Buyela kwiBhlogu

IRental Housing Act Ichaziwe: Amalungelo Omniniindlu Nomqashi ngo-2026

Indlu Team 5 imizuzu ukufunda
IRental Housing Act Ichaziwe: Amalungelo Omniniindlu Nomqashi ngo-2026

Abaniniindlu abayekayo ii-lease ezibhaliweyo, abaphatha iideposithi ngendlela engalunganga, okanye abayekayo iimfuno zokulungisa basengozini yezikhalazo zeTribunal, iindidi ze-lease ezingenanto, neempikiswano ezibiza. IRental Housing Act (Act 50 of 1999) ilawula yonke ukuqeshisa kwendlu eMzantsi Afrika — kwaye ukungazi uMthetho akukhuseli kwiziphumo zawo.

Esi sikhokelo sichaza iRental Housing Act ngolwimi olulula: oko abaniniindlu kufuneka bakwenze, oko abaqashi banelungelo lako, nendlela yokugcina ishishini lakho lokuqeshisa ecaleni lomthetho olungileyo.

Yintoni IRental Housing Act?

IRental Housing Act yamiselwa ngo-1999 ukuchaza amalungelo neemfuno zombini omniniindlu nomqashi eMzantsi Afrika. Iye yaguqulwa izihlandlo ezininzi — ngokukhulu ngeRental Housing Amendment Act ka-2007 nokuququzelelwa okunye ngo-2014 — ukuqinisa ukukhuselwa kwabaqashi nokucacisa iimfuno zomniniindlu.

UMthetho usebenza kuzo zonke izivumelwano zokuqeshisa zokuhlala eMzantsi Afrika, nokuba i-lease ibhaliwe na okanye ngomlomo, nokuba yeyiphi inani lomqeshiso.

Imigaqo Eyona Nkulu YoMthetho

Abaqashi banalungelo lokuhlala ekhaya elimeko elungileyo nolungisileyo; Abaniniindlu banalungelo lokufumana umqeshiso njengoko kwavumelwana kwaye kugcinwe ipropati yabo; Macala omabini awavumelekanga ukuxhaphaza okanye ukucalucalula omnye; Iimpikiswano zixazululwa ngokwe Rental Housing Tribunals kungeenkampani (ekuqaleni).

Iimfuno Zomniniindlu Ngaphantsi KweRental Housing Act

1. Nika I-lease Ebhaliweyo

Nangona izivumelwano zomlomo zisemthethweni ngokwethekniki, uMthetho uthanda kakhulu ii-lease ezibhaliweyo. I-lease ebhaliweyo kufuneka ibandakanye: amagama apheleleyo needilesi zombini amacala, ingcaciso yepropati eqeshisiweyo, inani lomqeshiso naxa luyokuhlawulwa, inani ledeposithi naphina iza kugcinwa khona, ubude be-lease (eliqingqiweyo okanye periodic), iimeko zokuphelisa nexesha lesaziso, uhlu lwepropati nesisimo (inventory). Ukuba uqeshisa ngaphandle kwe-lease ebhaliweyo, uziveza kwiimpikiswano apho ilizwi lakho lichasene nelomqashi. Impawu yokukhiqiza i-lease ye-Indlu ikhiqiza izivumelwano ezithobela iRental Housing Act ngemizuzu.

2. Phatha Iideposithi Ngokulungileyo

UMthetho ufuna abaniniindlu: bayifake ideposithi kwi-akhawunti enentlawulo, bakhokhele umqashi intlawulo ngeminganiselo esebenzayo kule akhawunti, babuyisele ideposithi (nentlawulo, kususa ukuthabatha okuyisebenzi) phakathi kweentsuku ezi-14 zokuphelisa i-lease ukuba ukuhlola ngokudibana kwenziwe, okanye iintsuku ezi-21 ukuba hayi. Kwinkcazo ebanzi, bona isikhokelo sethu esipheleleyo semigaqo yedeposithi yokuqeshisa.

3. Gcina Ipropati

Abaniniindlu kufuneka baqinisekise ukuba ipropati ihlalekile kwaye isesimweni esinengqondo kuxesha lonke lokuqeshisa. Oku kubandakanya: ukuzinza kwesakhiwo (uphahla, iindonga, ipalishiti, iziseko), iinkqubo ze-plumbing neezombane ezisebenzayo, iingcango, iifestile neeloki ezi-sebenzayo, ukuthobela imigaqo yokhuseleko nempilo yelali. Abaqashi banoxanduva lokulimala abakubangayo, kodwa omniniindlu uthwala indleko yokulungisa jikelele nokulungisa okuxhomekeke ekugugeni.

4. Nika Isaziso Esilungileyo Phambi Kokungena

Unniniindlu akanakungena epropatini eqeshisiweyo ngaphandle kwemvume yomqashi ngaphandle kokuba kukho ingxaki ekhawulezayo. UMthetho ufuna isaziso esinengqondo — ngokuvame sithathwa njengeeyure ezi-24 ubuncinci — ukuhlola, ukuyilungisa okanye ukubonisa.

5. Ungacalucaluli

UMthetho uyala ucalucalulo kubaqashi ngokusekwe kubuhlanga, ubuni, isini, ukukhulelwa, indawo yomtshato, ubuni bocansi, umthombo weentlanga, umbala, umnyaka, ukukhubazeka, inkolo, unembe, inkolelo, isiko, ulwimi, okanye ukuzalwa.

6. Ungabandakanyi Iindidi Ezingafanelekanga

Iindidi zilandelayo zithathwa njengezingafanelekanga kwaye zinokuthethwa zingenanto yiTribunal: iindidi ezivumela omniniindlu ukuthabatha izinto zomqashi ngomqeshiso ongakhokhi, iindidi zokunyuka komqeshiso ngokuzenzekelayo ngaphandle komda ochaziweyo okanye iperesenti, iindidi ezilahla ilungelo lomqashi lokusondela kuRental Housing Tribunal, iindidi zepenalty ezingalingani nokuphula.

Amalungelo Omqashi Ngaphantsi KweRental Housing Act

Ilungelo Lokuhlala Ekhaya

Abaqashi banelungelo lepropati ezinzileyo ngokwasemzimbeni, ezingathethi amanzi kwaye ezinookonzo eziyisekwe ezi-sebenzayo (amanzi, ugesi, indawo yokucoca). Ukuba ipropati ayihlaleki ngenxa yokungaphumeleli komniniindlu ukuyigcina, umqashi anokuba nezizathu zokuphelisa i-lease okanye ukucela umqeshiso onciphisileyo.

Ilungelo Lobucala

Ilungelo lomqashi lobucala ekhaya labo eliqeshisiweyo likhuselwe. Abaniniindlu abanakungena epropatini ngokungazelelweyo, ukufakela ukuqwalasela kwiindawo zasebucaleni, okanye ukucinezelela abaqashi ngokuhlola ngokugqithiseleyo.

Ilungelo Lokubhekwa Ngokulinganayo

Abaqashi abanakucinezelwa ngokusebenzisa amalungelo abo ngokomthetho — umzekelo, omniniindlu akanakukhokha umqashi ngokuchasela ukufaka isikhalazo seTribunal.

Ilungelo Lamarisipti

Abaqashi banelungelo lamarisipti abhaliweyo kuzo zonke iintlawulo ezenziweyo, kubandakanya umqeshiso, ideposithi nanaluphi na uhlobo lweentlawulo.

Ilungelo Lokufikelela KuRental Housing Tribunal

Nawuphi na umqashi (okanye omniniindlu) unokufaka isikhalazo neRental Housing Tribunal yeprovinsi yakhe ngokukhululekile. ITribunal inamandla okulungisa iimpikiswano nokunika izigqibo ezi-bophayo.

IRental Housing Tribunal: Isebenza Njani

Iprovinsi nganye ineRental Housing Tribunal (okanye isekuqaleni kwayo). ITribunal yindlela yamahala, efikelelekayo yokuya enkantlango.

Indlela Yokufaka Isikhalazo

  1. Chaza iTribunal yeprovinsi yakho — iinkcukacha zokunxibelelana zifumaneka kwi-Department of Human Settlements yeprovinsi yakho 2. Ngenisa isikhalazo esibhaliweyo — iTribunal ezininzi zamkela iinkhalazo ngokomntu, ngeposi okanye nge-email 3. Chaza impikiswano — bandakanya idilesi yokuqeshisa, amagama amacala, uhlobo lwesikhalazo nanaluphi na uxwebhu oluxhasayo 4. Thatha ixaxheba ekuveni — ITribunal iya kucwangcisa ukuva kwaye iza kwazisa macala omabini 5. Fumana isigqibo — izigqibo zeTribunal ziyabopha kwaye ziyagxininwa ngokweMagistrate’s Court

Iinkhalazo Eziqhelekileyo ZeTribunal

Ideposithi ingabuyiselwanga phakathi kwexesha elimisiweyo, omniniindlu uphulile ukugcina ipropati, ukunyuka komqeshiso okungafanelekanga, ukuphoxa ongasebenziyo okanye ukutshixa, omniniindlu ungene epropatini ngaphandle kwesaziso, umqashi ubangela ukulimala kwaye alala ukukhokha.

Iinkcukacha Zokunxibelelana ZeTribunal Zeprovinsi

Western Cape: 021 483 3984; Gauteng: 011 355 4000; KwaZulu-Natal: 033 264 2517; Eastern Cape: 043 711 9646; Free State: 051 405 5222. Nxibelelana ne-Department of Human Settlements yeprovinsi yakho ukuze ufumane iinkcukacha zangoku.

Ukuziphatha Kumniniindlu Okuyaliweyo

Ezi zinyathelo zingasebenzi ngaphantsi kweRental Housing Act nemithetho exhumene: Ukuphoxa ngokuzinceda — ukutshintsha iiloki, ukunqumama iinkonzo okanye ukususa izinto zomqashi ngaphandle kwesimemo sikantlango kuphula i-Prevention of Illegal Eviction (PIE) Act; Ukunqanda amarisipti; Ukukhetha abaqashi ngokucalucalula; Isinyathelo sokuchasela; Ukuthabatha izinto — ukuthabatha impahla yomqashi njengekhuseleko yomqeshiso ongakhokhi (i-hypothec yomniniindlu incitshiswe kakhulu ng uMthetho).

Indlela Yokuthobela Njengomniniindlu

Ukuthobela iRental Housing Act akunzima — kufuneka kuphela iinkqubo nokungaguquki: 1. Sebenzisa i-lease ebhaliweyo ehlanganisa zonke iimfuno 2. Faka imali kwi-akhawunti enentlawulo kusuku lokuqala 3. Yenza ukuhlola kokungena nokuphuma ngemifanekiso 4. Gcina amarekhodi kuzo zonke iintlawulo, unxibelelwano neezicelo zokulungisa 5. Nika isaziso esilungileyo phambi kokungena epropatini 6. Phendula iizicelo zokulungisa ngokukhawuleza nangokubhaliweyo

Indashibodi yokuthobela ye-Indlu: ibonisa iindidi ze-lease ezilahlekileyo phambi kokusayina, ilandela ama-akhawunti eedeposithi nokubala intlawulo ngokuzenzekelayo, ithumela izikhumbuzi zeprogramu zokuhlola nexesha lesaziso, irekhoda konke unxibelelwano lomniniindlu nomqashi, ikhiqiza amaxwebhu athobelayo (ii-lease, iingxelo zokuhlola, amaphepha edeposithi).

Imibuzo Ebuza Rhoqo

Ingaba iRental Housing Act isebenza kwiilease zokuthengisa? Hayi. UMthetho usebenza kuphela kwindlu zokuhlala. Iilease zokuthengisa zilawulwa ngumthetho oqhelekileyo we-contract. Ingaba unniniindlu anokunyusa umqeshiso nangaliphi na ixesha? Hayi. Umqeshiso unokunyuswa kuphela njengoko kuchaziwe kwingqwalaselo ye-lease — ngokuvame kube kanye ngonyaka ngosuku lwonyaka we-lease. Ingaba i-lease ngomlomo iyasebenza? Ewe, kodwa kunzima ukubonakalisa imeko yezvumelwano ngomlomo. Ingaba umqashi anokunqanda ukukhokha umqeshiso ukuba omniniindlu akalungisi into? Hayi ngokunye. Umqashi kufuneka aqale acele ukuyilungisa ngokubhaliweyo, emva koko anyusele kuRental Housing Tribunal ukuba omniniindlu uphulile. Yeyiphi ixesha lesaziso elifunekayo ukuphelisa i-lease? Kwiilease ze-periodic (nenyanga ngenyanga), ingqikelelo ye-common-law yinyanga enye yesaziso, inikezelwe ngosuku lokuqala lwenyanga. Iilease eziqingqiweyo ziphela ngomhla ovumelweyo ngaphandle kokuba ziphindwa. I-Consumer Protection Act (CPA) ivumela abaqashi ukurhoxisa ii-lease eziqingqiweyo ngesaziso seentsuku zomsebenzi ezi-20, ngokohlwayo olunengqondo lokurhoxisa.


Ukuhlala ecaleni lomthetho olungileyo kweRental Housing Act kuza kwiilease ezibhaliweyo, ukuphatha ideposithi ngokulungileyo namarekhodi aqhubekayo. Thobela ukusuka kusuku lokuqala ngelease, ukulandela ideposithi neezikhumbuzi zokuhlola ezenzelwe abaniniindlu baseMzantsi Afrika.


Ibhalwe ngu

Indlu Team