Kgutlela ho Blog

Rental Housing Act e Hlalositsoeng: Litokelo tsa Nenehi le Mofahi 2026

Indlu Team 8 metsotso ho bala
Rental Housing Act e Hlalositsoeng: Litokelo tsa Nenehi le Mofahi 2026

Banehi ba skipang ma-lease a ngotsoeng, ba laolang deposit ka phoso kapa ba ignore boikarabelo ba tšireletso ba beha kotsi ea dikopo tsa Tribunal, lila tsa lease tse void le liphoso tse bitsoang. Rental Housing Act (Act 50 of 1999) e laola tenancy e ‘ngoe le e ‘ngoe ea bodulo Afrika Borwa — mme ho se tsebe Molao ha u tšireletse litlamorao tsa ona.

Tataiso ena e arola Rental Housing Act ka puo e bonolo: seo banehi ba lokelang ho se etsa, seo bafahi ba lokelang ho bo fumana le hore na u boloka business ea hau ea ho rena joang ka lehlakoreng le nepahetseng la molao.

Rental Housing Act ke Eng?

Rental Housing Act e ile ea etsaoa 1999 ho hlalosa litokelo le boikarabelo ba nenehi le mofahi Afrika Borwa. E fetotsoe makhetlo a mangata — haholo ke Rental Housing Amendment Act ea 2007 le lintlafatso tse ling 2014 — ho matlafatsa tšireletso ea mofahi le ho hlakisa mosebetsi oa nenehi.

Molao o sebetsa tumellano eohle ea ho rena ea bodulo Afrika Borwa, ho sa tsotelle hore na lease e ngotsoe kapa e boleloa, le ho sa tsotelle chelete ea rena.

Melao ea Bohlokoa ea Molao

  • Bafahi ba na le tokelo ea bodulo bo phelang bo maemong a ntle a tšireletso
  • Banehi ba na le tokelo ea ho amohela rena joaloka ha e lumellanoe le ho boloka thepa ea bona
  • Mahlakore a mabeli ha a lokela ho sebelisa kapa ho hlophela e mong
  • Liphoso li rarolloa ka Rental Housing Tribunals eseng likhotong (qalong)

Boikarabelo ba Nenehi ka tlas’a Rental Housing Act

1. Fana ka Lease e Ngotsoeng

Ha lipuisano tsa molomo li luma technically, Molao o khothalletsa haholo ma-lease a ngotsoeng. Lease e ngotsoeng e lokela ho kenyeletsa:

  • Maina a feletseng le liaterese tsa mahlakore a mabeli
  • Tlhaloso ea thepa e renwang
  • Chelete ea rena le nako e due
  • Chelete ea deposit le moo e tla bolokong
  • Bolelele ba lease (e tiileng kapa periodic)
  • Maemo bakeng sa ho felisa le nako ea tsebiso
  • Lenaneo la litaba tsa thepa le maemo (inventory)

Ha u rena ntle le lease e ngotsoeng, u ipatela liphoso tseo e leng lentsoe la hau khahlanong le la mofahi. Ho theha lease ea Indlu e hlahisa tumellano e latelang Rental Housing Act metsotsoaneng.

2. Laola Deposits Hantle

Molao o hloka banehi ho:

  • Behla deposit ak’haonteng e nang le intho
  • Lefa mofahi intho ka tekanyo e sebetsang ak’haonteng eo
  • Khutlisetsa deposit (plus intho, minus tso tse lumellehang) ka har’a matsatsi a 14 tsa ho felisa lease ha teko e kopaneng e etsoe, kapa matsatsi a 21 ha e se joalo

Bakeng sa karolo e tebileng, bona tataiso ea rona e feletseng ea melao ea deposit ea ho rena.

3. Boloka Thepa

Banehi ba lokela ho netefatsa hore thepa e e phelang mme e maemong a reasonable a tšireletso nakong ea tenancy. Sena se kenyeletsa:

  • Boteng ba sebopeho (leruo, mabota, floor, metheo)
  • Tsamaiso e sebetsang ea plumbing le motlakase
  • Marena, lifensete le loki tse sebetsang
  • Tšebeliso le maemo a polokeho le bophelo a haufi

Bafahi ba ikarabela tahleho eo ba e bakang, empa nenehi e nka litjelete tsa tšireletso e tloaelehileng le ho etsa e amanang le wear.

4. Fana ka Tsebiso e Nepahetseng Pele ho Ho Kena

Nenehi e ke ke ea kena thepeng e renwang ntle le tumello ea mofahi kantle le emergency. Molao o hloka tsebiso e reasonable — e tolokoang e le bonyane ma hora a 24 — bakeng sa diteko, ho etsa kapa ho bontša.

5. E se Kgetholle

Molao o hanela kgethollo khahlanong le bafahi mabaka a morabe, bong, thobalano, bokoelli, boemo ba lenyalo, orientation ea thobalano, tsoalo ea morabe, mmala, lilemo, ho sa khone, tumelo, keletso, tumelo, setso, puo kapa tsoalo.

6. E se Kenyeletse Lila tse sa Lokelang

Mefuta e latelang ea lila e nahanwa e sa lokelang mme e ka boleloa void ke Tribunal:

  • Lila tse lumellang nenehi ho nka thepa ea mofahi bakeng sa rena e sa lefoeng
  • Lila tsa tlholo ea rena e iketsang ntle le cap kapa peresente e boleloang
  • Lila tse itollang tokelo ea mofahi ea ho atamela Rental Housing Tribunal
  • Lila tsa kotlo tse sa tsamaellaneng le phoso

Litokelo tsa Mofahi ka tlas’a Rental Housing Act

Tokelo ea Bodulo bo Phelang

Bafahi ba lokelang thepa e nang le sebopeho se matla, e koetsoeng ke leholimo mme e na le litsēbeletso tsa motheo tse sebetsang (metsi, motlakase, sanitation). Ha thepa e sa pheleng ka lebaka la nenehi ho hloleha ho e boloka, mofahi a ka ba le mabaka a ho felisa lease kapa ho kopa rena e fokileng.

Tokelo ea Privacy

Tokelo ea mofahi ea privacy lapeng la bona la renwang e tšireletsoa. Banehi ba ke ke ba kena thepeng ba sa tsebise, ba beha surveillance libakeng tsa private kapa ba hlophela bafahi ka diteko tse ngata.

Tokelo ea Ho Treatoa ka Tieo

Bafahi ba ke ke ba hlopheloa bakeng sa ho sebelisa litokelo tsa bona tsa molao — mohlala, nenehi e ke ke ea leleka mofahi e le ho putsa kopo ea Tribunal.

Tokelo ea Lirisiti

Bafahi ba lokelang lirisiti tse ngotsoeng litjelete tsohle tse lefileng, ho kenyeletsa rena, deposit le litjelete tse ling.

Tokelo ea Ho Fumana Rental Housing Tribunal

Mofahi ofe kapa ofe (kapa nenehi) a ka beha khalemo Rental Housing Tribunal ea provense ea bona mahala. Tribunal e na le matla a ho rarolla liphoso le ho fana ka litaelo tse bopileng.

Rental Housing Tribunal: E Sebetsa Joang

Provense e ‘ngoe le e ‘ngoe e na le Rental Housing Tribunal (kapa e ntseng e e haha). Tribunal ke e ngoe ea mahala, e fihlellang khotong.

Mokgwa oa Ho Beha Khalemo

  1. Tseba Tribunal ea hau ea provense — lintlha tsa puisano li fumaneha ho tsoa Lefapheng la provense la Human Settlements
  2. Romella khalemo e ngotsoeng — Tribunal e ngata e amohela dikhalemo ka ‘mele, ka poso kapa ka email
  3. Hlalosa phoso — kenyeletsa aterese ea rena, maina a mahlakore, mofuta oa khalemo le litokomane tse tšehetsang
  4. Eta thellong — Tribunal e tla beha thello mme e tsebise mahlakore a mabeli
  5. Amohela taolo — litaelo tsa Tribunal di bopileng mme di laolloa ka Magistrate’s Court

Dikhalemo tse Tloaelehileng tsa Tribunal

  • Deposit e sa khutlisetsoe nakong e ngotsoeng
  • Nenehi e hlolehileng ho boloka thepa
  • Lintlafatso tsa rena tse sa lokelang
  • Ho lelekwa ha molao kapa ho koala
  • Nenehi e kena thepeng ntle le tsebiso
  • Mofahi a bakang tahleho mme a hana ho lefa

Lintlha tsa Tribunal tsa Provense

  • Western Cape: 021 483 3984
  • Gauteng: 011 355 4000
  • KwaZulu-Natal: 033 264 2517
  • Eastern Cape: 043 711 9646
  • Free State: 051 405 5222

Buisana le Lefapha la provense la hau la Human Settlements bakeng sa lintlha tse ncha ka ho fetisisa.

Boits’oaro ba Nenehi bo Hanetsoeng

Lits’ebetso tse latelang ke molao ka tlas’a Rental Housing Act le melao e amanang:

  • Ho leleka ka bo uena — ho fetola loki, ho khaola litsēbeletso kapa ho tlosa lintho tsa mofahi ntle le tumello ea khotong ho tlontlolla Molao oa Thibelo ea Ho Leleka ka Phoso (PIE) Act
  • Ho ina lirisiti — ho hana ho fana ka bopaki ba tefo
  • Kgethollo ea ho khetha mofahi — ho hana baetsi mabakeng a hanetsoeng
  • Tshebetso ea putso — ho eketsa rena, ho fokotsa litsēbeletso kapa ho fana ka tsebiso ka lebaka la mofahi a sebelisitsoeng litokelo tsa bona
  • Ho nka lintho — ho nka thepa ea mofahi e le tšireletso bakeng sa rena e sa lefoeng (hypothec ea nenehi e fokotsoe haholo ke Molao)

Mokgwa oa Ho Lula Tšebelisong e le Nenehi

Ho latela Rental Housing Act ha ho rarahaneng — ho hloka feela tsamaiso le tšebeliso:

  1. Sebelisa lease e ngotsoeng e koahelang lila tsohle tse hlokahalang
  2. Kenya chelete ak’haonteng e nang le intho letsatsing la pele
  3. Etsa diteko tsa ho hudulla le ho tsoa le bopaki ba litšoantšo
  4. Boloka litokomane tsa litjelete tsohle, puisano le dikopo tsa tšireletso
  5. Fana ka tsebiso e nepahetseng pele ho kena thepeng
  6. Araba dikopo tsa tšireletso ka potlako le ka mangolo

Hobaneng Dashboard ea Tšebeliso ea Indlu e Thusa

Indlu e hahiloe holimo Rental Housing Act. Dashboard ea tšebeliso:

  • E matšoao lila tsa lease tse sa teng pele u saene
  • E latela liak’haonte tsa deposit le lipalo tsa intho ka bo eona
  • E romella dikhopotso bakeng sa lenaneo la diteko le nako ea tsebiso
  • E ngola puisano eohle ea nenehi le mofahi bakeng sa tšireletso ea phoso
  • E theha litokomane tse latelang (ma-lease, liphuputso tsa teko, litsenolo tsa deposit)

U totobetsa thepeng ea hau — Indlu e laola tšebeliso.

Lipotso tse Botsoang Hangata

Na Rental Housing Act e sebetsa ma-lease a khoebo? Che. Molao o sebetsa feela bodulong. Ma-lease a khoebo a laoloa ke molao o tloaelehileng oa contract.

Na nenehi e ka eketsa rena neng kapa neng? Che. Rena e ka eketswa feela joaloka ha e boleloa lease agreement — hangata kapele selemo letsatsing la lease. Chelete kapa peresente ea lintlafatso e lokela e bolelloe lease. Lintlafatso tse ngata di ka loanoa Tribunal.

Na lease ea molomo e laolloa? Ee, empa ho thata ho paka lila tsa tumellano ea molomo. Molao o khothalletsa haholo ma-lease a ngotsoeng, mme phoso efe kapa efe mabapi le tumellano ea molomo e tla ba ka balance ea bopaki.

Na mofahi a ka ina rena ha nenehi e sa lokise ntho? Ha e ‘ngoe. Mofahi o lokela a kope pele ho etsa ka mangolo, ebe a okela holimo Rental Housing Tribunal ha nenehi e hloleha ho etsa. Ho ina rena ntle le tumello ea Tribunal e ka nkoa e le phoso ea lease.

Nako ea tsebiso e hlokang ea ho felisa lease ke efe? Bakeng sa ma-lease a periodic (khoeli ho khoeli), setso oa common-law ke tsebiso ea khoeli e le ‘ngoe, e fanngoa la 1 la khoeli. Ma-lease a tiileng a fela letsatsing le lumellaneng ha a sa nchafatsoe. Molao oa Tšireletso ea Bareki (CPA) o lumella bafahi ho felisa ma-lease a tiileng ka tsebiso ea matsatsi a 20 a business, e latelang kotlo e reasonable ea ho felisa.


Ho lula ka lehlakoreng le nepahetseng la Rental Housing Act ho theoha ma-lease a ngotsoeng, ho laola deposit hantle le litokomane tse tsamaellaneng. Lula tšebelisong ho tloha letsatsing la pele ka ho theha lease, ho latela deposit le dikhopotso tsa teko tse hahileng bakeng sa banehi ba Afrika Borwa.


E ngotsweng ke

Indlu Team