GCC 2015 vs GCC 2025: Diphetogo mo Tuelong

SAICE General Conditions of Contract (GCC) e tsamaisa boteng jo bogolo jwa metheo a Afrika Borwa. Ka 2025 e bona edition e ntšha ya ntlha go tswa 2015. Ka bakontraka ba metheo, seno se ama madi. SAICE e bolela gore launch ya GCC 2025 e tlisitse diphetogo tse 129 tsa botlhokwa. Tse dintsi di fetola kafa o neelang tsebiso ka teng, kafa o batlang ka teng le se o ka se dirang fa tuelo e diega. Fa setlhopha sa gago sa kgwebo se tswelela ka mekgwa ya 2015 mo kontrakeng ya 2025, o kotsing ya go latlhegelwa ke madi a o neng o a tshwanetse go a amogela.

Tataiso e e tlhalosa se se fetogileng mo GCC 2015 le GCC 2025 fa go ama madi a gago. E akaretsa ditaelo le variation, claim, tuelo e diegang le setifikeiti sa tefo. Ke kakanyo e e dirisegang ya batsamaisi ba dikontraka le ba quantity surveyors (QS). Ga se kgakololo ya semolao. Pele o ithaopa mo karolong nngwe, sekaseka mafoko a yone ka botlalo mo tokomaneng e e tshwanetseng ya SAICE GCC 2025 le mo contract data ya gago.

Ke ka Ntlha Yang GCC 2025 e Botlhokwa mo Madi a Gago?

Boitlhomo jo bogolo jwa diphetogo tsa GCC 2025 bo ama tiro ya botlhokomedi ya khoeli le khoeli e QS ya gago e e dirang gale. Ditaelo di tshwanetse gompieno go kwalwa, dikopo di tsamaya ka dinako di le pedi tse di farologaneng, ‘me ditshwanelo tsa tuelo e diega di a bonala. Phetogo nngwe le nngwe e putla mokgatlho o o nang le direkoto tse di siameng le tse di nang le matsatsi, ‘me e otla o o itshetlang mo go gakologelo.

SAICE e tlhalosa edition e ntšha e le e e bonolo, e e bonalang sentle le e e rulaganyeditsweng sentle. Ditemana di kwadilwe gape, di nomorotswe gape le go kopanngwa ka tsela e e utlwalang. Maikaelelo ke dikgotlhang tse dintsi tse di kwa tlase le sebaka se se nnye sa go tsenya ngangisano.

Ka tiro, kontraka e lebelela go nna le boikgogomoso jo bo oketsegileng go tswa mo go wena. Dikgwebo tse di nang le direkoto tse di siameng, tse di kwadilweng ka matsatsi di tla bona molemo. Dikgwebo tse di sebedisang gakolo di tla latlhegelwa ke dikopo tse di neng di ka di wina.

Dikarolo tse tharo tse di botlhokwa thata mo tuelong ke:

kafa taelo, le ka jalo variation, e neelwang ka teng;
kafa claim e tsebisiwang ka teng, le go nna e e tlhalosiwang ka botlalo;
se o ka se dirang fa mokoloi a lefa morago.

Nngwe le nngwe e fetola tlwaelo e mekgatlho ya lefelo le ya kgwebo e e neng e e dirile dingwaga di le lesome.

Ke Eng se se Fetogileng Gare ga GCC 2015 le GCC 2025?

Mo tuelong, diphetogo tse dikgolo ke ditaelo tse di kwadilweng fela, dinako tse di farologaneng tsa tsebiso ya claim le claim e e tlhalositsweng, tirelo e ntšha ya early warning, ditshwanelo tse di bonalang fa tuelo e diega le sekgato se se ntšha sa ntlha ya dikgaruelano. Tafole e e fa tlase e di beya ka mafoko a a bonolo. E dirisiwe jaaka lenaane la go lekola, morago o netefatse ntlha nngwe le nngwe mo mafokong a semmuso le mo contract data ya gago.

Karolo	GCC 2015	GCC 2025
Ditaelo le variation	E ne e se thata thata mabapi le mokgwa wa taelo	Ditaelo di ka neelwa fela ka kwalo, ka jalo variation e tlhoka taelo e e kwadilweng
Claim	Tsebiso le claim di tsamaisiwa ka molao o le mongwe	Nako ya tsebiso ya claim le nako ya claim e e tlhalositsweng di farologane jaanong
Time bar	Tsebiso e e tlhatlhamang e ka thibela claim	Time bar e ka ganediwa, mme ga se selo se o tshwanetseng go se ithaopela
Early warning	Ga go na tiro e e semmuso ya early warning	Clause e ntšha ya early warning: mokgatlho mongwe le mongwe o tsebisa o mongwe ka ditlhohlo tse di ka amang nako kgotsa ditshenyegelo
Tuelo e diegang	Ditshwanelo tsa go emisa ka ntlha ya go se lefe	Ditshwanelo tse di bonalang tsa go emisa kgotsa go felisa ka ntlha ya go se lefe, le thahasello e e kwa godimo ya tuelo e diegang (e e begilweng ka sekhaelo se se beilweng le 3%)
Go fedisa	Letsatsi la go fedisa le le beilweng	Letsatsi la practical completion le le beilweng
Dikgaruelano	Tiro ya claim le ya dikgaruelano, morago adjudication, arbitration kgotsa kgotla	Tharabololo ya khutso e e thusitsweng ke sekgato sa ntlha, ka botlhokwa jo bo oketsegileng mo dispute boards

Tsela e e bonolo: kontraka e ntšha e batla tsotlhe di kwadilwe, ka nako, ‘me di tshegetswa ke bopaki. Ke dilo tse di molemo go bakontraka ba ba laolegileng. Ke tsa ditshenyegelo tse di kwa godimo go bakontraka ba ba sa laolegang.

GCC 2025 e Fetola Variation Jang?

Phetogo e e ka tlhotlheletsang go lahlegelwa ke madi ke molao wa ditaelo: tlase ga GCC 2025, ditaelo di ka neelwa fela ka kwalo. Variation e tlhoka taelo, ka jalo kopo ya molomo mo lefelong ga e sa le motheo o o siameng wa go duelwa. Kopa taelo e e kwadilweng pele tiro e simolola, nako le nako.

Variation ke phetogo ya tiro e e laetswang ke moemedi wa mokoloi (moenjiniere kgotsa motho e mongwe yo o tlhalositsweng mo contract data).

Ka setlhopha sa gago sa lefelo, e tsee e le molao o o thata. Se ke wa aga phetogo ka taelo ya molomo o bo o rulaganya dipampiri morago. Fa go se taelo e e kwadilweng, tiro e ka se balelwe e le variation. Go raya gore tiro eo e ka se duelwe.

Fa moemedi wa lefelo a amogela kopo ya molomo, sekgato se se bolokegileng ke go kopa gore e kwadiwe pele tiro e simolola. Kwala kopo, letsatsi le motho yo o e neetseng. Fa phetogo e dira gore tiro e diege, boloka rekoto ya go diega e e le ka fa tlase ga taelo. O tla e tlhoka tse pedi go tshegetsa kopo efe kgotsa efe ya extension of time mo tlase ga kontraka.

GCC 2025 e Fetola Dinako tsa Claim Jang?

GCC 2025 e tlhoma nako e le nngwe ya tsebiso ya claim le e nngwe ya claim e e tlhalositsweng, ka jalo tiragalo nngwe le nngwe e na le dinako tse pedi tsa go e kwala. Dinako tse di nepagetseng di mo karolong e e amang ya kontraka ya gago. Ditshwanelo di ka ganediwa mo tlhaeletsong e ntšha, mme tsebiso e e tlhatlhamang ke tsela e e potlakileng ka fa tlhwatlhwa e e siameng e lahlegelwang ka teng.

Pele o go tsebisa ka kwalo gore o rata go batla, morago mo nakong e e latelang, o romela claim e e tlhalositsweng, e e beilweng ka ditheo. Lekola dinako tse pedi mo kontrakeng nngwe le nngwe.

Se rulaganye ka go ganediwa ga time bar. Go tsaya nako le madi, ‘me o ka lahlegelwa gone jaana jaanong.

Tsela ya sebele ga e a fetoga. Tsebisa ka pele, ‘me ka kwalo. Aga claim e e tlhalositsweng ka direkoto tse o di dirileng ka nako eo. Claim e e tlhamilweng ka gakologelo kgwedi di le mmalwa morago e ne e tshwanetse go nna e e bofokoo ka nako tsotlhe. Tlase ga GCC 2025, e boela e tla nna morago ka go feta.

Tlhatlhobo e e bonolo. Tsaya variation ya bofelo kgotsa tiragalo ya go diega mo kontrakeng ya gago ya jaanong. Lekola matsatsi a mabedi: letsatsi le o neng o neela tsebiso e e kwadilweng ka lone, le letsatsi leo claim e e tlhalositsweng e neng e tshwanetse go nna teng ka lone. Fa direkoto tsa gago di sa kgone go araba dipotso di le pedi tseo, dinako tse ntšha di tla go bona.

Ditshwanelo tsa Gago Tse di Tla Tlase ga GCC 2025 Fa Tuelo e Diega?

GCC 2025 e fa bakontraka ditshwanelo tse di bonalang tsa go emisa kgotsa go felisa ka ntlha ya go se lefe, ‘me dipego tsa tshwaelo di tsenya thahasello ya tuelo e diegang mo sekhaelong se se beilweng sa 3%. Ditshwanelo tseno di thusa fela fa o ka bontsha gore setifikeiti se se nngwe le se se nngwe se tshwanetse go duelwa leng le gore se duetswe leng. Latela dikgato tsa tsebiso ka tlhoafalo mo kontrakeng.

Mo tirong ya metheo ya setšhaba, tuelo e e diegang gantsi ke kotsi ya therisego, ka jalo ditshwanelo tseno di botlhokwa. Tlase ga GCC 2015, thahasello ya tuelo e e diegang e ne e tsamaya ka sekhaelo sa prime overdraft sa banka ya mokontraka.

Go emisa le go felisa go latela dikgato tsa tsebiso le dinako tse di emelwang tse di beilweng mo kontrakeng. Thahasello e ikaegile ka gore tuelo e ne e tshwanetse go duelwa neng. Ka QS ya gago, seno se raya gore rekoto ya tuelo e tshwanetse go nna e e phepa le e e dirilweng jaanong. O tlhoka go bontsha gore setifikeiti se se nngwe le se se nngwe se ne se tshwanetse go duelwa neng, se duetswe neng le gore ke eng se se setseng se tlhokega.

Pele o emisa kgotsa o felisa, latela dikgato tsa tsebiso tsa kontrakeng ka tlhoafalo. Bona kgakololo ya semolao fa o sa tlhomamisa. Tsebiso e e tlolang kgato e ka fokotsa maemo a gago.

O sa ntse o latela ditifikeiti, variation le matsatsi a claim mo di-spreadsheet? Sakha e boloka dimmotlhoko le tswelelopele, ditifikeiti tsa tefo le admin ya kontraka, buka ya letsatsi ya lefelo le ditokomane tsa projeke mo software e le nngwe ya dikoranta e e dirilweng bakontraka ba metheo ba Afrika Borwa: bona demo ya sesebediswa.

Setifikeiti sa Tefo se se Phepa se Na le Eng?

Mo mefuteng yotlhe, setifikeiti sa tefo se se phepa se bontsha tiro e e lekantsweng, variation, price adjustment le didirisiwa mo lefelong, go tlosa retention le ditifikeiti tse di fetileng, ka tokomane mo morago wa mola mongwe le mongwe. Moemedi wa mokoloi o netefatsa se o ka se tlhomamisang. Tse dingwe tsotlhe di ya kgweding e e latelang kgotsa di fetogela kgatlhano. Tataiso ya rona ya potoloho ya setifikeiti sa tefo sa GCC e akaretsa potoloho ya kgwedi le dinako tsa yone tsa bofelo.

Mohlala o o fa tlase o bontsha setifikeiti se se tlwaelegileng sa nakwana mo kontrakeng ya metheo e e lekantsweng gape. Dipalo ke tsa mohlala fela. Madi a a sa akaretse VAT fa go sa bolelwe ka tsela e nngwe. Tshireletso, go akaretsa gore a retention e a dirisega, sekhaelo sa yone le moeli wa yone, di jaaka di beilwe mo contract data.

Mola	Se se tshwanetseng go nna ka morago ga one	Palo ya mohlala
Tiro e e lekantsweng go fitlha jaanong	Bontlhanngwe bo bo lekantsweng gape ka chainage le karolo, bo dumalanang le moenjiniere wa lefelo	R12,400,000
Variation go fitlha jaanong	Taelo e e kwadilweng ya setlhopha se sengwe le se sengwe, e e lefilweng ka ditheo tse di dumalanweng kgotsa tse di tlhomilweng	R860,000
Contract price adjustment	Foromo ya adjustment le dinetefatso tse di beilweng mo contract data	R310,000
Didirisiwa mo lefelong	Dithoko tsa go fa le bopaki jwa boikanyego, fa kontraka e dumela tefo	R450,000
Boleng jo bo kopaneng go fitlha jaanong	Kakaretso ya mela e le nne e e kwa godimo	R14,020,000
Go tlosa retention (10%, mohlala)	Sekhaelo le moeli go tswa mo contract data	R1,402,000
Go tlosa ditifikeiti tse di fetileng	Madi a a netefaditsweng a e se a sena go lefiwa	R9,750,000
Madi a a lefiwang setifikeiting se	Boleng jo bo kopaneng go tlosa retention go tlosa ditifikeiti tse di fetileng	R2,868,000
VAT ka 15%	Tokomane e e nepagetseng ya tax invoice	R430,200
Tuelo yotlhe go akaretsa VAT	Madi a a lefiwang le VAT	R3,298,200

Lebelela mola wa variation. Tlase ga ditlwaelo tsa kgale, setlhopha se ka bo se ntse se tsere taelo ya molomo mo R860,000 eo se bo se e ngangisa morago. Tlase ga GCC 2025, tlosa ntlha efe kgotsa efe e e se nang taelo e e kwadilweng ya yone. E tsenye gape fa taelo e se e le teng.

Matsatsi a tlhoka tlhokomelo e e tshwanang. Matsatsi a mabedi a laolang ditshwanelo tsa thahasello le go emisa: letsatsi la go tshwanetse go duelwa ka lone le letsatsi le le duetsweng ka lone. A rekodiwe ka bobedi bakeng sa setifikeiti se se nngwe le se se nngwe.

Retention le yone e tlhoka tlhokomelo e e tshwanang. Latela madi a a tshwarelang setifikeiti se se nngwe le se se nngwe le moeli o o beilweng mo contract data. Gape latela mameno a go lokolola, gantsi practical completion le kwa bofelong jwa defects period. Kontraka e telele ya setšhaba, retention e e sa latelelwang gantsi e lokololwa ka morago, kgotsa e sa lokololwe gotlhe.

Se o Tshwanetseng go Se Dira Pele ga Setifikeiti sa Gago se se Latelang

Go fetoga go tswa mo ditlwaelong tsa GCC 2015 go ya GCC 2025 go kgatlhegela go ikgogomosa go setlhopha sa gago se ka se simolang jaanong. Netefatsa gore ke edition efe e busang kontraka nngwe le nngwe, emisa go dirisa ditaelo tsa molomo, rulaganya dinako tse pedi tsa claim ‘me o kwale letsatsi la tefo le la go duelwa ga setifikeiti se se nngwe le se se nngwe. Ga go tlhokege software e ntšha go simolola, fela setlhopha se se kwalang dilo ka letsatsi leo di diragalang ka lone.

Dirisa lenaane le le khutshwane le:

Lekola gore ke edition efe e busang kontraka nngwe le nngwe. Se akanye. Bala contract data.
Emisa go dirisa ditaelo tsa molomo. Kopa taelo e e kwadilweng pele tiro e simolola.
Dirisa early warnings. Tsebisa moemedi wa mokoloi ka kwalo fa o bona kotsi ya nako kgotsa ya ditshenyegelo.
Rulaganya dinako tse pedi tsa claim ka bo tsone tiragalo nngwe le nngwe: ya ntlha tsebiso, morago claim e e tlhalositsweng.
Kwala letsatsi la tefo le letsatsi la go duelwa ga setifikeiti se se nngwe le se se nngwe.
Boloka rekoto e e tshelang le e e nang le matsatsi ya ditaelo, dikopo, ditifikeiti le ditefo. Se e agelo gape mo bokhutlong jwa kgwedi.
Lekola temana nngwe le nngwe e o e itshetlang ka yone mo tokomaneng e e semmuso ya SAICE GCC 2025.

Software ya metheo e e dirilweng dikontraka tsa Afrika Borwa, jaaka Sakha, e boloka rekoto ya kgwebo e e ka mo lefelong le le lengwe. Matsatsi le bopaki jo dinako tse ntšha di di tlhokang di tshwarwa fa tiro e ntse e dirwa. Kontraka e beela melao. Direkoto tsa gago di go thusa go e dirisa.

Dipotso tse di Botsiwang Gantsi

GCC 2025 ke eng?

GCC 2025 ke edition ya bone ya SAICE General Conditions of Contract for Construction Works. SAICE e e ntšhitse ka 2025 jaaka edition ya ntlha e ntšha go tswa GCC 2015. Ke kontraka e e tlwaelegileng ya tiro ya metheo le ya infrastructure mo Afrika Borwa, ‘me CIDB e e tiisa.

Phetogo e kgolo go tswa mo GCC 2015 mabapi le tefo ke efe?

Molao wa ditaelo. Tlase ga GCC 2025, ditaelo di ka neelwa fela ka kwalo. Ka jalo variation e tlhoka taelo e e kwadilweng pele o ka ikanya gore o tla lefiwa ka yone. Edition e boela e kaola dinako tsa claim ‘me e fa ditshwanelo tse di bonalang fa tuelo e diega.

A GCC 2025 e fetola dinako tsa bofelo tsa dikopo?

Ee. Nako ya tsebiso ya claim le nako ya claim e e tlhalositsweng di farologane jaanong. Rulaganya dinako tse pedi tsa tiragalo nngwe le nngwe. Time bar e ka ganediwa, mme se ikgodise ka sone. Tsebisa ka pele, ‘me ka kwalo.

Ditshwanelo tse disha tsa tuelo e diega ke dife?

GCC 2025 e fa ditshwanelo tse di bonalang tsa go emisa tiro kgotsa go felisa ka ntlha ya go se lefe. Dipego tsa tshwaelo di boela di tsenya thahasello ya tuelo e diegang mo sekhaelong se se beilweng sa 3%. Dikgato tse di nepagetseng tsa tsebiso le dinako tse di emelwang di mo kontrakeng, ka jalo di lekole pele o dira sepe.

A ena ke kgakololo ya semolao?

Nnyaa. Ena ke kakanyo e e dirisegang ya dikontrakeng le ya mafapha a kgwebo. Lekola pele mafoko a nepagetseng khahlano le tokomane e e semmuso ya SAICE GCC 2025 le contract data ya gago. Batla kgakololo ya semolao fa go tlhokega.

Mafoko a Bokhutlo

GCC 2025 e tlotla se bakontraka ba metheo ba ba siameng ba se tlotlang: tsotlhe di kwadilwe, ka nako, ‘me di tshegetswa ke bopaki. Ditaelo tsa molomo di fedile. Nako ya claim e tsamaya ka dikarolo tse pedi. Tuelo e diegang e fa ditshwanelo tse di bonalang, fela fa matsatsi a gago le ditifikeiti di le di phepa. Bakontraka ba ba tlang pele ke ba ba tla bolokang rekoto ya kgwebo e e sa tswang go dirwa e le ntsi go lekaneng go e dirisa. Ke gore ka letsatsi leo taelo e neelwang ka lone kgotsa tuelo e tlhokang go duelwa ka lone, e seng kgwedi morago.

Ditataiso tse di amanang: