Buyela kuBhulogi

Imithetho Yesiqweqwe Sokuqasha eNingizimu Afrika 2026: Umhlahlandlela Ophelele Womniniwe

Indlu Team 3 imizuzu kufundza
Imithetho Yesiqweqwe Sokuqasha eNingizimu Afrika 2026: Umhlahlandlela Ophelele Womniniwe

Imithetho yesiqweqwe sokuqasha eNingizimu Afrika ingenye yezinto ezingaqondakali kakhulu ukuba umniniwe. Uma uwenza iphutha ungabhekana nesikhalazo se-Rental Housing Tribunal, izinhlawulo zezezimali, noma umqashi owaziyo umthetho kangcono wena.

Lomhlahlandlela uhlanganisa konke okudingayo ngemithetho yesiqweqwe eNingizimu Afrika — kusukela ekuthi ungabiza malini kuya ekuthi ubuyise kanjani nokuthi nini imali.

Imithetho Yesiqweqwe: Umbniniwe Angabiza Malini?

Akukho mkhawulo womthetho wesiqweqwe sokuqasha eNingizimu Afrika. I-Rental Housing Act (Umthetho 50 wango-1999) ayichazi inani eliphezulu. Empraktiki, abaniniwe abaningi babiza phakathi kwenyanga eyodwa nezinhlanu zokuqasha njengesiqweqwe.

Kodwa ukubiza isiqweqwe esingaphezulu kakhulu kungavimbela abaqashi abahle futhi kungaphikiswa njengento engafanele. Isiko lemakethe: inyanga eyodwa yokuqasha — kuyisiko amalayisi ajwayelekile; izinyanga ezimbili — kuvame izakhiwo ezinempahla, amalayisi anezilwane noma ukuqasha okunobungoti; akukho siqweqwe — kuvamile kancane. Okubalulekile ukuchaza inani lesiqweqwe elayisini lakho esibhaliwe.

Isidingo Se-akhawunti Enenzalo

Lapha abaniniwe abaningi bephahleka. Isigaba 5(3)(g) se-Rental Housing Act sidinga ukuthi: umniniwe kufanele atshale isiqweqwe somqashi ku-akhawunti enenzalo nesikhungo sezezimali futhi akhokhele umqashi inzalo ngezinga le-akhawunti leyo. Lokhu akukhetho. Kusebenza kuyo yonke ilayisi yokuhlala eNingizimu Afrika.

Amabhange Anikeza Ama-akhawunti Yethemba Yesiqweqwe

Amabhange amakhulu aseNingizimu Afrika anikeza ama-akhawunti okugcina noma ethemba: FNB, Standard Bank, Absa, Nedbank, Capitec. I-akhawunti kufanele ibe egameni lomniniwe (noma umeli wakhe), kodwa inzalo eyenziwe ingeyomqashi. Abanye abaniniwe bavula i-akhawunti eyodwa umqashi ngamunye; abanye basebenzisa i-akhawunti yethemba eyodwa bese balandelela ngaphakathi.

Indlela Yokubala Nokukhokha Inzalo Yesiqweqwe

Ekupheleni kwelayisi, uyisikweletu umqashi: (1) Inani lesiqweqwe sokuqala (2) Minus noma yini okuncishwayo oku semthethweni (3) Plus inzalo eqoqwe ngezinga le-akhawunti. Isibonelo: umqashi wakhokha u-R10,000 wesiqweqwe, i-akhawunti yenze 5.5% ngonyaka ilayisi lezi-12. Uyisikweletu cishe u-R550 inzalo — ngaphezulu kwanoma yini isiqweqwe esisele ngemva kokuncisha. Ithip: Gcina irekhodi lamastatement ebhange ukhombisa isiqweqwe nenzalo.

Ukubuyisa Isiqweqwe: Izikhathi Nenqubo

I-Rental Housing Act idinga ukuthi abaniniwe babuyise isiqweqwe (plus inzalo, minus okuncishwayo oku semthethweni) phakathi nezinsuku ezi-14 zokuphela kwelayisi — uma kwenziwe ukuhlola ndawonye. Uma kungekho ukuhlola, isiqweqwe kufanele sibuyiselwe phakathi nezinsuku ezi-21.

Isidingo Sokuhlola Ndawonye

Ngaphambi kokuncisha noma yini esiqweqweni, kufanele wenze ukuhlola ndawonye nomqashi: (1) Yihlele — ngokuhle ngosuku lokugcina kwelayisi noma usuku umqashi aphuma (2) Hamba nesakhiwo ndawonye — qhathanisa isimo samanje nombiko wokuhlola kokungena (3) Bhala konke phansi — thatha izithombe, phawula ukulimala, zombili izinhlangothi zisayine umbiko wokuhlola (4) Vumelana ngokuncisha — noma okungenani rekhoda okucabanga inhlangothi ngayinye okufanele. Ngaphandle kokuhlola ndawonye, ukuncisha esiqweqweni kuba nobungoti bomthetho. Umhlahlandlela wethu wokuphoqisa.

Okungancishwa Esiqweqweni

Okuncishwayo oku semthethweni: ukulimala ngaphezu kokuguga okujwayelekile — ifasitela eliphukile, izimbobo ezindongeni, amakhaphethi anebala; ukuqasha okungakhokhiwe; izindleko zamanzi/ogesi umqashi wayezibhekelela; izindleko zokuhlanza uma isakhiwo sishiywe sesimo esibi kakhulu kunasokunikezwa. Awukwazi ukuncisha: ukuguga okujwayelekile, ukulimala okwakhona kwakuphawulwe kokungena, ukuthuthukisa ngemva kokuthi umqashi ahambe.

Amaphutha Abaniniwe Abawenza

(1) Ukungasebenzisi i-akhawunti enenzalo (2) Ukungayisi ukuhlola kokungena (3) Ukuncisha ukuguga okujwayelekile (4) Ukephula isikhathi sokubuyisa (5) Ukunganikezi umbiko ochazayo lapho uncisha.

Indlela I-Indlu Esiza Ngayo Ukuthobela

I-Indlu ilandelela isiqweqwe ngezakhiwo eziningi: irekhoda inani lesiqweqwe ngezinsuku, ibala inzalo ngokuzenzakalelayo, ithumela izikhumbuzi zokuhlola ndawonye, ikhiqiza amastatement esiqweqwe abaqashi.

Imibuzo Evame Ukubuzwa

Ingabe umniniwe angasebenzisa isiqweqwe njenge nyanga yokuqasha yokugcina? Hhayi ngokuzithandela. Isiqweqwe siyisiqinisekiso — asiyona indlela yokuqasha. Uma zombili izinhlangothi zivumelana ebhaliwe, kungasebenza. Kuthiwani uma umniniwe engabuyisi isiqweqwe? Umqashi angafaka isikhalazo ne-Rental Housing Tribunal. Ingabe umniniwe kufanele afakaze ukulimala? Yebo. Umthwalo wobufakazi use mniniwe. Ingabe umniniwe angakhuphuka isiqweqwe phakathi kwelayisi? Kuphela uma ilayisi liqukethe imigomo evumela (ngokuvamile ehlanganisa nokukhuphuka konyaka). Kuthiwani uma umqashi enqaba ukuba yingxenye yokuhlola ndawonye? Mema ebhaliwe; uma engaphenduli, qhubeka nokuhlola ubhale konke ugcine ubufakazi.


Lungisa imithetho yesiqweqwe eNingizimu Afrika kusukela usuku lokuqala. Landelela isiqweqwe, inzalo nezikhathi zokubuyisa endaweni eyodwa nge-Indlu.


Ibhalwe ngu

Indlu Team