Digrade tsa Kontraka tsa CIDB le Meedi ya Ditjhelete 2026 | Tataiso ya SA
Ho tendera projeke e ka hodimo ho grade ya hao ya CIDB ho bolela ho qhalwa hang-hang. Bareki ba lekala la mmuso ba hlahloba grade pele ho tekolo efe kapa efe ya botekgeniki kapa ya ditjhelete, ka hoo ho fosa meedi ya hao ho senya nako ya boitokisetso le ho thiba menyetla e nepahetseng. Bakontraka ba bangata ha ba na referense e le nngwe e tshepehang ya digrade tsa CIDB le meedi ya ditjhelete, e leng se etsang hore ho be thata ho rera upgrade kapa ho shebisa ditender tse nepahetseng.
Tataiso ena e fana ka tafole ya referense ya 2026 ya digrade tsa kontraka tsa CIDB le meedi ya ditjhelete, e hlalosa kamoo digrade di amang tendering, mme e bontsha kamoo o ka latelang grade compliance diprojekeng. E ngotswe bakeng sa baahi le bakontraka ba Afrika Borwa ba hlokang ho dula ka hare ho meedi ya grade ya bona le ho rera upgrade.
Ho Utulla Digrade tsa Kontraka tsa CIDB
Construction Industry Development Board (CIDB) e hlophisa bakontraka ho tloha Grade 1 (bokgoni bo bonyenyane) ho fihla Grade 9 (bokgoni bo se nang moedi). Grade ka nngwe e emela:
- Matla a ditjhelete — Bokgoni ba hao ba ho tsamaisa diprojeke tsa boleng bo itseng
- Nalane ya mosebetsi — Bokgoni bo bontshitsweng ba ho phetha diprojeke ka katleho
- Ditsamaiso tsa kgwebo — Ditsamaiso le ditshebetso tsa hao tsa tsamaiso
- Bokgoni ba botsebi — Dithuto le boiphihlelo ba sehlopha sa hao
Grade ya hao ya CIDB e hlaha setifikeiting sa hao sa ngodiso jwaloka “CE 3” (Civil Engineering Grade 3) kapa “GB 5” (General Building Grade 5). O ka ba le digrade tse fapaneng bakeng sa dikarolo tse fapaneng tsa mosebetsi.
Bakeng sa tlhaloso e feletseng ya kamoo CIDB grading e sebetsang kateng, sheba tataiso ya rona ya CIDB grading explained.
Tafole e Feletseng ya Digrade tsa CIDB le Meedi ya Ditjhelete (2026)
Tafole ena e fana ka meedi e feletseng ya ditjhelete bakeng sa grade ka nngwe ya CIDB ho tloha ka 2026. Meedi ena e emela boleng bo phahameng ba kontraka boo o ka tenderang ka bona boemong ba grade eo.
| Grade | Boleng bo Hodimo ba Kontraka (R) | Scope e Tlwaelehileng ya Projeke | Profilo e Tlwaelehileng ya Kontraka |
|---|---|---|---|
| Grade 1 | Ho fihla ho R200,000 | Ditokiso tse nyane, diphetoho tse nyane, fit-out tse nyane | Bakontraka ba batjha, ba sebetsang ka sekala se nyane, ba part-time |
| Grade 2 | Ho fihla ho R650,000 | Kaho ya matlo a manyane, ditokiso tse mahareng, diprojeke tse nyane tsa kgwebo | Bakontraka ba nyane ba seng ba tiile ba nang le nalane e itseng |
| Grade 3 | Ho fihla ho R2 million | Kaho e kgolo ya bodulo, meaho e menyenyane ya kgwebo, mesebetsi e mahareng ya civil | Bakontraka ba seng ba tiile ba lokelang mesebetsi e meholoanyane |
| Grade 4 | Ho fihla ho R4 million | Meaho e mahareng ya kgwebo, bodulo ba diyuniti tse ngata, diprojeke tse mahareng tsa infrastructure | Bakontraka ba seng ba tiile ba lokelang diprojeke tsa kgwebo |
| Grade 5 | Ho fihla ho R6.5 million | Meaho e meholo ya kgwebo, ntshetsopele e kgolo ya bodulo, infrastructure e mahareng | Bakontraka ba middle-market ba nang le dihlopha tsa botsebi |
| Grade 6 | Ho fihla ho R13 million | Ntshetsopele e meholo ya kgwebo, diprojeke tse kgolo tsa infrastructure, bodulo bo boholo | Bakontraka ba seng ba tiile ba nang le dihlopha tsa botsebi |
| Grade 7 | Ho fihla ho R40 million | Diprojeke tse kgolo tsa infrastructure, ntshetsopele e meholo ya kgwebo, infrastructure ya profense | Bakontraka ba baholo ba nang le bokgoni ba enterprise |
| Grade 8 | Ho fihla ho R130 million | Diprojeke tse kgolo haholo tsa infrastructure, diprojeke tse kgolo tsa profense le naha | Bakontraka ba baholo ba nang le mehlodi e matla ya ditjhelete |
| Grade 9 | Ha e na moedi | Diprojeke tse kgolo ka ho fetisisa Afrika Borwa, diprojeke tsa dibiliyone | Bakontraka ba baholo ka ho fetisisa ba nang le bokgoni bo se nang moedi kapa bo haufi le moo |
Dintlha tsa bohlokwa:
- Meedi ena ya ditjhelete ke ya kakanyo mme e ka fetolwa ke CIDB. Kamehla sheba meedi ya jwale websaeteng ya CIDB (cidb.org.za) kapa setifikeiting sa hao sa ngodiso.
- Meedi ya ditjhelete e sebetsa kontrakeng ka nngwe — o ka ba le dikontraka tse ngata ka nako e le nngwe ha feela kontraka ka nngwe e sa fete moedi wa grade ya hao.
- Grade ya hao e ka fapana ka sehlopha sa mosebetsi. Mohlala, o ka ba Grade 4 GB (General Building) empa o le Grade 2 EB (Electrical Engineering).
- Meedi ya ditjhelete e ngotswe ka Rand mme e hlahlojwa nako le nako ke CIDB.
Tlhaloso e Batsi ka Grade ka nngwe
Mona ke tlhakisetso e qaqileng ya grade ka nngwe, meedi ya yona ya ditjhelete, mosebetsi o tlwaelehileng, le ditlhokahalo.
Grade 1: Ho fihla ho R200,000
Moedi wa ditjhelete: Ho fihla ho R200,000 kontrakeng ka nngwe
Mosebetsi o tlwaelehileng:
- Ditokiso tsa matlo tse ka tlase ho R200,000
- Fit-out tse nyane tsa kgwebo
- Tlhokomelo le ditokiso tse nyane
- Landscaping e nyane
- Dikatoloso tse nyane
E reretswe mang: Bakontraka ba batjha ba kenang indastering, basebetsi ba sekala se nyane, ba part-time, le ba qalang dikgwebo tsa kaho.
Ditlhokahalo:
- Ngodiso ya motheo ya kgwebo (sole proprietor, partnership, kapa company)
- Tax clearance certificate
- Matla a motheo a ditjhelete (hangata ditlhokahalo tse nyane)
- Ha ho na nalane ya semmuso e hlokahalang bakeng sa ngodiso ya pele
Tsela ya upgrade: Phetha bonyane projeke e le nngwe ka katleho mme o bontshe matla a ditjhelete a fihlang ho R650,000 ho ya Grade 2.
Grade 2: Ho fihla ho R650,000
Moedi wa ditjhelete: Ho fihla ho R650,000 kontrakeng ka nngwe
Mosebetsi o tlwaelehileng:
- Matlo a manyane a bodulo (ho fihla ho R650,000)
- Ditokiso tse mahareng
- Meaho e menyenyane ya kgwebo
- Mesebetsi e menyenyane ya civil (ditokiso tse nyane tsa mebila, marako a manyenyane a tshehetso)
- Diprojeke tse nyane tsa infrastructure
E reretswe mang: Bakontraka ba nyane ba seng ba tiile ba nang le nalane e itseng, le ba seng ba hodile ho feta Grade 1.
Ditlhokahalo:
- Ho phetha bonyane projeke e le nngwe ya Grade 1 ka katleho
- Matla a ditjhelete a ho tsamaisa dikontraka tsa R650,000
- Ditsamaiso tsa motheo tsa kgwebo
- Tax clearance le setifikeiti sa B-BBEE (bakeng sa mosebetsi wa lekala la mmuso)
Tsela ya upgrade: Phetha diprojeke tse ngata tsa Grade 2 ka katleho, haha matla a ditjhelete, mme o bontshe bokgoni ba diprojeke tsa R2 million ho ya Grade 3.
Grade 3: Ho fihla ho R2 Million
Moedi wa ditjhelete: Ho fihla ho R2 million kontrakeng ka nngwe
Mosebetsi o tlwaelehileng:
- Matlo a maholo a bodulo le complexes
- Meaho e nyane ho ya bohareng ya kgwebo
- Mesebetsi e mahareng ya civil (nchafatso ya mebila, marokho a manyane)
- Ntshetsopele ya bodulo ba diyuniti tse ngata (sekala se senyane)
- Ntlafatso ya infrastructure
E reretswe mang: Bakontraka ba seng ba tiile ba lokelang mesebetsi e meholo ya bodulo le e nyane ya kgwebo.
Ditlhokahalo:
- Ho phethwa ka katleho ha diprojeke tsa Grade 2
- Matla a ditjhelete bakeng sa dikontraka tsa R2 million
- Nalane ya mosebetsi e bontshitsweng
- Ditsamaiso tse nepahetseng tsa kgwebo (accounting, project management)
- Compliance ya B-BBEE
Tsela ya upgrade: Haha porfolio ya diprojeke tsa R2 million tse atlehileng, eketsa matla a ditjhelete, mme o ntshetsepele ditsamaiso tsa mosebetsi o moholoanyane ho ya Grade 4.
Grade 4: Ho fihla ho R4 Million
Moedi wa ditjhelete: Ho fihla ho R4 million kontrakeng ka nngwe
Mosebetsi o tlwaelehileng:
- Meaho e mahareng ya kgwebo
- Ntshetsopele ya bodulo ba diyuniti tse ngata
- Diprojeke tse mahareng tsa civil engineering
- Ntlafatso ya infrastructure
- Mosebetsi wa infrastructure wa bomasepala
E reretswe mang: Bakontraka ba seng ba tiile ba lokelang diprojeke tsa kgwebo le bodulo bo boholoanyane.
Ditlhokahalo:
- Nalane ya katleho diprojekeng tsa Grade 3
- Matla a ditjhelete bakeng sa dikontraka tsa R4 million
- Ditsamaiso le ditshebetso tsa kgwebo tse seng di tiile
- Basebetsi ba nang le mangolo (site managers, quantity surveyors)
- Compliance ya B-BBEE
Tsela ya upgrade: Phetha diprojeke tse ngata tsa Grade 4, haha matla a ditjhelete ho fihla R6.5 million, mme o ntshetsepele bokgoni ba mosebetsi o moholoanyane ho ya Grade 5.
Grade 5: Ho fihla ho R6.5 Million
Moedi wa ditjhelete: Ho fihla ho R6.5 million kontrakeng ka nngwe
Mosebetsi o tlwaelehileng:
- Meaho e meholo ya kgwebo
- Ntshetsopele e kgolo ya bodulo
- Diprojeke tse mahareng tsa infrastructure
- Mosebetsi wa infrastructure wa bomasepala
- Diprojeke tsa renewable energy (sekala se nyane ho ya bohareng)
E reretswe mang: Bakontraka ba middle-market ba seng ba tiile ba nang le dihlopha tsa botsebi le ditsamaiso.
Ditlhokahalo:
- Nalane ya katleho diprojekeng tsa Grade 4
- Matla a ditjhelete bakeng sa dikontraka tsa R6.5 million
- Sehlopha sa botsebi (engineers, QSs, project managers)
- Ditsamaiso tse felletseng tsa kgwebo
- Boemo bo matla ba B-BBEE
Tsela ya upgrade: Haha nalane diprojekeng tsa R6.5 million, eketsa matla a ditjhelete, mme o ntshetsepele bokgoni ba mosebetsi wa R13 million ho ya Grade 6.
Grade 6: Ho fihla ho R13 Million
Moedi wa ditjhelete: Ho fihla ho R13 million kontrakeng ka nngwe
Mosebetsi o tlwaelehileng:
- Ntshetsopele e meholo ya kgwebo
- Diprojeke tse kgolo tsa infrastructure
- Ntshetsopele e kgolo ya bodulo
- Infrastructure ya bomasepala le diprofense
- Diprojeke tsa renewable energy (bohareng ho ya boholo)
E reretswe mang: Bakontraka ba seng ba tiile ba nang le dihlopha tsa botsebi, matla a tiileng a ditjhelete, le nalane e netefaditsweng.
Ditlhokahalo:
- Nalane ya katleho diprojekeng tsa Grade 5
- Matla a ditjhelete bakeng sa dikontraka tsa R13 million
- Sehlopha sa profeshenale sa boenjineri le tsamaiso
- Setifikeiti sa ISO (hangata se a hlokahala)
- Boemo bo matla ba B-BBEE
- Ditsamaiso tse felletseng tsa boleng le polokeho
Tsela ya upgrade: Phetha diprojeke tse ngata tse kgolo ka katleho, haha matla a ditjhelete ho fihla R40 million, mme o ntshetsepele bokgoni ba enterprise ho ya Grade 7.
Grade 7: Ho fihla ho R40 Million
Moedi wa ditjhelete: Ho fihla ho R40 million kontrakeng ka nngwe
Mosebetsi o tlwaelehileng:
- Diprojeke tse kgolo tsa infrastructure
- Ntshetsopele e meholo ya kgwebo
- Infrastructure ya profense le ya naha
- Diprojeke tse rarahaneng tsa multidiscipline
- Diprojeke tse kgolo tsa renewable energy
E reretswe mang: Bakontraka ba baholo ba seng ba tiile ba nang le bokgoni ba enterprise le mehlodi e meholo ya ditjhelete.
Ditlhokahalo:
- Nalane ya katleho diprojekeng tsa Grade 6
- Matla a ditjhelete bakeng sa dikontraka tsa R40 million
- Sehlopha se felletseng sa botsebi (engineers, QSs, project managers, safety officers)
- Setifikeiti sa ISO
- Ditsamaiso tsa kgwebo tsa boemo ba enterprise
- Boemo bo matla ba B-BBEE
- Bokgoni bo netefaditsweng ba diprojeke tse rarahaneng
Tsela ya upgrade: Haha nalane diprojekeng tsa R40 million, eketsa matla a ditjhelete ho fihla R130 million, mme o ntshetsepele bokgoni ba mega-projects ho ya Grade 8.
Grade 8: Ho fihla ho R130 Million
Moedi wa ditjhelete: Ho fihla ho R130 million kontrakeng ka nngwe
Mosebetsi o tlwaelehileng:
- Mega infrastructure projects
- Diprojeke tse kgolo tsa profense le tsa naha
- Dintlafatso tsa sekala se seholo
- Diprojeke tse rarahaneng tsa boenjineri
- Mananeo a naha a infrastructure
E reretswe mang: Bakontraka ba baholo ba nang le mehlodi e matla ya ditjhelete, bokgoni ba enterprise, le nalane e netefaditsweng diprojekeng tse kgolo.
Ditlhokahalo:
- Nalane ya katleho diprojekeng tsa Grade 7
- Matla a ditjhelete bakeng sa dikontraka tsa R130 million
- Sehlopha se felletseng sa botsebi se nang le boiphihlelo bo phahameng
- Ditifikeiti tse ngata tsa ISO
- Ditsamaiso le ditshebetso tsa boemo ba enterprise
- Boemo bo matla ba B-BBEE
- Bokgoni bo netefaditsweng ba mega-projects
Tsela ya upgrade: Phetha mega-projects tse ngata ka katleho, haha bokgoni bo se nang moedi ba ditjhelete, mme o bontshe bokgoni ba diprojeke tse kgolo ka ho fetisisa naheng ho ya Grade 9.
Grade 9: Ha e na Moedi
Moedi wa ditjhelete: Ha e na moedi
Mosebetsi o tlwaelehileng:
- Diprojeke tse kgolo ka ho fetisisa tsa infrastructure Afrika Borwa
- Mega developments
- Mananeo a naha a infrastructure
- Diprojeke tse rarahaneng tsa dibiliyone tse ngata
- Diprojeke tsa matjhaba
E reretswe mang: Bakontraka ba baholo ka ho fetisisa Afrika Borwa ba nang le matla a ditjhelete a se nang moedi kapa a haufi le moo.
Ditlhokahalo:
- Nalane e atlehileng diprojekeng tsa Grade 8
- Matla a ditjhelete a se nang moedi (kapa a phahameng haholo)
- Sehlopha se felletseng sa botsebi se nang le boiphihlelo bo phahameng
- Ditifikeiti tse ngata tsa ISO
- Ditsamaiso le ditshebetso tsa boemo ba enterprise
- Boemo bo matla ba B-BBEE
- Bokgoni bo netefaditsweng ba diprojeke tse kgolo ka ho fetisisa
Ho Utulla Dikarolo tsa Mosebetsi
Digrade tsa CIDB di abelwa ka sehlopha sa mosebetsi. O ka ba le digrade tse fapaneng bakeng sa dikarolo tse fapaneng. Dikarolo tse ka sehloohong tsa mosebetsi ke tsena:
CE — Civil Engineering
Mosebetsi o tlwaelehileng:
- Mebila le ditsela tse kgolo
- Marokho le meaho
- Matamo le infrastructure ya metsi
- Earthworks le ho epolla
- Ditsamaiso tsa drainage
Meedi ya ditjhelete: E tshwana le meedi ya digrade tse akaretsang (Grade 1 ho fihla ho R200,000, Grade 2 ho fihla ho R650,000, jwalo-jwalo.)
GB — General Building
Mosebetsi o tlwaelehileng:
- Meaho ya bodulo
- Meaho ya kgwebo
- Meaho ya indasteri
- Ditokiso tsa meaho
- Fit-out le refurbishment
Meedi ya ditjhelete: E tshwana le meedi ya digrade tse akaretsang (Grade 1 ho fihla ho R200,000, Grade 2 ho fihla ho R650,000, jwalo-jwalo.)
ME — Mechanical Engineering
Mosebetsi o tlwaelehileng:
- Ditsamaiso tsa HVAC
- Mechanical installations
- Ditsamaiso tsa plumbing
- Ho kenya disebediswa tsa mechanical
Meedi ya ditjhelete: E tshwana le meedi ya digrade tse akaretsang (Grade 1 ho fihla ho R200,000, Grade 2 ho fihla ho R650,000, jwalo-jwalo.)
EB — Electrical Engineering
Mosebetsi o tlwaelehileng:
- Electrical installations
- Ditsamaiso tsa motlakase
- Ditsamaiso tsa mabone
- Electrical infrastructure
Meedi ya ditjhelete: E tshwana le meedi ya digrade tse akaretsang (Grade 1 ho fihla ho R200,000, Grade 2 ho fihla ho R650,000, jwalo-jwalo.)
EP — Engineering Projects
Mosebetsi o tlwaelehileng:
- Diprojeke tsa boenjineri tsa multidiscipline
- Mesebetsi e rarahaneng ya boenjineri
- Ditsamaiso tse kopantsweng tsa boenjineri
Meedi ya ditjhelete: E tshwana le meedi ya digrade tse akaretsang (Grade 1 ho fihla ho R200,000, Grade 2 ho fihla ho R650,000, jwalo-jwalo.)
SB — Specialised Building
Mosebetsi o tlwaelehileng:
- Diphuli tsa ho sesa
- Landscaping
- Kaho e ikgethang
- Mesebetsi ya kaho e niche
Meedi ya ditjhelete: E tshwana le meedi ya digrade tse akaretsang (Grade 1 ho fihla ho R200,000, Grade 2 ho fihla ho R650,000, jwalo-jwalo.)
Kamoo Digrade di Amang Tendering
Grade ya hao ya CIDB e ama ka kotloloho hore na o ka romela ditender dife. Ho utlwisisa kamano ena ho bohlokwa ho rereng kgwebo.
Tjhebahalo ya Tjhebo ya Tender
Ditender tsa lekala la mmuso di hlakisa ditlhokahalo tsa bonyane ba grade ya CIDB. Mohlala:
- Projeka ya R5 million ya moaho wa masepala e ka hloka Grade 5 GB (General Building)
- Projeka ya R15 million ya tsela e ka hloka Grade 6 CE (Civil Engineering)
- Projeka ya R50 million ya infrastructure e ka hloka Grade 7 kapa ho feta
O ke ke wa tendera projeke haeba grade ya hao ya CIDB e le ka tlase ho bonyane bo behilweng — tender ya hao e tla qhalwa pele ho tekolo efe kapa efe ya botekgeniki kapa ya ditjhelete.
Ho Bala Ditokomane tsa Tender
Ha o hlahloba ditokomane tsa tender, sheba tsena:
- Bonyane ba grade ya CIDB bo hlokahalang — Hangata bo ngolwa ka ho hlaka tsebisong ya tender kapa ditokomane tsa tender
- Sehlopha sa mosebetsi — Tender e tla hlakisa sehlopha (GB, CE, ME, jj.) le grade e hlokahalang
- Ditlhokahalo tsa joint venture — Diprojeke tse ding di dumella joint ventures, moo bakontraka ba kopanyang digrade tsa bona (tlasa melao ya CIDB)
Joint Ventures le CIDB Grading
Joint ventures di ka kopanya digrade tsa CIDB tlasa maemo a itseng:
- Grade e kopantsweng hangata e balwa ho latela digrade tsa balekane ka bonngwe le menehelo ya bona ya ditjhelete
- Balekane bohle ba tshwanetse ho ba ba ngodisitsweng le CIDB
- Joint venture e tshwanetse ho ngodiswa ka thoko le CIDB
- Ho na le melao e ikgethileng mabapi le kamoo digrade di kopanang kateng — sheba ditataiso tsa CIDB
Joint ventures di rarahaneng mme di hloka moralo o hlokolosi wa molao le ditjhelete. Buisana le ramolao wa molao wa kaho kapa moeletsi wa CIDB pele o kena joint venture.
Ditlhokahalo tsa Ditjhelete ka Grade
Grade ka nngwe ya CIDB e na le ditlhokahalo tsa bonyane ba matla a ditjhelete. CIDB e lekola matla a hao a ditjhelete ho latela:
- Net worth — Matlotlo a nete a kgwebo ya hao
- Working capital — Bokgoni ba hao ba ho tshehetsa tshebetso e tswelang pele
- Project financing — Bokgoni ba hao ba ho fumana tjhelete ya projeke ha ho hlokahala
Ditokomane tsa Ditjhelete tse Hlokahalang
Ho fihlela kapa ho nyolla grade ka nngwe, o tla hloka ho fana ka:
- Audited financial statements — Bakeng sa dikhamphani, tsena ke ditlaleho tsa ditjhelete tse audited tsa selemo. Bakeng sa sole proprietors kapa partnerships, ho ka hlokahala ditlaleho tse netefaditsweng
- Bank statements — Bank statements tsa moraorao tse bontshang matla a hao a ditjhelete
- Bopaki ba matlotlo — Disebediswa, thepa, kapa matlotlo a mang a bontshang bokgoni
- Credit reports — Ditlaleho tsa mokitlane tse bontshang boemo ba hao ba ditjhelete
Tataiso ya Matla a Ditjhelete
Le hoja ditlhokahalo tse nepahetseng di fapana, tataiso e akaretsang e kenyelletsa:
- Grade 1-2: Ditlhokahalo tse nyane tsa ditjhelete, ngodiso ya motheo ya kgwebo e lekane
- Grade 3-4: Matla a ditjhelete a mahareng, ho hlokahala working capital e itseng
- Grade 5-6: Matla a maholo a ditjhelete, ho hlokahala working capital e matla
- Grade 7-8: Matla a maholo haholo a ditjhelete, mehlodi ya boemo ba enterprise e hlokahala
- Grade 9: Matla a ditjhelete a se nang moedi kapa a haufi le moedi oo
CIDB e lekola matla a ditjhelete ka pono e akaretsang, e shebile net worth, working capital, le bokgoni ba ho fumana project financing.
Kamoo o ka Ntlafatsang Grade ya Hao ya CIDB
Ho nyolla grade ya hao ya CIDB ha se ntho e iketsang — o lokela ho etsa kopo ya upgrade mme o bontshe hore o fihlella ditlhokahalo tsa grade e latelang.
Mohato wa 1: Fihlella Ditlhokahalo tsa Ditjhelete
Fana ka audited financial statements, bank statements, le bopaki ba matlotlo bo bontshang matla a ditjhelete bakeng sa grade eo o e shebileng.
Mohato wa 2: Haha Nalane ya Hao
Bontsha ho phethwa ka katleho ha diprojeke boemong ba grade ya hao ya jwale:
- Project completion certificates — Ho tswa ho bareki ba netefatsang ho phethwa ka katleho
- Payment certificates — Ho bontsha hore o lefilwe mosebetsi o phethilweng
- References — Ho tswa ho bareki, baeletsi, kapa bafani
- Project documentation — Bopaki ba bokgoni ba hao ba ho tsamaisa diprojeke
Hangata CIDB e hloka diprojeke tse ngata tse atlehileng boemong ba grade ya hao ya jwale pele o ka nyoloha.
Mohato wa 3: Ntshetsapele Bokgoni ba Hao
Digrade tse hodimo di hloka bokgoni bo rarahaneng ho feta:
- Sehlopha sa botsebi — Baenjineri ba nang le mangolo, quantity surveyors, project managers
- Ditsamaiso tsa kgwebo — Accounting e nepahetseng, project management, quality control, le ditsamaiso tsa polokeho
- Ditifikeiti — Ditifikeiti tsa ISO di ka hlokeha bakeng sa digrade tse hodimo
- Compliance ya B-BBEE — Boemo bo matla ba B-BBEE bo ba bohlokwa le ho feta
Mohato wa 4: Romela Kopo ya Hao ya Upgrade
Tlatsa foromo ya kopo ya upgrade, bokella ditokomane tse tshehetsang, lefa tefo ya upgrade, mme o romele kopo ya hao ka portal ya CIDB.
Mohato wa 5: Emela Tekolo
CIDB e tla lekola kopo ya hao, mme hangata sena se nka dibeke tse 4 ho isa ho tse 8. Ba ka kopa tlhahisoleseding e eketsehileng kapa ho hlakisa.
Bakeng sa tataiso e qaqileng ka tshebetso ya upgrade, sheba CIDB registration process le CIDB grading explained guides tsa rona.
Hobaneng Spreadsheets le Tracking ya Ad-Hoc di Hloleha
Bakontraka ba bangata ba latela digrade tsa CIDB le boleng ba diprojeke ka spreadsheets kapa pampiring. Mokgwa oo o qhalana hang ha o tsamaisa mesebetsi e mmalwa ka nako e le nngwe kapa o sebetsa le subcontractors. Meedi ya grade e sebetsa kontrakeng ka nngwe, empa spreadsheets ha di hokahanye boleng ba projeke le grade ya hao ya jwale kapa ditlhokahalo tsa tender, ka hoo o ka fosa eligibility kapa wa feta meedi. Matsatsi a renewal le upgrade a bonolo ho lebaleha ha a le faeleng e arohaneng. Accounting e sa hokahanang kapa dithulusi tse akaretsang tsa projeke ha di utlwisise dikarolo tsa mosebetsi tsa CIDB (GB, CE, ME, EB) kapa tikoloho ya ditender tsa SA, ka hoo o qetella o kenya data habeli mme o ntse o le kotsing ya ho qhalwa. Ho dula o compliant le ho shebisa ditender tse nepahetseng, o hloka sebaka se le seng moo grade, boleng ba projeke, le ditlhokahalo tsa tender di hokahaneng.
Tataiso Ena e Reretswe Mang
Tataiso ena e reretswe bakontraka le bahahi ba Afrika Borwa ba hlokang referense e tshepehang ya digrade tsa kontraka tsa CIDB le meedi ya ditjhelete. E thusa bakontraka ba batjha ho utlwisisa lere la grading ho tloha Grade 1 ho ya hodimo, e thusa bakontraka ba seng ba tiile ho netefatsa tender eligibility le ho rera upgrades, mme e thusa le ba laolang subcontractors ho netefatsa hore digrade le dikarolo di tsamaellana le ditlhokahalo tsa projeke. Haeba o tendera lekaleng la mmuso kapa o rera ho hola ho feta grade ya hao ya jwale, ho hlaka ha meedi le tsela ya upgrade ho fokotsa boiteko bo lahlehileng mme ho tshehetsa kgolo e compliant.
Lipotso Tse Botswang Hangata
Boleng bo phahameng ba kontraka bakeng sa bakontraka ba Grade 5 ke bofe?
Bakontraka ba Grade 5 ba ka tendera dikontraka tse fihlang ho R6.5 million. Sena se sebetsa kontrakeng ka nngwe — o ka ba le dikontraka tse ngata tsa Grade 5 ka nako e le nngwe ha feela kontraka ka nngwe e sa fete R6.5 million.
Na nka tendera projeke ya R10 million haeba ke le Grade 5?
Tjhe. Bakontraka ba Grade 5 ba ka tendera dikontraka tse fihlang ho R6.5 million feela. Ho tendera projeke ya R10 million, o tla hloka ho nyolohela Grade 6 (e dumellang dikontraka ho fihla ho R13 million) kapa ho feta.
Na meedi ya ditjhelete e sebetsa projeke ka nngwe kapa portfolio eohle?
Meedi ya ditjhelete e sebetsa kontrakeng ka nngwe. O ka ba le dikontraka tse ngata ka nako e le nngwe ha feela kontraka ka nngwe e sa fete moedi wa grade ya hao. Leha ho le jwalo, CIDB e ka sheba portfolio ya hao eohle ha e lekola matla a hao a ditjhelete bakeng sa upgrades.
Meedi ya ditjhelete ya CIDB e fetoha hangata hakae?
Meedi ya ditjhelete ya CIDB e hlahlojwa nako le nako mme e ka fetolwa. Kamehla sheba meedi ya jwale websaeteng ya CIDB (cidb.org.za) kapa setifikeiting sa hao sa ngodiso. Meedi e tataisong ena e nepahetse ho tloha ka 2026 empa e ka ntjhafatswa ke CIDB.
Na nka ba le digrade tse fapaneng bakeng sa dikarolo tse fapaneng tsa mosebetsi?
E. O ka ba le digrade tse fapaneng tsa CIDB bakeng sa dikarolo tse fapaneng tsa mosebetsi. Mohlala, o ka ba Grade 4 GB (General Building) empa wa ba Grade 2 EB (Electrical Engineering) haeba o le kontraka ya meaho haholo empa ka dinako tse ding o etsa mosebetsi wa motlakase. Karolo ka nngwe e graded ka thoko ho latela nalane le bokgoni ba hao karolong eo.
Ho etsahalang haeba ke tendera projeke e ka hodimo ho grade ya ka ya CIDB?
Tender ya hao e tla qhalwa hang-hang. Bareki ba lekala la mmuso ba hlahloba digrade tsa CIDB e le karolo ya tlhahlobo ya pele ya eligibility, pele ho tekolo efe kapa efe ya botekgeniki kapa ya ditjhelete. Ho tendera ka hodimo ho grade ya hao ho senya nako le mehlodi — kamehla sheba bonyane ba grade bo hlokahalang pele.
Ke sheba jwang grade ya ka ya jwale ya CIDB le meedi ya ditjhelete?
O ka sheba grade ya hao ya CIDB setifikeiting sa hao sa ngodiso, kapa ka ho batla CIDB Register of Contractors inthaneteng ho cidb.org.za. Grade ya hao le meedi ya ditjhelete le tsona di thathamisitswe ditokomaneng tsa tender tseo o di romelang. Software ya construction management e ka o thusa ho latela grade le meedi kgahlano le diprojeke sebakeng se le seng.
Ke matla afe a ditjhelete ao ke a hlokang bakeng sa Grade 6?
Grade 6 e hloka matla a maholo a ditjhelete — hangata net worth e matla, working capital, le bokgoni ba ho fumana project financing bakeng sa dikontraka tsa R13 million. Ditlhokahalo tse nepahetseng di fapana, empa o tla hloka ho bontsha matla a ditjhelete ka audited financial statements, bank statements, le bopaki ba matlotlo. CIDB e lekola matla a ditjhelete ka mokgwa o akaretsang.
Qetello
Ho utlwisisa digrade tsa kontraka tsa CIDB le meedi ya ditjhelete ho bohlokwa ho rereng kgolo le ho shebisa ditender tse nepahetseng. Grade ka nngwe e na le boleng bo phahameng ba kontraka; ho tendera ka hodimo ho moedi oo ho lebisa ho qhalweng. Sebedisa tafole le ditlhaloso tsa grade tataisong ena ho netefatsa eligibility, ho rera upgrades, le ho qoba boiteko bo lahlehileng ditendereng tseo o ke keng wa di hapa. Software ya construction management e etseditsweng bakontraka ba Afrika Borwa e ka o thusa ho latela grade ya hao ya CIDB kgahlano le boleng ba diprojeke le ditlhokahalo tsa tender sebakeng se le seng, hore o dule o compliant mme o tsepamise maikutlo menyetleng e loketseng.
E ngotsweng ke
Wakha Team