Tinhlobo Tetinkontileka Tekwakha eNingizimu Afrika | JBCC, NEC, GCC, FIDIC
Kusebentisa luhlobo lolungakalungi lwenkontileka yekwakha eNingizimu Afrika kungenta tender yakho ingamukelwa, tinkhokhelo tibambezeleke, noma kushiye wena uphetse bungoti lobungakahloselwa kutsi bube kuwe. Baklayenti bemkhakha wahulumende bavame kufuna GCC noma NEC; kwakha kwangasese kusetjentiswa JBCC. Kungahambelani kahle kuletsa timphikiswano, kucindzeteleka kwe-cash flow, kanye nebungoti bekungalandzeli umtsetfo.
Kunetinhlelo letine letinkhulu letibusa emakethe: JBCC (Joint Building Contracts Committee) yemsebenti wekakhiwa kwangasese, NEC (New Engineering Contract) yengalasizinda yamhulumende nebunjiniyela, GCC (General Conditions of Contract) yemaphrojekthi emitamo yahulumende, kanye ne-FIDIC yemisebenti yemazwe ngemazwe. Ngasinye siphatsa payment certificate, tintjintjo, nekwehlukaniswa kwebungoti ngendlela lehlukene. Lomhlahlandlela uchaza luhlobo ngalunye lwenkontileka yekwakha eNingizimu Afrika, kutsi lusetjentiswe nini, nekutsi luphathwe njani kahle.
Sibukometi seSimo seTinkontileka Tekwakha eNingizimu Afrika
Simo setinkontileka tekwakha eNingizimu Afrika sakhiwa timfuno temkhakha, kukhetsa kwebaklayenti, nemitsetfo yekulawula. Kucacela lesimo kukusita kutsi ukhetse inkontileka lefanele futsi uyiphatse kahle.
Sabelo seMakethe ngeLuhlobo lweNkontileka
- JBCC — Ibusisa kwakha kwangasese, kulinganiselwa ku-60–70% wemakethe yekwakha kwangasese
- NEC — Iyakhula masinyane emkhakheni wahulumende, ikakhulukati engalasizindza nebunjiniyela, kulinganiselwa ku-20–30% wetinkontileka tahulumende
- GCC — Isengumgomo lovamile kumaphrojekthi emitamo yahulumende, kulinganiselwa ku-40–50% wetinkontileka tahulumende
- FIDIC — Isetjentiswa kakhulu kumaphrojekthi emhlaba wonkhe nasemisebentini lengena emingceleni, inesabelo lesincane semakethe
Kutsandvwa ngeMikhakha
- Kwakha kwangasese — JBCC ngumgomo lovamile
- Ingalasizindza yamhulumende — NEC noma GCC kuya ngebaklayenti
- Emitamo yahulumende — GCC ivame kufunwa
- Parastatal nemasipala lamakhulu — Avame kufuna NEC
- Emaphrojekthi emhlaba wonkhe — FIDIC ivamile
Umthelela weMitsetfo
- Imitsetfo ye-CIDB — Emaphrojekthi lamanyenti ahulumende adzinga GCC noma NEC
- Tiyalo tebaklayenti — Baklayenti bahulumende bavame kusho luhlobo lwenkontileka emadokhumentini e-tender
- Emazinga emboni — JBCC, NEC, GCC ne-FIDIC onkhe ayamukeleka njengemazinga emboni
JBCC: Umgomo weMkhakha Wangasese
I-Joint Building Contracts Committee (JBCC) suite yilifomu lenkontileka lelisetjentiswa kakhulu emkhakheni wangasese eNingizimu Afrika. Yakhelwe ikakhulukati imisebenti yekwakha — yekuhlala, yetebhizinisi, neyetimboni — futsi iyatsandvwa ngabatfutfukisi bemhlaba, baklayenti bangasese, kanye nebacontractor labasebenta emaphrojekthini angasese.
Tinhlelo teNkontileka te-JBCC
I-suite ye-JBCC ifaka emafomu etinkontileka lehlukene:
Principal Building Agreement (PBA) — Lena yinkontileka lenkhulu yemisebenti yekwakha, ivame kusetjentiswa kumaphrojekthi langetulu kwa-R500,000. Ifaka timiso te:
- Tintjintjo ne-variation order
- Kwengetwa kwesikhatsi
- Payment certificate ne-interim payment
- Practical completion ne-defects liability
- Kusombulula timphikiswano (adjudication ne-arbitration)
Minor Works Agreement — Inkontileka leyenziwe lula yemaphrojekthi lamancane langaphansi kwa-R500,000. Inezinchubo letimfisha netimfuno letingasindi kakhulu, futsi ifanele:
- Emaphrojekthi lamancane ekwakha emakhaya
- Kulungiswa lokuncane
- Small commercial fit-outs
- Emaphrojekthi lapho bulukhuni be-PBA bugcwele bungadingeki khona
Nominated Subcontract Agreement — Yekuphatsa nominated subcontractor kumaphrojekthi e-JBCC. Nominated subcontractor bakhetfwa ngulomklayenti noma principal agent, bese main contractor aphatsa umsebenti wabo.
Selected Subcontract Agreement — Yekuphatsa selected subcontractor (subcontractor labakhetfwa ngulocontractor kepha bavunywa ngulomklayenti).
Lapho i-JBCC Isetjentiswa Khona
I-JBCC isetjentiswa kakhulu ku:
- Kutfutfukiswa kwekuhlala kwangasese — Emakhaya, complex, estates
- Emaphrojekthi etakhiwo letebhizinisi — Emahhovisi, tindzawo tekutsenga, ema-warehouse
- Kwakha kwetimboni — Emafektri, ema-warehouse, tintfo tetimboni
- Emaphrojekthi e-property development — Emaphrojekthi lagcwele kusukela ku-feasibility kuya ku-handover
- Ingalasizindza yangasese — Lapho kungafunwa indlela lenye
Inchubo yeTinkhokhelo ye-JBCC
I-JBCC isebentisa inchubo yendabuko ye-interim payment certificate:
- Kuhlolwa kwenyanga nenyanga — Contractor ufaka simangalo sanyanga nenyanga semsebenti lophelile
- Kuhlolwa yi-Principal Agent — Principal Agent (architect noma quantity surveyor) uhlola umsebenti bese ukhipha Interim Payment Certificate (IPC)
- Lokusekule certificate — IPC ifaka umsebenti lophelile, tintfo letisesizeni, kuncishiswa kwe-retention (kuvame 5–10%), tinkhokhelo letendlulile, nenani lekumele likhokhwe
- Inkhokhelo — Umklayenti ukhokha emalangeni la-14–21 ngemva kwekukhishwa kwe-certificate
- Final certificate — Ngemva kwe-practical completion, kukhishwa Final Payment Certificate
Timphawu letisemcoka:
- Ti-certificate tikhishwa inyanga nenyanga
- Retention iyakhululwa ngezigaba (hhafu ku-practical completion, hhafu yekugcina ekupheleni kwe-defects liability period)
- Tintjintjo tifakwa kuma-certificate uma tivunyiwe
- Imibandzela yenkhokhelo: emalanga la-14–21 kusukela ngelilanga le-certificate
Ngemininingwane lejulile nge-JBCC payment certificate, buka umhlahlandlela wetfu JBCC payment certificate guide.
Kwehlukaniswa kweBungoti ku-JBCC
I-JBCC ilandzela indlela yendabuko yekwehlukanisa bungoti:
- Bungoti be-contractor: Ikhwalithi yemsebenti, tintfo, kubambezeleka kwesikhatsi (ngaphandle uma kuvumelekile), kudlula kubhadzeti
- Bungoti bemklayenti: Emaphutsa e-design (uma design iletwe ngumklayenti), force majeure, simo semhlabatsi (uma singakadalulwa)
- Bungoti lobabelwana ngabo: Tintjintjo, kubambezeleka lokubangelwa ngumklayenti noma i-agent
I-JBCC inebhalansi letsite, kepha ingaphendvuka ibe nengcikitsi yemphikiswano uma kuvuka timphikiswano, ngobe kwehlukaniswa kwebungoti kuvame kuhunyushwa ngekuqinile.
Kusombulula Timphikiswano ku-JBCC
I-JBCC isebentisa inchubo yendabuko yekusombulula timphikiswano:
- Sincumo se-Principal Agent — Sincumo sekucala sinikwa principal agent
- Adjudication — Timphikiswano tingahanjiswa ku-adjudication
- Arbitration — Kusombulula kwekugcina nge-arbitration
- Litigation — Kungachubeka etinkantolo uma arbitration ingaphumeleli
Lendlela ingahamba kancane futsi ibe nekulwisana, timphikiswano tivame kukhuphukela ku-arbitration noma litigation.
NEC: Umgomo weMkhakha Wahulumende neBunjiniyela
I-suite ye-New Engineering Contract (NEC) seyandze kakhulu emkhakheni wahulumende eNingizimu Afrika nasemaphrojekthini ebunjiniyela. Yacala e-UK, kantsi i-NEC4 seyemukelwe ngema-parastatal nemetro lamakhulu aseNingizimu Afrika ngekusebenta kwengalasizindza nebunjiniyela.
Tinhlelo teNkontileka te-NEC
I-suite ye-NEC ifaka emafomu etinkontileka lehlukene:
NEC4 Engineering and Construction Contract (ECC) — Lena yinkontileka lenkhulu yebunjiniyela nekwakha. Inika options letinyenti:
- Option A: Priced contract lene-activity schedule
- Option B: Priced contract lene-bill of quantities
- Option C: Target contract lene-activity schedule
- Option D: Target contract lene-bill of quantities
- Option E: Cost reimbursable contract
- Option F: Management contract
NEC4 Professional Services Contract (PSC) — Yebachwepheshe netinsita te-professional.
NEC4 Term Service Contract — Yekugcinwa kwemisebenti netinkontileka tetinsita letichubekako.
Lapho i-NEC Isetjentiswa Khona
I-NEC isetjentiswa kakhulu ku:
- Emaphrojekthi emigwaco ye-SANRAL — Kwakhiwa nekulungiswa kwemigwaco yavelonkhe neyesifundza
- Ingalasizindza yemandla ye-Eskom — Emaphrojekthi ekukhiqiza, kudlulisa, nekusabalalisa emandla
- Emaphrojekthi esitimela netichweba e-Transnet — Ingalasizindza yesitimela, tintfo tetichweba, ingalasizindza ye-logistics
- Emaphrojekthi engalasizindza yemetro — City of Cape Town, City of Johannesburg, neminye imetro
- Ingalasizindza yemanzi — Rand Water, boMasipala, kuhlantwa nekusabalalisa emanti
- Emaphrojekthi ebunjiniyela — Emaphrojekthi ladzinga kubambisana ne-early warning system
Inchubo yeTinkhokhelo ye-NEC
I-NEC isebentisa inchubo yenkhokhelo lencike ku-activity noma target cost, kuye nge-option lekhetsiwe:
- Kuphela kwe-activity — Contractor uphetsa activities (noma afinyelele target cost milestones)
- Kuhlolwa yi-Project Manager — Project Manager uhlola umsebenti lophelile
- Payment certificate — Project Manager ukhipha payment certificate (kuvame njalo emavikini lamabili)
- Lokusekule certificate — Ifaka inani lama-activity laphelile, target cost percentage (uma kuyi-Option C/D), retention (uma ikhona), tinkhokhelo letendlulile, nenani lekumele likhokhwe
- Inkhokhelo — Umklayenti ukhokha ngaphakathi kwesikhatsi lesibekwe enkontilekeni
- Final account — Final account ilungiswa ngemva kwe-completion
Timphawu letisemcoka:
- Imijikeleto yetinkhokhelo ivama kuba msinyane (kuvame emavikini lamabili)
- Inkhokhelo incike ku-activity noma target cost
- Early warning system isita kuvimbela timphikiswano tetinkhokhelo
- Indlela yekubambisana yehlisa kubambezeleka
Kwehlukaniswa kweBungoti ku-NEC
I-NEC isebentisa indlela yekubambisana ekwehlukaniseni bungoti:
- Early warning system — Lomabili emacembu kufanele atisane ngetinkinga letingavela
- Compensation events — Timo letichaziwe letibangela kulungiswa kwesikhatsi netindleko
- Bungoti lobabelwana ngabo — Kugcizelelwa kusombulula tinkinga ngekubambisana
- Kuvuleleka — Kukhuluma lokuvulekile nekwehlukaniswa kwebungoti
I-NEC yakhelwe kwehlisa timphikiswano nge-early warning nekusebenta ngekubambisana, noma kunjalo idzinga kuphatfwa kwenkontileka lokusebenta nsuku tonkhe.
Kusombulula Timphikiswano ku-NEC
I-NEC inenchubo lehlelekile yekusombulula timphikiswano:
- Early warning — Tinkinga tibonwa kusenesikhatsi nge-system yetexwayiso
- Sincumo se-Project Manager — Sincumo sekucala sinikwa project manager
- Adjudication — Timphikiswano titfunyelwa ku-adjudication (kushesha kunearbitration)
- Arbitration/Litigation — Kusombulula kwekugcina uma kudzingeka
I-early warning system ye-NEC isita kuvimbela timphikiswano, futsi adjudication ivame kushesha kunearbitration.
GCC: Umgomo waHulumende
I-General Conditions of Contract for Construction Works (GCC) ifunwa kumaphrojekthi lamanyenti emitamo yahulumende eNingizimu Afrika. Ishicilelwa yi-South African Institution of Civil Engineering (SAICE) futsi iyadingeka kumaphrojekthi lawela ngaphansi kwemitsetfo ye-CIDB.
Tinhlelo teNkontileka te-GCC
I-suite ye-GCC ifaka:
GCC 2015 — Inguqulo yamanje yemisebenti yekwakha, leshicilelwe yi-SAICE.
GCC for Engineering and Construction Works — Yemaprojekthi ebunjiniyela.
GCC for Small Works — Inguqulo lelungiswe lula yemaphrojekthi lamancane.
Lapho i-GCC Isetjentiswa Khona
I-GCC isetjentiswa kakhulu ku:
- Emaphrojekthi emitamo yahulumende welive — Emaphrojekthi entiwa yimitamo yahulumende welive
- Imisebenti yahulumende wesifundza — Emaphrojekthi ekwakha esifundzeni
- Emaphrojekthi boMasipala — Lapho kungasetjentiswa NEC, boMasipala labanyenti basebentisa GCC
- Kwakha kwamhulumende lokulawulwa yi-CIDB — Emaphrojekthi lawela ngaphansi kwemitsetfo ye-CIDB
- Emaphrojekthi e-measure-and-value — Emaphrojekthi lasebentisa kuphima nekwenanisa
Inchubo yeTinkhokhelo ye-GCC
I-GCC isebentisa inchubo yendabuko ye-measure-and-value:
- Kuphima kwenyanga nenyanga — Engineer uphima umsebenti lophelile ngenyanga
- Certificate ye-Engineer — Engineer ukhipha payment certificate yenyanga nenyanga
- Lokusekule certificate — Ifaka inani lemsebenti lophimiwe, tintfo letisesizeni, kuncishiswa kwe-retention (kuvame 5–10%), tinkhokhelo letendlulile, nenani lekumele likhokhwe
- Inkhokhelo — Umklayenti ukhokha emalangeni la-30 ngemva kwekukhishwa kwe-certificate
- Final certificate — Ngemva kwe-completion, kukhishwa Final Payment Certificate
Timphawu letisemcoka:
- Inchubo yekuphima lesemtsetfweni
- Ti-certificate tenyanga nenyanga
- Retention ikhishwa ngezigaba
- Imibandzela yenkhokhelo: emalanga la-30 (lendze kuneye-JBCC)
Kwehlukaniswa kweBungoti ku-GCC
I-GCC ilandzela indlela yendabuko lebeka bungoti lobukhulu ku-contractor:
- Bungoti be-contractor: Bungoti lobuningi bephrojekthi, kufaka simo semhlabatsi, kubambezeleka kwesimo selitulu, kudlula kwetindleko
- Bungoti bemklayenti: Buncane — ikakhulukati emaphutsa e-design ne-force majeure
- Inchubo yesemtsetfweni — Kuhunyushwa lokucinile kwemigomo yenkontileka
I-GCC ivame kubeka bungoti lobunyenti ku-contractor, lokungenta kube matima kubacontractor kepha kunika baklayenti siciniseko lesikhulu.
Kusombulula Timphikiswano ku-GCC
I-GCC isebentisa inchubo yesemtsetfweni yekusombulula timphikiswano:
- Sincumo se-Engineer — Sincumo sekucala sinikwa engineer
- Dispute Adjudication Board — DAB ingasetjentiswa ku-timphikiswano
- Arbitration — Kusombulula kwekugcina nge-arbitration
- Litigation — Kungachubeka etinkantolo
Inchubo ye-GCC isemtsetfweni futsi ingahamba kancane, timphikiswano tivame kudzinga arbitration.
FIDIC: Umgomo wemhlaba wonkhe
Tinkontileka te-FIDIC (Fédération Internationale des Ingénieurs-Conseils) tisetjentiswa kakhulu kumaphrojekthi emhlaba wonkhe nasemisebentini lengena emingceleni eNingizimu Afrika. Noma ingakabi yandze njenge-JBCC, NEC, noma GCC, i-FIDIC ibalulekile kubacontractor bemhlaba wonkhe nakumaphrojekthi lanezimali temhlaba wonkhe.
Tinhlelo teNkontileka te-FIDIC
I-suite ye-FIDIC ifaka:
FIDIC Red Book — Conditions of Contract for Construction for Building and Engineering Works Designed by the Employer.
FIDIC Yellow Book — Conditions of Contract for Plant and Design-Build.
FIDIC Silver Book — Conditions of Contract for EPC/Turnkey Projects.
FIDIC Green Book — Short Form of Contract.
Lapho i-FIDIC Isetjentiswa Khona
I-FIDIC isetjentiswa kakhulu ku:
- Emaphrojekthi emhlaba wonkhe — Emaphrojekthi labanebacontractor bemhlaba wonkhe noma imali yaphandle
- Imisebenti lengena emingceleni — Emaphrojekthi lasabalale emaveni lamanyenti
- Imali yentfutfuko yemhlaba wonkhe — Emaphrojekthi latfola imali kumabhange entfutfuko emhlaba wonkhe
- Ingalasizindza lenkhulu — Lamanye emaphrojekthi engalasizindza lenkhulu akhetsa FIDIC
Inchubo yeTinkhokhelo ye-FIDIC
I-FIDIC isebentisa inchubo yendabuko ye-payment certificate lefana ne-GCC:
- Payment certificate yenyanga nenyanga lesekelwe emsebentini lophimiwe
- Engineer ukhipha ti-certificate
- Inkhokhelo ngaphakathi kwesikhatsi lesishiwo (kuvame emalanga la-56)
- Retention ivame kuba 5–10%
Kwehlukaniswa kweBungoti ku-FIDIC
Kwehlukaniswa kwebungoti ku-FIDIC kuyehluka ngefomu lenkontileka:
- Red Book — Kwehlukaniswa kwebungoti lokulinganiselwe
- Yellow Book — Bungoti lobuningi ku-contractor (design-build)
- Silver Book — Bungoti lobukhulu ku-contractor (EPC/turnkey)
Kusombulula Timphikiswano ku-FIDIC
I-FIDIC isebentisa Dispute Adjudication Boards (DABs) ne-arbitration:
- Sincumo se-Engineer — Sincumo sekucala sinikwa engineer
- DAB — Timphikiswano titfunyelwa ku-Dispute Adjudication Board
- Arbitration — Kusombulula kwekugcina nge-arbitration
Tinkontileka te-Subcontract
Tinkontileka te-subcontract tisetjentiswa uma main contractor atfola subcontractor. Luhlobo lwe-subcontract agreement luncike ekutseni subcontractor ukhetfwe njani.
Nominated Subcontractor
Nominated subcontractor bakhetfwa ngumklayenti noma principal agent. Main contractor uphatsa umsebenti wabo kepha unelulawulo lolulinganiselwe ekukhetseni.
Timphawu:
- Bakhetfwa ngumklayenti/principal agent
- Main contractor uphatsa umsebenti
- Umklayenti uvame kukhokha ngco noma nge-main contractor
- Main contractor unebopho lolulinganiselwe ekusebenteni kwe-nominated subcontractor
Kuvamile ku: Emaphrojekthi e-JBCC lapho umklayenti afuna bahlinzeki noma bochwepheshe labatsite.
Domestic Subcontractor
Domestic subcontractor bakhetfwa yi-main contractor. Main contractor unelulawulo lolugcwele ekukhetseni nasekuphatseni.
Timphawu:
- Bakhetfwa yi-main contractor
- Main contractor uphatsa umsebenti
- Main contractor ukhokha subcontractor
- Main contractor unebopho lolugcwele ekusebenteni kwe-subcontractor
Kuvamile ku: Tonkhe tinhlobo tetinkontileka lapho main contractor akhetsa subcontractor.
Emafomu e-Subcontract Agreement
Subcontract agreement ivame kulandzela ifomu le-main contract:
- JBCC Nominated/Selected Subcontract Agreement — Yemaphrojekthi e-JBCC
- NEC Subcontract — Yemaphrojekthi e-NEC
- GCC Subcontract — Yemaphrojekthi e-GCC
- FIDIC Subcontract — Yemaphrojekthi e-FIDIC
Lithebula LekuCatsanisa: Tinhlobo Tetinkontileka
| Sici | JBCC | NEC | GCC | FIDIC |
|---|---|---|---|---|
| Kusetjentiswa Lokukhulu | Umsebenti wekwakha wangasese | Bunjiniyela/ingalasizindza yamhulumende | Emaphrojekthi emitamo yahulumende | Emaphrojekthi emhlaba wonkhe |
| Sabelo seMakethe | 60–70% wangasese | 20–30% wahulumende | 40–50% wahulumende | Lincane (emaphrojekthi emhlaba wonkhe) |
| Kuvama kweTinkhokhelo | Ti-certificate tenyanga nenyanga | Emavikini lamabili (kuvame) | Ti-certificate tenyanga nenyanga | Ti-certificate tenyanga nenyanga |
| Imibandzela yeTinkhokhelo | Emalanga la-14–21 | Kuyehluka nge-option | Emalanga la-30 | Kuvame emalanga la-56 |
| Sisekelo seTinkhokhelo | Umsebenti lophelile (lump sum) | Activities/target cost | Measure and value | Measure and value |
| Retention | Kuvame 5–10% | Kuyehluka nge-option | Kuvame 5–10% | Kuvame 5–10% |
| Kwehlukaniswa kweBungoti | Kulinganisela kwendabuko | Kubambisana/kubelana | Contractor-heavy | Kuyehluka ngefomu |
| Kusombulula Timphikiswano | Adjudication → Arbitration | Early warning → Adjudication | DAB → Arbitration | DAB → Arbitration |
| Inchubo yeTintjintjo | Variation order yesemtsetfweni | Compensation events | Variation order yesemtsetfweni | Variation orders |
| Early Warning System | Cha | Yebo (iyimpoqo) | Cha | Cha |
| Indlela yekubambisana | Emkhatsini | Lephakeme | Lephansi | Emkhatsini |
| Bulukhuni | Emkhatsini | Lephakeme | Emkhatsini | Lephakeme |
| Inani lephrojekthi Lelivamile | R500K – R100M+ | R10M – R1B+ | R1M – R500M+ | R50M – R10B+ |
| Kuhle Kakhulu Ku | Emaphrojekthi ekwakha kwangasese | Ingalasizindza/bunjiniyela bahulumende | Imisebenti emitamo yahulumende | Emaphrojekthi emhlaba wonkhe |
| Kuphatfwa kweNkontileka | Principal Agent | Project Manager | Engineer | Engineer |
Tintfo Letitsintsa Kukhetsa Luhlobo lweNkontileka
Kunetintfo letinyenti letitsintsa kutsi nguluphi luhlobo lwenkontileka lolufanele kusetjentiswe:
Umkhakha wePhrojekthi
- Kwakha kwangasese — JBCC ngumgomo lovamile
- Ingalasizindza yamhulumende — NEC noma GCC kuya ngebaklayenti
- Emitamo yahulumende — GCC ivame kufunwa
- Emaphrojekthi emhlaba wonkhe — FIDIC ivamile
Timfuno teMklayenti
- Umyalo wemklayenti — Baklayenti labanyenti basho ifomu lenkontileka emadokhumentini e-tender
- Kukhetsa kwemklayenti — Labanye baklayenti bakhetsa emafomu latsite ngekuya ngelwati lwabo
- Timfuno temtsetfo — Lamanye emaphrojekthi adzinga emafomu latsite etinkontileka ngemthetho
Luhlobo lwePhrojekthi
- Imisebenti yekwakha — JBCC ifanele
- Ingalasizindza/bunjiniyela — NEC noma GCC ifanele
- Yemhlaba wonkhe — FIDIC ifanele
Kwamukela Bungoti
- Bungoti lobulinganiselwe — JBCC noma FIDIC Red Book
- Kwebelana bungoti ngekubambisana — NEC
- Umklayenti ufuna siciniseko — GCC noma FIDIC Silver Book
Lokutsandvwako ngeTinkhokhelo
- Tinkhokhelo tendabuko tenyanga nenyanga — JBCC, GCC, FIDIC
- Tinkhokhelo letivama kakhulu — NEC
- Tinkhokhelo letisekelwe ku-activity — NEC
Tindlela teTinkhokhelo ngeLuhlobo lweNkontileka
Kuva kahle kutsi tinkhokhelo tisebenta njani ngaphansi kwenhlobo ngayinye yenkontileka kubalulekile ekuphatseni cash flow.
Indlela yeTinkhokhelo ye-JBCC
- Interim payment certificate tenyanga nenyanga letikhishwa yi-Principal Agent
- Inkhokhelo emalangeni la-14–21 ngemva kwekukhishwa kwe-certificate
- Retention ivame 5–10%, ikhishwa ngezigaba
- Tintjintjo tifakwa kuma-certificate uma tivunyiwe
Ngemininingwane lejulile, buka umhlahlandlela wetfu JBCC payment certificate guide.
Indlela yeTinkhokhelo ye-NEC
- Payment certificate emavikini lamabili noma inyanga nenyanga letikhishwa yi-Project Manager
- Sisekelo senkhokhelo se-activity-based noma target cost
- Inkhokhelo ngaphakathi kwesikhatsi lesibekiwe (kuyehluka nge-option yenkontileka)
- Compensation events tifakwa etinkhokhelweni
- Early warning system isita kuvimbela timphikiswano tetinkhokhelo
Indlela yeTinkhokhelo ye-GCC
- Payment certificate tenyanga nenyanga letikhishwa yi-Engineer
- Sisekelo senkhokhelo se-measure-and-value
- Inkhokhelo emalangeni la-30 ngemva kwekukhishwa kwe-certificate
- Retention ivame 5–10%, ikhishwa ngezigaba
- Inchubo yekuphima yesemtsetfweni
Indlela yeTinkhokhelo ye-FIDIC
- Payment certificate tenyanga nenyanga letikhishwa yi-Engineer
- Sisekelo senkhokhelo se-measure-and-value
- Inkhokhelo emalangeni la-56 kuvamile (kuye ngenkontileka)
- Retention ivame 5–10%
- Inchubo yekuphima yesemtsetfweni
Ngemhlahlandlela we-payment certificate kuwo onkhe emafomu etinkontileka, buka umhlahlandlela wetfu progress payment certificates in South Africa.
Kuphatsa Tinhlobo Letinyenti Tetinkontileka Tekwakha Endzaweni Yinye
Kuphatsa payment certificate, tintjintjo, ne-retention ku-JBCC, NEC, GCC ne-FIDIC kusistimu yinye kwehlisa umsebenti we-admin kanye nemaphutsa etinkhokhelo. Isoftware leyakhelwe kwakha eNingizimu Afrika ingakhipha ti-certificate letihambisana nenkontileka, ilandelele emalanga ekukhululwa kwe-retention, futsi icagelele cash flow kuwo onkhe emafomu etinkontileka ukuze uhlale ulati lusuku lweku-duea kwetinkhokhelo futhi ugweme timphikiswano.
Imibuto Levamise Kubutwa
Nguluphi luhlobo lwenkontileka lokufanele ngilusebentise kuphrojekthi yangasese yekuhlala?
Kumaphrojekthi ekuhlala kwangasese, JBCC yilifomu lenkontileka lelivamile. Sebentisa Principal Building Agreement (PBA) kumaphrojekthi langetulu kwa-R500,000, noma Minor Works Agreement kumaphrojekthi lamancane langaphansi kwa-R500,000. JBCC yatiwa kahle ngubacontractor baseNingizimu Afrika futsi yakhelwe ikakhulukati imisebenti yekwakha.
Ngingasebentisa JBCC kuphrojekthi yamhulumende?
Ngekubanti, cha. Emaphrojekthi emkhakheni wahulumende avame kufuna NEC (kuma-parastatal nemetro) noma GCC (emitameni yahulumende). Noma kunjalo, lamanye emaphrojekthi lamancane ahulumende noma lafuneko letikhetsekile angavumela JBCC. Hlola njalo emadokhumenti e-tender — atawusho ifomu lenkontileka ledzingekako.
Uyini umehluko emkhatsini we-JBCC Principal Building Agreement ne-Minor Works Agreement?
Principal Building Agreement (PBA) yinkontileka legcwele ye-JBCC yemaphrojekthi lavame kuba ngetulu kwa-R500,000. Ifaka timiso letiphelele tetintjintjo, kwekwetfwa kwesikhatsi, nekusombulula timphikiswano. Minor Works Agreement yinguqulo leyentiwe lula yemaphrojekthi lamancane langaphansi kwa-R500,000, lenetinhlaka letifushane netimfuno letincane.
Kungani ema-parastatal akhetsa NEC kunekutsi akhetsa GCC?
Ema-parastatal afana ne-SANRAL, Eskom, ne-Transnet akhetsa NEC ngobe:
- Indlela yekubambisana — Early warning system ye-NEC ikhutsata kubambisana futsi yehlisa timphikiswano
- Kuphatsa bungoti kahle — Early warning system isita kubona nekuphatsa bungoti kusenesikhatsi
- Tinkhokhelo letisheshako — Imijikeleto yetinkhokhelo levama kakhulu ithuthukisa cash flow ye-contractor
- Lizinga lemhlaba wonkhe — NEC isetjentiswa emhlabeni wonkhe, iletsa kufana kubacontractor bemhlaba wonkhe
- Kuguquguquka — NEC inika options letinyenti (lump sum, target cost, cost reimbursable) kuhlangabetana netinhlobo letehlukene temaphrojekthi
Ngingagucula ifomu lenkontileka phakathi kwephrojekthi?
Cha. Uma inkontileka seyisayiniwe, uboshelwe kuleyo ndlela yonkhe inkathi yephrojekthi. Kugucula emafomu emkhatsini wephrojekthi kungadzinga kuvala inkontileka yekucala bese kungena entsha, lokungavamile kutsi kusebente noma kunconywe. Khetsa ifomu lenkontileka ngekunakekela ekucaleni kwephrojekthi.
Ngikwati njani kutsi ngisebentise liphi lifomu lenkontileka?
Lifomu lenkontileka livame kushunyayelwa emadokhumentini e-tender noma ku-project brief. Kumaphrojekthi ekwakha kwangasese, JBCC ngumgomo. Kwingalasizindza yamhulumende, hlola kutsi umklayenti ufuna NEC noma GCC. Uma ungacinisekile, khuluma nemmeli wemthetho wekukha noma quantity surveyor lowati emafomu etinkontileka aseNingizimu Afrika.
Kwentekani uma ngisebentisa lifomu lenkontileka leliphutsa?
Kusebentisa lifomu leliphutsa kungaba nemiphumela lemikhulu:
- Kuphuma etender — Tenders tahulumende tivame kukhipha tifakelo letingasebentisi lifomu lelishiwo
- Kubambezeleka kwetinkhokhelo — Lifomu leliphutsa lingadala kudideka nekubambezeleka kwetinkhokhelo
- Bungoti betimphikiswano — Emafomu etinkontileka ehlukanisa bungoti ngekuhlukile — kusebentisa leliphutsa kungakushiya uvulekile ebungotini
- Tinkinga tekulandzela — Lamanye emaphrojekthi adzinga emafomu latsite ngemthetho (sib. emaphrojekthi e-CIDB)
Sebentisa njalo lifomu lenkontileka lelishiwo emadokhumentini e-tender noma kusivumelwano sephrojekthi.
Ngabe i-Wakha isekela tonkhe tinhlobo letinkhulu tetinkontileka?
Yebo. I-Wakha isekela kukhishwa kwe-payment certificate ye-JBCC, NEC, GCC ne-FIDIC, kuphatsa tintjintjo, nekulawulwa kwenkontileka. Ungaphatsa emaphrojekthi ngeemaformu lehlukene etinkontileka kusistimu yinye, netinhlaka te-workflow netifomethi te-certificate letikhetsekile kulohlobo ngalunye.
Uyini umehluko emkhatsini we-nominated ne-domestic subcontractor?
Nominated subcontractor bakhetfwa ngumklayenti noma principal agent, kantsi main contractor uphatsa umsebenti wabo kepha anelulawulo loluncane ekukhetseni. Domestic subcontractor bakhetfwa yi-main contractor, ngako main contractor unelulawulo nelibopho lelugcwele. Luhlobo lolukhetsiwe lutsintsa kuhamba kwetinkhokhelo, libopho, nemisebenti yekuphatsa.
Siphetfo
Kukhetsa luhlobo lolufanele lwenkontileka yekwakha eNingizimu Afrika — JBCC, NEC, GCC noma FIDIC — kubalulekile ekulandzeleni i-tender, kugeleza kwetinkhokhelo, nekwehlukaniswa kwebungoti. JBCC ibusa kwakha kwangasese; NEC ne-GCC tibusa imisebenti yahulumende; FIDIC isebenta kumaphrojekthi emhlaba wonkhe. Kucondza kutsi ngayinye iphatsa njani payment certificate, tintjintjo nekusombulula timphikiswano kukusita kukhetsa lifomu lefanele nekuliphatsa kahle.
Kuphatsa tinhlobo tetinkontileka tekwakha eNingizimu Afrika — payment certificate ye-JBCC, NEC, GCC ne-FIDIC, retention ne-cash flow — kusuka ku-platform yinye leyakhelwe kulandzela imitsetfo yakhaya nekuletha emaphrojekthi ngempumelelo, buka Wakha.
Tihloko letihlobene
Ibhalwe ngu
Wakha Team