Iimfuno ze-NHBRC eMzantsi Afrika: Isikhokelo Somakhi

Ukuqala ikhaya elitsha phambi kokuba libhaliswe (enrolled) kwi-NHBRC lulwaphulo-mthetho, kwaye kunokukubiza isohlwayo, ubhaliso lwakho nokuthenjwa ngumthengi wakho. I-National Home Builders Registration Council (NHBRC) iphumeza i-Housing Consumers Protection Measures Act 95 of 1998. Ibhalisa abakhi bamakhaya, ibhalisa amakhaya amatsha, iwahlola ngexesha lolwakhiwo kwaye ixhasa iwaranti ekhusela abathengi.
Esi sikhokelo sichaza ukuba ngubani omele abhalise, indlela ukubhaliswa kwekhaya okusebenza ngayo, iindleko, ukuhlolwa omele ukulindele, into egutyungelwa yiwaranti nokuba kwenzeka ntoni ukuba uyenze kakubi. Siphela ngoluhlu lokulungela onokulusebenzisa phambi kokuba iprojekthi yakho elandelayo iqale esizeni.
Yintoni i-NHBRC?
I-NHBRC liqumrhu elisemthethweni elikhusela abantu abathenga okanye abakha amakhaya amatsha eMzantsi Afrika. Yasekwa phantsi kwe-Housing Consumers Protection Measures Act 95 of 1998. Ibhalisa abakhi bamakhaya, ibhalisa ikhaya ngalinye elitsha phambi kokuba ukwakha kuqale, ihlola amakhaya kumanqanaba aphambili kwaye iqhuba inkqubo yewaranti egubungela iziphene ezinkulu zesakhiwo.
Ngokwenyani, i-NHBRC ichaphazela iprojekthi yakho kwiindawo ezine:
- Ubhaliso lomakhi (registration): ishishini lakho kufuneka libhaliswe phambi kokuba wakhele abanye amakhaya okanye wakhe ukuze uthengise.
- Ukubhaliswa kwekhaya (enrolment): ikhaya ngalinye elitsha liyabhaliswa, kwaye kukhutshwa isatifikethi, phambi kokuba ulwakhiwo luqale.
- Ukuhlolwa: abahloli be-NHBRC benza uhlolo olungalindelekanga kumanqanaba aphambili olwakhiwo.
- Iwaranti: uMthetho ubhala iiwaranti ezisezantsi kuso sonke isivumelwano nomthengi wezindlu, kwaye ingxowa-mali ye-NHBRC ixhasa amakhaya abhalisiweyo.
UMthetho ubeka imithetho. I-NHBRC Technical Requirements ne-Home Building Manual zibeka imigangatho yokwakha umsebenzi wakho ohlolwa ngokuchasene nayo.
Ngubani Omele Abhalise kwi-NHBRC?
Nawuphi na umntu okanye ishishini elakhela umthengi wezindlu ikhaya, okanye elakha ikhaya ukuze lithengise, kufuneka libhalise kwi-NHBRC njengomakhi wamakhaya. Oku kufunwa licandelo 10 le-Housing Consumers Protection Measures Act. Kusebenza kubaphuhlisi, oonokontraka nabakhi abancinci ngokufanayo, nokuba bunjani na ubungakanani beprojekthi okanye inani leeyunithi.
Oko kuquka:
- Abaphuhlisi bepropati abakha izindlu okanye iiyunithi ze-sectional title ukuze bazithengise
- Oonokontraka abakha amakhaya kumhlaba womthengi
- Abakhi abancinci abakha indlu enye okanye ezimbini ngonyaka ukuze bazithengise
- Abakhi kwiiprojekthi zezindlu ezixhaswayo, apho ukubhaliswa kuqhutywa ngenkqubo yeprojekthi necandelo lezindlu lephondo
Kuthekani ngabakhi abangabanini (owner builders)?
UMthetho awumquki umntu owakha ikhaya ngokunyaniseka ukuze ahlale kulo ngokwakhe. Nangona kunjalo, umnini kufuneka asalandele inkqubo ye-NHBRC. Phantsi kwecandelo 10A, umakhi ongumnini ufaka isicelo kwi-NHBRC sokukhululwa kubhaliso nokubhaliswa kwekhaya. Ifomu ye-NHBRC ye-owner builder ikwacela umnini ukuba aqinisekise ukuba akukho makhi wamakhaya obhalisiweyo oza kuqeshwa kwelo khaya.
Yintoni engagutyungelwanga phantsi koMthetho wangoku?
Isikhokelo se-NHBRC ngokwayo sidwelisa izinto eziwela ngaphandle kwenkqubo yewaranti, ezinjengotshintsho nokongezwa, amadama okuqubha, iingcingo, izakhiwo zethutyana nezakhiwo apho ngaphantsi kwe-75% yomgangatho iyilelwe ukuhlala. Ukuba iprojekthi yakho ixuba iindawo zokuhlala nezorhwebo, qinisekisa imeko ne-NHBRC phambi kokuba ubeke ixabiso.
Ubhalisa Njani Njengomakhi Wamakhaya we-NHBRC?
Ufaka isicelo kwi-NHBRC uneenkcukacha zeshishini lakho nezabalawuli, uhlawule umrhumo wobhaliso emva koko umrhumo wonyaka ukuze uhlale usebenza. Ubhaliso kufuneka lubekho phambi kokuba ubhalise nokuba likhaya elinye. Phatha ukuvuselela njengomhla omiselweyo kwikhalenda yakho, kuba ubhaliso oluphelelweyo lumisa ukubhaliswa kwamakhaya amatsha kwaye lunokumisa yonke iyunithi esemgceni.
Ifomu yesicelo ye-NHBRC yangoku ibeka uluhlu oluchanekileyo lwamaxwebhu. Abakhi ngokuqhelekileyo bacelwa:
- Amaxwebhu obhaliso lwenkampani (CIPC) okanye ubungqina besakhiwo seshishini
- Iikopi eziqinisekisiweyo zezazisi zabalawuli, amalungu okanye abanini
- Ubungqina bedilesi yeshishini
- I-Tax compliance status evela kwi-SARS
- Ubungqina bemeko yezemali kwaye, apho kufanelekileyo, amava angaphambili okwakha
Ukuba umtsha kweli shishini, qala ufunde isikhokelo sethu sendlela yokuba ngunokontraka eMzantsi Afrika. Sigubungela amanyathelo e-CIPC, SARS ne-CIDB ajikeleze ubhaliso lwe-NHBRC.
Ukugcina ubhaliso lwakho lusebenza
- Hlawula umrhumo wonyaka phambi kokuba ufike umhla wawo.
- Gcina iinkcukacha zenkampani zihlaziyiwe, kuquka abalawuli neenkcukacha zoqhagamshelwano.
- Vala izaziso zokuhlolwa ngexesha. Izaziso ezingasonjululwanga zinokukhokelela ekunqunyanyisweni kokubhaliswa kwamakhaya.
- Sombulula izikhalazo zabathengi ngenkqubo ye-NHBRC, hayi ngokuzityeshela.
Yintoni Ukubhaliswa Kwekhaya kwi-NHBRC (Enrolment)?
Ukubhaliswa kwekhaya linyathelo elibhalisa ikhaya elitsha elithile kwi-NHBRC phambi kokuba ulwakhiwo luqale. Icandelo 14(1) loMthetho lithi umakhi wamakhaya akanakuqala ukwakha de i-NHBRC yamkele ukubhaliswa kwaye ikhuphe isatifikethi sobungqina bokubhaliswa. Isikhokelo se-NHBRC sicela abakhi ukuba babhalise ubuncinci iintsuku ezili-15 phambi kolwakhiwo.
Ukubhaliswa kudibanisa ikhaya nenkqubo yewaranti kwaye kuvumela i-NHBRC ukuba icwangcise ukuhlolwa kwayo. Icandelo 14(3) likwafuna ukuba unike umthengi ikopi yesatifikethi sokubhaliswa.
Ukubhalisa ikhaya, ngokuqhelekileyo uya kufuna:
- Iinkcukacha zepropati: inombolo ye-erf, idilesi nomasipala
- Iiplani zokwakha ezivunyiweyo neenkcazo
- Isivumelwano nomthengi, kuquka ixabiso lokuthengisa okanye ixabiso lekhontrakthi
- Ulwazi lwesiza, kuquka udidi lwesiza oluvela kuphando lwe-geotechnical apho isiza silufuna
- Umrhumo wokubhaliswa
Icandelo 13(7) longeza umthetho wemali ejikelezayo ophoswa ngabaphuhlisi abaninzi. Awunakuthatha idiphozithi de kusayinwe isivumelwano esibhaliweyo esihlangabezana necandelo 13, kwaye awunakuthatha nayiphi na enye intlawulo de ikhaya libhaliswe. Yakha oko kwisicwangciso sakho sokuthengisa nokukhupha imali.
Isikhokelo sethu senkqubo yokubhaliswa kwe-NHBRC inyathelo ngenyathelo sihamba nokungeniswa ngeenkcukacha.
Lubiza Malini Ubhaliso Nokubhaliswa kwe-NHBRC?
Ubhaliso lwe-NHBRC ngumrhumo omncinci omiselweyo, ngelixa umrhumo wokubhaliswa kwekhaya uyipesenti yexabiso lokuthengisa ikhaya ngesikali esihlayo, esinomda we-R34,000. La manani angezantsi avela kwitafile yemirhumo nesibali kwiwebhusayithi ye-NHBRC, ezibonisa amaxabiso aquka i-VAT. Imirhumo iyatshintsha, ngoko yiqinisekise phambi kokuba wenze uhlahlo-lwabiwo-mali lweprojekthi.
Itafile yemirhumo ye-NHBRC idwelisa umrhumo wobhaliso we-R750 nomrhumo wonyaka we-R600, zombini ziquka i-VAT. Ikwadwelisa umrhumo wokubhaliswa emva kwexesha nomrhumo wokuhlolwa kokubhaliswa emva kwexesha, ngoko ukuqala phambi kokuba ubhalise kubiza ngaphezulu ukongeza kumngcipheko wezomthetho.
| Ixabiso lokuthengisa ikhaya | Umrhumo wokubhaliswa (uquka i-VAT) |
|---|---|
| Ngaphantsi kwe-R500,000 | 1.3% yexabiso lokuthengisa |
| R500,000 ukuya kwi-R1,000,000 | R6,500 kunye ne-1% yesixa esingaphezulu kwe-R500,000 |
| Ngaphezulu kwe-R1,000,000 ukuya kwi-R2,000,000 | R11,500 kunye ne-0.75% yesixa esingaphezulu kwe-R1,000,000 |
| Ngaphezulu kwe-R2,000,000 ukuya kwi-R5,000,000 | R19,000 kunye ne-0.5% yesixa esingaphezulu kwe-R2,000,000 |
| Ngaphezulu kwe-R5,000,000 | R34,000 emiselweyo |
Umzekelo obaliweyo: ikhaya elithengiswa nge-R1,200,000 liwela kwiqela lesithathu. Umrhumo yi-R11,500 kunye ne-0.75% ye-R200,000 (R1,500), ngoko yi-R13,000 iquka i-VAT. Itafile yemirhumo kwisayithi ye-NHBRC isayahlula i-VAT ngezinga elidala le-14%, ngoko jonga ukwahlulwa okuchanekileyo kwe-VAT ne-NHBRC.
Ingcebiso yohlahlo-lwabiwo-mali: kwi-estate yeeyunithi ezingama-40, umrhumo wokubhaliswa ungumgca wokwenyani. Wongeze kuhlahlo-lwabiwo-mali lweprojekthi yakho ngeyunithi nganye kwaye uwenze phambi kokuba kugrunjwe umsele wokuqala wesiseko, hayi emva.
Ngawaphi Amanqanaba Okuhlolwa e-NHBRC?
I-NHBRC ihlola amakhaya abhalisiweyo kumanqanaba amane aphambili: i-sub-structure (isiseko), i-superstructure, ukugqitywa okusebenzayo (practical completion) namanzi esiphango. Abahloli benza uhlolo olungalindelekanga. Abaqhubi ulawulo lwakho lomgangatho. Umgangatho wemihla ngemihla uxanduva lomakhi nomntu onobuchule (ngokuqhelekileyo yinjineli) omqeshela ikhaya.
Ngokwe-NHBRC, xa sele ucele ukuhlolwa, umhloli uqinisekisa umhla kwaye utyelelo lwesiza kufuneka lwenzeke kwiintsuku zokusebenza ezintlanu. Umhloli uya kucela nomntu onobuchule isatifikethi sokugqitywa (ifomu ye-Appendix D1) nezatifikethi zesiseko nophahla.
Cwangcisa amanqanaba njengamanqaku abalulekileyo kwinkqubo yakho. Isicelo esiphosiweyo okanye uhlolo olungaphumelelanga lumisa urhwebo olulandelayo kwaye lulibazise izatifikethi zentlawulo. Isikhokelo sethu esineenkcukacha samanqanaba okuhlolwa e-NHBRC sinika uluhlu lokuhlola lwenqanaba ngalinye, kuquka uhlolo lwe-wall plate nophahla.
Uluhlu Lokulungela kwe-NHBRC Phambi Kokuba Uqale Ukwakha
Uninzi lokulibaziseka kwe-NHBRC luqala ngamaphepha angekhoyo nezikhewu zobungqina. Sebenzisa olu luhlu ekuqaleni kweprojekthi okanye isigaba ngasinye. Ukuba nawuphi na umgca awuphawulwanga, wulungise phambi kokusekwa kwesiza, kuba isikhewu ngasinye sihlala sivela kamva ekuhlolweni, ekudluliselweni okanye kwibango lewaranti.
| Indawo | Omele ube nayo | Kutheni ibalulekile |
|---|---|---|
| Ubhaliso lomakhi | Ubhaliso olusebenzayo, umhla wokuvuselela ubhaliwe kwidayari | Ukungabikho kobhaliso olusebenzayo kuthetha ukungabikho kokubhaliswa kwamakhaya amatsha |
| Ukubhaliswa kwekhaya | Isatifikethi sikhutshiwe kwikhaya ngalinye, ubuncinci iintsuku ezili-15 phambi kokuqala komsebenzi | Ukwakha phambi kokubhaliswa lulwaphulo-mthetho phantsi kwecandelo 21 |
| Isivumelwano nomthengi | Isivumelwano esibhaliweyo esineeplani neenkcazo ezincanyathiselweyo | Kufunwa licandelo 13 phambi kokuba uthathe idiphozithi |
| Ipakethi yamaxwebhu | Iiplani ezivunyiweyo, udidi lwesiza okanye ingxelo ye-geotechnical, ukuqeshwa komntu onobuchule | Abahloli noomasipala bayazicela |
| Ulawulo lwemizobo | Kuphela uhlaziyo lwangoku esizeni | Ukwakha ngomzobo omdala kukusilela okuqhelekileyo |
| Ubungqina besiza | Iifoto ezinemihla namanqaku edayari yesiza kwinqanaba ngalinye | Ubungqina bakho ekuhlolweni nakwiingxabano zewaranti |
| Ukulandelela iziphene | Ii-snag zibhaliwe nendawo, ifoto nokusayinwa | Kubonisa ukuba ulungisa ngexesha |
Imigca emibini yokugqibela kulapho uninzi lwabakhi lusokola khona. Ubungqina obuthathwa “kamva” abufane buthathwe. Inkqubo elula yemihla ngemihla isebenza kakuhle: iifoto zokugalelwa ngakunye, uhlolo ngalunye lwe-bracing ne-cover block nganye, zifayilishwe ngokweyunithi nomhla kwidayari yakho yesiza. I-autocompliance ne-NHBRC tracker ye-Wakha yenza oku ngeyunithi nganye, ineenkqubo zokuhlolwa, izilumkiso zamanqanaba neefoto zedayari yesiza ezigcinwe ecaleni kweeplani nezatifikethi ezinxulumene nazo.
Akusazi ukuba zeziphi iiyunithi ezibhalisiweyo, ezihloliweyo okanye ezilinde isatifikethi? I-Wakha ilandelela ukubhaliswa kwe-NHBRC namanqanaba okuhlolwa ngeyunithi nganye, ineziphumezo, iifoto zedayari yesiza namaxwebhu kwisoftware enye: bona idemo yemveliso.
Igubungela Ntoni Iwaranti ye-NHBRC?
UMthetho ubhala iiwaranti ezintathu ezisezantsi kuso sonke isivumelwano phakathi komakhi wamakhaya nomthengi wezindlu, nganye ibalwa ukusuka kumhla wokuhlala. Icandelo 13(2)(b) le-Housing Consumers Protection Measures Act libeka la maxesha. Isivumelwano sakho sinokunika umthengi amaxesha amade, kodwa ungaze ube mafutshane.
| Iwaranti | Ixesha elisezantsi | Igubungela ntoni |
|---|---|---|
| Ukungathobeli neziphene | Iinyanga ezi-3 ukusuka ekuhlaleni | Ukuphambuka kwimiqathango yesivumelwano, iiplani neenkcazo, okanye nasiphi na isiphene kuyilo, ubugcisa okanye kwizixhobo |
| Ukuvuza kophahla | Iinyanga ezili-12 ukusuka ekuhlaleni | Ukuvuza kophahla okubangelwa bubugcisa, uyilo okanye izixhobo |
| Iziphene ezinkulu zesakhiwo | Iminyaka emi-5 ukusuka ekuhlaleni | Iziphene ezinkulu zesakhiwo ezibangelwa kukungathobeli i-NHBRC Technical Requirements |
Kwimeko nganye umthengi kufuneka akwazise ngaphakathi kwexesha. Umakhi kufuneka alungise ngeendleko zakhe. Ukhuseleko lwesakhiwo lweminyaka emi-5 luphantsi kwemida nezinto ezingaqukwanga ezibekwe nguMphathiswa, ngoko ugcino lwesiqhelo, ukuguga nomonakalo obangelwe ngumnini azizozinto zewaranti.
Eminye imithetho emithathu kwicandelo 13 ibalulekile kubaphuhlisi:
- Iiwaranti zilandela ikhaya. Ukuba umthengi uthengisa ngaphakathi kwexesha leminyaka emi-5, umnini olandelayo uthatha amalungelo ewaranti (icandelo 13(4)).
- Awunakuzikhupha kwikhontrakthi. Naliphi na igatya elingabandakanyi okanye elirhoxisa ezi waranti alisebenzi (icandelo 13(6)).
- Ikhaya kufuneka lakhiwe kakuhle. Icandelo 13(2)(a) likwafuna ikhaya elakhiwe ngobuchule, elifanelekileyo ukuhlalwa, elakhiwe ngokwe-NHBRC Technical Requirements neeplani ezivunyelwene ngazo.
Kutheni ubungqina bugqiba iingxabano zewaranti
Amabango ewaranti aphunyelelwa okanye alahlwe ngeerekhodi. Xa umthengi exela uqhekeko kunyaka wesithathu, umbuzo kukuba ingaba sisiphene esikhulu sesakhiwo okanye intshukumo eqhelekileyo. Iifoto zesiseko ezinemihla, izatifikethi zenjineli, iingxelo zokuhlolwa nembali yakho ye-snag ziwuphendula ngokukhawuleza loo mbuzo. Ngaphandle kwazo, uxoxa ngememori.
Iwaranti ye-NHBRC ayifani ne-defects liability period kwikhontrakthi yakho yokwakha. Zombini zinokuqhuba ngaxeshanye. Isikhokelo sethu se-construction defects liability period sichaza indlela ezi zimbini ezidibana ngayo, kwaye itemplate yethu ye-snag list ibonisa indlela yokubhala iziphene ukuze zime kamva.
Yintoni Ebangela Ukulibaziseka kwe-NHBRC?
Ukulibaziseka ngokuqhelekileyo kuvela kukungeniswa okungaphelelanga, ubungqina obungekhoyo nolawulo olubi lwemizobo. Nganye inokuphepheka ngenkqubo emiselweyo. Le tafile ingezantsi idwelisa izizathu eziqhelekileyo nesona sisombululo silula kwisinye ngasinye, ukuze ukwazi ukuthelekisa inkqubo yakho nayo phambi kwesigaba esilandelayo.
| Isizathu sokulibaziseka | Kwenzeka ntoni | Isisombululo esilula |
|---|---|---|
| Ipakethi yokubhaliswa engaphelelanga | Ukungeniswa kuyabuyiswa, umhla wokuqala uyatyibilika | Sebenzisa uluhlu oluqhelekileyo lwamaxwebhu kwiyunithi nganye |
| Izazisi ezingahambelaniyo | Iinombolo ze-erf okanye zeeyunithi ziyahluka kwiiplani, kwisivumelwano nakubhaliso | Irejista enye yeeyunithi esetyenziswa kukuthengisa, isiza nolawulo |
| Isicelo sokuhlolwa esifike emva kwexesha | Urhwebo olulandelayo lulinda esizeni | Cela ukuhlolwa ukusuka kwinkqubo, hayi kwimemori |
| Akukho bungqina bomsebenzi ogqunyiweyo | Umhloli akanakuqinisekisa into esele ivaliwe | Thatha ifoto phambi kokuba ugqume okanye ugalele |
| Uhlaziyo lomzobo olungalunganga | Umsebenzi uyasilela xa uthelekiswa neeplani ezivunyiweyo | Susa imizobo emidala esizeni |
| Izaziso zokungathobeli ezivulekileyo | Ukubhaliswa kwamakhaya kuyanqunyanyiswa | Landelela izaziso de zivalwe ngokubhaliweyo |
Ziziphi Izohlwayo Zokungathobeli i-NHBRC?
Ukwakha okanye ukubhalisa ngaphandle kwemithetho lulwaphulo-mthetho, olunesohlwayo esifikelela kwi-R25,000 okanye ukuya kuthi ga kunyaka omnye entolongweni kwityala ngalinye. Icandelo 21 loMthetho lisebenza oku kuye nabani na owakha ngaphandle kobhaliso, oqala ikhaya phambi kokubhaliswa okanye owaphula imithetho yedipozithi. Abalawuli abakuvumela oku besazi nabo banokumangalelwa.
Icandelo 21 ligubungela ukwaphulwa kwe:
- Icandelo 10(1) okanye (2): ukusebenza njengomakhi wamakhaya ngaphandle kobhaliso
- Icandelo 13(7): ukuthatha idiphozithi okanye enye intlawulo ngokuchasene nemithetho
- Icandelo 14(1) okanye (2): ukuqala ulwakhiwo phambi kokuba ikhaya libhaliswe
Ngaphezu koxanduva lolwaphulo-mthetho, i-NHBRC inokuthatha amanyathelo oqeqesho. Oku kuquka ukunqumamisa ukubhaliswa kwamakhaya akho, ukunqumamisa okanye ukurhoxisa ukubhaliswa kwamakhaya achaphazelekayo nokwazisa umnini-khaya okanye umboleki we-bond. Impembelelo yorhwebo ihlala inkulu kunesohlwayo. Ababoleki ngokuqhelekileyo bacela ubungqina bokubhaliswa phambi kokuba bahlawule i-bond kwikhaya elitsha, kwaye oomasipala abaninzi bayabucela ngexesha lokuvunywa kweplani okanye lokuhlala. Iyunithi enye engabhaliswanga inokumisa ukudluliselwa kwesigaba sonke.
Isishwankathelo
Ukuthobela i-NHBRC lulandelelwano: bhalisa, bhalisa ikhaya phambi kokuba wakhe, phumelela inqanaba ngalinye lokuhlolwa kwaye uhloniphe iwaranti. Inyathelo ngalinye lixhomekeke kweliphambi kwalo, kwaye ngalinye lishiya umkhondo wamaphepha okukhusela iminyaka emva kokunikezela.
- Bhalisa kanye kwaye uvuselele unyaka ngamnye.
- Bhalisa ikhaya ngalinye ubuncinci iintsuku ezili-15 phambi kokuqala komsebenzi, kwaye unike umthengi isatifikethi.
- Yenzela umrhumo wokubhaliswa uhlahlo-lwabiwo-mali ngeyunithi usebenzisa isikali esihlayo.
- Cela ukuhlolwa ukusuka kwinkqubo yakho kwaye ugcine izatifikethi zomntu onobuchule efayileni.
- Thatha iifoto ezinemihla neerekhodi ze-snag kwinqanaba ngalinye, kuba iwaranti yeminyaka emi-5 iqala ekuhlaleni, kudala emva kokuba iqela lesiza lihambile.
Abakhi abenza la manyathelo abe yinxalenye yokuhambisa okuqhelekileyo baphumelela ukuhlolwa ngokukhawuleza kwaye bachitha ixesha elincinci bekhusela amabango ewaranti.
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo
Yintoni isatifikethi sokubhaliswa kwe-NHBRC?
Sisatifikethi esikhutshwa yi-NHBRC xa sele yamkele ukubhaliswa kwekhaya. Phantsi kwecandelo 14(1) le-Housing Consumers Protection Measures Act, awunakuqala ukwakha ikhaya de ube nalo. Kufuneka unike nomthengi ikopi.
Ingaba ndifuna ukubhaliswa kwe-NHBRC kuhlaziyo okanye ukongezwa?
Phantsi koMthetho wangoku we-1998, isikhokelo se-NHBRC sidwelisa utshintsho nokongezwa njengezingaphandle kwenkqubo yewaranti. I-Housing Consumer Protection Act entsha, eyasayinwa ngoDisemba 2024, ilungiselelwe ukwandisa indima ye-NHBRC ibandakanye uhlaziyo xa iqala ukusebenza. Jonga imeko yayo phambi kokuba uqale.
Ndingalibhalisa ikhaya emva kokuba ulwakhiwo luqalile?
Ukuqala phambi kokubhaliswa lulwaphulo-mthetho phantsi kwecandelo 21 loMthetho. I-NHBRC ikwahlawulisa imirhumo yokubhaliswa emva kwexesha neyokuhlolwa emva kwexesha, kwaye amanqanaba okuqala afana neziseko akanakuhlolwa xa sele egqunyiwe. Bhalisa ubuncinci iintsuku ezili-15 phambi kokuqala komsebenzi.
Lide kangakanani ixesha lewaranti ye-NHBRC?
UMthetho ubeka amaxesha amathathu asezantsi ukusuka kumhla wokuhlala: iinyanga ezi-3 zokuphambuka neziphene kuyilo, ubugcisa okanye izixhobo, iinyanga ezili-12 zokuvuza kophahla neminyaka emi-5 yeziphene ezinkulu zesakhiwo. Isivumelwano sakho sinokunika amaxesha amade, ungaze ube mafutshane.
Yintoni umahluko phakathi kwe-NHBRC ne-CIDB?
I-NHBRC ilawula ukwakhiwa kwamakhaya amatsha kwaye ikhusela abathengi bezindlu. I-CIDB inika oonokontraka iigrade kwaye ibeka ubungakanani beekhontrakthi zecandelo likarhulumente abanokuzifakela ithenda. Umakhi wezindlu unokufuna zombini. Isikhokelo sethu sokuchazwa kwe-CIDB grading sigubungela icala le-CIDB.
Ingaba umthetho omtsha uthatha indawo ye-Housing Consumers Protection Measures Act?
Ewe. I-Housing Consumer Protection Act entsha yasayinwa ngoDisemba 2024 ukuthatha indawo yoMthetho we-1998. Kuhlaziyo lokugqibela olusemthethweni yayingekaqali ukusebenza, kwaye imigaqo yayisayilwa. De iqale, uMthetho we-1998 nemithetho yangoku ye-NHBRC iyasebenza.
Amanqaku anxulumeneyo:
Yeka ukwenza oku ngesandla
Wakha
I-SaaS yolawulo lokwakha yabathuthukisi baseMzantsi Afrika
Ibhalwe ngu