Buyela kuBhulogi

Ku Landzelana ne-POPIA etikolweni: Lokushiwo ngumphatsi wonkhe

Fundisa Team 21 imizuzu kufundza
Ku Landzelana ne-POPIA etikolweni: Lokushiwo ngumphatsi wonkhe

Tikolwa taseNingizimu Afrika tine-mininingwane leminingi yabafundi nebazali—izinombolo ze-ID, imininingwane yezempilo, amarekhodi ezemfundo, imininingwane yemali—kepha baphatsi labaningi ne-SGB abaqiniseki lokushiwo ngu-POPIA noma ungagwema kanjani intela yekugeza ku-R10 million. Umthetho Wokuvikela Imininingwane Yomuntfu (POPIA) usebenta ngokugcwele kusukela mhlaka 1 July 2021, futhi UmLawuli WeMininingwane angasebenzisa intela lenyenti yekungalandzeli. Ku landzelana ne-POPIA etikolweni ngendlela lefanele kuvikela umphakatsi netikolo takho.

Leli lihloko lichaza kutsi yini imininingwane yomuntfu emkhakheni wetikolo, imibandzela lesiphohlongo yekucubungula lokulawulwe ngumthetho, imfuneko yemvumo, imithetho yekugcina nokugcina imininingwane nokwazisa ngokuphulwa, nokukhetsa insita yekulawula tikolo lelandzelana ne-POPIA. Noma wakha uhlaka lwe-POPIA lwetikolo yakho noma uhlola imigomo lesetocaba, tigaba letilandzelako tinika tinyatselo letisebentako letihambisana netihlahla teliLawuli WeMininingwane.

Yini i-POPIA Nekutsi Ibaluleke Kanjani Etikolweni?

Umthetho Wokuvikela Imininingwane Yomuntfu (Umthetho 4 wa-2013) ngumthetho lophambili weNingizimu Afrika wekuvikela imininingwane, ulungiselelwe kuvikela imininingwane yebantfu kodvwa uvumela kucubungulwa kwemininingwane ngetimali. I-POPIA isebenta kubo bonkhe bemhlangano—kufaka ekhatsi tikolwa—lobacubungula imininingwane yomuntfu, isungula imibandzela lesiphohlongo yekucubungula lokulawulwe ngumthetho futhi inika bantfu emalungelo emininingwaneni yabo yomuntfu.

Kungani i-POPIA ibaluleke etikolweni:

Tikolwa ticubungula imininingwane leminingi yomuntfu nsuku lonkhe: emagama abafundi, tekhefi, izinombolo ze-ID, imininingwane yezempilo, amarekhodi ezemfundo, imininingwane yekuxhumana nebazali, imininingwane yezezimali, nokunye. Ngaphansi kwe-POPIA, tikolwa ngema “bantfu labanetimali” banezimfanelo zelulwimi kuvikela lemininingwane. Kungalandzeli kungabangela:

  • Intela yekulawula: Kugeza ku-R10 million noma ukuboshwa kugeza eminyakeni lesiphohlongo
  • Ukonakala kwegama: Ukulahlekelwa yethemba lebazali nemphakatsi
  • Imfanelo yelulwimi: Izicelo zemphakatsi zekukhokha umonakalo kubantfu labacubungulwe imininingwane
  • Umsebenti wemlawuli: Ukuphoqelelwa nguMlawuli WeMininingwane
  • Ukuphazamiseka kwemisebenti: Ukulawulwa kwekugwema nanye tindlela tekulandzela

Imibandzela lesiphohlongo ye-POPIA yekucubungula lokulawulwe ngumthetho:

ImibandzelaKusho kutsini etikolweni
EkutiphatsaQiniseka ukulandzela i-POPIA; beka Umphatsi WeMininingwane bese ubhalisa neMlawuli WeMininingwane.
Umkhawulo wekucubungulaBokopa kuphela imininingwane yomuntfu ledingekayo ngenhloso leticondzene.
Incazelo yenhlosoBokopela ngenhloso leticondzene, letilawulwe ngumthetho bese watsela labacubungulwe imininingwane lokubokopelwe nangani.
Umkhawulo wekucubungula lokunyeSebenzisa imininingwane kuphela ngenhloso yekucala noma tinhloso letihambisanako; ngaphandle toho bona imvumo noma ithembele emthethweni.
Bukhulu bemininingwaneGcina imininingwane inembile, iphelele futhi isebentako; vumela ukulungiswa.
UkuvulelekaBeka sobala indlela locubungula ngayo imininingwane; nikeza taziso bese uphendvula ticelo tekufinyelela.
Tivikelo tekuphephaSebenzisa tindlela tetekhnoloji netehlelo kuvikela imininingwane ekulahlekelweni, ekufinyelelwa ngaphandle kwemvumo noma ekushintjweni.
Ukubamba iqhaza kwemuntfu onemininingwaneVumela bantfu ukufinyelela, ukulungisa futhi, lapho kulawulwe ngumthetho, ukususa imininingwane yabo yomuntfu.

Ukuqonda le mibandzela kuyisisekelo sekulandzelana ne-POPIA etikolweni.

Yini Imininingwane Yomuntfu Etikolweni?

I-POPIA ichaza “imininingwane yomuntfu” ngobubanzi njengemininingwane yonkhe ehlobene nomuntfu lobonakalako, lophilako, wemvelo noma umhlangano. Emkhakheni wetikolo, lokhu kufaka ekhatsi imininingwane leminingi ngebafundi, bazali, abalindi, basebenti, nabanye bantfu.

Imininingwane Yomuntfu Yemfundi

Tikolwa tibokopa imininingwane leminingi yomuntfu ngebafundi:

Imininingwane yekubonakala:

  • Emagama aphelele nemagama ekugcina
  • Izinombolo zekubonakala (izinombolo ze-ID noma izinombolo zepasipoti)
  • Usuku lokuzalwa
  • Ubulili
  • Uhlanga (uma kubokelwa ngenhloso yekubika)
  • Ubulwane
  • Ulimi lwasekhaya

Imininingwane yekuxhumana:

  • Ikheli lendzawo yekuhlala
  • Ikheli leposi
  • Amakheli e-imeyili
  • Izinombolo zocingo (ekhaya, leselula, labaxhumana nabo betshoganetso)
  • Imininingwane yekuxhumana nebazali/umlindi

Imininingwane yezemfundo:

  • Izinombolo zabafundi (izinombolo ze-LURITS)
  • Imalanga ekwamukelwa
  • Ukuhlelwa kwegrethi nekilasi
  • Amarekhodi ezemfundo (amaphuzu, ukuhlola, amakhadi ekubika)
  • Amarekhodi ekubekhona
  • Amarekhodi ekulawulwa
  • Ukubamba iqhaza emisebenzini yangaphandle

Imininingwane yezempilo:

  • Izimo zezempilo
  • Ukungakwazi ukudla tintfo letiticodzene
  • Imfuneko yemithi
  • Imininingwane yesita sempilo
  • Imininingwane yekuxhumana nedokotela
  • Amarekhodi ekugoma
  • Imininingwane yekukhubateka

Imininingwane yezezimali:

  • Amarekhodi ekukhokha imali yetikolo
  • Isimo sekukhululwa emalini
  • Tindlela tekukhokha nemininingwane yebhange
  • Imininingwane yesita semali noma i-bursary

Imininingwane ye-biometric:

  • Izinwele (uma zisetshenziswa ekulawuleni ukufinyelela noma ukubekhona)
  • Tithombe (tekhadi le-ID, emabhukhwini emnyaka, amarekhodi etikolo)

Imininingwane letephawulekile yomuntfu: I-POPIA inika tivikelo letephakelako “imininingwane letephawulekile yomuntfu,” kufaka ekhatsi:

  • Imininingwane ngebantfwana (abafundi labangaphansi kweminyaka lesiphohlongo)
  • Imininingwane yezempilo (izimo zezempilo, ukukhubateka)
  • Imininingwane ye-biometric (izinwele, tithombe letisetshenziselwa kubonakala)

Kucubungula imininingwane letephawulekile yomuntfu kudinga tindlela tekulandzela lettinyenti futhi, eminye imibandzela, imvumo lecacile.

Imininingwane Yomuntfu Yebazali Nalomlindi

Tikolwa futhi ticubungula imininingwane yomuntfu ngebazali nebalindi:

  • Emagama aphelele nezinombolo ze-ID
  • Imininingwane yekuxhumana (tekhefi, izinombolo zocingo, amakheli e-imeyili)
  • Imininingwane yemsebenti (uma ilungele ticelo tekukhululwa emalini)
  • Imininingwane yezezimali (imali engenayo, amarekhodi ekukhokha)
  • Ubudlelwane nemfundi (umzali, umlindi, umphatsi welulwimi)

Imininingwane Yomuntfu Yabasebenti

Nakuba leli lihloko ligcile imininingwane yabafundi nebazali, tikolwa futhi ticubungula imininingwane yomuntfu yabasebenti (ngaphansi kwe-POPIA nemthetho wemsebenti).

Umqondo lophambili: Uma imininingwane ingabonisa umuntfu loticondzene, yimininingwane yomuntfu ngaphansi kwe-POPIA futhi kufanele ivikelwe ngendlela lefanele.

Kucubungula Lokulawulwe Ngumthetho Nemvumo Etikolweni

I-POPIA isungula imibandzela lesiphohlongo tikolwa kufanele tihlangabezane nato kucubungula imininingwane yomuntfu ngendlela lelawulwe ngumthetho (kufinyelelwe etafuleni lengenhla). Lokulandzelako kubeka tinyatselo letisebentako temibandzela lenkulu, kufaka nekutsi nini nakanjani kutholakala imvumo.

Ekutiphatsa nekukhawulwa kwekucubungula

Tikolwa kufanele titiphatse ngokulandzela i-POPIA, tiqiniseke kutsi bonkhe kucubungula kwemininingwane yomuntfu kuhambisana nemibandzela ye-POPIA. Lokhu kudinga:

  • Ukubeka Umphatsi WeMininingwane: Khetsa umsebenzi (ngokuvamile umphatsi noma isekela umphatsi) lonebopha ekulandzelweni kwe-POPIA
  • Ukudala imigomo: Dalela imigomo nemikhambo ye-POPIA lephelele
  • Ukucecesha basebenti: Qiniseka kutsi bonkhe basebenti bayaqonda imfuneko ye-POPIA
  • Ukuhlola ngokujwayelekile: Yenta ukuhlolwa kwekulandzela ngekuhamba kwesikhatsi
  • Amarekhodi: Gcina amarekhodi emisebenzini yekucubungula imininingwane

Tinyatselo letisebentako:

  • Beka Umphatsi WeMininingwane bese ubhalisa neMlawuli WeMininingwane
  • Dalela indokumenti yemigomo yekulandzela i-POPIA
  • Cecesha bonkhe basebenti ngemfuneko ye-POPIA minyaka yonke
  • Yenta ukuhlolwa kwekulandzela minyaka yonke
  • Gcina irejista yemisebenzini yekucubungula imininingwane

Imibandzela 2: Umkhawulo Wekucubungula

Tikolwa tingacubungula kuphela imininingwane yomuntfu ledingekayo ngenhloso leticondzene. Lokhu kusho:

  • Ukubokopa okuncane: Bokopa kuphela imininingwane ledingekayo
  • Akuyona imininingwane eyehlukene: Ungabokopi imininingwane eyehlukene kunalokudingekayo
  • Ihloso-led: Ngayinye imininingwane kufanele isebente ngenhloso lecacile

Tibonelo:

  • Ilungile: Ukubokopa izinombolo ze-ID zabafundi kubhalisa kwe-LURITS (kudingeka ngumthetho); ukubokopa imininingwane yezempilo tekulondvolota betshoganetso (kudingeka ekuphepheni kwemfundi).
  • Akulungile: Ukubokopa imininingwane yemsebenti yebazali ngaphandle kokudingeka kweticelo tekukhululwa emalini; ukubokopa tithombe tabafundi ngenhloso lengadingekile ngaphandle kwemvumo.

Tinyatselo letisebentako:

  • Hlola tonkhe tifomu nekubokopa imininingwane
  • Susa tintfo letingadingeki etifomuni
  • Bhala indokumenti ngenhloso yemininingwane ngayinye lebokopelwe
  • Hlola ngokujwayelekile imikhambo yekubokopa imininingwane

Imibandzela 3: Incazelo Yenhloso

Tikolwa kufanele batselise labacubungulwe imininingwane (abafundi nebazali) nge:

  • Imininingwane lebokopelwe
  • Kungani ibokopelwe (inhloso)
  • Ngubani ozobona
  • Izosetshenziswa kanjani

Taziso temininingwane: Tikolwa kufanele tinikeze taziso temininingwane lecacile lapho tibokopa imininingwane yomuntfu, tichaza:

  • Inhloso yekubokopa
  • Ukutsi ukubokopa kuyacelwa noma kuyavolontiya
  • Imiphumela yekunganiki imininingwane
  • Ngubani ozobona imininingwane
  • Imininingwane izogcinwa isikhathi esingakanani
  • Amalungelo omuntfu onemininingwane (ukufinyelela, ukulungiswa, ukususwa)

Tinyatselo letisebentako:

  • Faka taziso te-POPIA kuto tonkhe tifomu (tifomu tekwamukelwa, tifomu temvumo, njll.)
  • Bonisa taziso tekuphepha kuwebhusayithi yetikolo
  • Nikeza taziso temininingwane emihlanganweni yebazali
  • Qiniseka kutsi taziso tise tilimini labazali labatiqondayo

Imibandzela 4: Umkhawulo Wekucubungula Lokunye

Tikolwa tingasebenzisa imininingwane yomuntfu kuphela ngenhloso lebokopelwe yona, ngaphandle kokutsi:

  • Kucubungula lokunye kuhambisana nenhloso yekucala
  • Umuntfu onemininingwane uvuma kucubungula lokunye
  • Kucubungula lokunye kudingeka ngumthetho

Tibonelo:

  • Ilungile: Ukusebentisa imininingwane yekuxhumana nabafundi ukuthumela amakhadi ekubika (kuhambisana nenhloso yekucala); ukwabelana imininingwane yemfundi nelihlelo lezemfundo lesifundazwe (kudingeka ngumthetho).
  • Akulungile: Ukusebentisa amakheli e-imeyili ebazali ekuthengisa ngaphandle kwemvumo; ukwabelana imininingwane yemfundi nabanye bantfu ngenhloso yebhizinisi ngaphandle kwemvumo.

Tinyatselo letisebentako:

  • Bhala amarekhodi ato tonkhe kusebentisa kwemininingwane yomuntfu
  • Thola imvumo nato tonkhe kusebentisa lokudlula nenhloso yekucala
  • Hlola tivumelwano tekwabelana imininingwane nabanye bantfu
  • Qiniseka kutsi tonkhe kucubungula kuhambisana netinhloso tekucala

Imibandzela 5: Bukhulu Bemininingwane

Tikolwa kufanele tiqiniseke kutsi imininingwane yomuntfu:

  • Inembile: Ilungile futhi isebentako
  • Iphelele: Inato tonkhe imininingwane ledingekayo
  • Ayiqondisi: Ibonisa isimo sangempela

Tinyatselo letisebentako:

  • Ntfula ngokujwayelekile imininingwane yekuxhumana nabafundi nebazali
  • Qiniseka ubuningi bemininingwane ekubhalisweni kweminyaka yonke
  • Vumela labacubungulwe imininingwane ukulungisa imininingwane yabo
  • Susa noma ulungise imininingwane endala ngokusheshayo
  • Sebenzisa ukuqinisekisa imininingwane etinhlelweni tekulawula tikolo

Imibandzela 6: Ukuvuleleka

Tikolwa kufanele tibe sobala ngendlela imininingwane yomuntfu icubungulwa ngayo, tinikeza labacubungulwe imininingwane ukufinyelela ku:

  • Imininingwane egcinwe ngabo
  • Indlela isetshenziswa ngayo
  • Ngubani onefinyelelo kuyo
  • Indlela yokusebentisa amalungelo abo

Tinyatselo letisebentako:

  • Sikhulumisa umgomo wekuphepha kuwebhusayithi yetikolo
  • Nikeza taziso temininingwane lapho nibokopa imininingwane
  • Phendvula ticelo tekufinyelela ngokusheshayo
  • Gcina ukuvuleleka kuto tonkhe imisebenzini yekucubungula imininingwane

Imibandzela 7: Tivikelo Tekuphepha

Tikolwa kufanele tisebenzise tindlela tetekhnoloji netehlelo letifanele kuvikela imininingwane yomuntfu ekulahlekelweni, ekulimaleni, ekufinyelelweni ngaphandle kwemvumo, ekucekelwa phansi ngaphandle kwemvumo, nasekushintjweni ngaphandle kwemvumo.

Tivikelo tetekhnoloji:

  • Ukulawula ukufinyelela: Khawulela ukufinyelela kubasebenti labavunyelwe kuphela
  • Ukubetwa: Betwa imininingwane lebucayi (ikakhulukazi lapho igcinwe noma idluliselwa)
  • Ukuvikela iphasikhodi: Cela amaphasikhodi anamandla neshintjo ngokujwayelekile
  • Amafirewall ne-antivirus: Vikela tinhlelo ekutheni tetekhnoloji
  • Amabheki aphephile: Bheka ngokujwayelekile imininingwane ngebheki
  • Izibuyekezo zetinhlelo: Gcina isofthiwe neinhlelo zibuyekeziwe

Tivikelo tehhlelo:

  • Ukucecesha basebenti: Cecesha basebenti ngekuvikela imininingwane nekuphepha
  • Imigomo yekufinyelela: Chaza ngubani ongafinyelela imininingwane
  • Ukuphendvula betshoganetso: Dalela imikhambo yekuphulwa kokuphepha
  • Ukuphepha kwenyama: Vikela amarekhodi anyama (amakhabeti akhiywe, ukufinyelela okukhawulelwe)
  • Ukulawula labavakashi: Lawula ukufinyelela etikolweni nasetinhlelweni

Tinyatselo letisebentako:

  • Yenta ukuhlolwa kwezingozi zekuphepha
  • Sebenzisa ukulawula ukufinyelela (ukufinyelela okusekelwe egunini etinhlelweni tekulawula tikolo)
  • Betwa imininingwane lebucayi (ikakhulukazi izinombolo ze-ID zabafundi, imininingwane yezempilo)
  • Cecesha basebenti ngekuphepha kwephasikhodi nokubona i-phishing
  • Dalela uhlelo lwekuphendvula ekuphulweni kwemininingwane
  • Hlola futhi ntfula tindlela zekuphepha ngokujwayelekile

Imibandzela 8: Ukubamba Iqhaza Kwemuntfu Onemininingwane

Labacubungulwe imininingwane (abafundi nebazali) bane malungelo ngaphansi kwe-POPIA:

Ilungelo lekufinyelela:

  • Cela ukufinyelela imininingwane yomuntfu egcinwe yitikolo
  • Tikolwa kufanele tinikeze ukufinyelela esikhatsinini lesifanele

Ilungelo lekulungiswa:

  • Cela ukulungiswa kwemininingwane engembile noma engaphelele
  • Tikolwa kufanele tilungise imininingwane ngokusheshayo

Ilungelo lekususwa:

  • Cela ukususwa kwemininingwane yomuntfu (ngaphansi kwemfuneko yelulwimi yekugcina)
  • Tikolwa kufanele tisuse imininingwane lapho ingasadingeki (ngaphandle kokutsi ukugcina kudingeka ngumthetho)

Ilungelo lokuchasa:

  • Chasa kucubungula imininingwane yomuntfu
  • Tikolwa kufanele ticabange ngezichaso bese tiphendvula ngendlela lefanele

Tinyatselo letisebentako:

  • Dalela imikhambo yekulawula ticelo tekufinyelela
  • Phendvula ticelo esikhatsinini se-POPIA (ngokujwayelekile imalanga lengu-30)
  • Gcina amarekhodi ato tonkhe ticelo tekufinyelela
  • Vumela labacubungulwe imininingwane ukulungisa imininingwane yabo kalula
  • Bhala amarekhodi tetincumo mayelana neticelo tekususwa

Imfuneko Yemvumo Etikolweni

Imvumo yindlela yetikolwa tingacubungula imininingwane yomuntfu ngendlela lelawulwe ngumthetho, kepha ayidingeki njalo. Ukuqonda lapho imvumo idingekayo nakanjani kuyitholakala ngendlela lefanele kubalulekile ekulandzelweni kwe-POPIA.

Imvumo Idingeka Nini?

Imvumo idingeka lapho:

  • Kucubungulwa imininingwane letephawulekile yomuntfu (imininingwane yebantfwana, imininingwane yezempilo, imininingwane ye-biometric) ngenhloso letehlukene kulokudingekayo ezemfundweni
  • Kusebentisa imininingwane yomuntfu ekuthengiseni noma ngenhloso yebhizinisi
  • Ukwabelana imininingwane nabanye bantfu ngenhloso lengadingekile
  • Kucubungula imininingwane ngenhloso letehlukene kunenhloso yekubokopa yekucala

Imvumo ayidingeki lapho:

  • Kucubungula kudingeka ekwenzeni isivumelwano (njengoba, isivumelwano sekwamukelwa etikolweni)
  • Kucubungula kudingeka ngumthetho (njengoba, ukubika kelihlelo lezemfundo lesifundazwe)
  • Kucubungula kudingeka kuvikela inhloso lefanele (njengoba, ukuphepha kwemfundi)
  • Kucubungula kusenhlosweni yemphakatsi (njengoba, imfuneko yezempilo zemphakatsi)

Kubalulekile: Kubafundi labangaphansi kweminyaka lesiphohlongo, imvumo kufanele itholakale kubazali noma abalindi, hhayi kubafundi ngokwabo.

Kanjani Ukuthola Imvumo Evumelekile

Imvumo evumelekile ngaphansi kwe-POPIA kufanele ibe:

  • Ngevolontiya: Inikezwa mahhala ngaphandle kokucindezelwa
  • Iticondzene: Ihlobene nenhloso leticondzene
  • Iyatiwa: Umuntfu onemininingwane uyaqonda lokuvumayo
  • Icacile: Icacile futhi icacile (hhayi kuboniswa)
  • Ingakhishwa: Ingakhishwa nanyo isikhathi

Tifomu temvumo kufanele tifake ekhatsi:

  • Incazelo lecacile yemininingwane lebokopelwe
  • Inhloso leticondzene lapho imvumo inikezwa ngayo
  • Ngubani ozobona imininingwane
  • Imininingwane izogcinwa isikhathi esingakanani
  • Ilungelo lekukhipha imvumo
  • Imiphumela yekunganiki imvumo (uma kusebentako)

Tinyatselo letisebentako:

  • Sebenzisa ulimi olucacile, lolula etifomuni temvumo
  • Nikeza tifomu temvumo etilimini labazali labatiqondayo
  • Chaza imfuneko yemvumo emihlanganweni yebazali
  • Vumela bazali ukukhipha imvumo kalula
  • Gcina amarekhodi ato tonkhe imvumo enikezwayo neyekhishiwe
  • Hlola ngokujwayelekile imvumo ukuqiniseka kutsi isalungile

Timo Letijwayelekile Temvumo Etikolweni

Tithombe nemidiya:

  • Imvumo idingeka ekusebentiseni tithombe tabafundi etinhlelweni tekuthengisa, imidiya yemphakatsi, noma ekubonisweni kwemphakatsi
  • Imvumo ayidingeki ngamarekhodi asemtsetfweni etikolo noma amakhadi e-ID
  • Indlela lenhle: Thola imvumo yeminyaka yonke yekusebentisa imidiya, uvumela bazali ukuchaza tikhawulo

Imininingwane yezempilo:

  • Imvumo idingeka ekwabelaneni imininingwane yezempilo ngaphezulu kwalokudingekayo tekulondvolota betshoganetso
  • Imvumo ayidingeki ekubokopeni imininingwane yezempilo ledingekayo ekuphepheni kwemfundi
  • Indlela lenhle: Thola imvumo ekwabelaneni imininingwane yezempilo nabanye bantfu (njengoba, abaqeqeshi bemidlalo, abahleli betikolo)

Ukwabelana nabanye bantfu:

  • Imvumo idingeka ekwabelaneni imininingwane nebhizinisi labanye bantfu
  • Imvumo ayidingeki ekwabelaneni nelihlelo lezemfundo lesifundazwe (kudingeka ngumthetho)
  • Indlela lenhle: Thola imvumo leticondzene nato tonkhe tinhlelo zekwabelana nabanye bantfu

Tekuxhumana tekuthengisa:

  • Imvumo idingeka ekuthumeleni imeyili zekuthengisa noma imilayezo ye-SMS
  • Imvumo ayidingeki tekuxhumana letibalulekile tetikolo (amakhadi ekubika, amarekhodi emali, taziso betshoganetso)
  • Indlela lenhle: Nikeza ukungena ekuthengiseni okuhlukene tekuxhumana letibalulekile

Ukugcina Imininingwane, Ukugcina Nokwazisa Ngekuphulwa

Tikolwa kufanele zigcine imininingwane yomuntfu ngokuphepha futhi zigcine kuphela isikhathi lesidingekayo. Ukuqonda imfuneko yekugcina kusita tikolwa ukulandzela i-POPIA ngenkathi tihlangabezana nezimfanelo zelulwimi.

Imfuneko Yekugcina Kephephile

Ukugcina kwedijithali:

  • Gcina imininingwane kumaserver aphephile anekulawula ukufinyelela
  • Betwa imininingwane lebucayi (ikakhulukazi izinombolo ze-ID, imininingwane yezempilo, imininingwane yezezimali)
  • Sebenzisa amabheki ngokujwayelekile ngebheki
  • Sebenzisa tisevisi te-cloud letiphephile labanikeli belandzelana ne-POPIA
  • Khawulela ukufinyelela kubasebenti labavunyelwe kuphela
  • Hlola amarekhodi ekufinyelela ngokujwayelekile

Ukugcina kwenyama:

  • Gcina amarekhodi anyama emakhabetini akhiywe
  • Khawulela ukufinyelela ezindaweni zekugcina
  • Sebenzisa imikhambo yekucekela phansi amarekhodi asebentile
  • Vikela izindawo lapho amarekhodi agcinwe khona
  • Lawula ukufinyelela kwabavakashi ezindaweni zekugcina amarekhodi

Tinhlelo tekulawula tikolo:

  • Khetsa abanikeli besofthiwe belandzelana ne-POPIA
  • Qiniseka kutsi imininingwane igcinwe eNingizimu Afrika (noma netivikelo letanele tekudlulisa ngaphandle kwemhlaba)
  • Qiniseka kutsi abanikeli bane tindlela zekuphepha letifanele
  • Hlola tivumelwano tekucubungula imininingwane labanikeli besofthiwe

Izikhathi Zekugcina

Tikolwa kufanele zigcine imininingwane yomuntfu kuphela isikhathi lesidingekayo, kepha imithetho letehlukene idinga izikhathi zekugcina ezingaphansi:

Uhlobo lwerekhodiIsikhathi sekugcina
Amarekhodi ezemfundoUnomphela (kudingeka ngemihlelo yezemfundo yesifundazwe)
Tifomu tekwamukelwaIsikhathi sokubhalisa kufaka dingwaga lesihlanu
Amarekhodi ekubekhonaIminyaka lesihlanu emva kokushiya kwemfundi
Amarekhodi ekulawulwaIminyaka lesihlanu emva kokushiya kwemfundi (noma ngokomgomo wesifundazwe)
Amarekhodi ezempiloIsikhathi sokubhalisa kufaka iminyaka lesiphohlongo
Amarekhodi ekukhokha imaliIminyaka lesihlanu (imfuneko yetheke ne-audit)
Ticelo tekukhululwa emaliniIminyaka lesihlanu emva kokuphela kwesikhathi sekukhululwa
Amarekhodi ezezimaliUnomphela (imfuneko ye-SASA)
Imininingwane yekuxhumana nebazaliNgenkathi umfundi ebhalisile, kufaka iminyaka lemibili
Imininingwane yemsebenti yebazaliKuphela lapho idingekayo ngenhloso yekukhululwa emalini
Amarekhodi emsebenti yabasebentiIminyaka lesiphohlongo emva kokuphela kwemsebenti (Umthetho Wezimo Zekusebenta)
Amarekhodi emphakathiIminyaka lesihlanu (imfuneko yetheke)

Imfuneko yekugcina ingahluka ngesifundazwe. Hlola imigomo yelihlelo lezemfundo lesifundazwe sakho ngezifuneko leticondzene.

Imikhambo Yekucekela Phansi Imininingwane

Lapho izikhathi zekugcina ziphela, tikolwa kufanele ticekele phansi imininingwane yomuntfu ngokuphepha:

Imininingwane yedijithali:

  • Susa ngokuphelele etinhlelweni (hhayi nje kubaka isusiwe)
  • Qiniseka kutsi amabheki nawo asusiwe
  • Qiniseka kutsi ukususwa kuphelele
  • Bhala amarekhodi emisebenzini yekucekela phansi

Amarekhodi anyama:

  • Shred noma besa amarekhodi ephepha
  • Qiniseka kutsi ukucekelwa phansi kuphelele futhi akukwazi ukubuyiswa
  • Bhala amarekhodi emisebenzini yekucekela phansi
  • Gcina amarekhodi alokucekelwe phansi nalenkathi

Tinyatselo letisebentako:

  • Dalela umgomo wekugcina nokucekela phansi imininingwane
  • Hlela ukuhlolwa ngokujwayelekile kwemininingwane egcinwe
  • Cekela phansi ngokuphepha amarekhodi asebentile
  • Bhala amarekhodi ato tonkhe imisebenzini yekucekela phansi
  • Qiniseka kutsi abanikeli besofthiwe bangasuswa imininingwane lapho kucelwa

Ticelo Tekufinyelela Namalungelo Omuntfu Onemininingwane

Ngaphansi kwe-POPIA, labacubungulwe imininingwane (abafundi nebazali) bane malungelo ekufinyelela, ukulungisa, nokususa imininingwane yabo yomuntfu. Tikolwa kufanele tibe nemikhambo yekulawula lezi zicelo ngokusheshayo nangokulandzela.

Ilungelo Lekufinyelela

Labacubungulwe imininingwane bangacela:

  • Ukuqinisekisa kutsi itikolo inemininingwane yabo yomuntfu
  • Ukufinyelela imininingwane yabo yomuntfu
  • Imininingwane ngendlela imininingwane yabo isetshenziswa ngayo
  • Imininingwane yabanye bantfu labanefinyelelo kwemininingwane yabo

Kanjani ukulawula ticelo tekufinyelela:

  1. Yemukela: Qiniseka ukwemukela isicelo ngemalanga lasihlanu
  2. Qinisekisa ubunikazi: Qiniseka kutsi umceli uvunyelwe ukufinyelela imininingwane
  3. Bokopela imininingwane: Bokopela yonke imininingwane yomuntfu lefanele
  4. Hlola ngekukhipha: Hlola uma kukhona imininingwane ekhishwe ekubonakaleni (njengoba, imininingwane yomunye umuntfu)
  5. Nikeza ukufinyelela: Nikeza imininingwane ngemalanga lengu-30 (kungandiswa kugeza ku-60 ngenhloso)
  6. Bhala amarekhodi: Gcina amarekhodi ato tonkhe ticelo tekufinyelela

Ifomathi yekunikeza ukufinyelela:

  • Nikeza imininingwane ngeforumu lecacile, leqondakalako
  • Chaza noma yiluphi ulimi lwetekhnoloji
  • Nikeza amakhophi emadokumenti lapho kucelwa
  • Vumela ukuhlolwa kwamarekhodi ekucala uma kukhethwe

Imali:

  • Tikolwa tingakhokha imali lefanele yekunikeza ukufinyelela (njengoba, izindleko zekukopha)
  • Imali kufanele ingabi nenyenti kakhulu
  • Nikeza ukulinganisa kwemali ngaphambi kokulawula isicelo

Ilungelo Lekulungiswa

Labacubungulwe imininingwane bangacela ukulungiswa kwemininingwane engembile, engaphelele, noma endala.

Kanjani ukulawula ticelo tekulungiswa:

  1. Qinisekisa ukulungiswa: Hlola uma ukulungiswa kunembile
  2. Ntfula amarekhodi: Lungisa imininingwane kuto tonkhe tinhlelo namarekhodi
  3. Tshela abanye bantfu: Uma imininingwane yabelanwe, tshela abanye bantfu ngezilungiso
  4. Qinisekisa ukuphela: Tshela umuntfu onemininingwane kutsi ukulungiswa kuphelele
  5. Bhala amarekhodi: Gcina amarekhodi aticelo tekulungiswa

Tinyatselo letisebentako:

  • Vumela ukulungiswa kalula kwemininingwane yekuxhumana (amaphortal we-intanethi, tifomu)
  • Qinisekisa izilungiso kwemininingwane lebucayi (izinombolo ze-ID, imininingwane yezempilo)
  • Ntfula tonkhe tinhlelo ngasikhathi sinye
  • Tshela basebenti labafanele ngezilungiso
  • Gcina umugqa wokuhlola wezilungiso

Ilungelo Lekususwa

Labacubungulwe imininingwane bangacela ukususwa kwemininingwane yabo yomuntfu, kepha tikolwa tingenqaba uma:

  • Ukugcina kudingeka ngumthetho (njengoba, amarekhodi ezemfundo)
  • Ukugcina kudingeka ngenhloso lefanele (njengoba, tinkinga zelulwimi eziqhubekayo)
  • Ukususwa kungalimaza umuntfu onemininingwane noma abanye

Kanjani ukulawula ticelo tekususwa:

  1. Hlola imfuneko yekugcina: Hlola uma imininingwane kufanele igcinwe ngumthetho
  2. Hlola umthelela: Cabanga umthelela wokususwa emisebenzini yetikolo nomuntfu onemininingwane
  3. Yenta isincumo: Vumela noma wenqabe ukususwa ngezizathu lecacile
  4. Yenta ukususwa: Uma kuvunyelwe, susa imininingwane ngokuphepha
  5. Tshela abanye bantfu: Uma imininingwane yabelanwe, cela ukususwa kubanye bantfu
  6. Qinisekisa ukuphela: Tshela umuntfu onemininingwane ngeziphumo
  7. Bhala amarekhodi: Gcina amarekhodi aticelo tekususwa netincumo

Tinyatselo letisebentako:

  • Dalela imikhambo lecacile yekulawula ticelo tekususwa
  • Bhala izizathu zekwenqaba ticelo tekususwa
  • Susa imininingwane ngokuphepha lapho ukususwa kuvunyelwe
  • Gcina amarekhodi emisebenzini yekususwa
  • Qiniseka kutsi abanikeli besofthiwe bangasuswa imininingwane lapho kucelwa

Imfuneko Yekwazisa Ngekuphulwa Kwemininingwane

I-POPIA idinga tikolwa ukutshela UmLawuli WeMininingwane nalabacubungulwe imininingwane lapho imininingwane yomuntfu iphulwa. Ukuqonda imfuneko yekwazisa ngekuphulwa kusita tikolwa ukuphendvula ngokusheshayo nangokulandzela.

Kuphulwa Kwemininingwane Kusho Kutsini?

Kuphulwa kwemininingwane kwenteka lapho imininingwane yomuntfu:

  • Ilahlekile noma icekelwa phansi
  • Ishintjwe ngaphandle kwemvumo
  • Ifinyelelwe noma ivezwa ngaphandle kwemvumo
  • Icubungulwa ngaphandle kwemvumo

Tibonelo tekuphulwa kwemininingwane:

  • Ukufinyelela ngaphandle kwemvumo etinhlelweni tekulawula tikolo
  • Ukulahleka noma ukubiwa kwemishini lenemininingwane yomuntfu
  • I-imeyili lephosisa ethumelwe kumamukeli longalungile lenemininingwane yomuntfu
  • Ukuhlasela kwe-ransomware kubetwa tinhlelo tetikolo
  • Ukubiwa kwemafayela noma amarekhodi anyama
  • Ukvezwa lephosisa emibukisweni noma emihlanganweni

Imfuneko Yekwazisa Ngekuphulwa

Tshela UmLawuli WeMininingwane:

  • Nini: Ngokusheshayo njengoba kungenzeka emva kokwati ngekuphulwa
  • Isikhathi: Ngemahora langu-72 uma kungenzeka, noma ngokusheshayo emva kwalokho
  • Indlela: Thumela ifomu yekwazisa ngekuphulwa kuMlawuli WeMininingwane
  • Imininingwane ledingekayo: Incazelo yekuphulwa, imikhakha yemininingwane ephathwe, inani labacubungulwe imininingwane, imiphumela lengenteka, tindlela letentiwe ukubhekana nekuphulwa

Tshela labacubungulwe imininingwane:

  • Nini: Ngokusheshayo njengoba kungenzeka emva kokwati ngekuphulwa
  • Isikhathi: Ngaphandle kokulibala
  • Indlela: Tekuxhumana leqondile (i-imeyili, incwadi, i-SMS) noma taziso yemphakatsi uma tekuxhumana leqondile kungenzeki
  • Imininingwane ledingekayo: Incazelo yekuphulwa, imiphumela lengenteka, tindlela letentiwe ukubhekana nekuphulwa, tincomo kubacubungulwe imininingwane

Lokukhipha: Tikolwa adidingi ukutshela labacubungulwe imininingwane uma:

  • UmLawuli WeMininingwane anquma kutsi taziso ayidingeki
  • Tindlela zekuphepha letifanele bezikhona (njengoba, ukubetwa) futhi ukuphulwa akukenzeki kubangele umonakalo
  • Taziso kungabanga umsebenti omningi (lapho taziso yemphakatsi ingasetshenziswa)

Uhlelo Lwekuphendvula Ekuphulweni

Tikolwa kufanele tidale uhlelo lwekuphendvula ekuphulweni kwemininingwane:

Nyatselo 1: Thiba ukuphulwa

  • Thiba ukuphulwa ngokusheshayo uma kungenzeka
  • Hlukanisa tinhlelo ephathwe
  • Thibela ukufinyelela okunye okungavunyelwanga
  • Vikela izindawo zenyama uma kusebentako

Nyatselo 2: Hlola ukuphulwa

  • Nquma kutsi yini imininingwane ephulwe
  • Bonisa inani labacubungulwe imininingwane
  • Hlola ubuningi nemiphumela lengenteka
  • Nquma uma ukuphulwa kufanele kwaziswe

Nyatselo 3: Tshela

  • Tshela UmLawuli WeMininingwane ngemahora langu-72
  • Tshela labacubungulwe imininingwane ngaphandle kokulibala
  • Tshela baphatsi labafanele uma kudingeka (njengoba, i-SAPS ekubiweni)

Nyatselo 4: Phenya

  • Yenta uphenyo lolujulile lwekuphulwa
  • Bonisa izimpande
  • Bhala lokutholakele
  • Sebenzisa tindlela zokuvimbela ukuphindeka

Nyatselo 5: Lungisa

  • Bhekana nezingozi zekuphepha
  • Sebenzisa tivikelo letephakelako
  • Nikeza usito labacubungulwe imininingwane
  • Buka ukuphulwa okunye

Nyatselo 6: Hlola futhi ntfula

  • Hlola ukusebenta kahle kwekuphendvula ekuphulweni
  • Ntfula tindlela zekuphepha
  • Ntfula imigomo nemikhambo
  • Nikeza ukucecesha lokunye kubasebenti

Tinyatselo letisebentako:

  • Dalela uhlelo lwekuphendvula ekuphulweni kwemininingwane
  • Beka ithimba lekuphendvula ekuphulweni
  • Cecesha basebenti ngekubona nasekubika ukuphulwa
  • Gcina imininingwane yekuxhumana neMlawuli WeMininingwane
  • Lungisa amatheemplate ekwazisa ngekuphulwa
  • Yenta ukuhlola ngokujwayelekile kwekuphendvula ekuphulweni
  • Hlola futhi ntfula uhlelo minyaka yonke

Ukukhetsa Insita Yekulawula Tikolo Lelandzelana Ne-POPIA

Insita yekulawula tikolo icubungula imininingwane leminingi yomuntfu, yenta ukulandzela i-POPIA kubaluleke kakhulu lapho ukhetsa isofthiwe. Ukukhetsa isofthiwe lelandzelana ne-POPIA kusita tikolwa ukuhlangabezana nezimfanelo zato ngenkathi kuvikelwa imininingwane yabafundi nebazali.

Tinombolo Letibalulekile Tekulandzela I-POPIA

Ukuphepha kwemininingwane:

  • Ukubetwa kwemininingwane ekuhambeni nasekugcinweni
  • Ukulawula ukufinyelela namalungelo asekelwe egunini
  • Izibuyekezo zekuphepha ngokujwayelekile namapatch
  • Ukuqinisekisa okuphephile (kukhethwa ukusebentisa imvumo yemikhakha leminingi)
  • Amarekhodi okuhlola ato tonkhe ukufinyelela nasekushintjweni kwemininingwane

Ukugcina imininingwane:

  • Imininingwane igcinwe eNingizimu Afrika (noma tivikelo letanele tekudlulisa ngaphandle kwemhlaba)
  • Amabheki aphephile ngokujwayelekile
  • Amandla ekubuyisela imininingwane
  • Ukususwa kwemininingwane kephephile lapho kucelwa

Ukulawula ukufinyelela:

  • Ukufinyelela okusekelwe egunini (baphatsi, baruti, basebenti bekulawula banezinga letehlukene lekufinyelela)
  • Ukuqinisekisa nokuvumela umsebenzisi
  • Ukulawula iseshini nokuphela kwesikhathi
  • Ukubhala amarekhodi nokubuka imisebenzini

Amalungelo omuntfu onemininingwane:

  • Amandla ekuthumela imininingwane yomuntfu (eticelo tekufinyelela)
  • Amandla ekulungisa imininingwane kalula
  • Amandla ekususa imininingwane (ngaphansi kwemfuneko yekugcina)
  • Umugqa wokuhlola wato tonkhe tishintjo

Ukuphepha ngokuthala:

  • Ukubokopa okuncane kwemininingwane (tintfo ledingekayo kuphela)
  • Umkhawulo wenhloso owakhiwe ekuthaleni kwetinhlelo
  • Tinombolo zokuncipha imininingwane
  • Izilungiso zekuphepha nekulawula

Imibuzo Yekubuta Abanikeli Besofthiwe

Ukuphepha:

  • Yini tindlela zekuphepha letikhona kuvikela imininingwane?
  • Imininingwane ibetwe? (ekuhambeni nasekugcinweni)
  • Imininingwane igcinwe kuphi? (eNingizimu Afrika noma kwenye indawo?)
  • Yini ukulawula ukufinyelela okutholakalako?
  • Kukhona amarekhodi okuhlola ukufinyelela kwemininingwane?

Ukulandzela:

  • Insita lelandzelana ne-POPIA?
  • Une sitifiketi sokulandzela i-POPIA noma ukuhlolwa?
  • Unetivumelwano tokuphi tekucubungula imininingwane?
  • Ulawula kanjani ticelo tekufinyelela kwemuntfu onemininingwane?
  • Ungasuswa imininingwane lapho kucelwa (ngaphansi kwemfuneko yekugcina)?

Ukulawula imininingwane:

  • Singakuthumela imininingwane yethu?
  • Singalungisa imininingwane kalula?
  • Ugcina imininingwane yethu isikhathi esingakanani?
  • Kwentekani imininingwane uma sikhansela isevisi?
  • Uyabelana imininingwane yethu nabanye bantfu?

Usito:

  • Ninika ukucecesha kutsi kuphi ekulandzelweni kwe-POPIA?
  • Unamadokumenti ekulandzelweni kwe-POPIA?
  • Kusito kutsi kuphi uma sine imibuzo ehlobene ne-POPIA?
  • Ninika usito lwekwazisa ngekuphulwa?

Tivumelwano Tekucubungula Imininingwane

Lapho kusebentisa insita yekulawula tikolo, tikolwa kufanele tibe netivumelwano tekucubungula imininingwane (DPAs) labanikeli besofthiwe. Ama-DPA kufanele achaze:

  • Inhloso yekucubungula: Imininingwane kutsi izocubungulwa nangani
  • Tindlela zekuphepha: Tindlela zekuphepha umnikeli azosebenzisa
  • Indawo yemininingwane: Imininingwane izogcinwa kuphi
  • Ukwabelana nabanye bantfu: Uma imininingwane izabelanwa nabanye bantfu
  • Amalungelo omuntfu onemininingwane: Kanjani umnikeli azosita ngezicelo zekufinyelela
  • Ukwazisa ngekuphulwa: Kanjani umnikeli azotshela tikolwa ngekuphulwa
  • Ukususwa kwemininingwane: Imininingwane izosuswa kanjani lapho ingasadingeki
  • Ukulandzela: Ukuzibophezela kwemnikeli ekulandzelweni kwe-POPIA

Tinyatselo letisebentako:

  • Hlola imigomo yekuphepha yabanikeli besofthiwe nemigomo yesevisi
  • Cela tivumelwano tekucubungula imininingwane kubanikeli
  • Qiniseka kutsi tivumelwano tihambisana nemfuneko ye-POPIA
  • Gcina amakhophi ato tonkhe tivumelwano efayelini
  • Hlola tivumelwano minyaka yonke

Kwezinye ngelulawulo lwetikolo nekulandzela, bona ihloko letu lekulawula imali ye-SGB ne ihloko letu lenombolo ye-LURITS.

Uhlelo Lwekulandzela I-POPIA Etikolweni

Sebentisa lolu hlelo ukuhlola ukulandzela kwe-POPIA kwetikolo lakho:

Ukulawula Nekutiphatsa

  • Umphatsi WeMininingwane ubekwe futhi ubhaliswe neMlawuli WeMininingwane
  • Umgomo wekulandzela i-POPIA udalelwe futhi wavunyelwa yi-SGB
  • Basebenti baceceshwe ngemfuneko ye-POPIA (ukucecesha kweminyaka yonke)
  • Imfanelo zekulandzela i-POPIA zabelwe basebenti labaticondzene
  • Ukuhlolwa kwekulandzela ngokujwayelekile kwenziwa (minyaka yonke)
  • Irejista yemisebenzini yekucubungula imininingwane igcinwa

Ukubokopa Nekucubungula Imininingwane

  • Tonkhe tifomu tekubokopa imininingwane tifaka taziso temininingwane te-POPIA
  • Imininingwane yomuntfu ledingekayo kuphela ibokopelwa
  • Inhloso yemininingwane ngayinye ibhalwe
  • Imvumo itholakala lapho kudingeka (tithombe, ukuthengisa, ukwabelana nabanye bantfu)
  • Tifomu temvumo ticacile, ticondzene, futhi tingakhishwa
  • Amarekhodi emvumo agcinwa

Ukugcina Imininingwane Nokuphepha

  • Imininingwane yomuntfu igcinwe ngokuphepha (ibetwe lapho kufanele)
  • Ukulawula ukufinyelela kusebentisiwe (ukufinyelela okusekelwe egunini etinhlelweni)
  • Amarekhodi anyama agcinwe ezindaweni ezikhiywe, ezivikelekile
  • Amabheki ngokujwayelekile enziwa ngebheki
  • Tindlela zekuphepha zihlolwa futhi zintfulwa ngokujwayelekile
  • Basebenti baceceshwe ngekuphepha kwephasikhodi nokubona i-phishing
  • Uhlelo lwekuphendvula ekuphulweni kwemininingwane ludalelwe

Ukugcina Imininingwane Nokucekela Phansi

  • Umgomo wekugcina imininingwane udalelwe (uhambisana nemfuneko zelulwimi)
  • Izikhathi zekugcina zibhalwe kwimininingwane ngayinye
  • Ukuhlolwa ngokujwayelekile kwenziwa ukubonisa amarekhodi asebentile
  • Imikhambo yekucekela phansi ephephile isebentisiwe ngamarekhodi asebentile
  • Imisebenzini yekucekela phansi ibhalwe

Amalungelo Omuntfu Onemininingwane

  • Imikhambo idalelwe ukulawula ticelo tekufinyelela
  • Imikhambo idalelwe ukulawula ticelo tekulungiswa
  • Imikhambo idalelwe ukulawula ticelo tekususwa
  • Ticelo tiphendvulwa esikhatsinini se-POPIA
  • Amarekhodi agcinwa ato tonkhe ticelo nemiphendvulo
  • Tindlela letilula tinikezwa labacubungulwe imininingwane ukulungisa imininingwane yabo

Ukwabelana Nabanye Bantfu

  • Tonkhe tinhlelo zekwabelana nabanye bantfu zibhalwe
  • Tivumelwano tekucubungula imininingwane zikhona labanikeli besofthiwe
  • Abanye bantfu bahlolwe ekulandzelweni kwe-POPIA
  • Imvumo itholakala ekwabelaneni okungadingekile nabanye bantfu
  • Ukuhlolwa ngokujwayelekile kwetinhlelo zekwabelana nabanye bantfu kwenziwa

Ukwazisa Ngekuphulwa

  • Uhlelo lwekuphendvula ekuphulweni kwemininingwane ludalelwe
  • Ithimba lekuphendvula ekuphulweni libekwe
  • Basebenti baceceshwe ekuboneni nasekubikeni ukuphulwa
  • Imininingwane yekuxhumana neMlawuli WeMininingwane igcinwa
  • Amatheemplate ekwazisa ngekuphulwa alungisiwe
  • Imikhambo ilekiwe ngekuhlola ukucekelwa phansi

Amadokumenti Nekuvuleleka

  • Umgomo wekuphepha usikhulumisiwe kuwebhusayithi yetikolo
  • Taziso temininingwane tinikezwa lapho nibokopa imininingwane
  • Imininingwane ye-POPIA ifakwe emaphakethini ekwamukelwa
  • Bazali batshelwa ngekucubungula imininingwane emihlanganweni
  • Tonkhe imigomo nemikhambo zibhalwe
  • Imisebenzini yekulandzela ibhalwe futhi ifakwe efayelini

Isofthiwe Netekhnoloji

  • Insita yekulawula tikolo ihlolwe ekulandzelweni kwe-POPIA
  • Tivumelwano tekucubungula imininingwane zikhona labanikeli besofthiwe
  • Tinombolo zekuphepha zesofthiwe zihlolwe futhi zivulwe
  • Ukulawula ukufinyelela kuhlelwe ngendlela lefanele
  • Amarekhodi okuhlola avulwe futhi abukwe
  • Amandla ekuthumela imininingwane alekiwe

Ukubala:

  • 0–10 tintfo tihloliwe: Tingcebo letibalulekile tekulandzela—umsebenti wangokusheshayo udingeka
  • 11–20 tintfo tihloliwe: Tingcebo letibalulekile—umsebenti lophambili udingeka
  • 21–30 tintfo tihloliwe: Ukulandzela okuhle—qhubeka nekuntfula
  • 31+ tintfo tihloliwe: Ukulandzela okunamandla—gcina futhi hlola ngokujwayelekile

Indlela Lenhle

Buka ukulandzela i-POPIA njengemfanelo lephambili bese uabela isikhathi nebasebenti kuyo. Nikeza ukucecesha kwe-POPIA kweminyaka yonke kubasebenti bonkhe futhi uyifake ekungeneni. Gcina amarekhodi emisebenzini yekucubungula imininingwane, imvumo, neticelo tekufinyelela. Yenta ukuhlolwa kwekulandzela minyaka yonke futhi hlola imigomo nemikhambo minyaka yonke. Khetsa isofthiwe lelandzelana ne-POPIA, sebenzisa ukubetwa nokulawula ukufinyelela, bese uphendvula ngokusheshayo ticelo talabacubungulwe imininingwane. Xhumana nabaelisi belulwimi noma abaelisi be-POPIA ngemibuzo letingacocekile.

Ukulandzelana ne-POPIA etikolweni kuyimfuneko yelulwimi enemiphumela lebalulekile ekungalandzelini. Baphatsi, abaphatsi betikolo, namalungu e-SGB kufanele baqiniseke kutsi itikolo tabo ticubungula imininingwane yomuntfu ngendlela lelawulwe ngumthetho nangokuphepha. Ukulandzela kudinga umsebenti oqhubekayo—imigomo, ukucecesha basebenti, tindlela zekuphepha, nokulawula ticelo tekufinyelela—kodvwa kuvikela imininingwane yabafundi nebazali, yakha uthemba, futhi igwema intela.

Kweplatformi leyingodwa lesita tikolwa taseNingizimu Afrika ukuhlala tilandzelana ne-DBE, kulawula imininingwane yabafundi ngokuphepha, nokulawula amakhadi ekubika nekubokopa imali endaweni leyingodwa, bona Fundisa.


Imibuzo Levame Ukubuzwa

Ingabe tikolwa tidinga ukubhalisa neMlawuli WeMininingwane?

Yebo. Tikolwa kufanele tibeke Umphatsi WeMininingwane (ngokujwayelekile umphatsi) bese tibhalisa Umphatsi WeMininingwane neMlawuli WeMininingwane. Ukubhalisa akukhokhwa futhi kungenziwa ku-intanethi ngewebhusayithi yeMlawuli WeMininingwane. Umphatsi WeMininingwane unebopha ekulandzelweni kwe-POPIA futhi uyindawo yekuxhumana ngetindaba ze-POPIA.

Ingabe tikolwa tingabelana imininingwane yemfundi netikolwa letinye noma emhlanganweni?

Tikolwa tingabelana imininingwane yemfundi ezimweni leticondzene:

  • Kudingeka ngumthetho: Ukwabelana nemihlelo yezemfundo yesifundazwe, i-SAPS (ngemathandzeko ekuphepheni), noma abaphatsi labanye lapho kudingeka ngumthetho
  • Ngemvumo: Ukwabelana nabanye bantfu lapho bazali bane imvumo lecacile
  • Ngenhloso lefanele: Ukwabelana imininingwane ledingekayo ekuphepheni kwemfundi, ngenhloso yezemfundo, noma ezinye inhloso lefanele

Tikolwa kufanele tiqiniseke isisekelo selulwimi sekwabelana bese tithola imvumo lapho kudingeka. Noma yikuphi ukwabelana kufanele kubhalwe, futhi tivumelwano tekucubungula imininingwane kufanele zibe khona nabanye bantfu.

Kwentekani uma itikolo lithola ukuphulwa kwemininingwane?

Uma itikolo lithola ukuphulwa kwemininingwane:

  1. Thiba ukuphulwa ngokusheshayo ukuvimbela ukufinyelela okunye okungavunyelwanga
  2. Hlola ukuphulwa ukunquma kutsi yini imininingwane ephulwe nalabaningi labacubungulwe imininingwane
  3. Tshela UmLawuli WeMininingwane ngemahora langu-72 (noma ngokusheshayo njengoba kungenzeka)
  4. Tshela labacubungulwe imininingwane ngaphandle kokulibala, chaza lokwentekile nalokufanele benze
  5. Phenya ukuphulwa ukubonisa izimpande
  6. Lungisa ngokubhekana nezingozi zekuphepha nasekusebentiseni tivikelo letephakelako
  7. Hlola futhi ntfula tindlela zekuphepha ukuvimbela ukuphulwa lokulandzelako

Tikolwa kufanele tibe nehlelo lekuphendvula ekuphulweni kwemininingwane ukuqinisekisa kutsi tingaphendvula ngokusheshayo nangokulandzela.

Tikolwa kufanele zigcine amarekhodi abafundi isikhathi esingakanani?

Imfuneko yekugcina ihluka ngenhlobo lwerekhodi:

  • Amarekhodi ezemfundo: Gcina unomphela (kudingeka ngemihlelo yezemfundo yesifundazwe)
  • Tifomu tekwamukelwa: Gcina isikhathi sokubhalisa kufaka iminyaka lesihlanu
  • Amarekhodi ekubekhona: Gcina iminyaka lesihlanu emva kokushiya kwemfundi
  • Amarekhodi ekulawulwa: Gcina iminyaka lesihlanu emva kokushiya kwemfundi (noma ngokomgomo wesifundazwe)
  • Amarekhodi ezempilo: Gcina isikhathi sokubhalisa kufaka iminyaka lesiphohlongo

Imfuneko leticondzene zekugcina zingahluka ngesifundazwe—hlola imigomo yelihlelo lezemfundo lesifundazwe sakho ngezifuneko leticondzene. Tikolwa kufanele ticekele phansi amarekhodi ngokuphepha lapho izikhathi zekugcina ziphela.

Ingabe bazali bangacela ukususwa kwamarekhodi ezemfundo ebantfwaneni babo?

Ngokujwayelekile, cha. Amarekhodi ezemfundo kufanele agcinwe unomphela njengoba kudingeka ngemihlelo yezemfundo yesifundazwe ne-SASA. Kodvwa, bazali bangacela ukususwa kweminye imininingwane (njengoba, tithombe letisetshenziselwa ekuthengiseni, imininingwane yekuxhumana emva kokushiya kwemfundi) ngaphansi kwemfuneko yekugcina. Tikolwa kufanele tichaze imfuneko yekugcina kubazali futhi tisebentisane nabo ukubhekana nematandzeko ngenkathi zigcina ukulandzela imfanelo zelulwimi.


Ibhalwe ngu

Fundisa Team