lula.

Loluhla lubeka amalungelo ekushiya atifundzisi eNingizimu Afrika endaweni eyodwa: ukushiya ngekugula, ukushiya lonyaka, ukushiya umndeni, ukushiya ukuzalela nokuza, ukushiya ekufundzeni, nokushiya lokukhetsekile. Iyahambisana ne-PSCBC Resolution 1 of 2007, tivumelwano te-ELRC, ne-Basic Conditions of Employment Act (BCEA). Uyothola emalanga elungelo, imigomo, nemigomo yekubhala ukuze uphathe ukushiya ngempumelelo futhi uhlale ulandzelana nemtsetfo wabasebenti.

Ukuqonda Tivumelwano Te-PSCBC Ne-ELRC Ngekushiya

Amalungelo ekushiya atifundzisi eNingizimu Afrika alawulwa tivumelwano letimbili tekubambisana:

PSCBC (Public Service Co-ordinating Bargaining Council): PSCBC Resolution 1 of 2007 (lehlengisiwe) ibeka tinikelelo tekushiya kubasebenti bonkhe behlasele, kuhlanganisa tifundzisi letisebentiswa iminyango yemfundo yephrovinsi.

ELRC (Education Labour Relations Council): I-ELRC ibhekana nentfo yemkhakha wemfundo futhi ingcwalisa tivumelwano te-PSCBC ngetinto letihlobene nemfundo.

Basic Conditions of Employment Act (BCEA): I-BCEA inikeza amalungelo encane ekushiya, kodvwa basebenti behlasele (kuhlanganisa tifundzisi) bathola tinikelelo letiningi ngetivumelwano.

Tonkhe tifundzisi tesikolo semphakatsi tingaphansi kwaleti tivumelwano. Tifundzisi tesikolo sasebuya tivikelwe tingcubeko tokusebenta, letingabhekisela emigomeni yencane ye-BCEA noma tinikelelo letifanako.

Amalungelo Ekushiya Atifundzisi eNingizimu Afrika: Itafula Lekufinyelela Ngokushesha

Uhlobo LwekushiyaIlungeloImigomoUkudluliselaTiphawulo
Sick Leave36 days per 3-year cycleIsitifiketi somtfoli sidzingeka ngemva kwemalanga la-2 landzelanakoEmalanga langasebentisiwe ahlanganiswa emugceniUmugca umusha minyaka lemitsatfu ngayinye
Annual Leave30 days per yearKuthatwa phakathi kwezinganini zesikoloKuya ku-15 emalanga angadluliselwaKufanele kuviselwe umphathi
Family Responsibility Leave3 days per yearNgekugula kwemndeni/ukufa/inkingaAkukho ukudluliselaEmalanga langasebentisiwe alahlekile
Maternity Leave4 months (120 days)Isitifiketi somtfoli sidzingekaN/AKungaqala inyanga eyodwa ngaphambi kosuku
Paternity Leave3 daysUkuzalwa/ukutholwa kwenganeAkukho ukudluliselaKufanele kuthatwe ngaphakathi kwemalanga la-30
Study LeaveIyahlukaNgokuviselwaN/ANgokuvamile akakhokhi ngaphandle uma kuyinthuthuko
Special LeaveIyahlukaUkuviselwa ngekucalaN/ANgezindzaba letehlukene

Sick Leave, Annual Leave Ne-Family Responsibility Leave

Ilungelo Le-Sick Leave

Tifundzisi tinelungelo le-36 emalanga ekushiya ngekugula lokukhokhelwayo ngemugca weminyaka lemitsatfu ngaphansi kwe-PSCBC Resolution 1 of 2007. Lokhu kuningi kunemigomo yencane ye-BCEA ye-30 emalanga ngemugca weminyaka lemitsatfu.

Sick Leave Kusebenta Kanjani

Umugca weminyaka lemitsatfu: Sick leave usebenta ngemugca weminyaka lemitsatfu. Emalanga langasebentisiwe ahlanganiswa phakathi komugca kodvwa awadluliseli — umugca uqala kabusha minyaka lemitsatfu ngayinye.

Tisitifiketi tomtfoli: Tidzingekile uma sick leave udlula emalanga lamabili landzelanako, uthatwa emathimbeni lamabili ngemugca wemaviki la-8, noma umphathi acela (nakuba ngemalanga elilodwa).

Imigomo yekubhala: Tikolo kufanele zigcine emarekhodi laqondile etonkhe sick leave letitholiwe, kuhlanganisa emalanga, isikhathi, netisitifiketi tomtfoli. Lema rekhodi abalulekile eku cwaningeni kwephrovinsi nasezingxabaneni zabasebenti.

Tizimo Letijwayelekile

  • Emalanga la-3+ landzelanako: Isitifiketi somtfoli sidzingeka
  • Emathimbeni langu-2 kudlula emavikini la-8: Isitifiketi somtfoli sidzingeka
  • Umugca usetjentisiwe: Umfundzisi angadzinga ukusebentisa annual leave noma acela ukushiya lokungakhokhi

Ilungelo Le-Annual Leave

Tifundzisi tinelungelo le-30 emalanga annual leave minyaka yonke. Ngaphandle kwemisebenti leteyengeziwe, annual leave yetifundzisi ngokujwayelekile thatwa phakathi kwezinganini zesikolo, njengoba tifundzisi tidzingeka kube khona phakathi kwesikhathi setema.

Imigomo Ye-Annual Leave

Isikhathi: Kufanele kuviselwe umphathi futhi ngokuvamile thatwa phakathi kwezinganini zesikolo. Ukuthatha ukushiya phakathi kwesikhathi setema kudinga tizimo letikhetsekile nemvumo yephrovinsi.

Ukudlulisela: Kuya ku-15 emalanga angadluliselwa unyaka lolandzelako. Emalanga angaphezulu kwa-15 alahlekile ngaphandle uma tizimo letikhetsekile tisebenta.

Inkokhelo: Ikhokhelwa ngesilinganiso setimali lejwayelekile. Uma umfundzisi ashiya noma aya emhlabeni, annual leave langasebentisiwe kufanele lakhokhelwe.

Ukubhala: Tikolo kufanele tilandzele tibalansi te-annual leave, ukuviselwa, nasekusebentiseni, ikakhulukazi tifundzisi lesondzelako emhlabeni noma ekushiyeni.

Imikhuba Lenhle

Gcina emakhalenda ekushiya laqondile, cubungula ticelo ngokushesha, bese ukhumbuta tifundzisi ngemikhawulo yekulahleka. Tinhlelo tekulawula tikolo ngedijithali zingalandzela tibalansi ngokwemayelana futhi zinciphise ukuphatsa.

Family Responsibility Leave

Tifundzisi tinelungelo le-3 emalanga family responsibility leave minyaka yonke ngaphansi kwe-BCEA Section 27. Lokushiya kusebentela tinkinga letikhetsekile letihlobene nemndeni.

Lapho Family Responsibility Leave Isebenta

Ingathatwa ngekugula noma ukulimala kwengane, ukufa kwemlingani noma umndeni losedvute (umzali, umkhulu, ingane, umzukulu, umnakabo), ukuhlola komndeni lokudinga ukuba umfundzisi abe khona, noma eminye tinkinga temndeni.

Imingcele lebalulekile: Kuphela 3 emalanga minyaka yonke (angeke adluliselwe), emalanga langasebentisiwe alahlekile sekuphela kwonyaka, kungadzingeka kuboniswe, futhi angeke asebentisele ukuhlela izingane lokujwayelekile.

Ukubhala: Kufanele kubhalwe lokuhlukene ku-sick leave ne-annual leave ukuze kulandzelwe tindlela bese kuqinisekiswa ukulandzela.

Maternity, Paternity, Study Ne-Special Leave

Maternity Leave

Tifundzisi besifazane tinelungelo le-4 tinyanga (120 emalanga) maternity leave lokukhokhelwayo ngaphansi kwetivumelwano te-PSCBC. Isitifiketi somtfoli sidzingeka, futhi ukushiya kungaqala inyanga eyodwa ngaphambi kosuku lolindvwe. Umfundzisi kufanele atise umphathi ngemlomo okungenani emavikini la-4 ngaphambi kosuku lokuqala. Timali tonkhe lakhokhelwa ngesikhathi. Tifundzisi letibuya ematernity leave tinelungelo lokubuyela endzaweni yabo, futhi tikolo kufanele tente tinguquko letinganako ngekucela ukuncelisa.

Paternity Leave

Tifundzisi besilisa tinelungelo le-3 emalanga paternity leave lokukhokhelwayo lapho ingane yabo izalwa noma yatholwa. Kufanele kuthatwe ngaphakathi kwemalanga la-30, angeke adluliselwe, kudinga ubufakazi bokuzalwa/ukutholwa, futhi lokuhlukene ku-family responsibility leave. Tiphrovinsi letinye tinganikeza paternity leave leyengeziwe — hlola inqubomgomo yephrovinsi.

Study Leave

Amalungelo ekushiya ekufundzeni ayahluka ngenqubomgomo yephrovinsi. Study leave levisiwe (lehlobene nendzaba yomfundzisi) inganikezwa nekhokho ngokuviselwa umphathi nephrovinsi. Study leave levingavisiwanga ngokujwayelekile ayikhokhi. Ticelo kufanele tifakwe ngaphambili nebufakazi bokubhalisa/ukungena. Kungaba phansi kwetizibopho setinsita. Konkhe study leave kufanele kubhalwe nemalanga, isikhathi, nesimo sekukhokha.

Special Leave

Special leave igcwalisa tizimo letikhetsekile: ukubonakala enkantolo, emehlanganweni enkolo, emitimeni yebunyenti basebenti, noma tinkinga tebuntfu. Kunikezwa ngokukhetha kwemphathi nemnyango wezemfundo wephrovinsi. Indzaba ngayinye ihlolwa ngayinye. Konkhe special leave kufanele kubhalwe netizathu, isikhathi, negunya lekuvisa.

Imigomo Yekubhala Nekulandzela

Ukubhala lokushiya ngokunembile kubalulekile ekulandzeleni, ekuhleleni ibhajethi, nasebudlelwaneni basebenti. Tikolo kufanele zigcine emarekhodi abonisa:

Kumfundzisi ngamunye: Usuku lwemugca we-sick leave wanamuhla nebalansi, ibalansi ye-annual leave nasekusebentiseni, family responsibility leave letitholiwe (minyaka yonke), emalanga e-maternity/paternity leave, emarekhodi e-study leave ne-special leave, natonkhe netibhopho.

Imigomo yekubika: Iminyango yemfundo yephrovinsi ingadzinga emarephothi ekushiya ngekota noma lonyaka. Emarekhodi kufanele atholakale ngekucwaninga, avikele tikolo phakathi nezingxabano zabasebenti, futhi atfole lwati ekubeni basebenti nasekuhleleni ibhajethi.

Imikhuba lenhle: Sebentisa tinhlelo ngedijithali ukulandzela ukushiya ngokwemayelana bese ugcina emarekhodi aphephile, lafinyeleleka. Fundzisa basebenti bokuphatsa, yenta ukucwaninga njalo, bese ugcina emarekhodi okungenani iminyaka le-5 (noma ngokusekelwe emigomeni yephrovinsi).

Tinhlelo tekulawula tikolo teku-inthanethi zingacoca kuphathwa kwekushiya ngokulandzela tonkhe tinhlobo tekushiya, kubala tibalansi ngokwemayelana, kukhipha emarephothi okulandzela, bese zigcina emarekhodi aphephile ngedijithali. Lokho kunika baphathi idatha yeqondile yekushiya lapho bayidzinga futhi kunciphisa umthwalo wokuphatsa.

Kuphathwa Kwekushiya Phakathi Kwesikhathi Setema

Sick leave: Angeke yenqatselwe uma kubhaliwe kahle. Tindlela (njenga njalo ngeMonde noma ngeFrayidi) zingaba yinkinga yekuphenya.

Annual leave phakathi kwetema: Ngokujwayelekile angeke kuvumelelwe ngaphandle uma kukhona tizimo letikhetsekile. Kudinga imvumo yephrovinsi.

Tinhlelo teku endzimeni: Tikolo kufanele tihlele ukusekela lapho tifundzisi tithatha ukushiya lokuvusiwe, lokunomphumela ebhajethini nasekuhleleni ngaphambili.

Ukusebentisa ngokulinganako: Inqubomgomo yekushiya kufanele isebentise ngokulandzelanako kutonkhe tifundzisi. Imikhuba lehlukile ingaholela ezingxabaneni zabasebenti.

Baphathi labagcina emarekhodi ekushiya lacacile bese basebentisa inqubomgomo ngokulandzelanako banciphisa izingxabano futhi balondoloze isikhathi lapho emarephothi ephrovinsi edzingeka. Ngolunye uhlahlo lwekuphatsa nsuku ngansuku nokulandzela, bona uhla lwenombolo ye-LURITS.

Isifinyeto Netinyathelo Letilandzelako

Amalungelo ekushiya atifundzisi eNingizimu Afrika alawulwa tivumelwano te-PSCBC ne-ELRC. Tifundzisi tithola 36 emalanga sick leave ngemugca weminyaka lemitsatfu, 30 emalanga annual leave minyaka yonke, 3 emalanga family responsibility leave, 4 tinyanga maternity leave, ne-3 emalanga paternity leave. Ukulungisa imigomo nemigomo yekubhala kubalulekile ekuphatweni kwesikolo nasekulandzeleni kwabasebenti.

Ngolunye uhlahlo lwekuphatsa kwesikolo nokulandzela, bona tihlahlo letetu Isikhathi Sokuhlangana Kwe-CAPS Ehhlelweni Lesikolo ne-kuphathwa kwemali kwe-SGB.

Bona kanjani Fundisa isita tikolo taseNingizimu Afrika kuphathwa kwekushiya kwetifundzisi, ukuba khona, nokulandzela kwe-DBE epulatifomuni eyodwa — hlola Fundisa.


Imibuto Levame Ukubuza

Ngingabala kanjani ibalansi ye-sick leave yomfundzisi?

Sick leave usebenta ngemugca weminyaka lemitsatfu. Uku bala ibalansi, khipha usuku lokuqala lomugca wanamuhla (eminyaka lemitsatfu emuva namuhla), bese ususa tonkhe sick leave letitholiwe kusukela losuku kuya ku-36 emalanga. Ngensembelo, uma umugca womfundzisi waqala ngo-1 Januwari 2023 futhi basebethathe 12 emalanga kusukela lapho, ibalansi yabo ngi-24 emalanga. Umugca uqala kabusha minyaka lemitsatfu ngayinye, ngakho emalanga langasebentisiwe awadluliseli emugceni lomusha. Tinhlelo tekulawula tikolo ngedijithali zingabala lokhu ngokwemayelana futhi zinciphise tiphutsa ngesandla.

Ingabe umfundzisi angathatha annual leave phakathi kwesikhathi setema?

Ngokujwayelekile, cha. Annual leave yetifundzisi kuhloselwe kuthatwa phakathi kwezinganini zesikolo. Ukuthatha annual leave phakathi kwesikhathi setema kudinga tizimo letikhetsekile (njenga inkinga yemndeni, ukwelapha) futhi ngokuvamile kudinga imvumo kumphathi nemnyango wezemfundo wephrovinsi. Ukushiya lokungavumelelwe phakathi kwetema kungaholela etenzeni zokudziba. Uma umfundzisi adzinga isikhathi phakathi kwetema ngezizathu zebuntfu, kungadzingeka asebentise sick leave (nesitifiketi somtfoli) noma acele special leave, ngokusekelwe esimweni.

Kwentekani uma umfundzisi asetjentisile ilungelo lakhe le-sick leave?

Uma umfundzisi asebentise tonkhe emalanga la-36 emugceni wabo weminyaka lemitsatfu futhi adzinga sick leave lweyengeziwe, anetinkhetfo letiningi: (1) Lindela umugca uqale kabusha (uma sedvute eminyakeni lemitsatfu), (2) Sebentisa annual leave uma likhona, (3) Cela ukushiya lokungakhokhi (ngokuviselwa), noma (4) Ngezindzaba zekugula lokudze lokudze, cela incapacity leave noma medical boarding (ngokusekelwe enqubomgomeni yephrovinsi nasekuhloleni komtfoli). Tikolo kufanele tisebentisane netifundzisi neminyango ye-HR yephrovinsi ukuthola tizingombi letifanele ngesikhathi sigcina emfundo yabafundzi iqhubeka.

Ingabe emalanga e-family responsibility leave aqala kabusha ekuqaleni kwonyaka wekhalenda noma unyaka wemali?

Family responsibility leave uqala kabusha ekuqaleni kwonyaka ngayinye wekhalenda (1 Januwari). Ilungelo le-3 emalanga angeke lidluliselwe — noma yiliphi ilanga elingasebentisiwe lilahlekile sekuphela kwonyaka. Lokhu kuhlukile ku-annual leave, lapho kuya ku-15 emalanga angadluliselwa. Tikolo kufanele tikhumbute tifundzisi ukusebentisa family responsibility leave uma kudingeka ngaphambi kwekuphela kwonyaka, nakuba singasebentiswa kuphela ngetinkinga temndeni letifanele (kugula kwengane, ukufa kwemndeni, njll.), hhayi ngezinjongo lejwayelekile.


Ibhalwe ngu

Fundisa Team