Itemplate Yokuziphatha Yesikolo eMzantsi Afrika | Isikhokelo ne-SASA
Oodirekti nee-SGB ngokuqhelekileyo badinga iiveki ezininzi bebhala okanye belungisa itemplate yomthetho wokuziphatha wesikolo eMzantsi Afrika izikolo ezinokuyisebenzisa ngokwenene, baze bafumanise ukuba amagama awacacanga, inkqubo efunekayo ayikho, okanye uxwebhu alungelani ne-SASA iSection 8 no-9. Ukungaphumeleli kuvelisa umngcipheko wobulawu, uqeqesho olungaqinisekanga nokuphikisana nabazali. Izikolo ezininzi zisebenza ngeetemplate ezidala okanye zidibanisa amacandelo ngaphandle kwesiseko sobulawu esicacileyo.
Itemplate yomthetho wokuziphatha ehambelana ne-SASA ikhusela amalungelo abafundi ngokomgaqo-siseko, ithi ke ngelixa inika abasebenzi iindlela ezicacileyo zokuziphatha, amagunya noqeqesho. Esi sikhokelo sinika uluhlu lwetemplate olunamacandelo amalungelo abafundi, amagunya, iinkqubo zoqeqesho, inkqubo efunekayo nokulungiselela ohlobo lwezikolo ngezikolo. Sichaza okufuneka ikweli candelo ngalinye ngokwe-SASA Section 8 no-9, sibhekisa kumagunya omgaqo-siseko afanelekileyo size sinike iingcebiso zokusebenza.
Yintoni Umthetho Wokuziphatha Wesikolo Ngokwe-SASA?
Umthetho wokuziphatha wesikolo luxwebhu lwenkqubo olumisela imigaqo, iindlela ezilindelweyo neenkqubo zokuziphatha kwabafundi, uqeqesho namalungelo phakathi kwesikolo. NgokweSouth African Schools Act (Act 84 of 1996), umbutho wolawulo wesikolo samabandla (SGB) wonke umasela sisekele umthetho wokuziphatha ohambelana neemfuno ze-SASA noMgaqo-siseko waseMzantsi Afrika.
I-SASA Section 8(1) ifuna ukuba isikolo samabandla ngasinye simkele umthetho wokuziphatha kwabafundi emva kokubonisana nabafundi, abazali nootitshala. Umthetho kufuneka uhambelane noMgaqo-siseko nomthetho wesiphondo osebenzayo, kwaye kufuneka ushicilelwe ngeelwimi zesiqhelo ezisetyenziswa esikolweni.
I-SASA Section 8(2) icacisa ukuba umthetho wokuziphatha kufuneka ube neenkcukacha zenkqubo efunekayo, kubandakanya ilungelo lokulalelwa, ilungelo lokukhalaza nelungelo lokwaziswa ngamacala abekwe kubo. Oku kuqinisekisa ukuba iinkqubo zoqeqesho zihlonipha amalungelo abafundi ngokomgaqo-siseko: ubuntu, ukulingana nesenzo sobulungisa.
Umthetho wokuziphatha ukhonza iinjongo ezininzi: ukhuselela amalungelo abafundi, umisela iindlela zokuziphatha ezicacileyo, unika iinkqubo zoqeqesho ezingenabulungisa, uqinisekisa ukungaguquki kwizigqibo zoqeqesho, uze udale indawo yokufunda ekhuselekileyo neyihlonipheyo.
Isiseko Sobulawu: i-SASA, uMgaqo-siseko neemfuno Zeephondo
Ukuqonda isiseko sobulawu seemfuno zomthetho wokuziphatha kusiza izikolo zakhe iinkqubo ezihambelanayo, eziphumelelayo.
Imigaqo YoMgaqo-siseko
UMgaqo-siseko waseMzantsi Afrika (1996) umisela amalungelo asisiseko kufuneka abonakale kumithetho yokuziphatha yesikolo:
- Section 9 (Ukulingana): Bonke abafundi kufuneka baphathwe ngokulinganayo, ngaphandle kokucalulwa ngokobuhlanga, isini, inkolo okanye ezinye izizathu ezikhuselweyo
- Section 10 (Ubuntu): Abafundi banelungelo lobuntu, oko kuthetha ukuba uqeqesho kufuneka lube nohlonipho kwaye lungabi luhlambululo
- Section 12 (Inkululeko noKhuseleko): Abafundi banelungelo lenkululeko ekubulalweni nasekwenziweni okobugwenxa, okungenabuntu okanye okuhlambululayo
- Section 14 (Ubumfihlo): Abafundi banamalungelo obumfihlo, kubandakanya ukhuseleko lwinkcukacha zomntu
- Section 28 (Amalungelo Eentsana): Iintsana zinelungelo lokukhuselwa ekuhlukunyezweni, ekushiyweni, ekuhlukunyezweni okanye ekuhlambululweni
- Section 33 (Isenzo soBulungisa soLawulo): Iinkqubo zoqeqesho kufuneka zibe semthethweni, zibe nengqondo zize zibe nobulungisa benkqubo
Iimfuno ze-SASA
I-SASA Section 8 iyalela ukuba imithetho yokuziphatha kufuneka:
- Yamkelwe yi-SGB emva kokubonisana nabafundi, abazali nootitshala
- Ihambelane noMgaqo-siseko nomthetho wesiphondo
- Ishicilelwe ngeelwimi zesiqhelo ezisetyenziswa esikolweni
- Iqukathe iinkcukacha zenkqubo efunekayo (ilungelo lokulalelwa, ilungelo lokukhalaza, ilungelo lokwaziswa ngamacala)
I-SASA Section 9 ijongana neenkqubo zokurhoxisa nokukhupha, ifuna ukuba:
- Ukurhoxisa kuphela kuze kube emva kweengxoxo ezingenabulungisa
- Ukukhupha kufuna ukuvunywa kuHead of Department (HOD) wombutho wezemfundo wesiphondo
- Abafundi banelungelo lokukhalaza izigqibo zokurhoxisa okanye zokukhupha
- Imfundo yelinye indlela kufuneka ilungiselelwe ngexesha lokurhoxisa okanye lokukhupha
Ukwahluka Kweephondo
Umbutho wezemfundo wesiphondo ngamnye unokuba neemfuno ezingeziweyo okanye iinkokheli zomthetho wokuziphatha. Izikolo kufuneka zibuze iinkqubo neenkokheli zombutho wezemfundo wesiphondo xa zibhala okanye ziphonononga imithetho yokuziphatha. Amanye amaphondo anikeza iitemplate zomthetho wokuziphatha okanye iimfuno ezithile zeecandelo ezithile.
Amacandelo Abalulekileyo eTemplate Yakho Yokuziphatha Yesikolo eMzantsi Afrika
Itemplate yomthetho wokuziphatha epheleleyo kufuneka ibandakanye la macandelo alandelayo, elinye nalinye lijongana neemfuno ze-SASA neenkqubo ezilungileyo.
Icandelo 1: Isandulelo neNjongo
Oku kufuneka kubandakanywe: Umsebenzi wezemfundo wesikolo neexabiso eziyinene; injongo yomthetho; isiseko sobulawu (ukubhekisa kwi-SASA Section 8, uMgaqo-siseko neemfuno zeephondo); ububanzi — ubani umthetho osebenzayo (abafundi bonke, abasebenzi, abavakashi) naxa usebenza (kwindawo yesikolo, ngexesha lemisebenzi yesikolo, xa behamba besiya/bevela esikolweni).
Umboniso wolwimi: “Lo mthetho wokuziphatha wamkelwe yiSchool Governing Body ngokweSection 8 yeSouth African Schools Act (Act 84 of 1996) noMgaqo-siseko waseMzantsi Afrika. Usebenza kubafundi bonke ababhalisiweyo kwi-[School Name] kwaye ulawula ukuziphatha kwindawo yesikolo, ngexesha lemisebenzi yesikolo naxa behamba besiya nasebuya esikolweni. Umthetho ujolise ukudala indawo yokufunda ekhuselekileyo neyihlonipheyo ephakamisa amalungelo abafundi ngokomgaqo-siseko ngelixa imisela iindlela ezicacileyo zokuziphatha nomthwalo.”
Icandelo 2: Amalungelo Abafundi
Oku kufuneka kubandakanywe: Eli candelo kufuneka licacise amalungelo abafundi ngokomgaqo-siseko nawomthetho: ilungelo lemfundo; ilungelo lobuntu; ilungelo lokulingana; ilungelo lenkululeko yokuthetha; ilungelo lobumfihlo; ilungelo lesenzo sobulungisa sobulawulo; ilungelo lokulalelwa; ilungelo lokukhalaza; ilungelo lokhuseleko.
Umboniso wolwimi: “Bonke abafundi kwi-[School Name] banaalamalungelo alandelayo, akhuselwe nguMgaqo-siseko waseMzantsi Afrika ne-SASA: 1. Ilungelo Lemfundo. 2. Ilungelo Lobuntu. 3. Ilungelo Lokulingana. 4. Ilungelo Lesenzo soBulungisa soBulawulo. 5. Ilungelo Lokhuseleko.”
Icandelo 3: Amagunya Abafundi
Oku kufuneka kubandakanywe: Amagunya ezemfundo (ukuba khona, ukufika ngexesha, ukuqeqesha umsebenzi); amagunya okuziphatha (ukuhlonipha abanye, impahla, ulwimi olufanelekileyo); amagunya okhuseleko (imigaqo yokhuseleko, ukungazisi zixhoba/iziyobisi); amagunya omphakathi nasedijithali.
Umboniso wolwimi: “Nalamalungelo kuza namagunya. Bonke abafundi kwi-[School Name] balindelwe ukuba babe sesikolweni rhoqo nangokufika ngexesha, bagqibezele umsebenzi, banyamezele bonke, basebenzise ulwimi olufanelekileyo, balandele imigaqo yokhuseleko, bangazisi zixhoba/iziyobisi, banikele kwindawo yokufunda entle.”
Icandelo 4: Ukuziphatha Okuvalelweyo neZono
Oku kufuneka kubandakanywe: Iono ezibalulekileyo (ubundlobongela, izixhoba, iziyobisi, ukuba, ukuxhaphaka okukhulu); eziphakathi (ukuphazamisa, ukungahloniphi, ukungathembeki); ezincinci (ukufika late, iyunifom, umsebenzi wasekhaya); edijithali (ukuxhaphaka kwi-intanethi).
Umboniso wolwimi: “Ukuziphatha oku kulandelayo kuvalelwe: ubundlobongela, izixhoba/iziyobisi, ukuba/ukonakalisa, ukuxhaphaka okukhulu, ukusongela, ukuphazamisa okukhulu; ukuphazamisa amakilasi, ukungahloniphi, ukukopa/ukukopela, ukungabi khona ngokungagunyaziweyo; ukufika late, iyunifom, umsebenzi ongekagqitywa, ukusebenzisa ifowuni ekilasini.”
Icandelo 5: Iinkqubo Zoqeqesho neNkqubo Efunekayo
Oku kufuneka kubandakanywe: Uphando; ilungelo lokwaziswa ngamacala; ilungelo lokulalelwa; ukwenza izigqibo (ngubani owenza izigqibo); ilungelo lokukhalaza; uqeqesho oluqhubekayo; iindlela zelinye (ubulungisa bokubuyisela).
Umboniso wolwimi: “Zonke iinkqubo zoqeqesho kwi-[School Name] zihambelana ne-SASA Section 8(2). Uphando lwenziwa ngabasebenzi abagunyaziweyo; umfundi uyaziswa ngezinsolo; unethuba lokuphendula; izigqibo zenziwa ngootitshala/ama-HOD/udirekti/ne-SGB ngokwesono; uqeqesho oluqhubekayo: isilumkiso → ukugcinwa → ukurhoxisa → ukukhupha; iindlela zelinye zinokusetyenziswa.”
Icandelo 6: Iinkqubo Zokurhoxisa nokukhupha
Oku kufuneka kubandakanywe: Ukurhoxisa kuphela emva kweengxoxo ezingenabulungisa; ixesha elide (umz. iintsuku ezi-5); ukukhupha kufuna ukuvunywa kwi-HOD; imfundo yelinye indlela; inkqubo yokukhalaza (ngokubhaliweyo phakathi kwee-14 iintsuku).
Umboniso wolwimi: “Ukurhoxisa kuze kube emva kweengxoxo ezingenabulungisa. Ukukhupha kufuna ukuvunywa ku-HOD. Abafundi nabazali banelungelo lokukhalaza. Iikhalazo ziya kuphononongwa ngudirekti/i-SGB/i-HOD.”
Icandelo 7: Iingcinga Ezikhethekileyo
Oku kufuneka kubandakanywe: Abafundi abanokukhubazeka (amalungiselelo anengqondo); iimpendulo ezifanele ubudala; ukwaziva ngokwesiko; iinkonzo zoncedo; ubuze (POPIA).
Icandelo 8: Ukusebenza nokuPhonononga
Oku kufuneka kubandakanywe: Umhla wokusebenza; ukusasaza (abafundi, abazali, abasebenzi; iilwimi zesiqhelo); uqeqesho lwabasebenzi nabafundi; ukuphonononga minyaka ngamnye yi-SGB; inkqubo yokulungisa umthetho.
Ukulungiselela Itemplate Kwizikolo Ezahlukeneyo
Izikolo zasePrimary (Foundation/Intermediate): Ulwimi olulula, izinto ezibonakalayo, ugxilo kwindlela ezilungileyo, ukubandakanywa kwabazali, imigaqo yepleyigraundi, iimpendulo ezifanele ubudala.
Izikolo zaseHigh (Senior/FET): Iinkqubo ezininzi, ubuqotho bezemfundo, ubuzwe bedijithali, ukulungiselela umsebenzi, ubudlelwane nabalingane, iziyobisi.
Izikolo zeeSpecial Needs: Amacebo oncedo ngamnye, unxaso lokuziphatha okulungileyo, amalungiselelo okuthetha, iingcinga zokuzwa, iingcinga zezempilo.
Zasemaphandleni vs zasedolophini: Ukhuseleko lwezithuthi/nezolimo; ukungafikeleli kwiinkonzo; ukukhula kwabantu nolawulo lwemiphikiswano.
Iinkqubo Ezilungileyo nokuQwema Iimpazamo
Ukunxibelelana: Iindidi ezininzi, iilwimi ezininzi, iindibano nabazali, uqeqesho lwabafundi, iikhumbuzi. Uqeqesho: Abasebenzi bayaqonda umthetho neenkqubo; ukusebenza okuqinisekileyo; umbhalo. Ukuqwalasela: Amarekhodi eemeko, ukuphonononga iindlela, ingxoxo yababandakanyekayo. Ukudibanisa neenkqubo zolawulo: Amarekhodi edijithali, iinkqubo ezenzekelayo, iingxelo, unxibelelwano nabazali. Fundisa iyasiza ukulandela amarekhodi oqeqesho ngedijithali.
Iimpazamo okuyizigweme: Ulwimi olungacacanga; ukungazinaki inkqubo efunekayo; indlela enye yabo bonke; ukugxila kuphela ekohlwayweni; ukusebenza okungaqinisekanga; unxibelelwano olungcono; ukungabi nokuphonononga; ukungazinaki iinkonzo zoncedo.
Isiphelo
Itemplate yomthetho wokuziphatha wesikolo eMzantsi Afrika epheleleyo, ehambelana ne-SASA ibalulekile kwisikolo samabandla ngasinye. Ikhuselela amalungelo abafundi, imisela iindlela ezicacileyo, iinkqubo ezingenabulungisa nendawo ekhuselekileyo. Izinto eziphambili: I-SASA Section 8 ifuna umthetho emva kokubonisana; iimfuno zenkqubo efunekayo (ilungelo lokulalelwa, lokukhalaza, lokwaziswa); amalungelo omgaqo-siseko; ukulungiselela; ukuphonononga rhoqo.
Bona inkqubo yoqeqesho yesikolo eMzantsi Afrika ne-ukuhambelana ne-POPIA kwezikolo. Fundisa inceda izikolo zaseMzantsi Afrika ngamarekhodi abafundi, umbhalo woqeqesho nengxelo ye-SGB.
Imibuzo Ebuzwa Qho
Yintoni umahluko phakathi komthetho wokuziphatha nenkqubo yoqeqesho? Umthetho wokuziphatha luxwebhu obanzi; inkqubo yoqeqesho ligxile kwiinkqubo ezithile. Ngokwe-SASA Section 8 izikolo zifuneka zibe nomthetho oqukathe iinkqubo zoqeqesho.
Ingaba izikolo zinokusebenzisa uhlwayo lwesiqu? Hayi. Uhlwayo lwesiqu alusemthethweni ngokwe-SASA noMgaqo-siseko. I-Section 10 ye-SASA ivala uhlwayo lwesiqu. Kufuneka zisebenzise iindlela zelinye ezinohlonipho nezingenabulungisa.
Kangaphi umthetho kufuneka uphononongwe? Inkqubo elungileyo kukuphonononga minyaka ngamnye. Phonononga nanini na xa kukho utshintsho kwimeko okanye kumthetho.
Kwenzeka ntoni xa umzali alale ukusayina? Izikolo azinakukhankanya ukungamkeli ngenxa yoko. Umthetho usebenza kubafundi bonke ababhalisiweyo. Kufuneka zibambisane nabazali ukuqonda iingxaki.
Ibhalwe ngu
Fundisa Team