Buyela kwiBhlogu

Ukuthotyelwa kwe-POPIA Ezikolweni: Oko Oomongameli Abanokufuna

Fundisa Team 21 imizuzu ukufunda
Ukuthotyelwa kwe-POPIA Ezikolweni: Oko Oomongameli Abanokufuna

Izikolo zaseMzantsi Afrika zigcina inani elikhulu ledatha yabafundi neyabazali—amanani e-ID, iinkcukacha zomguli, iirekhodi zeemfundo, ulwazi lwemali yokufunda—kodwa oomongameli abaninzi nama-SGB abaqinisekileyo ukuba i-POPIA ifuna ntoni okanye bangasindisa njani iintlawulo eziya ku-R10 yezigidi. UMthetho WokuKhusela Ulwazi Lomntu (POPIA) usebenze ngokupheleleyo ukususela ngo-1 Julayi 2021, yaye i-Information Regulator inokugqitha iintlawulo ezinzima ngokungathobeli. Ukuthotyelwa kwe-POPIA ezikolweni ngokulungileyo kukhusela uluntu lwakho nesikolo sakho.

Esi sikhokelo sichaza into eyidatha yomntu kwimeko yesikolo, imigaqo esibhozo yokuphatha ngokusesikweni, imfuno zemvume, imigaqo yokugcina nokugcina, izicelo zokufikelela nokuazisa ngophulo, nendlela yokukhetha isoftware yokuphatha isikolo ehambelana ne-POPIA. Nokuba yakha uhlaka lwe-POPIA lwesikolo sakho okanye uhlola iinkqubo ezikhoyo, amacandelo alandelayo anika amanyathelo asebenzayo ahambelana nesikhokelo se-Information Regulator.

Yintoni i-POPIA Yaye Kutheni Ibalulekile Ezikolweni

UMthetho WokuKhusela Ulwazi Lomntu (UMthetho 4 ka-2013) ngumthetho ophambili wokukhusela idatha eMzantsi Afrika, oyilwe ukukhusela ulwazi lomntu lomntu ngelixa lwenza ukuphatha idatha ngoxanduva. I-POPIA isebenza kuzo zonke izinango—kuquka izikolo—eziphatha ulwazi lomntu, iseka imigaqo esibhozo yokuphatha ngokusesikweni yaye inika abantu amalungelo ngodatha yabo yomntu.

Kutheni i-POPIA ibalulekile ezikolweni:

Izikolo ziphatha ulwazi oluninzi lomntu rhoqo: amagama abafundi, idilesi, amanani e-ID, ulwazi lomguli, iirekhodi zeemfundo, iinkcukacha zokunxibelelana nabazali, ulwazi lwemali, nokuninzi. Ngaphantsi kwe-POPIA, izikolo ziindidi “eziyinxalenye ezinoxanduva” ezinemigago yomthetho yokukhusela olu lwazi. Ukungathobeli kunokukhokela:

  • Iintlawulo zokuphatha: Kuya ku-R10 yezigidi okanye ukuboshwa iminyaka eli-10
  • Ukonakala kwegama: Ukulahlekelwa yithemba labazali noluntu
  • Uxanduva lwemthetho: Izimangalo zoluntu zokuhlawulwa kubaphuli bedatha
  • Isenzo soLawulo: Ukuphoqwa yi-Information Regulator
  • Ukuphazamiseka kokusebenza: Izinyathelo zokulungisa nokuthobela eziyimfuneko

Imigaqo esibhozo ye-POPIA yokuphatha ngokusesikweni:

ImigaqoIthetha ntoni ezikolweni
UkuziphendulelaQinisekisa ukuthotyelwa kwe-POPIA; qesa i-Information Officer uze ubhalise ne-Information Regulator.
Umda wokuphathaQokelela uphathe kuphela ulwazi lomntu oluyimfuneko ngenjongo ethile.
Inkcazo yenjongoQokelela ngeenjongo ezithile, ezisesikweni yaye uazise abaphuli bedatha ukuba uqokelela ntoni nakutheni.
Umda wokuphatha okuqhubekayoSebenzisa ulwazi kuphela ngenjongo yasekuqaleni okanye ezenjongo ezihambelanayo; ngaphandle koko fumana imvume okanye thembeka kumthetho.
Umgangatho wolwaziGcina ulwazi lunembile, lupheleleyo noluhlaziyiwe; vumela ukulungiswa.
UkuvulelekaYiba sobala ngendlela ophatha ngayo idatha; nika iingxelo nempendulo kuzicelo zokufikelela.
Izikhuselelo zokhuselekoYenza amanyathelo obugcisa neshishini ukukhusela idatha ekulahlekelweni, ekufikeleleni ngokungagunyazwanga okanye ekutshintshweni.
Ukuthatha inxaxheba kwabaphuli bedathaVumela abantu ukufikelela, ukulungisa yaye, apho kusesikweni, ukucima ulwazi lwabo lomntu.

Ukuqonda ezi migaqo sisiseko sokuthotyelwa kwe-POPIA ezikolweni.

Yintoni Ulwazi Lomntu Ezikolweni?

I-POPIA ichaza “ulwazi lomntu” ngokubanzi njenganaluphi na ulwazi olunxulumene nomntu ophilayo, onokuchazwa, okanye inkampani. Kwimeko yesikolo, oku kubandakanya udidi olubanzi lwedatha ngabafundi, abazali, abagcini, abasebenzi, nabanye abantu.

Ulwazi Lomntu Lwemfundi

Izikolo ziqokelela ulwazi oluninzi lomntu ngabafundi:

Ulwazi lobunikho:

  • Amagama apheleleyo neesurnames
  • Amanani obunikho (amanani e-ID okanye iipasipoti)
  • Umhla wokuzalwa
  • Isini
  • Uhlanga (ukuba luqokelelwe ngeenjongo zokuxela)
  • Ubuzwe
  • Ulwimi lasekhaya

Ulwazi lonxibelelwano:

  • Idilesi yokuhlala
  • Idilesi yeposi
  • Ii-email
  • Amanani ocingo (ekhaya, eselula, abanxibelelwano bengozi)
  • Iinkcukacha zokunxibelelana nomzali/umgcini

Ulwazi lwemfundo:

  • Amanani abafundi (amanani e-LURITS)
  • Iintsuku zokungena
  • Ukwabiwa kwegrafu nekilasi
  • Iirekhodi zeemfundo (amaphuzu, uavavanyo, amakhadi engxelo)
  • Iirekhodi zokubakhona
  • Iirekhodi zokuzilawula
  • Ukuthatha inxaxheba kwimisebenzi yangaphandle

Ulwazi lomguli nempilo:

  • Iimeko zomguli
  • Ukusulelwa
  • Imfuno yemithi
  • Iinkcukacha ze medical aid
  • Ulwazi lomguli
  • Iirekhodi zokugonywa
  • Ulwazi ngokukhubazeka

Ulwazi lwemali:

  • Iirekhodi zokuhlawula imali yokufunda
  • Imeko yokukhululwa kwemali yokufunda
  • Iindlela zokuhlawula neenkauuko zebhanki
  • Ulwazi lwenkxaso yemali okanye ibhasari

Ulwazi lomntu olukhethekileyo: I-POPIA inika ukhuseleko olongezelekileyo “kolwazi lomntu olukhethekileyo,” kuquka:

  • Ulwazi ngabantwana (abafundi abangaphantsi kweminyaka eli-18)
  • Ulwazi lempilo (iimeko zomguli, ukukhubazeka)
  • Ulwazi lwe-biometric (iminwe, amafoto asetyenziselwa ukuchaza)

Ukuphatha ulwazi lomntu olukhethekileyo kudinga amanyathelo okuthobela aqinileyo yaye, kwezinye iimeko, imvume ecacileyo.

Ulwazi Lomntu Lomzali noMgcini

Izikolo nazo ziphatha ulwazi lomntu ngabazali nabagcini:

  • Amagama apheleleyo neemanani e-ID
  • Iinkcukacha zokunxibelelana (iidilesi, amanani ocingo, ii-email)
  • Ulwazi lokuqeshwa (ukuba lufanelekile kuzicelo zokukhululwa kwemali yokufunda)
  • Ulwazi lwemali (ingeniso, iirekhodi zokuhlawula)
  • Ubudlelwane nomfundi (umzali, umgcini, umgcini osemthethweni)

Ulwazi Lomntu Lwabasebenzi

Nangona esi sikhokelo sigxile kudatha yabafundi nabazali, izikolo nazo ziphatha ulwazi lomntu lwabasebenzi (kuuxanduva lwe-POPIA nomthetho woqeshwa).

Umgaqo ophambili: Ukuba ulwazi lunokuchaza umntu othile, lulwazi lomntu ngaphantsi kwe-POPIA kwaye kufuneka lukhuselwe ngokufanelekileyo.

Ukuphatha Ngokusesikweni nemvume Ezikolweni

I-POPIA iseka imigaqo esibhozo ezikolo kufuneka zihlangabezane nazo ukuphatha ulwazi lomntu ngokusesikweni (efinyezwe kwitafile engasentla). Okulandelayo kucacisa amanyathelo asebenzayo kwimigaqo ephambili, kunye nokuba nini nendlela yokufumana imvume.

Ukuziphendulela nomda wokuphatha

Izikolo kufuneka zithabathe uxanduva lokuthotyelwa kwe-POPIA, ziqiniseke ukuba konke ukuphatha kolwazi lomntu kuhambelana nemigaqo ye-POPIA. Oku kudinga:

  • Ukuqesa i-Information Officer: Chaza umsebenzi (ngokuthabathekileyo umongameli okanye umongameli ophantsi) onoxanduva lokuthotyelwa kwe-POPIA
  • Ukuphuhlisa iinkqubo: Yenza iinkqubo neenqubo ze-POPIA ezipheleleyo
  • Ukuqeqesha abasebenzi: Qiniseka ukuba bonke abasebenzi bayaqonda imfuno ze-POPIA
  • Ukucikicwa okuqhelekileyo: Yenza uhlolo lwekhwaliti lokuthobela
  • Ukubhalwa: Gcina iirekhodi zemisebenzi yokuphatha idatha

Amanyathelo asebenzayo:

  • Qesa i-Information Officer uze ubhalise ne-Information Regulator
  • Phuhlisa umbhalo wenkqubo yokuthotyelwa kwe-POPIA
  • Qeqesha bonke abasebenzi ngemfuno ze-POPIA ngonyaka
  • Yenza ukucikicwa kokuthobela ngonyaka
  • Gcina irejista yemisebenzi yokuphatha idatha

Imigaqo 2: Umda Wokuphatha

Izikolo zinokuphatha kuphela ulwazi lomntu oluyimfuneko ngenjongo ethile. Oku kuthetha:

  • Ukuqokelela okuncinci: Qokelela kuphela ulwazi oluyimfuneko
  • Akukho datha eninzi: Ungaqokeleli ulwazi oluningi kunoko kufunekayo
  • Okujolise enjeni: Icandelo ngalinye lolwazi kufuneka lisebezele injongo ecacileyo

Imizekelo:

  • Ilungile: Ukuqokelela amanani e-ID abafundi ukubhalisa i-LURITS (kuyimfuneko ngumthetho); ukuqokelela ulwazi lomguli ukunakekela ingozi (luyimfuneko ukukhuseleka komfundi).
  • Akulunganga: Ukuqokelela iinkcukacha zokuqeshwa kwabazali ngaphandle kokuba ziyimfuneko kuzicelo zokukhululwa kwemali yokufunda; ukuqokelela amafoto abafundi ngeenjongo ezingeyomfuneko ngaphandle kwemvume.

Amanyathelo asebenzayo:

  • Hlola zonke iifom nendawo zokuqokelela idatha
  • Susa amacala angemfuneko kwiifom
  • Bhala injongo yecandelo ngalinye lolwazi eliqokelelweyo
  • Hlola rhoqo iinkqubo zokuqokelela idatha

Imigaqo 3: Inkcazo Yenjongo

Izikolo kufuneka zazise abaphuli bedatha (abafundi nabazali) ngoku:

  • Ulwazi oluqokelelwayo
  • Kutheni luqokelelwa (injongo)
  • Ngubani uya kufikelela kulo
  • Luya kusetyenziswa njani

Iingxelo zolwazi: Izikolo kufuneka zinike iingxelo zolwazi eziqaqambileyo xa ziqokelela ulwazi lomntu, zichaze:

  • Injongo yokuqokelela
  • Ukuba ukuqokelela kuyimfuneko okanye ngokuzithandela
  • Iziphumo zokunganiki ulwazi
  • Ngubani uya kufikelela kolwazi
  • Ixesha elide ulwazi luya kugcinwa
  • Amalungelo abaphuli bedatha (ukufikelela, ukulungisa, ukucima)

Amanyathelo asebenzayo:

  • Faka iingxelo ze-POPIA kuzo zonke iifom (iifom zokungena, iifom zemvume, njl.)
  • Bonisa iingxelo zobucala kwiwebhusayithi yesikolo
  • Nika iingxelo zolwazi ngexesha lemihlanganiso yabazali
  • Qiniseka ukuba iingxelo ziseelwimini abazali abaluqondayo

Imigaqo 4: Umda Wokuphatha Okuqhubekayo

Izikolo zinokusebenzisa ulwazi lomntu kuphela ngenjongo apho lwaqokelelwa ngayo, ngaphandle kokuba:

  • Ukuphatha okuqhubekayo kuhambelana nenjongo yasekuqaleni
  • Umphuli wedatha uyavuma ukuphatha okuqhubekayo
  • Ukuphatha okuqhubekayo kuyimfuneko ngumthetho

Imizekelo:

  • Ilungile: Ukusebenzisa iinkcukacha zokunxibelelana nabafundi ukuthumela amakhadi engxelo (kuhambelana nenjongo yasekuqaleni); ukwabelana ngolwazi lwemfundi nesebe lemfundo leprovinsi (kuyimfuneko ngumthetho).
  • Akulunganga: Ukusebenzisa ii-email zabazali ukuthengisa ngaphandle kwemvume; ukwabelana ngolwazi lwemfundi nabathathu ngeenjongo zoshishino ngaphandle kwemvume.

Amanyathelo asebenzayo:

  • Bhala zonke iindlela zokusebenzisa ulwazi lomntu
  • Fumana imvume naluphi na ukusetyenziswa ngaphezu kwenjongo yasekuqaleni
  • Hlola iimvumelwano zokwabelana nedatha nabathathu
  • Qiniseka ukuba konke ukuphatha kuhambelana neenjongo zasekuqaleni

Imigaqo 5: Umgangatho Wolwazi

Izikolo kufuneka ziqiniseke ukuba ulwazi lomntu:

  • Lunembile: Lulungile noluhlaziyiwe
  • Lupheleleyo: Luqulethe lonke ulwazi oluyimfuneko
  • Alukhohlisi: Lubonakalisa imeko yinyaniso

Amanyathelo asebenzayo:

  • Hlaziya rhoqo iinkcukacha zokunxibelelana nabafundi nabazali
  • Qinisekisa ukunemba kolwazi ngexesha lokubhalisa ngonyaka
  • Vumela abaphuli bedatha ukulungisa ulwazi lwabo
  • Susa okanye ulungise ulwazi oludala ngokukhawulezileyo
  • Yenza ukuqinisekisa idatha kwiinkqubo zokuphatha izikolo

Imigaqo 6: Ukuvuleleka

Izikolo kufuneka zibe sobala ngendlela ulwazi lomntu luphathwa ngayo, zinike abaphuli bedatha ukufikelela:

  • Ulwazi olugcinwayo ngabo
  • Lusetyenziswa njani
  • Ngubani ufikelela kulo
  • Indlela yokusebenzisa amalungelo abo

Amanyathelo asebenzayo:

  • Publisha inkqubo yobucala kwiwebhusayithi yesikolo
  • Nika iingxelo zolwazi xa uqokelela idatha
  • Pendula ngokukhawulezileyo kuzicelo zokufikelela
  • Gcina ukucaca kuyo yonke imisebenzi yokuphatha idatha

Imigaqo 7: Izikhuselelo Zokhuseleko

Izikolo kufuneka zenze amanyathelo obugcisa neshishini afanelekileyo ukukhusela ulwazi lomntu ku:

  • Ukulahlekelwa
  • Ukonakala
  • Ukufikelela ngokungagunyazwanga
  • Ukutshabalalisa ngokungagunyazwanga
  • Ukutshintsha ngokungagunyazwanga

Izikhuselelo zobugcisa:

  • Ulawulo lokufikelela: Beka umda wokufikelela kubasebenzi abagunyazwe kuphela
  • Ukuyifihla: Fihla idatha ebonakalayo (ngakumbi xa igcinwa okanye ithunyelwa)
  • Ukhuseleko lwepassword: Funeka amapassword anamandla nokutshintsha okuqhelekileyo
  • Iifirewall ne-antivirus: Khuselela iinkqubo kwiingozi ze-cyber
  • Iibhakhaphi ezikhuselweyo: Bhakhapha idatha rhoqo ngokukhuselekileyo
  • Izihlaziyi zeenkqubo: Gcina isoftware neenkqubo zihlaziyiwe

Izikhuselelo zeshishini:

  • Ukuqeqesha abasebenzi: Qeqesha abasebenzi ngokukhusela idatha nokhuseleko
  • Iinkqubo zokufikelela: Chaza ngubani onokufikelela kulwazi luni
  • Impendulo yengozi: Phuhlisa iinqubo zophulo lokhuseleko
  • Ukhuseleko lomzimba: Khuselela iirekhodi zomzimba (iikhabhinethi ezitshiyekileyo, ukufikelela okunqunyiweyo)
  • Ukuphatha abavakashi: Lawula ukufikelela kwiindawo zesikolo neenkqubo

Amanyathelo asebenzayo:

  • Yenza uavavanyo lwengozi lokhuseleko
  • Yenza ulawulo lokufikelela (ukufikelela okusekwe kwiindima kwiinkqubo zokuphatha izikolo)
  • Fihla idatha ebonakalayo (ngakumbi amanani e-ID abafundi, ulwazi lomguli)
  • Qeqesha abasebenzi ngokhuseleko lwepassword nolwazi nge-phishing
  • Phuhlisa icebo lokuphendula uphulo lwedatha
  • Hlola yaye uhlaziyise amanyathelo okhuseleko rhoqo

Imigaqo 8: Ukuthatha Inxaxheba Kwabaphuli Bedatha

Abaphuli bedatha (abafundi nabazali) banamalungelo ngaphantsi kwe-POPIA:

Ilungelo lokufikelela:

  • Cela ukufikelela kulwazi lomntu olugcinwa sisikolo
  • Izikolo kufuneka zinike ukufikelela ngaphakathi kwexesha elinengqondo

Ilungelo lokulungiswa:

  • Cela ukulungiswa kolwazi olunganembanga okanye olungapheleleyo
  • Izikolo kufuneka zilungise ulwazi ngokukhawulezileyo

Ilungelo lokucima:

  • Cela ukucima ulwazi lomntu (kuuxanduva lwemfuno zokugcina zomthetho)
  • Izikolo kufuneka zicime ulwazi xa lungasadingeki (ngaphandle kokuba ukugcina kuyimfuneko ngumthetho)

Ilungelo lokuchasa:

  • Chasa ukuphatha kolwazi lomntu
  • Izikolo kufuneka zicinge izichaso zize ziphendule ngokufanelekileyo

Amanyathelo asebenzayo:

  • Phuhlisa iinqubo zokuphatha izicelo zokufikelela
  • Pendula kuzicelo ngaphakathi kwexesha le-POPIA (ngokuthabathekileyo iintsuku ezi-30)
  • Gcina iirekhodi zazo zonke izicelo zokufikelela
  • Vumela abaphuli bedatha ukulungisa ulwazi lwabo kalula
  • Bhala izigqibo malunga nezicelo zokucima

Imfuno Zemvume Ezikolweni

Imvume yenye indlela izikolo ezinokuphatha ngayo ulwazi lomntu ngokusesikweni, kodwa ayifuneki rhoqo. Ukuqonda xa imvume iyafuneka nendlela yokuyifumana ngokufanelekileyo kubalulekile ekuthotyelweni kwe-POPIA.

Xa Imvume Iyafuneka?

Imvume iyafuneka xa:

  • Kuphathwa ulwazi lomntu olukhethekileyo (ulwazi lwabantwana, ulwazi lwempilo, ulwazi lwe-biometric) ngeenjongo ezingaphezu koko kuyimfuneko kwimfundo
  • Kusetyenziswa ulwazi lomntu ukuthengisa okanye ngeenjongo zoshishino
  • Kuwabelanwa ngolwazi nabathathu ngeenjongo ezingeyomfuneko
  • Kuphathwa ulwazi ngeenjongo ezingaphezu kwenjongo yokuqokelela yasekuqaleni

Imvume AYIFUNEKI xa:

  • Ukuphatha kuyimfuneko ukwenza umvumelwano (umz. umvumelwano wokungena esikolweni)
  • Ukuphatha kuyimfuneko ngumthetho (umz. ukuxela kwindlu yemfundo yeprovinsi)
  • Ukuphatha kuyimfuneko ukukhusela intsasa elungileyo (umz. ukukhuseleka komfundi)
  • Ukuphatha kusenzuzo yoluntu (umz. imfuno zempilo yoluntu)

Okubalulekileyo: Kwabafundi abangaphantsi kweminyaka eli-18, imvume kufuneka ifunyanwe kubazali okanye abagcini, hayi kwabafundi ngokwabo.

Indlela Yokufumana Imvume Esebenzayo

Imvume esebenzayo ngaphantsi kwe-POPIA kufuneka ibe:

  • Ngokuzithandela: Inikwe ngokukhululekileyo ngaphandle kokuphoqwa
  • Ikhethekile: Inxulumene nenjongo ethile
  • Ezalisekile: Umphuli wedatha uyaqonda oko avumayo
  • Ecingileyo: Ecacile nencacileyo (engacaciswanga)
  • Inokurhoxiswa: Inokurhoxiswa nanini na

Iifom zemvume kufuneka ziqulethe:

  • Inkcazo ecacileyo yolwazi oluqokelelwayo
  • Injongo ethile apho imvume inikwa ngayo
  • Ngubani uya kufikelela kolwazi
  • Ixesha elide ulwazi luya kugcinwa
  • Ilungelo lokurhoxisa imvume
  • Iziphumo zokunganiki imvume (ukuba kusebenza)

Amanyathelo asebenzayo:

  • Sebenzisa ulwimi olucacileyo, olulula kwiifom zemvume
  • Nika iifom zemvume ngolwimi abazali abaluqondayo
  • Chaza imfuno zemvume ngexesha lemihlanganiso yabazali
  • Vumela abazali ukurhoxisa imvume kalula
  • Gcina iirekhodi zayo yonke imvume enikwe neyrhoxisiweyo
  • Hlola imvume rhoqo ukuze uqiniseke ukuba isasebenza

Iimeko Eziqhelekileyo Zemvume Ezikolweni

Amafoto nemidiya:

  • Imvume iyafuneka ukusebenzisa amafoto abafundi kwizixhobo zokuthengisa, imidiya yoluntu, okanye ukubonakala komphakathi
  • Imvume AYIFUNEKI kwirekhodi zesisikolo ziqhelekileyo okanye amakhadi e-ID
  • Indlela elungileyo: Fumana imvume ngonyaka yokusebenzisa imidiya, uvumele abazali ukuchaza imida

Ulwazi lomguli:

  • Imvume iyafuneka ukwabelana ngolwazi lomguli ngaphezu koko kuyimfuneko ukunakekela ingozi
  • Imvume AYIFUNEKI ukuqokelela ulwazi lomguli oluyimfuneko ukukhuseleka komfundi
  • Indlela elungileyo: Fumana imvume ukwabelana ngolwazi lomguli nabatho bangaphandle (umz. abaqeqeshi bemidlalo, abalungisi beendlela zokuhamba)

Ukwabelana nabathathu:

  • Imvume iyafuneka ukwabelana ngolwazi nabathathu boshishino
  • Imvume AYIFUNEKI ukwabelana nendlu yemfundo yeprovinsi (kuyimfuneko ngumthetho)
  • Indlela elungileyo: Fumana imvume ethile kwisikhathi ngasinye sokwabelana nabathathu

Unxibelelwano lokuthengisa:

  • Imvume iyafuneka ukuthumela ii-email zokuthengisa okanye iimiyalezo ze-SMS
  • Imvume AYIFUNEKI kunxibelelwano olubalulekileyo lwesikolo (amakhadi engxelo, iingxelo zemali yokufunda, iingxelo zengozi)
  • Indlela elungileyo: Nika ukungena kunxibelelwano lokuthengisa ngokwahlukeneyo kunxibelelwano olubalulekileyo

Ukugcina Idatha, Ukugcina nokuAzisa Ngophulo

Izikolo kufuneka zigcine ulwazi lomntu ngokukhuselekileyo yaye zigcine kuphela ixesha elide ngoko kuyimfuneko. Ukuqonda imfuno zokugcina kunceda izikolo zithobele i-POPIA ngelixa zihlangabezana nemigago yomthetho.

Imfuno Zokugcina Okukhuselekileyo

Ukugcina ezedijithali:

  • Gcina idatha kwii-server ezikhuselweyo neelawulo zokufikelela
  • Fihla idatha ebonakalayo (ngakumbi amanani e-ID, ulwazi lomguli, ulwazi lwemali)
  • Yenza iibhakhaphi eziqhelekileyo ngokuyifihla
  • Sebenzisa iinkonzo ze-cloud ezikhuselweyo neabaniki abathotyelela i-POPIA
  • Nqanda ukufikelela kubasebenzi abagunyazwe kuphela
  • Khangela iirekhodi zokufikelela rhoqo

Ukugcina ngokomzimba:

  • Gcina iirekhodi zomzimba kwiikhabhinethi ezitshiyekileyo
  • Nqanda ukufikelela kwiindawo zokugcina
  • Yenza iinqubo zokutshabalalisa imibhalo yerekhodi ephelileyo
  • Khuselela iindawo apho iirekhodi zigcinwa khona
  • Lawula ukufikelela kwabavakashi kwiindawo zokugcina iirekhodi

Iinkqubo zokuphatha izikolo:

  • Khetha abaniki besoftware abathotyelela i-POPIA
  • Qiniseka ukuba idatha igcinwa eMzantsi Afrika (okanye nezikhuselo ezaneleyo zokudlulisa ngaphandle komda)
  • Qinisekisa ukuba abaniki banamanyathelo okhuseleko afanelekileyo
  • Hlola iimvumelwano zokuphatha idatha nabaniki besoftware

Ixesha Lokugcina

Izikolo kufuneka zigcine ulwazi lomntu kuphela ixesha elide ngoko kuyimfuneko, kodwa imithetho eyahlukeneyo ifuna iixesha zokugcina eziphantsi:

Uhlobo lwerekhodiIxesha lokugcina
Iirekhodi zeemfundoUnaphakade (kuyimfuneko ngamasebe emfundo eeprovinsi)
Iifom zokungenaUbude bokubhalisa plus iminyaka emi-5
Iirekhodi zokubakhonaIminyaka emi-5 emva kokuba umfundi eshiye
Iirekhodi zokuzilawulaIminyaka emi-5 emva kokuba umfundi eshiye (okanye ngokwenkqubo yeprovinsi)
Iirekhodi zomguliUbude bokubhalisa plus iminyaka esi-7
Iirekhodi zokuhlawula imali yokufundaIminyaka emi-5 (imfuno zerhafu nokucikicwa)
Izicelo zokukhululwa kwemali yokufundaIminyaka emi-5 emva kokuphela kwexesha lokukhululwa
Iingxelo zeemaliUnaphakade (imfuno ye-SASA)
Iinkcukacha zokunxibelelana nabazaliNgelixa umfundi ebhalisiwe, plus iminyaka emi-2
Ulwazi lokuqeshwa kwabazaliKuphela xa kuyimfuneko ngeenjongo zokukhululwa kwemali yokufunda
Iirekhodi zokuqeshwa kwabasebenziIminyaka emi-3 emva kokuphela koqeshwa (UMthetho oyiSiseko soMqathango woMsebenzi)
Iirekhodi zomvuzoIminyaka emi-5 (imfuno zerhafu)

Imfuno zokugcina zinokwahluka ngeprovinsi. Khangela iinkqubo zesebe lemfundo leprovinsi yakho ngeemfuno ezithile.

Iinqubo Zokutshabalalisa Idatha

Xa iixesha zokugcina ziphela, izikolo kufuneka zitshabalalise ulwazi lomntu ngokukhuselekileyo:

Idatha yedijithali:

  • Cima unaphakade kwiinkqubo (ungamaki nje njengocinyiweyo)
  • Qiniseka ukuba neebhakhaphi nazo zicinyiwe
  • Qinisekisa ukuba ukucima kuphelele
  • Bhala imisebenzi yokutshabalalisa

Iirekhodi zomzimba:

  • Sika okanye utshise iirekhodi zephepha
  • Qiniseka ukuba ukutshabalalisa kuphelele nokungabuyeki
  • Bhala imisebenzi yokutshabalalisa
  • Gcina iirekhodi zoko kutshabalalisiweyo naxa

Amanyathelo asebenzayo:

  • Phuhlisa inkqubo yokugcina nokutshabalalisa idatha
  • Cwangcisa uhlolo okuqhelekileyo lwedatha egcinwayo
  • Tshabalalisa ngokukhuselekileyo iirekhodi eziphelileyo
  • Bhala yonke imisebenzi yokutshabalalisa
  • Qiniseka ukuba abaniki besoftware banokucima idatha xa kucelwa

Izicelo Zokufikelela namalungelo Abaphuli Bedatha

Ngaphantsi kwe-POPIA, abaphuli bedatha (abafundi nabazali) banamalungelo okufikelela, ukulungisa, nokucima ulwazi lwabo lomntu. Izikolo kufuneka zibe neenqubo zokuphatha ezi zicelo ngokukhawulezileyo nangokuthotyeleyo.

Ilungelo Lokufikelela

Abaphuli bedatha banokucela:

  • Ukuqinisekiswa kokuba isikolo sigcina ulwazi lwabo lomntu
  • Ukufikelela kulwazi lwabo lomntu
  • Ulwazi ngendlela idatha yabo isetyenziswa ngayo
  • Iinkcukacha zabathathu abanokufikelela kolwazi lwabo

Indlela yokuphatha izicelo zokufikelela:

  1. Vuma ukufumana: Qinisekisa ukufumana kwesicelo phakathi kweentsuku ezi-5
  2. Qinisekisa ubunikho: Qiniseka ukuba umceli ugunyazwe ukufikelela kolwazi
  3. Qokelela ulwazi: Qokelela lonke ulwazi lomntu olufanelekileyo
  4. Hlola ukhululwa: Khangela ukuba kukho ulwazi olukhululwe ekubonakaliseni (umz. ulwazi lwabathathu)
  5. Nika ukufikelela: Nika ulwazi phakathi kweentsuku ezi-30 (kunokwandiswa kweentsuku ezi-60 ngokucacisa)
  6. Bhala: Gcina iirekhodi zazo zonke izicelo zokufikelela

Ifomathi yokunika ukufikelela:

  • Nika ulwazi ngendlela ecacileyo, eqondakalayo
  • Chaza nawuphi na amagama obugcisa
  • Nika ikopi yemibhalo ukuba kucelwe
  • Vumela ukucikicwa kwerekhodi zasekuqaleni ukuba kukhethwe

Iintlawulo:

  • Izikolo zinokuchaja intlawulo enengqondo yokunika ukufikelela (umz. iindleko zokukopisha)
  • Intlawulo mayingabi nkulu kakhulu
  • Nika uqikelelo lwentlawulo phambi kokucwangcisa isicelo

Ilungelo Lokulungiswa

Abaphuli bedatha banokucela ukulungiswa kolwazi olunganembanga, olungapheleleyo, okanye oludala.

Indlela yokuphatha izicelo zokulungisa:

  1. Qinisekisa ukulungiswa: Khangela ukuba ukulungiswa kunembile
  2. Hlaziyisa iirekhodi: Lungisa ulwazi kuzo zonke iinkqubo neerekhodi
  3. Yazisa abathathu: Ukuba ulwazi lwabelanwe, yazisa abathathu ngokulungiswa
  4. Qinisekisa ukugqitywa: Yazisa umphuli wedatha ukuba ukulungiswa kuphelele
  5. Bhala: Gcina iirekhodi zezicelo zokulungisa

Amanyathelo asebenzayo:

  • Vumela ukulungisa iinkcukacha zokunxibelelana kalula (iipotali ziqonga, iifom)
  • Qinisekisa ukulungiswa kolwazi okubalulekileyo (amanani e-ID, ulwazi lomguli)
  • Hlaziyisa zonke iinkqubo ngaxeshanye
  • Yazisa abasebenzi abafanelekileyo ngokulungiswa
  • Gcina umkhondo wokucikicwa kokulungiswa

Ilungelo Lokucima

Abaphuli bedatha banokucela ukucima ulwazi lwabo lomntu, kodwa izikolo zinokwalela ukuba:

  • Ukugcina kuyimfuneko ngumthetho (umz. iirekhodi zeemfundo)
  • Ukugcina kuyimfuneko ngeenjongo ezisesikweni (umz. amatyala aseqhubekayo)
  • Ukucima kungonakalisa umphuli wedatha okanye abanye

Indlela yokuphatha izicelo zokucima:

  1. Hlola imfuno zokugcina: Khangela ukuba ulwazi kufuneka lugcinwe ngumthetho
  2. Hlola impembelelo: Cinga impembelelo yokucima kwimisebenzi yesikolo nomphuli wedatha
  3. Yenza isigqibo: Vuma okanye walela ukucima ngezizathu eziqaqambileyo
  4. Yenza ukucima: Ukuba kuvunyiwe, cima ulwazi ngokukhuselekileyo
  5. Yazisa abathathu: Ukuba ulwazi lwabelanwe, cela ukucima kubathathu
  6. Qinisekisa ukugqitywa: Yazisa umphuli wedatha ngesiphumo
  7. Bhala: Gcina iirekhodi zezicelo zokucima nezigqibo

Amanyathelo asebenzayo:

  • Phuhlisa iinqubo eziqaqambileyo zokuphatha izicelo zokucima
  • Bhala izizathu zokwalela izicelo zokucima
  • Cima ulwazi ngokukhuselekileyo xa ukucima kuvunyiwe
  • Gcina iirekhodi zemisebenzi zokucima
  • Qiniseka ukuba abaniki besoftware banokucima idatha xa kucelwa

Imfuno Zokuazisa Ngophulo Lwedatha

I-POPIA ifuna izikolo ziyazise i-Information Regulator nabaphuli bedatha abachatshezelweyo xa ulwazi lomntu luchatshezelwa. Ukuqonda imfuno zokuazisa ngophulo kunceda izikolo ziphendule ngokukhawulezileyo nangokuthotyeleyo.

Yintoni Uphulo Lwedatha?

Uphulo lwedatha lwenzeka xa ulwazi lomntu:

  • Lahlekile okanye lutshabalalisiwe
  • Lutshintshiwe ngokungagunyazwanga
  • Lufikelelwe okanye lavulwa ngokungagunyazwanga
  • Luphathwa ngokungagunyazwanga

Imizekelo yophulo lwedatha:

  • Ukufikelela ngokungagunyazwanga kwinkqubo yokuphatha isikolo
  • Ukulahleka okanye ukuba kwebiwe izixhobo ezinolwazi lomntu
  • I-email engaphoso ithunyelwe kumamkeli ongafanelekanga equlethe ulwazi lomntu
  • Ukuhlasela kwe-ransomware okufihla iinkqubo zesikolo
  • Ukuba kwebiwe iifayile okanye iirekhodi ngokomzimba
  • Ukuvulwa ngaphoso ngexesha lokuvelisa okanye imihlanganiso

Imfuno Zokuazisa Ngophulo

Yazisa i-Information Regulator:

  • Xa: Ngokukhawuleza ngoko unokuba nolwazi ngophulo
  • Ixesha: Phakathi kweeyure ezi-72 ukuba kunokwenzeka, okanye ngokukhawuleza emva koko
  • Indlela: Thumela ifom yokuazisa ngophulo ku-Information Regulator
  • Ulwazi olufunekayo: Inkcazo yophulo, iindidi zedatha echatshezelweyo, inani labaphuli bedatha abachatshezelweyo, iziphumo ezinokwenzeka, amanyathelo athathiweyo ukujongana nophulo

Yazisa abaphuli bedatha abachatshezelweyo:

  • Xa: Ngokukhawuleza ngoko unokuba nolwazi ngophulo
  • Ixesha: Ngaphandle kokulibala okungafanelekanga
  • Indlela: Unxibelelwano ngqo (i-email, ileta, i-SMS) okanye ingxelo yoluntu ukuba unxibelelwano ngqo alunakwenzeka
  • Ulwazi olufunekayo: Inkcazo yophulo, iziphumo ezinokwenzeka, amanyathelo athathiweyo ukujongana nophulo, iingcebiso zabaphuli bedatha

Amakhululo: Izikolo azidingi ukuyazisa abaphuli bedatha ukuba:

  • I-Information Regulator ithi ukuazisa akufuneki
  • Amanyathelo okhuseleko afanelekileyo abekho (umz. ukuyifihla) yaye uphulo alunakwenzeka ukukhokela ukulimala
  • Ukuazisa kuzakubandakanya umzamo omkhulu ( apho ingxelo yoluntu inokusetyenziswa)

Icebo Lokuphendula Uphulo

Izikolo kufuneka ziphuhlise icebo lokuphendula uphulo lwedatha:

Inyathelo 1: Bamba uphulo

  • Yeka uphulo ngokukhawulezileyo ukuba kunokwenzeka
  • Zahlule iinkqubo ezichatshezelweyo
  • Thintela ukufikelela okuqhubekayo ngokungagunyazwanga
  • Khuselela iindawo zomzimba ukuba kusebenza

Inyathelo 2: Hlola uphulo

  • Chaza ulwazi oluchatshezelweyo
  • Chaza abaninzi abaphuli bedatha abachatshezelweyo
  • Hlola ubunzima neziphumo ezinokwenzeka
  • Chaza ukuba uphulo ludinga ukuazisa na

Inyathelo 3: Yazisa

  • Yazisa i-Information Regulator phakathi kweeyure ezi-72
  • Yazisa abaphuli bedatha abachatshezelweyo ngaphandle kokulibala okungafanelekanga
  • Yazisa iziphathimandla ezifanelekileyo ukuba kuyimfuneko (umz. i-SAPS ngokuba kwebiwe)

Inyathelo 4: Phanda uphando

  • Yenza uphando oluzinze ngophulo
  • Chaza izizathu zasezimbindini
  • Bhala iziphumo
  • Yenza amanyathelo okuthintela ukuphinda kwenzeke

Inyathelo 5: Lungisa

  • Jongana neempazamo zokhuseleko
  • Yenza izikhuselelo ezingezelekileyo
  • Nika inkxaso kubaphuli bedatha abachatshezelweyo
  • Khangela ukuze kubekho ezinye iingozi

Inyathelo 6: Hlola yaye uhlaziyise

  • Hlola ukusebenza kokuphendula uphulo
  • Hlaziyise amanyathelo okhuseleko
  • Hlela iinkqubo neenqubo
  • Nika ukuqeqesha okongezelekileyo kwabasebenzi

Amanyathelo asebenzayo:

  • Phuhlisa icebo lokuphendula uphulo lwedatha
  • Chaza iqela lokuphendula uphulo
  • Qeqesha abasebenzi ngokuchaza uphulo nokuxela
  • Gcina iinkcukacha zokunxibelelana ne-Information Regulator
  • Lungisa iitemplate zokuazisa ngophulo
  • Yenza ukuzama okuqhelekileyo kokuphendula uphulo
  • Hlola yaye uhlaziyise icebo ngonyaka

Ukukhetha iSoftware Yokuphatha Isikolo Ehambelana ne-POPIA

Isoftware yokuphatha isikolo iphatha inani elikhulu lolwazi lomntu, okwenza ukuthotyelwa kwe-POPIA kube yinto ebalulekileyo xa ukhetha isoftware. Ukukhetha isoftware ehambelana ne-POPIA kunceda izikolo zihlangabezane nemigago yazo ngelixa zikhusela idatha yabafundi nabazali.

Iimbonakalo Ziphambili Zokuthotyelwa kwe-POPIA

Ukhuseleko lwedatha:

  • Ukuyifihla idatha ekudluleni nasekugcineni
  • Ulawulo lokufikelela namagunya asekwe kwiindima
  • Izihlaziyi zokhuseleko eziqhelekileyo nee-patch
  • Ukuqinisekisa okukhuselekileyo (ukukhetha ukuqinisekisa okuneembono ezininzi)
  • Iirekhodi zokucikicwa zokufikelela kwedatha yonke nokutshintshwa

Ukugcina idatha:

  • Idatha igcinwa eMzantsi Afrika (okanye nezikhuselo ezaneleyo zokudlulisa ngaphandle komda)
  • Iibhakhaphi eziqhelekileyo ezikhuselweyo
  • Amandla okubuyisela idatha
  • Ukucima idatha ngokukhuselekileyo xa kucelwa

Ulawulo lokufikelela:

  • Ukufikelela okusekwe kwiindima (oomongameli, ootitshala, abasebenzi bokuphatha banemilinganiselo yokufikelela ehlukeneyo)
  • Ukuqinisekisa nokugunyaza umsebenzisi
  • Ukuphatha iseshoni nokuphela kwexesha
  • Ukurekhoda nokukhangela umsebenzi

Amalungelo abaphuli bedatha:

  • Amandla okuthumela ulwazi lomntu (kuzicelo zokufikelela)
  • Amandla okulungisa ulwazi kalula
  • Amandla okucima ulwazi (kuuxanduva lwemfuno zokugcina)
  • Umkhondo wokucikicwa kwazo zonke iintshintsho

Ubulungisa ngokuyila:

  • Ukuqokelela idatha encinci (amacala ayimfuneko kuphela)
  • Umda wenjongo owakhiwe kwiyilo yenkqubo
  • Iimbonakalo zokunciphisa idatha
  • Iisetingi zobucala neelawulo

Imibuzo Yokubuza Abaniki Besoftware

Ukhuseleko:

  • Yeyiphi imikhuseleko ebekwe ukukhusela idatha?
  • Idatha iyafihlwa na? (ekudluleni nasekugcineni)
  • Idatha igcinwa phi? (eMzantsi Afrika okanye apho?)
  • Yeyiphi iilawulo zokufikelela ezifumanekayo?
  • Zikhona iirekhodi zokucikicwa zokufikelela kwedatha na?

Ukuthotyelwa:

  • Isoftware iyathotyelwa yi-POPIA na?
  • Unesatifiketi sokuthotyelwa kwe-POPIA okanye uavavanyo na?
  • Zeziphi iimvumelwano zokuphatha idatha onazo?
  • Uyiphatha njani izicelo zokufikelela zabaphuli bedatha?
  • Ungacima idatha xa kucelwa na (kuuxanduva lwemfuno zokugcina)?

Ukuphatha idatha:

  • Singathumela idatha yethu na?
  • Singalungisa ulwazi kalula na?
  • Igcinwa ixesha elide kangakanani idatha yethu?
  • Kwenzeka ntoni kudatha ukuba sicima inkonzo?
  • Uyabelana ngedatha yethu nabathathu na?

Inkxaso:

  • Uqeqesha njani ngokuthotyelwa kwe-POPIA?
  • Unemibhalo ngembonakalo zokuthotyelwa kwe-POPIA na?
  • Yeyiphi inkxaso efunekayo ukuba sineembuzo ezinxulumene ne-POPIA?
  • Unika inkxaso yokuazisa ngophulo na?

Iimvumelwano Zokuphatha Idatha

Xa kusetyenziswa isoftware yokuphatha isikolo, izikolo kufuneka zibe neemvumelwano zokuphatha idatha (i-DPA) nabaniki besoftware. I-DPA kufuneka icacise:

  • Injongo yokuphatha: Yeyiphi idatha izakuphathwa yaye kutheni
  • Amanyathelo okhuseleko: Yeyiphi imikhuseleko umniki uza kuyenza
  • Indawo yedatha: Idatha izakugcinwa phi
  • Ukwabelana nabathathu: Ukuba idatha izakwabelanwa nabathathu na
  • Amalungelo abaphuli bedatha: Indlela umniki anokunceda ngayo kuzicelo zokufikelela
  • Ukuazisa ngophulo: Indlela umniki anokuyazisa ngayo izikolo ngophulo
  • Ukucima idatha: Indlela idatha izakucinywa xa ingasadingeki
  • Ukuthotyelwa: Uzibophelelo lomniki lokuthotyelwa kwe-POPIA

Amanyathelo asebenzayo:

  • Hlola iinkqubo zobucala zabaniki besoftware neemvumo zenkonzo
  • Cela iimvumelwano zokuphatha idatha kubaniki
  • Qiniseka ukuba iimvumelwano zithotyelela imfuno ze-POPIA
  • Gcina ikopi zazo zonke iimvumelwano
  • Hlola iimvumelwano ngonyaka

Ngokuninzi ngokuphatha isikolo nokuthotyelwa, bona ikhokelo lokuphatha uqwalaselo lwabiwo-mali lwe-SGB neikhokelo lenombolo ye-LURITS.

Ikhadi Lokuhlola Ukuthotyelwa kwe-POPIA Ezikolweni

Sebenzisa eli khadi lokuhlola ukuvavanya ukuthotyelwa kwe-POPIA kwesikolo sakho:

Ulawulo nokuZiphendulela

  • I-Information Officer iqeshwe yaye ibhalisiwe ne-Information Regulator
  • Inkqubo yokuthotyelwa kwe-POPIA iphuhlisiwe yaye ivunywe yi-SGB
  • Abasebenzi baqeqeshwe ngemfuno ze-POPIA (ukuqeqesha ngonyaka)
  • Iimfanelo zokuthotyelwa kwe-POPIA zabelwe abasebenzi abathile
  • Ukucikicwa kokuthotyelwa okuqhelekileyo kwenziwa (ngonyaka)
  • Irejista yemisebenzi yokuphatha idatha igcinwa

Ukuqokelela nokuPhatha Idatha

  • Zonke iifom zokuqokelela idatha ziqulethe iingxelo zolwazi ze-POPIA
  • Ulwazi lomntu oluyimfuneko kuphela luqokelelwa
  • Injongo yecandelo ngalinye lolwazi ibhalwe
  • Imvume ifunyenwe apho kuyimfuneko (amafoto, ukuthengisa, ukwabelana nabathathu)
  • Iifom zemvume zicacile, zikhethekile, yaye zinokurhoxiswa
  • Iirekhodi zemvume zigcinwa

Ukugcina Idatha nokuKhuseleka

  • Ulwazi lomntu lugcinwa ngokukhuselekileyo (lufihliweyo apho kufanelekile)
  • Ulawulo lokufikelela lwenziwe (ukufikelela okusekwe kwiindima kwiinkqubo)
  • Iirekhodi zomzimba zigcinwa kwiindawo ezitshiyekileyo, ezikhuselweyo
  • Iibhakhaphi eziqhelekileyo zenziwa ngokuyifihla
  • Amanyathelo okhuseleko ahlolwa yaye ahlaziyiwe rhoqo
  • Abasebenzi baqeqeshwe ngokhuseleko lwepassword nolwazi nge-phishing
  • Icebo lokuphendula ingozi liphuhlisiwe ngophulo lwedatha

Ukugcina Idatha nokuTshabalalisa

  • Inkqubo yokugcina idatha iphuhlisiwe (ihambelana nemfuno zomthetho)
  • Iixesha zokugcina zibhalwe ngohlobo ngalinye lolwazi
  • Uhlolo okuqhelekileyo lwenziwa ukuchaza iirekhodi eziphelileyo
  • Iinqubo zokutshabalalisa ezikhuselweyo zenziwa kwirekhodi eziphelileyo
  • Imisebenzi yokutshabalalisa ibhalwe

Amalungelo Abaphuli Bedatha

  • Iinqubo ziphlumiwe zokuphatha izicelo zokufikelela
  • Iinqubo ziphlumiwe zokuphatha izicelo zokulungisa
  • Iinqubo ziphlumiwe zokuphatha izicelo zokucima
  • Izicelo ziphendulwa ngaphakathi kwexesha le-POPIA
  • Iirekhodi zazo zonke izicelo neempendulo zigcinwa
  • Iindlela ezilula zinikwe abaphuli bedatha zokulungisa ulwazi lwabo

Ukwabelana Nabathathu

  • Zonke izicwangciso zokwabelana nabathathu zibhalwe
  • Iimvumelwano zokuphatha idatha ziseko nabaniki besoftware
  • Abathathu bavavanyiwe ngokuthotyelwa kwe-POPIA
  • Imvume ifunyenwe ukwabelana nabathathu okungemfuneko
  • Uhlolo okuqhelekileyo lwezicwangciso zabathathu lwenziwa

Ukuazisa Ngophulo

  • Icebo lokuphendula uphulo lwedatha liphuhlisiwe
  • Iqela lokuphendula uphulo lichaziwe
  • Abasebenzi baqeqeshwe ngokuchaza uphulo nokuxela
  • Iinkcukacha zokunxibelelana ne-Information Regulator zigcinwa
  • Iitemplate zokuazisa ngophulo zilungisiwe
  • Iinqubo zijolwe ngokuzama

Ukubhalwa nokuCacisa

  • Inkqubo yobucala ipublishiwe kwiwebhusayithi yesikolo
  • Iingxelo zolwazi zinikwa xa uqokelela idatha
  • Ulwazi lwe-POPIA lufakwe kwii-pack zokungena
  • Abazali bazisiwe ngokuphatha idatha ngexesha lemihlanganiso
  • Zonke iinkqubo neenqubo zibhalwe
  • Imisebenzi yokuthotyelwa ibhalwe yaye ifayilwe

iSoftware neTheknoloji

  • Isoftware yokuphatha isikolo ivavanyiwe ngokuthotyelwa kwe-POPIA
  • Iimvumelwano zokuphatha idatha ziseko nabaniki besoftware
  • Iimbonakalo zokhuseleko zesoftware zihlolwe yaye zenziwe
  • Ulawulo lokufikelela lulungiselelwe ngokufanelekileyo
  • Iirekhodi zokucikicwa zenziwe yaye zikhangelwa
  • Amandla okuthumela idatha ajolwe

Ukubala:

  • 0–10 into ekhangelwe: Izithuba zokuthotyelwa ezibalulekileyo—isenzo ngokukhawulezileyo siyafuneka
  • 11–20 into ekhangelwe: Izithuba zokuthotyelwa ezibalulekileyo—isenzo esiphambili siyafuneka
  • 21–30 into ekhangelwe: Ukuthotyelwa okulungileyo—qhubeka nokuphucula
  • 31+ into ekhangelwe: Ukuthotyelwa okuqinileyo—gcina yaye uhlole rhoqo

Iindlela Ezilungileyo

Phatha ukuthotyelwa kwe-POPIA njengoxanduva oluyimbindini yaye wabela ixesha nabasebenzi kuwo. Nika ukuqeqesha kwe-POPIA ngonyaka kubo bonke abasebenzi uze ulifake ekungeneni. Gcina iirekhodi zemisebenzi yokuphatha idatha, imvume, neezicelo zokufikelela. Yenza ukucikicwa kokuthotyelwa ngonyaka yaye uhlole iinkqubo neenqubo ngonyaka ngamnye. Khetha isoftware ehambelana ne-POPIA, yenza ukuyifihla nolawulo lokufikelela, yaye pendula ngokukhawulezileyo kuzicelo zabaphuli bedatha. Buzela abacebi bomthetho okanye abaneli be-POPIA ngemibuzo eyinkunkqele.

Ukuthotyelwa kwe-POPIA ezikolweni kuyimfuneko yomthetho eneziphumo ezibalulekileyo zokungathobeli. Oomongameli, abaphathi bezikolo, namalungu e-SGB kufuneka baqiniseke ukuba isikolo sabo siphatha ulwazi lomntu ngokusesikweni nangokukhuselekileyo. Ukuthotyelwa kudinga umzamo oqhubekayo—iinkqubo, ukuqeqesha abasebenzi, amanyathelo okhuseleko, nokuphatha izicelo zokufikelela—kodwa kukhusela idatha yabafundi nabazali, kwakha ithemba, yaye kusindisa kwiintlawulo.

Kwipulatifomu enye enceda izikolo zaseMzantsi Afrika ukuthotyelwa yi-DBE, ukuphatha idatha yabafundi ngokukhuselekileyo, nokuphatha amakhadi engxelo nokuqokelela imali yokufunda ndawonye, bona Fundisa.


Imibuzo Evame Ukubuzwa

Ngaba izikolo zidinga ukubhalisa ne-Information Regulator?

Ewe. Izikolo kufuneka ziqese i-Information Officer (ngokuthabathekileyo umongameli) yaye zibhalise i-Information Officer ne-Information Regulator. Ukubhalisa kwamahala yaye kunokwenziwa kwi-intanethi kwiwebhusayithi ye-Information Regulator. I-Information Officer inoxanduva lokuqiniseka ukuthotyelwa kwe-POPIA yaye isebenza njengendawo yokunxibelelana neematter ezinxulumene ne-POPIA.

Ngaba izikolo zinokwabelana ngolwazi lwemfundi nezinye izikolo okanye izinango?

Izikolo zinokwabelana ngolwazi lwemfundi kwimeko ezithile:

  • Kuyimfuneko ngumthetho: Ukwabelana namasebe emfundo eeprovinsi, i-SAPS (ngeengozi zokukhuseleka), okanye ezinye iziphathimandla xa kuyimfuneko ngumthetho
  • Ngemvume: Ukwabelana nabathathu xa abazali banike imvume ecacileyo
  • Ngeenjongo ezisesikweni: Ukwabelana ngolwazi oluyimfuneko ukukhuseleka komfundi, iinjongo zemfundo, okanye ezinye iintsasa ezisesikweni

Izikolo kufuneka ziqiniseke isiseko somthetho sokwabelana yaye zifumane imvume xa kuyimfuneko. Nayiphi na ukwabelana kufuneka kubhalwe, yaye iimvumelwano zokuphatha idatha kufuneka zibe seko nabathathu.

Kwenzeka ntoni ukuba isikolo sibe nophulo lwedatha?

Ukuba isikolo sinephulo lwedatha:

  1. Bamba uphulo ngokukhawulezileyo ukuze ukuthintela ukufikelela okuqhubekayo ngokungagunyazwanga
  2. Hlola uphulo ukuchaza ulwazi oluchatshezelweyo nabaninzi abaphuli bedatha abachatshezelweyo
  3. Yazisa i-Information Regulator phakathi kweeyure ezi-72 (okanye ngokukhawuleza ngangoko kunokwenzeka)
  4. Yazisa abaphuli bedatha abachatshezelweyo ngaphandle kokulibala okungafanelekanga, uchaze kwenzeke ntoni noko kufuneka benze
  5. Phanda uphando uphulo ukuchaza izizathu zasezimbindini
  6. Lungisa ngokujongana neempazamo zokhuseleko nokwenza izikhuselelo ezingezelekileyo
  7. Hlola yaye uhlaziyise amanyathelo okhuseleko ukuze ukuthintela uphulo olulandela

Izikolo kufuneka zibe necebo lokuphendula uphulo lwedatha ukuze ziqiniseke ukuba zinokuphendula ngokukhawulezileyo nangokuthotyeleyo.

Ixesha elide kangakanani izikolo kufuneka zigcine iirekhodi zabafundi?

Imfuno zokugcina ziyahluka ngohlobo lwerekhodi:

  • Iirekhodi zeemfundo: Gcina unaphakade (kuyimfuneko ngamasebe emfundo eeprovinsi)
  • Iifom zokungena: Gcina ubude bokubhalisa plus iminyaka emi-5
  • Iirekhodi zokubakhona: Gcina iminyaka emi-5 emva kokuba umfundi eshiye
  • Iirekhodi zokuzilawula: Gcina iminyaka emi-5 emva kokuba umfundi eshiye (okanye ngokwenkqubo yeprovinsi)
  • Iirekhodi zomguli: Gcina ubude bokubhalisa plus iminyaka esi-7

Imfuno zokugcina ezithile zinokwahluka ngeprovinsi—khangela iinkqubo zesebe lemfundo leprovinsi yakho ngeemfuno eziqinisekileyo. Izikolo kufuneka zitshabalalise iirekhodi ngokukhuselekileyo xa iixesha zokugcina ziphela.

Ngaba abazali banokucela ukucima iirekhodi zeemfundo zengane yabo?

Ngokuthabathekileyo, hayi. Iirekhodi zeemfundo kufuneka zigcinwe unaphakade njengoko kuyimfuneko ngamasebe emfundo eeprovinsi ne-SASA. Nangona kunjalo, abazali banokucela ukucima ezinye iintlobo zolwazi (umz. amafoto asetyenziselwa ukuthengisa, iinkcukacha zokunxibelelana emva kokuba umfundi eshiye) kuuxanduva lwemfuno zokugcina. Izikolo kufuneka zichaze imfuno zokugcina kubazali yaye zisebenze nabo ukujongana neengxaki ngelixa zigcina ukuthotyelwa nemigago yomthetho.


Ibhalwe ngu

Fundisa Team