Buyela kuBhulogi

Izinhlobo Zezinkontileka Zokwakha eNingizimu Afrika | JBCC, NEC, GCC, FIDIC

Wakha Team 14 imizuzu ukufunda
Izinhlobo Zezinkontileka Zokwakha eNingizimu Afrika | JBCC, NEC, GCC, FIDIC

Ukusebenzisa uhlobo olungafanele lwenkontileka yokwakha eNingizimu Afrika kungakudonsela ngaphandle kwethenda, kubambezele ukukhokha, noma kukushiye uthwele ubungozi inkontileka eyayingahlelwanga ukubuhlela. Amakhasimende omkhakha kahulumeni avame ukugunyaza i-GCC noma i-NEC; ukwakha kwangasese kuvamise ukusebenzisa i-JBCC. Ukungahambisani kuholela ezingxabanweni, ekucindezelekeni kwe-cash flow, nasebungozini bokungalandeli imigomo.

Amasethi amane ayinhloko ezinkontileka ayabusa emakethe: i-JBCC (Joint Building Contracts Committee) yemisebenzi yokwakha yangasese, i-NEC (New Engineering Contract) yengqalasizinda nobunjiniyela bukahulumeni, i-GCC (General Conditions of Contract) yamaphrojekthi eminyango kahulumeni, kanye ne-FIDIC yomsebenzi wamazwe ngamazwe. Ngayinye iphatha izitifiketi zokukhokha, ama-variation, nokwabiwa kobungozi ngendlela ehlukile. Lo mhlahlandlela uchaza uhlobo ngalunye lwenkontileka yokwakha eNingizimu Afrika, ukuthi lusetshenziswa nini, nokuthi luphathwa kanjani ngendlela ephumelelayo.

Uhlolojikelele Lwemvelo Yezinkontileka Zokwakha eNingizimu Afrika

Imvelo yezinkontileka zokwakha eNingizimu Afrika ibunjwa izidingo zomkhakha, okuthandwa amakhasimende, kanye nemiyalelo yomthetho. Ukuqonda le mvelo kukusiza ukhethe inkontileka efanele futhi uyiphathe kahle.

Isabelo Semakethe Ngokohlobo Lwenkontileka

  • JBCC — Ibusa emisebenzini yokwakha yangasese, cishe i-60–70% yesabelo semakethe yangasese
  • NEC — Ikhula ngokushesha emkhakheni kahulumeni, ikakhulukazi engqalasizindeni nobunjiniyela, cishe i-20–30% yezinkontileka zomkhakha kahulumeni
  • GCC — Ihlala iyizinga elijwayelekile emaphrojekthini eminyango kahulumeni, cishe i-40–50% yezinkontileka zomkhakha kahulumeni
  • FIDIC — Isetshenziswa kakhulu emaphrojekthini wamazwe ngamazwe nasemsebenzini owela imingcele, inesabelo esincane semakethe

Okuthandwa Yimikhakha

  • Ukwakha kwangasese — I-JBCC iyona ejwayelekile
  • Ingqalasizinda kahulumeni — I-NEC noma i-GCC kuya ngekhasimende
  • Iminyango kahulumeni — I-GCC ivamise ukugunyazwa
  • Ama-parastatal nama-metro — Avame ukugunyaza i-NEC
  • Amaphrojekthi wamazwe ngamazwe — I-FIDIC ijwayelekile

Umthelela Wemithetho

  • Imithetho ye-CIDB — Amaphrojekthi amaningi kahulumeni adinga i-GCC noma i-NEC
  • Imiyalelo yekhasimende — Amakhasimende kahulumeni avame ukusho ifomu lenkontileka emibhalweni yethenda
  • Amazinga emboni — I-JBCC, NEC, GCC, ne-FIDIC zonke ziyamazinga aqashelwayo embonini

JBCC: Izinga Lomkhakha Wangasese

Isethi ye-Joint Building Contracts Committee (JBCC) iyifomu lenkontileka elisetshenziswa kakhulu emkhakheni wangasese eNingizimu Afrika. Yakhelwe ngokukhethekile imisebenzi yokwakha — yokuhlala, yezentengiselwano, neyemboni — futhi ithandwa ngabathuthukisi bezakhiwo, amakhasimende azimele, kanye nosonkontileka abasebenza kumaphrojekthi azimele.

Isethi Yezinkontileka ze-JBCC

Isethi ye-JBCC ifaka amafomu amaningana ezinkontileka:

Principal Building Agreement (PBA) — Inkontileka eyinhloko yemisebenzi yokwakha, ivamise ukusetshenziswa kumaphrojekthi angaphezu kuka-R500,000. Ifaka imigomo ye:

  • Ama-variation nama-variation order
  • Izandiso zesikhathi
  • Izitifiketi zokukhokha nezinkokhelo zesikhashana
  • Practical completion kanye nesikhathi se-defects liability
  • Ukuxazululwa kwezingxabano (adjudication ne-arbitration)

Minor Works Agreement — Inkontileka elula yamaphrojekthi amancane angaphansi kuka-R500,000. Inezinhlelo ezimfushane nezidingo ezimbalwa ezisemthethweni, futhi ifanele:

  • Amaphrojekthi amancane ezindlu
  • Ukulungiswa okuncane
  • Ama-fit-out amancane ezentengiselwano
  • Amaphrojekthi angadingi ubunzima obugcwele be-PBA

Nominated Subcontract Agreement — Yokuphatha ama-subcontractor aqokiwe ngaphansi kwamaphrojekthi e-JBCC. Ama-subcontractor aqokiwe akhethwa ikhasimende noma i-principal agent, kanti usonkontileka omkhulu uphatha umsebenzi wawo.

Selected Subcontract Agreement — Yokuphatha ama-subcontractor akhethwe usonkontileka kodwa avunywe ikhasimende.

Lapho I-JBCC Isetshenziswa Khona

I-JBCC isetshenziswa kakhulu ku:

  • Ukuthuthukiswa kwezindlu ezizimele — Izindlu, ama-complex, ama-estate
  • Amaphrojekthi okwakha ezentengiselwano — Ama-office building, ama-retail centre, ama-warehouse
  • Ukwakha kwemboni — Amafektri, ama-warehouse, izikhungo zemboni
  • Amaphrojekthi okuthuthukisa izakhiwo — Amaphrojekthi agcwele kusukela ku-feasibility kuya ku-handover
  • Ingqalasizinda yangasese — Lapho kungagunyaziwe olunye uhlobo

Inqubo Yokukhokha Ye-JBCC

I-JBCC isebenzisa uhlelo lwendabuko lwe-interim payment certificate:

  1. Ukulinganisa kwenyanga — Usonkontileka ufaka isimangalo sanyanga zonke somsebenzi ophelile
  2. Ukuhlolwa yi-Principal Agent — I-Principal Agent (umakhi noma quantity surveyor) uhlola umsebenzi bese ukhipha i-Interim Payment Certificate (IPC)
  3. Okuqukethwe esitifiketini — I-IPC ifaka umsebenzi ophelile, izinto esizeni, ukuncishiswa kwe-retention (imvamisa 5–10%), izinkokhelo zangaphambilini, nesamba esikweletwayo
  4. Inkokhelo — Ikhasimende likhokha zingakapheli izinsuku eziyi-14–21 ngemuva kokukhishwa kwesitifiketi
  5. Isitifiketi sokugcina — Ngemuva kwe-practical completion, kukhishwa i-Final Payment Certificate

Izici eziyinhloko:

  • Izitifiketi zikhishwa nyanga zonke
  • I-retention ikhishwa ngezigaba (uhhafu ku-practical completion, uhhafu ekupheleni kwesikhathi se-defects liability)
  • Ama-variation afakwa ezitifiketini uma esevunyiwe
  • Imigomo yokukhokha: izinsuku eziyi-14–21 kusukela ekukhishweni kwesitifiketi

Ngemininingwane eningiliziwe ngezitatifiketi zokukhokha ze-JBCC, bheka umhlahlandlela wethu we JBCC payment certificate guide.

Ukwabiwa Kobungozi Kwi-JBCC

I-JBCC ilandela imodeli yendabuko yokwabiwa kobungozi:

  • Ubungozi bosonkontileka: Umsebenzi, izinto, ukubambezeleka kwesikhathi (ngaphandle kokuxoleleka), ukweqa kwezindleko
  • Ubungozi bekhasimende: Amaphutha edizayini (uma ikhasimende linikeza idizayini), force majeure, izimo zomhlabathi (uma zingadalulwanga)
  • Ubungozi obabiwe: Ama-variation, ukubambezeleka okubangelwa ikhasimende noma i-agent

I-JBCC ilinganiselwe ngokujwayelekile kodwa ingaba yimpikiswano uma kuvela izingxabano, ngoba ukwabiwa kobungozi kuvame ukuhunyushwa ngokuqinile.

Ukuxazululwa Kwezingxabano Kwi-JBCC

I-JBCC isebenzisa inqubo yendabuko yokuxazulula izingxabano:

  1. Isinqumo se-Principal Agent — Isinqumo sokuqala senziwa yi-principal agent
  2. Adjudication — Izingxabano zingadluliselwa ku-adjudication
  3. Arbitration — Isixazululo sokugcina nge-arbitration
  4. Litigation — Kungaqhubekelwa ezinkantolo uma i-arbitration ingaphumeleli

Inqubo ingahamba kancane futhi ibe yimpikiswano, kanti izingxabano zivame ukukhula ziye ku-arbitration noma ku-litigation.

NEC: Izinga Lomkhakha Kahulumeni Nobunjiniyela

Isethi ye-New Engineering Contract (NEC) iya ngokuya iduma emkhakheni kahulumeni eNingizimu Afrika nasemaphrojekthini obunjiniyela. Yasungulwa e-UK, i-NEC4 yamukelwe ama-parastatal namametro amakhulu aseNingizimu Afrika emisebenzini yengqalasizinda nobunjiniyela.

Isethi Yezinkontileka ze-NEC

Isethi ye-NEC ifaka amafomu amaningana ezinkontileka:

NEC4 Engineering and Construction Contract (ECC) — Inkontileka eyinhloko yemisebenzi yobunjiniyela nokwakha. Inikeza izinketho eziningi zenkontileka:

  • Option A: Inkontileka enentengo ene-activity schedule
  • Option B: Inkontileka enentengo ene-bill of quantities
  • Option C: Inkontileka ye-target cost ene-activity schedule
  • Option D: Inkontileka ye-target cost ene-bill of quantities
  • Option E: Inkontileka ye-cost reimbursable
  • Option F: Inkontileka yokuphatha (management contract)

NEC4 Professional Services Contract (PSC) — Yabacebisi nezinsizakalo zobungcweti.

NEC4 Term Service Contract — Yezinkontileka zenkonzo eziqhubekayo nokugcinwa.

Lapho I-NEC Isetshenziswa Khona

I-NEC isetshenziswa kakhulu ku:

  • Amaphrojekthi emigwaqo ye-SANRAL — Ukwakhiwa nokuthuthukiswa kwemigwaqo kazwelonke neyesifundazwe
  • Ingqalasizinda yamandla ka-Eskom — Amaphrojekthi okukhiqiza, ukudlulisa, nokusabalalisa amandla
  • Amaphrojekthi e-Transnet wesitimela namachweba — Ingqalasizinda yesitimela, izikhungo zamachweba, nengqalasizinda ye-logistics
  • Amaphrojekthi engqalasizinda yama-metro — City of Cape Town, City of Johannesburg, namanye ama-metro
  • Ingqalasizinda yamanzi — Rand Water, oMasipala, ukwelashwa nokusabalalisa amanzi
  • Amaphrojekthi obunjiniyela — Amaphrojekthi adinga ukusebenza ngokubambisana nohlelo lwe-early warning

Inqubo Yokukhokha Ye-NEC

I-NEC isebenzisa uhlelo lokukhokha olusekelwe kumsebenzi noma ku-target cost, kuye ngenketho yenkontileka ekhethiwe:

  1. Ukuqedwa komsebenzi — Usonkontileka uqedela imisebenzi (noma afinyelele ama-milestone e-target cost)
  2. Ukuhlolwa yi-Project Manager — I-Project Manager uhlola umsebenzi ophelile
  3. Isitifiketi sokukhokha — I-Project Manager ukhipha isitifiketi sokukhokha (imvamisa njalo emavikini amabili)
  4. Okuqukethwe esitifiketini — Kufaka inani lemisebenzi eqediwe, iphesenti le-target cost (uma kuyi-Option C/D), i-retention (uma isebenza), izinkokhelo zangaphambilini, nesamba esikweletwayo
  5. Inkokhelo — Ikhasimende likhokha phakathi kwesikhathi sokukhokha esishiwo enkontilekeni
  6. I-akhawunti yokugcina — I-akhawunti yokugcina ilungiswa ngemuva kokuqedwa

Izici eziyinhloko:

  • Imijikelezo yokukhokha evame kakhulu (imvamisa njalo emavikini amabili)
  • Isisekelo esisekelwe kumsebenzi noma ku-target cost
  • Uhlelo lwe-early warning lusiza ukuvimbela izingxabano zokukhokha
  • Indlela yokubambisana inciphisa ukubambezeleka

Ukwabiwa Kobungozi Kwi-NEC

I-NEC isebenzisa indlela yokwabelana ngobungozi ngokubambisana:

  • Uhlelo lwe-early warning — Zombili izinhlangothi kumele zazise ngezinkinga ezingase zivele
  • Compensation events — Izehlakalo ezichaziwe ezibangela ukulungiswa kwesikhathi nezindleko
  • Ubungozi obabiwe — Kugxilwa kakhulu ekuxazululeni izinkinga ngokubambisana
  • Ukusobala — Ukuxhumana okuvulekile nokwabelana ngobungozi

I-NEC yakhelwe ukunciphisa izingxabano nge-early warning nokusebenza ngokubambisana, noma idinga ukuphathwa kwenkontileka okusebenzayo kakhulu.

Ukuxazululwa Kwezingxabano Kwi-NEC

I-NEC inenqubo ehlelekile kakhulu yokuxazulula izingxabano:

  1. Early warning — Izinkinga zikhonjwa kusenesikhathi ngohlelo lwezexwayiso
  2. Isinqumo se-Project Manager — Isinqumo sokuqala senziwa yi-project manager
  3. Adjudication — Izingxabano zidluliselwa ku-adjudication (ishesha kune-arbitration)
  4. Arbitration/Litigation — Isixazululo sokugcina uma sidingeka

Uhlelo lwe-early warning lwe-NEC lusiza ukuvimbela izingxabano, futhi i-adjudication ivamise ukuba shesha kune-arbitration.

GCC: Izinga Kahulumeni

I-General Conditions of Contract for Construction Works (GCC) igunyazwa kumaphrojekthi amaningi eminyango kahulumeni eNingizimu Afrika. Ishicilelwa yi-South African Institution of Civil Engineering (SAICE) futhi iyadingeka kumaphrojekthi awela ngaphansi kwemithetho ye-CIDB.

Isethi Yezinkontileka ze-GCC

Isethi ye-GCC ifaka:

GCC 2015 — Uhlobo lwamanje lwemisebenzi yokwakha, olushicilelwe yi-SAICE.

GCC for Engineering and Construction Works — Yezinhlelo zobunjiniyela.

GCC for Small Works — Uhlobo olulula lwamaphrojekthi amancane.

Lapho I-GCC Isetshenziswa Khona

I-GCC isetshenziswa kakhulu ku:

  • Amaphrojekthi eminyango kahulumeni kazwelonke — Amaphrojekthi eminyango kahulumeni kazwelonke
  • Imisebenzi kahulumeni wesifundazwe — Amaphrojekthi okwakha esifundazwe
  • Amaphrojekthi kamasipala — Lapho kungasetshenziswa i-NEC, omasipala abaningi basebenzisa i-GCC
  • Ukwakha komkhakha kahulumeni okugunyazwe yi-CIDB — Amaphrojekthi awela ngaphansi kwemithetho ye-CIDB
  • Amaphrojekthi endabuko e-measure-and-value — Amaphrojekthi asebenzisa ukulinganisa nokulinganisa inani ngendlela yendabuko

Inqubo Yokukhokha Ye-GCC

I-GCC isebenzisa uhlelo lwendabuko lwe-measure-and-value:

  1. Ukulinganisa kwenyanga — Unjiniyela ulinganisa umsebenzi oqediwe phakathi nenyanga
  2. Isitifiketi sonjiniyela — Unjiniyela ukhipha isitifiketi sokukhokha sanyanga zonke
  3. Okuqukethwe esitifiketini — Kufaka inani lomsebenzi olinganisiwe, izinto esizeni, ukuncishiswa kwe-retention (imvamisa 5–10%), izinkokhelo zangaphambilini, nesamba esikweletwayo
  4. Inkokhelo — Ikhasimende likhokha zingakapheli izinsuku ezingama-30 ngemuva kokukhishwa kwesitifiketi
  5. Isitifiketi sokugcina — Ngemuva kokuqedwa, kukhishwa i-Final Payment Certificate

Izici eziyinhloko:

  • Inqubo yokulinganisa esemthethweni
  • Izitifiketi zanyanga zonke
  • I-retention ikhishwa ngezigaba
  • Imigomo yokukhokha: izinsuku ezingama-30 (inde kune-JBCC)

Ukwabiwa Kobungozi Kwi-GCC

I-GCC ilandela imodeli yendabuko enobungozi obukhulu kusonkontileka:

  • Ubungozi bosonkontileka: Iningi lobungozi bephrojekthi, kuhlanganisa izimo zomhlabathi, ukubambezeleka kwesimo sezulu, ukweqa kwezindleko
  • Ubungozi bekhasimende: Buncane — ikakhulukazi amaphutha edizayini kanye ne-force majeure
  • Inqubo esemthethweni — Ukuhunyushwa okuqinile kwemigomo yenkontileka

I-GCC ivame ukwabela usonkontileka ubungozi obuningi, okungenza kube nzima kosonkontileka kodwa kunikeze amakhasimende ukuqiniseka okukhulu.

Ukuxazululwa Kwezingxabano Kwi-GCC

I-GCC isebenzisa inqubo esemthethweni yokuxazulula izingxabano:

  1. Isinqumo sonjiniyela — Isinqumo sokuqala senziwa unjiniyela
  2. Dispute Adjudication Board — Izingxabano zingadluliselwa ku-DAB
  3. Arbitration — Isixazululo sokugcina nge-arbitration
  4. Litigation — Kungaqhubekelwa ezinkantolo

Inqubo ye-GCC isemthethweni futhi ingahamba kancane, kanti izingxabano zivame ukudinga i-arbitration.

FIDIC: Izinga Lamazwe Ngamazwe

Izinkontileka ze-FIDIC (Fédération Internationale des Ingénieurs-Conseils) zisetshenziswa kakhulu emaphrojekthini wamazwe ngamazwe nasemsebenzini owela imingcele eNingizimu Afrika. Nakuba zingajwayelekile njenge-JBCC, NEC, noma GCC, i-FIDIC ibalulekile kosonkontileka bamazwe ngamazwe namaphrojekthi axhaswa ngezimali zamazwe ngamazwe.

Isethi Yezinkontileka ze-FIDIC

Isethi ye-FIDIC ifaka:

FIDIC Red Book — Conditions of Contract for Construction for Building and Engineering Works Designed by the Employer.

FIDIC Yellow Book — Conditions of Contract for Plant and Design-Build.

FIDIC Silver Book — Conditions of Contract for EPC/Turnkey Projects.

FIDIC Green Book — Short Form of Contract.

Lapho I-FIDIC Isetshenziswa Khona

I-FIDIC isetshenziswa kakhulu ku:

  • Amaphrojekthi wamazwe ngamazwe — Amaphrojekthi anabonkontileka bamazwe ngamazwe noma uxhaso lwamazwe ngamazwe
  • Umsebenzi owela imingcele — Amaphrojekthi adlula emazweni amaningi
  • Uxhaso lwamazwe ngamazwe — Amaphrojekthi axhaswa amabhange entuthuko omhlaba
  • Ingqalasizinda emikhulu — Amanye amaphrojekthi amakhulu engqalasizinda akhetha i-FIDIC

Inqubo Yokukhokha Ye-FIDIC

I-FIDIC isebenzisa uhlelo lwendabuko lwezitifiketi zokukhokha olufana ne-GCC:

  • Izitifiketi zokukhokha zanyanga zonke ezisekelwe emsebenzini olinganisiwe
  • Unjiniyela ukhipha izitifiketi
  • Inkokhelo phakathi kwesikhathi esishiwo (imvamisa izinsuku ezingama-56)
  • I-retention imvamisa 5–10%

Ukwabiwa Kobungozi Kwi-FIDIC

Ukwabiwa kobungozi ku-FIDIC kuyahluka ngefomu lenkontileka:

  • Red Book — Ukwabiwa kobungozi obulinganiselayo
  • Yellow Book — Ubungozi obuningi kusonkontileka (design-build)
  • Silver Book — Ubungozi obuphezulu kusonkontileka (EPC/turnkey)

Ukuxazululwa Kwezingxabano Kwi-FIDIC

I-FIDIC isebenzisa ama-Dispute Adjudication Boards (DABs) kanye ne-arbitration:

  1. Isinqumo sonjiniyela — Isinqumo sokuqala sonjiniyela
  2. DAB — Izingxabano zidluliselwa ku-Dispute Adjudication Board
  3. Arbitration — Isixazululo sokugcina nge-arbitration

Izivumelwano Zama-Subcontract

Izivumelwano zama-subcontract zisetshenziswa lapho usonkontileka omkhulu ebandakanya ama-subcontractor. Uhlobo lwesivumelwano sama-subcontract luncike ekutheni i-subcontractor ikhethwe kanjani.

Nominated Subcontractors

Ama-subcontractor aqokiwe akhethwa ikhasimende noma i-principal agent. Usonkontileka omkhulu uphatha umsebenzi wawo kodwa unokulawula okuncane ekukhetheni.

Izici:

  • Akhethwa ikhasimende/i-principal agent
  • Usonkontileka omkhulu uphatha umsebenzi
  • Ikhasimende livame ukukhokha ngqo noma ngokudlulisela kusonkontileka omkhulu
  • Usonkontileka omkhulu unesibopho esilinganiselwe ekusebenzeni kwama-subcontractor aqokiwe

Kuvamile ku: Amaphrojekthi e-JBCC lapho ikhasimende lifuna abahlinzeki noma ochwepheshe abathile.

Domestic Subcontractors

Ama-domestic subcontractor akhethwa usonkontileka omkhulu. Usonkontileka omkhulu unokulawula okuphelele ekukhetheni nasekuphatheni.

Izici:

  • Akhethwa usonkontileka omkhulu
  • Usonkontileka omkhulu uphatha umsebenzi
  • Usonkontileka omkhulu ukhokha i-subcontractor
  • Usonkontileka omkhulu unesibopho esigcwele ekusebenzeni kwe-subcontractor

Kuvamile ku: Zonke izinhlobo zezinkontileka lapho usonkontileka omkhulu ekhetha ama-subcontractor.

Amafomu Ezivumelwano Zama-Subcontract

Izivumelwano zama-subcontract zivame ukuhambisana nefomu lenkontileka enkulu:

  • JBCC Nominated/Selected Subcontract Agreement — Yamaphrojekthi e-JBCC
  • NEC Subcontract — Yamaphrojekthi e-NEC
  • GCC Subcontract — Yamaphrojekthi e-GCC
  • FIDIC Subcontract — Yamaphrojekthi e-FIDIC

Ithebula Lokuqhathanisa: Izinhlobo Zezinkontileka

FeatureJBCCNECGCCFIDIC
Primary UsePrivate sector building worksPublic sector engineering/infrastructureGovernment department projectsInternational projects
Market Share60–70% private sector20–30% public sector40–50% public sectorSmall (international projects)
Payment FrequencyMonthly certificatesBi-weekly (often)Monthly certificatesMonthly certificates
Payment Terms14–21 daysVaries by option30 daysTypically 56 days
Payment BasisWork completed (lump sum)Activities/target costMeasure and valueMeasure and value
Retention5–10% typicalVaries by option5–10% typical5–10% typical
Risk AllocationBalanced traditionalCollaborative/sharedContractor-heavyVaries by form
Dispute ResolutionAdjudication → ArbitrationEarly warning → AdjudicationDAB → ArbitrationDAB → Arbitration
Variation ProcessFormal variation ordersCompensation eventsFormal variation ordersVariation orders
Early Warning SystemNoYes (mandatory)NoNo
Collaborative ApproachModerateHighLowModerate
ComplexityModerateHighModerateHigh
Typical Project ValueR500K – R100M+R10M – R1B+R1M – R500M+R50M – R10B+
Best ForPrivate building projectsPublic infrastructure/engineeringGovernment department worksInternational projects
Contract AdministrationPrincipal AgentProject ManagerEngineerEngineer

Izinto Ezinomthelela Ekukhetheni Uhlobo Lwenkontileka

Kukhona izinto eziningana ezinomthelela ekutheni kusetshenziswe luphi uhlobo lwenkontileka:

Umkhakha Wephrojekthi

  • Ukwakha kwangasese — I-JBCC iyona ejwayelekile
  • Ingqalasizinda kahulumeni — I-NEC noma i-GCC kuya ngekhasimende
  • Iminyango kahulumeni — I-GCC ivamise ukugunyazwa
  • Amaphrojekthi wamazwe ngamazwe — I-FIDIC ijwayelekile

Izidingo Zekhasimende

  • Imiyalelo yekhasimende — Amakhasimende amaningi asho ifomu lenkontileka emibhalweni yethenda
  • Okuthandwa ikhasimende — Amanye amakhasimende athanda amafomu athile ezinkontileka ngokusekelwe kulwazi
  • Izidingo zomthetho — Amaphrojekthi athile adinga amafomu athile ezinkontileka ngokusemthethweni

Uhlobo Lwephrojekthi

  • Imisebenzi yokwakha — I-JBCC ifanele
  • Ingqalasizinda/ubunjiniyela — I-NEC noma i-GCC ifanele
  • Amazwe ngamazwe — I-FIDIC ifanele

Ukuzimisela Kobungozi

  • Ubungozi obulinganiselayo — I-JBCC noma i-FIDIC Red Book
  • Ukwabelana ngobungozi ngokubambisana — I-NEC
  • Ikhasimende lifuna ukuqiniseka — I-GCC noma i-FIDIC Silver Book

Okuthandwa Ezinkokhelweni

  • Izinkokhelo zanyanga zonke zendabuko — I-JBCC, GCC, FIDIC
  • Izinkokhelo ezivamile kakhulu — I-NEC
  • Izinkokhelo ezisekelwe emsebenzini — I-NEC

Izindlela Zokukhokha Ngokohlobo Lwenkontileka

Ukuqonda ukuthi izinkokhelo zisebenza kanjani ngaphansi kohlobo ngalunye lwenkontileka kubalulekile ekuphatheni i-cash flow.

Indlela Yokukhokha Ye-JBCC

  • Izitifiketi zokukhokha zesikhashana zanyanga zonke ezikhishwa yi-Principal Agent
  • Inkokhelo phakathi kwezinsuku eziyi-14–21 ngemuva kokukhishwa kwesitifiketi
  • I-retention imvamisa 5–10%, ikhishwa ngezigaba
  • Ama-variation afakwa ezitifiketini uma esevunyiwe

Ngemininingwane eningiliziwe, bheka umhlahlandlela wethu we JBCC payment certificate guide.

Indlela Yokukhokha Ye-NEC

  • Izitifiketi zokukhokha masonto amabili noma nyanga zonke ezikhishwa yi-Project Manager
  • Isisekelo sokukhokha esisemsebenzini noma ku-target cost
  • Inkokhelo phakathi kwesikhathi esishiwo (kuya ngenketho yenkontileka)
  • Compensation events zifakwa ezinkokhelweni
  • Uhlelo lwe-early warning lusiza ukuvimbela izingxabano zokukhokha

Indlela Yokukhokha Ye-GCC

  • Izitifiketi zokukhokha zanyanga zonke ezikhishwa nguNjiniyela
  • Isisekelo se-measure-and-value
  • Inkokhelo phakathi kwezinsuku ezingama-30 ngemuva kokukhishwa kwesitifiketi
  • I-retention imvamisa 5–10%, ikhishwa ngezigaba
  • Inqubo yokulinganisa esemthethweni

Indlela Yokukhokha Ye-FIDIC

  • Izitifiketi zokukhokha zanyanga zonke ezikhishwa nguNjiniyela
  • Isisekelo se-measure-and-value
  • Inkokhelo phakathi kwezinsuku ezingama-56 imvamisa (kuya ngenkontileka)
  • I-retention imvamisa 5–10%
  • Inqubo yokulinganisa esemthethweni

Ngomhlahlandlela wezitifiketi zokukhokha kuzo zonke izinhlobo zezinkontileka, bheka umhlahlandlela wethu we progress payment certificates in South Africa.

Ukuphatha Izinhlobo Eziningi Zezinkontileka Zokwakha Endaweni Eyodwa

Ukuphatha izitifiketi zokukhokha, ama-variation, ne-retention ku-JBCC, NEC, GCC ne-FIDIC ohlelweni olulodwa kunciphisa umsebenzi we-admin namaphutha okukhokha. Isofthiwe eyakhelwe ukwakha eNingizimu Afrika ingakhiqiza izitifiketi ezihambisana nenkontileka, ilandelele izinsuku zokukhishwa kwe-retention, futhi ibikezele i-cash flow kuzo zonke izinhlobo zezinkontileka ukuze uhlale phezu kwezinsuku zokukhokha futhi ugweme izingxabano.

Imibuzo Evame Ukubuzwa

Yiluphi uhlobo lwenkontileka okufanele ngilisebenzise kuphrojekthi yezindlu ezizimele?

Kumaphrojekthi ezindlu ezizimele, i-JBCC iyifomu ejwayelekile lenkontileka. Sebenzisa i-Principal Building Agreement (PBA) kumaphrojekthi angaphezu kuka-R500,000, noma i-Minor Works Agreement kumaphrojekthi amancane angaphansi kuka-R500,000. I-JBCC iqondakala kahle osonkontileka baseNingizimu Afrika futhi yakhelwe ngokukhethekile imisebenzi yokwakha.

Ngingasebenzisa i-JBCC kuphrojekthi yomkhakha kahulumeni?

Ngokuvamile, cha. Amaphrojekthi omkhakha kahulumeni avame ukugunyaza i-NEC (ama-parastatal nama-metro) noma i-GCC (iminyango kahulumeni). Nokho, amanye amaphrojekthi amancane kahulumeni noma amaphrojekthi anezidingo ezikhethekile angavumela i-JBCC. Hlala uhlola imibhalo yethenda — izochaza ifomu lenkontileka edingekayo.

Umehluko muni phakathi kwe-JBCC Principal Building Agreement ne-Minor Works Agreement?

I-Principal Building Agreement (PBA) iyinkontileka ephelele ye-JBCC yamaphrojekthi avamise ukuba ngaphezu kuka-R500,000. Ifaka imigomo ephelele yama-variation, izandiso zesikhathi, nokuxazululwa kwezingxabano. I-Minor Works Agreement inguqulo elula yamaphrojekthi amancane angaphansi kuka-R500,000, enezinqubo ezisheshisiwe nezidingo ezimbalwa ezisemthethweni.

Kungani ama-parastatal ethanda i-NEC kune-GCC?

Ama-parastatal afana ne-SANRAL, Eskom, ne-Transnet athanda i-NEC ngoba:

  • Indlela yokubambisana — Uhlelo lwe-early warning lwe-NEC lukhuthaza ukubambisana futhi lunciphise izingxabano
  • Ukuphathwa kobungozi okungcono — Uhlelo lwe-early warning lusiza ukukhomba nokuphatha ubungozi kusenesikhathi
  • Izinkokhelo ezisheshayo — Imijikelezo yokukhokha evamile ithuthukisa i-cash flow yosonkontileka
  • Izinga lamazwe ngamazwe — I-NEC isetshenziswa emhlabeni wonke, inikeza ukuhambisana kosonkontileka bamazwe ngamazwe
  • Ukuguquguquka — I-NEC inezinketho eziningi zenkontileka (lump sum, target cost, cost reimbursable) ukuze ihambisane nezinhlobo ezahlukene zamaphrojekthi

Ngingashintsha amafomu enkontileka phakathi nephrojekthi?

Cha. Uma inkontileka isisayinwe, uboshelwe kulelo fomu lenkontileka phakathi nesikhathi sephrojekthi. Ukushintsha amafomu phakathi nephrojekthi kudinga ukuqeda inkontileka ekhona nokufaka entsha, okuyinto engavamile futhi engelulekiwe. Khetha ifomu lenkontileka ngokucophelela ekuqaleni kwephrojekthi.

Ngazi kanjani ukuthi yiliphi ifomu lenkontileka okufanele ngilisebenzise?

Ifomu lenkontileka livamise ukuchazwa emibhalweni yethenda noma kwi-brief yephrojekthi. Kumaphrojekthi okwakha angasese, i-JBCC iyona ejwayelekile. Engqalasizindeni kahulumeni, hlola ukuthi ikhasimende ligunyaza i-NEC noma i-GCC. Uma ungaqiniseki, cela iseluleko kummeli womthetho wokwakha noma ku-quantity surveyor onolwazi ngama-contract form aseNingizimu Afrika.

Kwenzekani uma ngisebenzisa ifomu lenkontileka elingafanele?

Ukusebenzisa ifomu lenkontileka elingafanele kungaba nemiphumela emibi:

  • Ukudonswa ngaphandle kwethenda — Amathenda kahulumeni avame ukudonsa amabhidi angasebenzisi ifomu elichaziwe lenkontileka
  • Ukubambezeleka kokukhokha — Ifomu elingafanele lingadala ukudideka nokubambezeleka kokukhokha
  • Ubungozi bezingxabano — Amafomu ezinkontileka ahlukanisa ubungozi ngokwehlukile — ukusebenzisa elingafanele kungakushiya uvulekile
  • Izinkinga zokulandela imithetho — Amaphrojekthi athile adinga amafomu athile ngokomthetho (isb., amaphrojekthi e-CIDB)

Hlala usebenzisa ifomu lenkontileka elichazwe emibhalweni yethenda noma esivumelwaneni sephrojekthi.

Ingabe i-Wakha isekela zonke izinhlobo ezinkulu zezinkontileka?

Yebo. I-Wakha isekela ukukhiqizwa kwezitifiketi zokukhokha ze-JBCC, NEC, GCC ne-FIDIC, ukuphathwa kwama-variation, nokuphathwa kwezinkontileka. Ungasebenzisa amaphrojekthi ngaphansi kwamafomu ahlukene enkontileka ohlelweni olulodwa, nge-workflow eqondene nenkontileka kanye namafomethi ezitifiketi ohlobo ngalunye.

Uyini umehluko phakathi kwama-nominated nama-domestic subcontractor?

Ama-nominated subcontractor akhethwa ikhasimende noma i-principal agent, kanti usonkontileka omkhulu uphatha umsebenzi wawo kodwa unokulawula okuncane ekukhetheni. Ama-domestic subcontractor akhethwa usonkontileka omkhulu, kanti usonkontileka omkhulu unokulawula nesibopho esigcwele. Lolu hlobo luthinta ukuhamba kwezinkokhelo, isibopho, kanye nemisebenzi yokuphatha.

Isiphetho

Ukukhetha uhlobo olufanele lwenkontileka yokwakha eNingizimu Afrika — JBCC, NEC, GCC noma FIDIC — kubalulekile ekulandeleni ithenda, ekugelezeni kwezimali, nasekwabiweni kobungozi. I-JBCC ibusa ukwakha kwangasese; i-NEC ne-GCC zibusa umsebenzi womkhakha kahulumeni; i-FIDIC isebenza emaphrojekthini wamazwe ngamazwe. Ukuqonda ukuthi ngayinye iphatha kanjani izitifiketi zokukhokha, ama-variation, nokuxazululwa kwezingxabano kukusiza ukhethe ifomu elifanele futhi uliphathe ngendlela efanele.

Ukuze uphathe izinhlobo zezinkontileka zokwakha eNingizimu Afrika — izitifiketi zokukhokha ze-JBCC, NEC, GCC ne-FIDIC, i-retention ne-cash flow — endaweni eyodwa eyakhelwe ukulandela imithetho yendawo nokuletha amaphrojekthi, bheka Wakha.


Izihloko ezihlobene


Ibhalwe ngu

Wakha Team