Swiviko swa Phothifoliyo ya Nhluvukiso wa Tindlu: Ti-KPI na Phakiti

Bodo ya wena a yi khathali leswaku Estate B yi chele ti-slab hi nkarhi loko bindzu hinkwaro ri helela hi mali hi March. Loko muhluvukisi wa Afrika-Dzonga a ri na swikimu swinharhu kumbe swimune leswi tirhaka hi nkarhi wun’we, xiviko xa n’hweti xi cinca ntirho. Xi tshika ku va mahungu ya phurojekthi. Xi va xitirhisiwa lexikulu xo kala laha mali, vanhu na nyingiso swi yaka kona endzhaku. Swiviko swo tala swa phothifoliyo swi tsandzeka eka ntirho wolowo. Swi fika swi hlwele, naswona xikimu xin’wana ni xin’wana xi languteka xi ri xa rihlaza ku fikela loko xi hatla xi hundzuka xo tshwuka.

Gayidi leyi yi hlamusela ndlela yo aka swiviko swa phothifoliyo ya nhluvukiso wa tindlu leswi bodo, munghana wa equity na mulombisi lonkulu va nga swi tirhisaka. Yi katsa ti-KPI to landzelela eka ti-estate, xivumbeko xa phakiti ya n’hweti na milawu ya RAG (xiyimo xo tshwuka, amber, xa rihlaza). Yi katsa na ku hlanganisa cash flow na ti-drawdown, ku xavisa eku pimanisiwa na vuaki, na mintlhamu leyi tolovelekeke loko u hlanganisa swikimu.

Loyi a hlayaka xiviko xa phothifoliyo na leswi a swi lavaka eka xona

Xiviko xa phothifoliyo xi na vahlayi vanharhu kumbe vamune, naswona un’wana ni un’wana u vutisa xivutiso xo hambana. Phakiti yin’we leyi tsaleriweke hinkwavo yi hetelela yi ri matluka ya 40 lawa ku nga riki na munhu loyi a ma hlayaka ku hundza tluka ra vunharhu.

Sungula hi ku thya vahlayi na xiboho lexi un’wana ni un’wana a faneleke ku xi teka:

Muhlayi	Xivutiso lexi a xi vutisaka	Leswi a lavaka ku swi vona	Nkarhi
Managing Director / N’wini	I xikimu xihi lexi ndzi lavaka n’hweti leyi?	Swiphiqo leswi longoloxiweke hi nkoka, ndhawu ya mali leyi saleke, swiboho leswi yimeleke	Hi n’hweti, ku engetela flash ya vhiki
Bodo / komiti ya vuvekisi	Xana bindzu ri le ndleleni, naswona ku xava misava loku landzelaka ku hlayisekile?	Marhengu ya phothifoliyo, nhlohlorhi ya mali leyi lavekaka, rhijisita ya makhombo	Hi n’hweti kumbe hi kotara
Mulombisi lonkulu na QS wa bangi	Xana mboleko yi hlayisekile, naswona drawdown yin’wana ni yin’wana yi na xivangelo?	Nhluvukiso lowu tiyisisiweke, ntsengo wo hetisisa, ndhawu ya covenant, ku xavisa ka ha ri emahlweni	Hi n’hweti, eka facility yin’wana ni yin’wana
Munghana wa equity kumbe mezzanine	Ndzi ta vuyeriwa hi mali ya mina rini, naswona hi mbuyelo wihi?	Vuyelo lebyi ringanyetiweke, nkarhi wa ti-transfer, ku avanyisiwa ka mali	Hi kotara

Marito van’wana eka thebula rero. Drawdown i mali leyi humesiwaka eka mboleko ya nhluvukiso (facility). QS (quantity surveyor) wa bangi u kambela nhluvukiso wa sayiti ku nga si humesiwa yin’wana ni yin’wana. Ti-covenant i swiyimo swa mboleko, swo tanihi ku xavisa ka ha ri emahlweni ka le hansi, naswona headroom i ndhawu ya wena ku nga si tshoveriwa yin’wana. Peak funding i n’hweti leyi bindzu ri lavaka mali yo tala ku tlula hinkwayo. Munghana wa mezzanine u lombisa endzhaku ka bangi, hi mbuyelo lowukulu.

Milawu yimbirhi yi landzela. Wo sungula, phakiti ya mulombisi i ya facility yin’wana ni yin’wana, naswona phakiti ya bodo i ya phothifoliyo hinkwayo, hikwalaho ti hlayise ti hambana. Wa vumbirhi, phakiti ya bodo i ya swiboho. Tluka rin’wana ni rin’wana ri hela hi “a ku laveki goza”, kumbe hi xiboho, n’wini na siku.

Ti-KPI ta nkoka to landzelela eka estate yin’wana ni yin’wana

Hlawula ti-KPI ti nga ri tingani, ti hlamusele kan’we, naswona u ti hlayela hi ndlela yin’we eka xikimu xin’wana ni xin’wana. Ku pimanisa ti-estate hi xona xikongomelo xa swiviko swa phothifoliyo. Leswi swi tirha ntsena loko “phesente leyi hetisisiweke” yi vula nchumu wun’we eMidrand na le Ballito.

Leti i ti-KPI leti vahluvukisi vo tala va tindlu va hetelelaka va ri na tona endzhaku ka swiviko swo hlayanyana. Mimpimo ya RAG i swikombiso ntsena. Veka ya wena swin’we na bodo na valombisi va wena.

KPI	Ndlela yo yi hlamusela	Nawu wa RAG wa xikombiso
Nhluvukiso eku pimanisiwa na pulani	% ya ma-milestone lama pimiweke leyi hetisisiweke eka yunit yin’wana ni yin’wana, yi hlanganisiwa eka estate, eku pimanisiwa na programme ya baseline	Yo tshwuka loko yi salele hi tiphoyinti ta phesente to tlula 5
Nkarhi wa ku aka yunit	Masiku ku sukela eka setting out ku fikela eka practical completion	Yo tshwuka loko yi hundza xikongomelo hi 15%
Ntsengo wo hetisisa	Ntsengo lowu tinyiketeleriweke lowu nga si hakeriwaka, ku engetela leswi ringanyetiweke eka ntirho lowu nga si odiwaka	Yo tshwuka loko ntsengo wo hetelela lowu ringanyetiweke wu tlula bajeti na contingency
Marhengu lama ringanyetiweke	Vuyelo eka ntsengo eka estate yin’wana ni yin’wana eku pimanisiwa na feasibility (valombisi hi ntolovelo va languta 15% ku ya eka 20%)	Yo tshwuka ehansi ka xiyimo lexi pfumeleriweke hi bodo kumbe mulombisi
Ti-drawdown leti tiyisisiweke eku pimanisiwa na leti ringanyetiweke	Nkoka lowu tiyisisiweke hi QS wa bangi n’hweti leyi eku pimanisiwa na ku ringanyeta ka cash flow	Yo tshwuka loko yi ri ehansi ka 85% ya ku ringanyeta
Ndlela ya ku xavisa	Tiyunit leti vekeriweke, leti xavisiweke, leti bond yi pfumeleriweke, leti hundziseriweke	Yo tshwuka loko ku xavisa ka ha ri emahlweni ku wela ehansi ka xiyimo xa mulombisi
Masiku ku ya eka transfer	Ku sukela loko bond yi pfumeleriwile ku fikela eka ku tsarisiwa eka Deeds Office	Yo tshwuka ku tlula masiku ya 90
Ku pfumeleriwa loku yimeleke	Ku pfumeleriwa ka rezoning na township, tipulani ta swakiwa, ku tsarisiwa ka NHBRC, ti-occupation certificate	Yo tshwuka loko ku sivela phase
Ndhawu ya mali leyi saleke	Facility leyi nga si tirhisiwaka ku engetela mali, ku susa mali leyi humaka eka tin’hweti ta 3 leti taka	Yo tshwuka ehansi ka n’hweti yin’we ya mali leyi humaka

Rito malunghana na ma-milestone lama pimiweke. Vahluvukisi vo tala va hundzula nhluvukiso wa yunit wu va phesente hi ku nyika xiyimo xin’wana ni xin’wana mpimo: foundations, slab, wall plate, lwangu, ku hetisisa. Mimpimo a yi na nkoka ku tlula ku tirhisa nxaxamelo wun’we eka estate yin’wana ni yin’wana. Loko sayiti yin’we yi hlayela ti-roof truss tanihi 10% kasi yin’wana yi ti hlayela tanihi 6%, nhlayo hinkwayo a yi vuli nchumu.

Kambela ti-KPI ta wena: loko u nga swi koti ku hlayela KPI hi ndlela yin’we eka xikimu xin’wana ni xin’wana hi tirhekhodo leti se ti nga kona esayitini, yi susa. KPI leyi lavaka spreadsheet yo hlawuleka n’hweti yin’wana ni yin’wana yi ta va yi hoxile hi n’hweti ya vunharhu.

Ndlela yo hlela phakiti ya phothifoliyo ya n’hweti

Phakiti leyinene ya phothifoliyo yi hlayiwa ku suka ehenhla ku ya ehansi: tluka rin’we ro teka xiboho, kutani vuxokoxoko lebyi seketelaka ntsena eka swikimu leswi byi lavaka. Swirho swa bodo swi fanele swi kota ku yima endzhaku ka tluka ra vumbirhi va ha tiva leswi va faneleke ku swi endla.

Xivumbeko lexi tirhaka eka swikimu swinharhu ku ya eka khume:

Nkatsakanyo wa tluka rin’we. Marhengu ya phothifoliyo, ndhawu ya mali leyi saleke, n’hweti ya nhlohlorhi ya mali leyi lavekaka, makhombo manharhu lamakulu na swiboho leswi u swi lavaka. Swi tsale hi swivulwa, ku nga ri hi ti-chart ntsena.
Gridi ya RAG. Layini yin’we eka estate yin’wana ni yin’wana, kholomu yin’we eka KPI yin’wana ni yin’wana ku suka eka thebula leri nga laha henhla. Leri i tluka leri vanhu va ri tsundzukaka.
Cash flow na ti-drawdown leti hlanganisiweke. Langutelo ra tin’hweti ta 12 leti taka eka swikimu hinkwaswo, facility yin’wana ni yin’wana yi kombisiwa eku pimanisiwa na ndzilakano wa yona.
Ku xavisa eku pimanisiwa na vuaki. Tiyunit leti akiweke, leti xavisiweke na leti hundziseriweke eka estate yin’wana ni yin’wana, swivangu swi kombisiwa erivaleni.
Ntsengo na marhengu. Bajeti, leswi tinyiketeleriweke, ntsengo wa xiviri na ntsengo wo hetisisa eka estate yin’wana ni yin’wana, swin’we na ku cinca ku sukela n’hweti leyi hundzeke.
Ku pfumeleriwa na ku landzelela milawu. Ku pfumeleriwa ka masipala loku yimeleke, ku tsarisiwa ka NHBRC na ti-occupation certificate, swin’we na masiku lama languteriweke na ntsengo wa ku hlwela.
Swiphiqo ntsena. Tluka rin’we eka xikimu xin’wana ni xin’wana xo tshwuka. Swikimu swa rihlaza a swi kumi tluka.
Rhijisita ya makhombo na buku ya swiboho. Leswi u swi tekeke n’hweti leyi hundzeke, loko swi endlekile, na leswi swi nga swintshwa.

Hlayisa xivumbeko xi fana n’hweti yin’wana ni yin’wana leswaku vahlayi va tiva laha va faneleke ku languta kona. Gayidi ya hina malunghana na software ya vulawuri bya nhluvukiso wa tindlu eka phothifoliyo ya tiphurojekthi to tala yi pimanisa swilaveko swa phurojekthi yin’we na swa phothifoliyo.

Ku veka milawu ya RAG leyi nga na nhlamuselo

Xiyimo xa RAG xi tirha ntsena loko milawu yi tsariwile tinhlayo ti nga si fika. Handle ka sweswo, mufambisi wa phurojekthi un’wana ni un’wana u vika amber, amber yin’wana ni yin’wana yi hundzuka yo tshwuka hi vusiku byin’we, naswona bodo yi tshika ku tshemba mihlovo.

Maendlelo manharhu ma endla RAG yi pfuna:

Tsala mpimo eka KPI yin’wana ni yin’wana. “Yo tshwuka loko marhengu lama ringanyetiweke ma wela ehansi ka 15%” i nawu. “Yo tshwuka loko hi vilela” i ku titwa.
Kombisa ndlela leyi swi fambaka ha yona ekusuhi na muhlovo. Amber leyi a yi ri ya rihlaza n’hweti leyi hundzeke yi hatlisa ku tlula leyi nga tshama yi nga cinci tin’hweti ta tsevu. Engetela museve.
Hambanisa xiyimo na xivangelo. Programme yo tshwuka hikuva masipala kumbe Eskom a ku si hlanganisiwa gezi ra bulk i xiphiqo xo hambana na kontraka leyi nonokaka. Bodo yi fanele yi vona leswaku i xihi.

Tivonele eka swiviko swa “watermelon”: rihlaza ehandle, ro tshwuka endzeni. Xikombiso lexi tolovelekeke i xikimu lexi tshamaka xi ri xa rihlaza eka ntsengo kasi contingency ya xona yi ri karhi yi hela. Vika contingency leyi tirhisiweke tanihi layini ya yona n’wini, kutani u ta vona ku hela loku ka ha ri emahlweni. Gayidi ya hina malunghana na ku hundzeleriwa ka ntsengo wa vuaki eAfrika-Dzonga yi katsa swivangelo leswi tolovelekeke.

Xana u ha aka phakiti ya bodo hi mahungu ya WhatsApp na ku endzela masayiti? Wakha yi tisa estate yin’wana ni yin’wana eka software yin’we, hi nhluvukiso wa Gantt, bajeti eku pimanisiwa na leswi tirhisiweke hi ZAR, xikhungu xa nkongomiso wa cash flow na ti-analytics ta phothifoliyo ya swikimu swo tala: vona demo ya xitirhisiwa.

Ku hlanganisa cash flow na ti-drawdown eka swikimu hinkwaswo

Xikimu xin’wana ni xin’wana xi na facility ya xona, kambe bindzu ri na balance yin’we ya bangi, hikwalaho mali yi fanele yi vikiwa eka swiyimo hinkwaswo swimbirhi. Khombo eka phothifoliyo hi ntolovelo a hi xikimu xin’we lexi pfumalaka mali. I swikimu swimbirhi kumbe swinharhu leswi lavaka equity hi n’hweti yin’we.

Aka langutelo leri hlanganisiweke hi ku landzelelana loku:

Ringanyeta mali leyi nghenaka na leyi humaka n’hweti yin’wana ni yin’wana eka xikimu xin’wana ni xin’wana: misava, tihakelo ta vakontraka, tifizi, minyikelo ya masipala, ntswalo, ti-drawdown, mali ya ti-transfer na ku humesiwa ka retention.
Hlanganisa xikimu xin’wana ni xin’wana na facility ya xona. Kombisa balance leyi tirhisiweke eku pimanisiwa na ndzilakano.
Hlanganisa swikimu ku kuma xiyimo xa mali ya phothifoliyo n’hweti yin’wana ni yin’wana.
Kombisa n’hweti ya nhlohlorhi ya mali leyi lavekaka na equity leyi bindzu ri faneleke ku yi nghenisa ku nga si fika nkarhi wolowo.

Xikombiso lexi xa ti-estate tinharhu (tinhlayo ta xikombiso ntsena) xi kombisa leswaku ha yini leswi swi ri na nkoka:

N’hweti	Estate A	Estate B	Estate C	Phothifoliyo hinkwayo
November	+R1,800,000	-R2,400,000	-R600,000	-R1,200,000
December	+R900,000	-R3,100,000	-R1,900,000	-R4,100,000
January	-R300,000	-R1,200,000	-R2,600,000	-R4,100,000
February	+R4,200,000	+R600,000	-R1,100,000	+R3,700,000

Estate yin’wana ni yin’wana yi ri yoxe yi languteka yi lawuleka. Loko ti hlanganisiwile, phothifoliyo yi na mali leyi kayivelaka tin’hweti tinharhu ti landzelelana: R1,200,000 hi November, kutani R4,100,000 hi December na nakambe hi January. Bindzu ri lava R9,400,000 ya nseketelo hinkwayo ku nga si fika mali ya ti-transfer ta February. Xiphemu lexikulu xa xivangu lexi xi wela hi nkarhi wa holideyi ya vaaki, loko ti-transfer ti nonoka. Xiviko xa phurojekthi yin’we xi fihla leswi.

Vika ti-drawdown hi nkoka lowu tiyisisiweke, hikuva bangi ri hakela hi nhlayo ya QS wa rona. Kombisa retention tanihi mali leyi u nga se yi hakela, na siku ra ku humesiwa. Retention i xiphemu xa xihakelo xin’wana ni xin’wana xa mukontraka lexi u xi khomaka ku fikela ntirho wu hela. Hi ntolovelo yi humesiwa hi mavanga endzhaku ka practical completion, hikwalaho eka kontraka leyikulu yi nga rhurhisa timiliyoni ta rand exikarhi ka tikotara. Maendlelo ya ku ringanyeta eka xikimu xin’we ma kumeka eka gayidi ya hina malunghana na software ya cash flow ya nhluvukiso wa tindlu. Mali leyi nga endzhaku ka facility yin’wana ni yin’wana yi hlamuseriwile eka mali ya nhluvukiso wa tindlu to tshama eAfrika-Dzonga.

Ku vika ku xavisa eku pimanisiwa na vuaki

Muhluvukisi u kuma mali hi nkarhi wa transfer, hikwalaho xivangu exikarhi ka leswi akiweke na leswi hundziseriweke hi kona laha marhengu ma tumbelaka kona. Loko ku xavisa na vuaki swi ri eka tiphakiti to hambana, ku ni munhu loyi a nga vonaka xivangu xexo.

Veka swimbirhi eka tluka rin’we eka estate yin’wana ni yin’wana, ivi u landzelela tinhlayo ta mune:

Leti xavisiweke kambe ti nga si sungula. Vaxavi va rindzele ku akiwa. Khombo: ku pfumeleriwa ka ti-bond ku hela, kutani vaxavi va famba.
Leti akiweke kambe ti nga xavisiwangiki. Tindlu leti hetiweke leti nga riki na muxavi. Khombo: ntsengo wo ti hlayisa na ntswalo, handle ka mali leyi nghenaka.
Leti akiweke ti xavisiwa kambe ti nga si hundziseriwa. Xiyenge lexi durhaka ku tlula hinkwaswo. Xaviso wu endliwile ephepheni, kambe wu khomiwile hi ti-conveyancer, mabangi kumbe occupation certificate leyi kayivelaka.
Leti hundziseriweke. Mali yi le bangi.

Eka swikimu swa plot-and-plan, landzelela na ku kambela ka xiyimo ka valuer wa bangi. Xiyimo xin’wana ni xin’wana lexi valuer a xi sayinaka xi humesa xihakelo xa nhluvukiso ku suka eka mboleko ya ku aka ya muxavi. Eka swikimu swa turnkey, nxavo hinkwawo wu hakeriwa hi nkarhi wa transfer, hikwalaho “leti akiweke kambe ti nga si hundziseriwa” i KPI yo yi languta.

Loko leti akiweke kambe ti nga si hundziseriwa ti ya ti tala tin’hweti timbirhi ti landzelelana, xivangelo hi ntolovelo i vulawuri: occupation certificate leyi hlweleke, dokhumente ra NHBRC leri kayivelaka kumbe ntirho lowu tlhandlukeke eka conveyancer. Hi ku ya hi Housing Consumers Protection Measures Act, bangi a ri nge lombisi eka muti lowuntshwa lowu nga tsarisiwangiki eka NHBRC. Hikwalaho ku tsandzeka ku tsarisiwa ku sivela bond ya muxavi, na transfer. Swiphiqo leswi swi chipile ku swi lulamisa, swi durha ku swi honisa. Maendlelo ya ku tsarisiwa ka NHBRC ma hlamusela madokhumente lama talaka ku sivela ti-transfer.

Nkarhi wa swiviko: loyi a antswisaka yini, na rini

Phakiti ya n’hweti yi antswa ntsena ku ringana rungula ra vhiki na ra siku leri nga ehansi ka yona. Loko nhluvukiso wa sayiti wu tsariwa kan’we hi n’hweti hi ku tsundzuka, phakiti yi vika leswi vanhu va tshembaka leswaku swi endlekile.

Nkarhi lowu tirhaka eka vahluvukisi vo tala va xiyimo xa le xikarhi:

Hi nkarhi wihi	Ntirho	N’wini
Siku na siku	Ma-milestone ya yunit na swilo leswi tsariwaka eka dayari ya sayiti	Mufambisi wa sayiti / foreman
Vhiki na vhiki	Xiyimo xa ti-transfer na ti-conveyancer, flash ya programme eka MD	Mufambisi wa ti-transaction, director wa vuaki
Hi n’hweti (siku ra 1 ku ya eka 5)	Valuation ya QS, drawdown leyi tiyisisiweke, ntsengo wo hetisisa	QS, timali
Hi n’hweti (siku ra 6 ku ya eka 8)	Phakiti ya phothifoliyo yi humesiwa	Timali kumbe ofisi ya phurojekthi
Hi n’hweti (siku ra 10)	Ku kambela hi bodo kumbe komiti ya vufambisi	MD
Hi kotara	Ku kambisisa estate yin’wana ni yin’wana, ku pfuxeta feasibility	Bodo

Vahluvukisi vo tala va tlula goza ra siku na siku, kambe hi rona leri endlaka leswaku swin’wana hinkwaswo swi va swinene. Loko ntlawa wa sayiti wu pfuxeta mintirho ya yunit yin’wana ni yin’wana na dayari ya sayiti hi siku rero, phesente ya n’hweti leyi hetisisiweke yi sekeriwa eka rungula ra sweswi. Software leyi nga na ti-analytics ta phothifoliyo ya swikimu swo tala, tanihi Wakha, kutani yi hlanganisa estate yin’wana ni yin’wana eka langutelo rin’we. U hlamusela mimpimo ya ti-KPI kan’we, kutani phakiti yi sungula hi rungula ra sweswi.

Mintlhamu ya ku hlanganisa leyi u faneleke ku yi papalata

Tinhlayo to tala ta phothifoliyo ti hoxeka loko u hlanganisa swikimu. Mintlhamu leyi yi humelela nkarhi na nkarhi.

Ti-cost code to hambana eka xikimu xin’wana ni xin’wana. Loko Estate A yi tsala bulk services ehansi ka “civils” kasi Estate B yi swi tsala ehansi ka “infrastructure”, layini ya ntsengo wa phothifoliyo a yi na nhlamuselo. Tirhisa nxaxamelo wun’we wa ti-cost code eka xikimu xin’wana ni xin’wana.
Ku pfanganyisa leswi tinyiketeleriweke, leswi rhumeriweke invoice na leswi hakeriweke. Hlawula xisekelo xin’we eka kholomu yin’wana ni yin’wana ivi u xi thya. Aka ntsengo wo hetisisa eka ntsengo lowu tinyiketeleriweke. Handle ka sweswo ti-oda leti u se u ti endlile ti nyamalala eka ku ringanyeta.
Masiku yo hambana ya ku tsema. QS un’we u endla valuation hi siku ra 25, un’wana hi siku ro hetelela ra n’hweti. Fambelanisa masiku ya ku tsema, kumbe phothifoliyo yi hlanganisa tin’hweti timbirhi to hambana.
Ndlela ya VAT. Vika hinkwaswo swi katsa kumbe swi nga katsi VAT. Endla leswi hi ndlela yin’we hinkwayo, ivi u vula leswaku i yihi eka tluka rin’wana ni rin’wana.
Mali leyi lombisiwaka exikarhi ka tikhamphani ta ntlawa. Vahluvukisi vo tala va khoma estate yin’wana ni yin’wana eka khamphani ya yona (special purpose vehicle, kumbe SPV). Susa mboleko exikarhi ka tikhamphani teto eka langutelo ra mali leri hlanganisiweke, kumbe u hlaya mali yin’we kan’we mbirhi.
Ti-baseline ta feasibility leti dyuhaleke. Marhengu “eku pimanisiwa na feasibility” a ma vuli nchumu loko feasibility yi ri na malembe manharhu. Yi pfuxete hi ndlela ya ximfumo, tsala siku, ivi u hlayisa ya xisekelo leswaku u pimanisa.

Mhaka ya Makumu

Swiviko leswinene swa phothifoliyo ya nhluvukiso wa tindlu swi tirhisa ti-KPI ti nga ri tingani leti hlamuseriweke kahle, leti hlayeriwaka hi ndlela yin’we eka xikimu xin’wana ni xin’wana. Ti seketeriwa hi rungula ra sayiti leri tsariwaka loko ntirho wu ri karhi wu endleka, naswona ti kombisiwa eka phakiti leyi yisaka eka swiboho. Sungula hi matluka mambirhi: cash flow leyi hlanganisiweke na ku xavisa eku pimanisiwa na vuaki. Swin’we swi kombisa swiphiqo swo tala leswi vavisaka vahluvukisi va Afrika-Dzonga.

Swivutiso Leswi Vutisiwaka Hi Ku Tala

Xana swiviko swa phothifoliyo eka nhluvukiso wa tindlu i yini?

Swiviko swa phothifoliyo eka nhluvukiso wa tindlu i xiviko xa nkarhi na nkarhi lexi hlanganisaka xikimu xin’wana ni xin’wana lexi tirhaka eka langutelo rin’we. Xi katsa nhluvukiso, ntsengo wo hetisisa, marhengu, cash flow, ti-drawdown na ku xavisa, swi pimiwa hi ndlela yin’we eka estate yin’wana ni yin’wana. Xi pfuna n’wini, bodo na vaseketeri va mali ku teka xiboho xa laha mali na nyingiso swi faneleke ku ya kona endzhaku.

Xana xiviko xa n’hweti xa phothifoliyo ya nhluvukiso wa tindlu xi fanele xi katsa yini?

Nkatsakanyo wa tluka rin’we lowu nga na swiboho, gridi ya RAG hi estate, cash flow leyi hlanganisiweke ya tin’hweti ta 12, na ku xavisa eku pimanisiwa na vuaki. Kutani ntsengo na marhengu, ku pfumeleriwa na rhijisita ya makhombo. Engetela matluka ya swiphiqo eka swikimu swo tshwuka ntsena.

Xana muhluvukisi u fanele a landzelela ti-KPI ti ringana yini eka phothifoliyo?

Ku sukela eka nhungu ku ya eka khume-mbirhi hi ntolovelo swa ringana. Yin’wana ni yin’wana yi fanele yi hlayeriwa hi ndlela yin’we eka xikimu xin’wana ni xin’wana, ku suka eka tirhekhodo leti se ti nga kona.

Xana xiviko xa mulombisi xi hambana njhani na xiviko xa bodo?

Xiviko xa mulombisi i xa facility yin’we. Xi kombisa nhluvukiso lowu tiyisisiweke, ntsengo wo hetisisa, ku xavisa ka ha ri emahlweni na ndhawu ya covenant eka xikimu xexo. Xiviko xa bodo xi katsa phothifoliyo hinkwayo: marhengu hinkwawo, nhlohlorhi ya mali leyi lavekaka, makhombo na swiboho. Aka swimbirhi hinkwaswo ku suka eka rungula rin’we.

Xana u hlayela njhani phesente leyi hetisisiweke eka ti-estate to hlayanyana?

Tirhisa nxaxamelo wa ma-milestone lama pimiweke eka muxaka wun’wana ni wun’wana wa yunit, hi mimpimo leyi fanaka eka estate yin’wana ni yin’wana. Hlanganisa tiphesente ta tiyunit eka estate, kutani eka phothifoliyo, hi ku ya hi nkoka wa bajeti. Vika vuyelo eku pimanisiwa na programme ya baseline, leswaku bodo yi vona ku hlwela swin’we na nhluvukiso.

Swihloko leswi fambelanaka na leswi: