Buyela kuBhulogi

Indlela Yokuphoqisa Umqashi eNingizimu Afrika: Izinyathelo Zomthetho 2026

Indlu Team 3 imizuzu kufundza
Indlela Yokuphoqisa Umqashi eNingizimu Afrika: Izinyathelo Zomthetho 2026

Ukuphoqisa umqashi eNingizimu Afrika kungenye yezimo ezicindezelekayo umniniwe angabhekana nazo. Noma umqashi wakho uyeke ukukhokha ukuqasha, ephula ilayisi, noma enqaba ukuphuma ngemva kokuphela kwelayisi, into eyodwa icacile: ukuphoqisa ngokuzithandela akuyona ngokomthetho.

Awukwazi ukushintsha okhiye. Awukwazi ukusika ugesi. Awukwazi ukususa impahla yomqashi. Ukwenza noma yini yalezi — noma uzinzwa unengqikithi kangaka — kungakubeka emacala obugebengu nasezicaleni zomphakathi.

Lomhlahlandlela ukuhamba naye ngezinyathelo inqubo yomthetho yokuphoqisa eNingizimu Afrika.

Kungani Ukuphoqisa Ngokuzithandela Kungemthetho

UMthetho Wokuvimbela Ukuphoqwa Okungemthethweni NokuHlala Kungemthetho (PIE Act, Umthetho 19 wango-1998) wenza iphutha lobugebengu ukuphoqisa noma ubani ngaphandle kwemiyalelo yekhotho. Lokhu kusebenza noma ngabe umuntu ungumqashi, umqashi ongezansi, noma umhlali ongemthethweni. Izinhlawulo zokuphoqisa okungemthethweni zihlanganisa inhlawulo, ukuboshwa kuze kube yiminyaka emibili, izimangalo zomphakathi. I-PIE Act ikhona ukuvimbela ukungabi nakhaya nokuqinisekisa ukuthi ukuphoqisa kwenziwa ngokulandela inqubo.

Izizathu Zokuphoqisa

Ngaphambi kokuqala inqubo, qiniseka ukuthi unezizathu eziqondile: ukungakhokhi ukuqasha — umqashi ukhokha emuva futhi wehlulekile ukulungisa igebe ngemva kwesaziso esibhaliwe; ukuphula ilayisi — umqashi ephule umugomo obalulekile; ukuphela kwelayisi — ilayisi yesikhathi esinqunyiwe iphelile futhi umqashi enqaba ukuphuma; ukukhansela ngaphansi kwe-CPA. Uma umqashi usekilayisini lenyanga kuya enyanga, kufanele unikeze isaziso esibhaliwe senyanga eyodwa (ngosuku lokuqala wenyanga).

Inqubo Yomthetho Ngezinyathelo

Isinyathelo 1: Thumela Isaziso Segebe Esibhaliwe

Ngaphambi kokuthi ungafake isicelo sekhotho, kufanele unikeze umqashi isaziso esibhaliwe sokulungisa igebe. Isaziso kufanele sibe sibhaliwe, sichaze igebe ngokucacile (isb. “ukuqasha kukaJanuwari 2026 obungu-R8,500 abusakhokhwanga”), unikeze isikhathi sokulungisa — ngokuvamile izinsuku zomsebenzi ezingu-20 ngamalayisi alawulwa yi-CPA, sisho ukuthi ukwehluleka kuzodala ukukhanselwa nezinqubo zomthetho. Gcina ubufakazi bokulethwa.

Isinyathelo 2: Khansela Ilayisi

Uma umqashi ehluleka ukulungisa igebe ngaphakathi kwesikhathi sesaziso, ungakhansela ilayisi. Thumela isaziso sokukhansela esibhaliwe.

Isinyathelo 3: Zama Ukulamula (Okukhethwa Kodwa Kuyanuswa)

Ngaphambi kokuka ekhotho, cabanga ukulamula nge-Rental Housing Tribunal. Umhlahlandlela wethu wokuba umniniwe. Inqubo ye-Tribunal iyamahhala, isheshayo, iyaphoqisa.

Isinyathelo 4: Faka Isicelo Sekhotho

Uma umqashi esaqhubeka enqaba ukuphuma, kufanele ufake isicelo eKhothweni LikaMagistrata (noma eKhothweni Ephakeme) somyalelo wokuphoqisa ngaphansi kwe-PIE Act. Isicelo sakho kufanele sihlanganise ilayisi, isaziso segebe nobufakazi, isaziso sokukhansela, isifungo, imininingwane yabahlali (izingane, abadala, abakhubazekile).

Isinyathelo 5: Bamba Ucini Lwekhotho

Ikhotho lizobheka ukuthi isaziso sanikezwa yini, ukuphoqisa kufanele futhi kulungile yini, amalungelo abahlali. Uma likwenelisekile, lizokhipha umyalelo wokuphoqisa.

Isinyathelo 6: Ukuphoqisa Ngumphathi Wekhotho

Uma umqashi engaphumi ngosuku okuphiwe, umphathi wekhotho uzophoqisa. Ungalokothi uthathe izinto ezandleni zakho.

Ukuphoqisa Kudla Isikhathi Esingakanani?

Isikhathi sesaziso segebe 7-20 izinsuku zomsebenzi; ukulamula amaviki ama-2-6; isicelo sekhotho kuya ecinini amaviki ama-4-12; umyalelo kuya ekuphoqweni amaviki ama-2-4. Sekukonke, ukuphoqisa okuqondile kuvame ukuthatha izinyanga ezi-3-6.

Ukuphoqisa Kubiza Malini?

Izindleko ezivamile: imali yemantji R8,000-R25,000, imali yekhotho R500-R2,000, imali yomphathi R2,000-R5,000, ukuqasha olahlekile izinyanga ezi-3-6. Kusakhiwo esiqashisa nge-R10,000/nyanga, ukuphoqisa okunezingxabano kungabiza R50,000-R80,000. Ukuhlola abaqashi kubalulekile — izindleko zomqashi omubi.

Ukuthi Uma Umqashi Eyeka Ukukhokha Kodwa Engaphumi

(1) Xhumana nomqashi masinyane (2) Thumela isaziso segebe ngosuku lokuqala (3) Bhala konke phansi (4) Ungamukeli inkokhelo eyingxenye ngemva kokukhansela (5) Faka isicelo sekhotho ngokusheshayo (6) Faka isikhalazo se-Tribunal ndawonye.

Ukulamula Okunye

I-Rental Housing Tribunal inikeza ukuxazulula ukuphikisana kwamahhala — uhlelo lwenkokhelo, umyalelo wokuphuma, inkompense.

Ukuthi Ukuhlola Kunciphisa Ubungoti

Ukuhlola abaqashi ngokugcwele kunciphisa amathuba okungakhokhi nokuphula: ukuhlola kwekhredithi, ukuqinisekisa umsebenzi, ukuhlola ukukwazi ukukhokha (umthetho wama-30%), izinkomba zabaniniwe. Umhlahlandlela wethu wokuhlola nge-AI.

Imibuzo Evame Ukubuzwa

Ingabe ngiyaphoqisa umqashi okhokhayo kodwa ephula eminye imigomo? Yebo, uma igebe libalulekile. Kuthiwani uma umqashi unezingane? Ikhotho libheka izidingo eziphambili zezingane; ukuphoqisa akuyona into engenakho. Ingabe i-body corporate ingaphoqisa? Cha ngqo; ingathatha isinyathelo ngokumniniwe. Ingabe awukwazi ukuphoqisa ebusika? Cha; akukho ukuvinjelwa. Ingabe ngiyakwazi ukucela ukuqasha olahlekile? Yebo; ungalandela isimangalo somphakathi, kodwa ukubuyisela imali kungaba nzima.


Ukuphoqisa umqashi eNingizimu Afrika kungabiza u-R50,000 noma ngaphezulu futhi kuthathe izinyanga ezintathu kuya eziyisithupha. Indlela engcono ukugwema ukuphoqisa ukuhlola abaqashi ngokugcwele ngaphambi kokuthi bangene. Bona ukuthi ukuhlola abaqashi nokuphatha amalayisi kunciphisa ubungoti bokuphoqisa.


Ibhalwe ngu

Indlu Team