Indlela Yokuba Umqashi eNingizimu Afrika

Abakhi abaqala ukubhida amathenda noma umsebenzi wesayithi bengakagcwalisi izimfuneko zokubhalisa osonkontileka eNingizimu Afrika, basengcupheni yokukhishwa kumathenda kahulumeni nawezinkampani, ukubambezeleka noma ukubanjwa kwezinkokhelo, kanye nezinyathelo zokuphoqelela ezivela ku-CIDB noma ku-NHBRC. Isimo somthetho, i-CIDB grading, ukubhalisa i-NHBRC yomsebenzi wezindlu, ukuqinisekiswa kwe-B-BBEE, kanye nokuhambisana nentela nezokuphepha, kuyinkimbinkimbi futhi akuxoxiseki kunoma ubani oqhuba ibhizinisi lokwakha elisemthethweni.
Ukwenza amaphutha kule nqubo kunemiphumela ebuhlungu: amathenda angaphumelela, ukwehluleka ukubhalisa amaphrojekthi ezindlu, kanye nengcindezi ye-cash flow lapho izinkontileka zidinga ubufakazi bokubhalisa ngaphambi kokukhokhwa. Lo mhlahlandlela uchaza indlela yokuba usonkontileka eNingizimu Afrika isinyathelo ngesinyathelo, kusukela ekukhetheni isigaba sakho sokwakha nokubhalisa ibhizinisi lakho kuya ekubhaliseni i-CIDB ne-NHBRC, ukuhambisana ne-B-BBEE, nokuthola amaphrojekthi akho okuqala. Sihlanganisa izindleko, izikhathi, kanye nokuthi wenzeni uma usubhalisiwe.
Yikuphi Okudingekayo Ukuze Ube Usonkontileka eNingizimu Afrika
Ngaphambi kokuqhubekela ezinyathelweni, qonda ukuthi yini edingekayo. Ukuba usonkontileka obhalisiwe eNingizimu Afrika kusho:
- Amakhono obuchwepheshe: Udinga iziqu ezifanele, izitifiketi zomsebenzi, noma isipiliyoni sokuphatha ukwakhiwa
- Ukubhalisa ibhizinisi: Inkampani yakho kufanele ibhaliswe ku-CIPC nase-SARS
- Ukubhalisa i-CIDB: Kuyimfuneko emsebenzini omningi wokwakha, kuqala ku-Grade 1
- Ukubhaliswa kwe-NHBRC: Kuyadingeka uma wakha izindlu zokuhlala
- Ukuhambisana ne-B-BBEE: Kubalulekile ukuze uwine amathenda kahulumeni nawezinkampani
- Umshwalense nezokuphepha: Ukubhaliswa kwe-COIDA, umshwalense wokuzivikela kwezobuchwepheshe (professional indemnity), kanye nokuhambisana ne-OHS Act
- Amandla ezimali: Uzodinga imali yokusebenza yezimpahla, abasebenzi, kanye ne-cash flow yephrojekthi
Ungaqala kancane. Osonkontileka abaningi baqala ngokubhaliswa kwe-CIDB ku-Grade 1 futhi bathathe amaphrojekthi amancane ngenkathi bakha isipiliyoni futhi benyusa izinga ngokuhamba kwesikhathi. Okubalulekile ukuqonda izimfuneko futhi uhlale uhambisana nomthetho kusukela ekuqaleni.
Isinyathelo 1: Khetha Isigaba Sakho Sokwakha
Isinqumo sokuqala ozosenza ukuthi ukhethe uhlobo luni lomsebenzi wokwakha. I-Construction Industry Development Board (CIDB) ihlukanisa osonkontileka ezigabeni eziyisithupha eziyinhloko:
CE, Ubunjiniyela Bomphakathi
Osonkontileka be-CE basebenza emaphrojekthini engqalasizinda njengemigwaqo, amabhuloho, amadamu, izinhlelo zamanzi, kanye nomsebenzi womhlaba. Lesi sigaba sidinga ulwazi olunzulu lobunjiniyela futhi ngokuvamile amazinga aphezulu e-CIDB emaphrojekthini amakhulu.
Kungcono kubantu: Osonkontileka abanamakhono obunjiniyela bomphakathi noma isipiliyoni esibanzi sengqalasizinda.
GB, Ukwakha Okuvamile
Osonkontileka be-GB baphatha ukwakhiwa kwakhona okuvamile, okuhlanganisa izindlu zokuhlala, ezentengiselwano, nezakhiwo zezimboni. Lesi yisigaba esivame kakhulu kosonkontileka abasha abangena emakethe.
Kungcono kubantu: Osonkontileka abasha abaningi, ikakhulukazi labo abakha izindlu, amahhovisi, noma izikhala zokudayisa.
ME, Ubunjiniyela Bomshini
Osonkontileka be-ME bagxile ekufakweni kwemishini njenge-HVAC, ipayipi, ukuvikela umlilo, kanye namasevisi omshini.
Kungcono kubantu: Ojiniyela bomshini abafanelekile noma osonkontileka bomshini abanesipiliyoni.
EB, Ubunjiniyela Bikagesi
Osonkontileka be-EB bagxile ekufakweni kukagesi, okuhlanganisa ukusatshalaliswa kwamandla, ukukhanya, kanye nezinhlelo zikagesi.
Kungcono kubantu: Ochwepheshe bikagesi abafanelekile noma ojiniyela bikagesi abanezitifiketi ezifanele.
EP, Amaphrojekthi Obunjiniyela
Osonkontileka be-EP baphatha amaphrojekthi obunjiniyela ayinkimbinkimbi ahlanganisa izifundo eziningi, futhi bavame ukusebenza njengosonkontileka abayinhloko emiphakathini yengqalasizinda emikhulu.
Kungcono kubantu: Osonkontileka asebasungulekile abanamaqembu ezifundo eziningi kanye namazinga e-CIDB aphezulu.
SB, Ukwakha Okukhethekile
Osonkontileka be-SB bagxile emisebenzini yokwakha ekhethekile njengophahla, ukupenda, amathayela, noma amanye amasevisi okwakha aqondile.
Kungcono kubantu: Izingcweti ezifisa ukwenza ibhizinisi lazo lisemthethweni futhi zithathe amaphrojekthi amakhulu.
Yisiphi isigaba okufanele usikhethe?
Osonkontileka abasha abaningi baqala nge-GB (Ukwakha Okuvamile) ngoba kunikeza ithuba elibanzi lamaphrojekthi futhi kunezidingo eziqondile kunazo zonke. Ungengeza ezinye izigaba kamuva njengoba ibhizinisi lakho likhula. Uma unamakhono athile omsebenzi (ugesi noma ipayipi, isibonelo), cabangela ukubhalisa nakuleso sigaba esikhethekile ngokuhlangana ne-GB ukuze wandise amathuba akho amaphrojekthi.
Ukudawuniloda kwamahhala — Umhlahlandlela Wongoti be-B-BBEE Wokwakha (i-PDF). Indlela i-Construction Sector Code esebenza ngayo, indlela amaphuzu okuthenga abalwa ngayo, kanye namarekhodi okufanele uwagcine elungele ithenda yakho elandelayo. Dawunilodha umhlahlandlela.
Isinyathelo 2: Thola Iziqu Ezifanele
Nakuba iNingizimu Afrika ingadingi iziqu ezithile ukuze ube usonkontileka, uzodinga ukukhombisa amakhono obuchwepheshe ukuze ubhalise ku-CIDB futhi uwine amaphrojekthi. Nazi izindlela zeziqu:
Izitifiketi Zomsebenzi
Uma uyingcweti efanele (upayiphi, ugesi, umbazi, njll.), isitifiketi sakho somsebenzi esivela kumhlinzeki wokuqeqesha owaziwayo bungubufakazi obuligugu bamakhono obuchwepheshe. Lezi ngokuvamile yiziqu ze-NQF Level 3 noma 4.
Iziqu Zokuphatha Ukwakhiwa
Kosonkontileka abaphatha amaphrojekthi kunokwenza umsebenzi wezandla, iziqu zokuphatha ukwakhiwa ziyadingeka:
- NQF Level 5: Isitifiketi Sikazwelonke Sokuphatha Ukwakhiwa
- NQF Level 6: Idiploma Kazwelonke Yokuphatha Ukwakhiwa
- NQF Level 7: Iziqu ze-Bachelor Zokuphatha Ukwakhiwa noma i-Quantity Surveying
Osonkontileka abaningi bahlanganisa isipiliyoni somsebenzi neziqu zokuphatha ukwakhiwa, okubanika kokubili amakhono ezandla nolwazi lokuphatha amaphrojekthi.
Amakhono Asuselwa Kusipiliyoni
Uma unesipiliyoni esibanzi sokwakha kodwa ungenazo iziqu ezisemthethweni, ungakwazi ukubhalisa ku-CIDB ngokukhombisa amakhono ngokusebenzisa izinkomba zamaphrojekthi ezivela kubaqashi noma amakhasimende akudala, ubufakazi bamaphrojekthi aqedelwe, kanye nezinkomba zochwepheshe ababhalisiwe (osozakhiwo, ojiniyela, ama-quantity surveyor). I-CIDB izohlola isipiliyoni sakho ngokuqhathanisa nezidingo zayo zamakhono esigabeni nezingeni owusikhethile.
Ukuthuthukiswa Okuqhubekayo Kobuchwepheshe
Uma usubhalisiwe, uzodinga ukugcina amakhono akho ngokuthuthukiswa okuqhubekayo kobuchwepheshe (CPD). Lokhu kuhlanganisa ukuhlala waziswa ngemithetho yokwakha, izinga lokuphepha, kanye nezinqubo ezingcono zomkhakha.
Izinto okufanele uzenze:
- Hlola iziqu zakho zamanje kanye nesipiliyoni
- Khomba noma yikuphi okushodayo emakhonweni akho obuchwepheshe
- Bhalisela izifundo noma ukuqeqeshwa okufanele uma kudingeka
- Qoqa ubufakazi besipiliyoni sakho (izithombe zephrojekthi, izinkomba, izitifiketi)
Isinyathelo 3: Bhalisa Ibhizinisi Lakho
Ngaphambi kokuba ubhalise ku-CIDB noma ku-NHBRC, udinga ibhizinisi elibhalisiwe ngokusemthethweni. Naku indlela yokusetha inkampani yakho yokwakha:
Khetha Uhlobo Lwebhizinisi Lakho
Osonkontileka abaningi bakhetha olunye lwalezi zinhlobo:
Umnini Oyedwa (Sole Proprietor): Uhlobo olulula kakhulu, kodwa uba nomthwalo womuntu siqu wezikweletu zebhizinisi. Kufanele kumabhizinisi amancane kakhulu.
I-Close Corporation (CC): Ayivamile njengamanje, kodwa isasebenza. Umthwalo olinganiselwe nokuphatha okulula kunenkampani.
Inkampani Ezimele (Pty Ltd): Inketho evame kakhulu kosonkontileka. Umthwalo olinganiselwe, isimo esiwuchwepheshe, kulula ukuthola izimali. Kunconywa kwabaningi osonkontileka abasha.
Ubambiswano (Partnership): Uma uqala nabalingane, isivumelwano sobambiswano siyadingeka. Cabangela uhlobo lwenkampani esikhundleni salokho ukuze uthole ukuvikeleka okungcono.
Isincomo: Bhalisa njenge-Nkampani Ezimele (Pty Ltd). Inikeza ukuvikeleka komthwalo olinganiselwe, ibonakala njengeyochwepheshe kumakhasimende, futhi yenza kube lula ukukhulisa ibhizinisi lakho.
Bhalisa ku-CIPC
I-Companies and Intellectual Property Commission (CIPC) iphatha ukubhaliswa kwebhizinisi:
Izindleko: Cishe u-R500 wokugodla igama lenkampani, kanye no-R175 wokubhalisa inkampani (isamba esingaba u-R675)
Inqubo:
- Godla igama lenkampani yakho ku-inthanethi ku-cipc.co.za
- Gcwalisa amafomu okubhalisa inkampani (CoR 14.1, CoR 15.1A, CoR 15.1B)
- Faka imibhalo edingekayo (amakhophi e-ID, ubufakazi bekheli)
- Khokha izimali zokubhalisa
- Thola isitifiketi sakho sokubhalisa inkampani (ngokuvamile phakathi kwezinsuku ezi-2-5 zebhizinisi)
Okuzodingeka:
- Igama lenkampani ohlela ukulisebenzisa (yiba nezinketho ezi-2-3 ezilungele)
- Amakhophi e-ID abo bonke abaqondisi/amalungu
- Ubufakazi bekheli lekheli elibhalisiwe
- Imininingwane yabaqondisi benkampani namakheli abo
Bhalisela Intela ku-SARS
Uma inkampani yakho isibhalisiwe, kufanele ubhalisele intela:
Intela Yemali Engenayo: Inkampani yakho izodinga inombolo yentela yemali engenayo (ikhishwa ngokuzenzakalela, kodwa qinisekisa ku-SARS)
Ukubhaliswa kwe-VAT: Kuyadingeka uma umsebenzi wakho wonyaka wedlula u-R1 million, noma ungabhalisa ngokuzithandela uma ulindele ukwedlula lesi sivinini. Osonkontileka abaningi babhalisela i-VAT kusukela ekuqaleni.
I-PAYE: Uma uzoba nabasebenzi, bhalisela i-PAYE (Pay As You Earn) yokukhipha intela yabasebenzi
I-UIF: Bhalisela iminikelo ye-Unemployment Insurance Fund yabasebenzi
Izindleko: Ukubhalisela intela kumahhala, kodwa uzodinga ukufaka izitatimende futhi kungenzeka udinge unondlunkulu wamabhuku (R1,500-R5,000 ngenyanga kuye ngobunkimbinkimbi)
Inqubo:
- Vakashela igatsha lakho le-SARS eliseduze noma ubhalise ku-inthanethi nge-eFiling
- Gcwalisa amafomu okubhalisa afanele
- Nikeza imibhalo yokubhaliswa kwenkampani namakhophi e-ID abaqondisi
- Thola izinombolo zakho zenkomba yentela
Vula I-akhawunti Yasebhange Yebhizinisi
Uzodinga i-akhawunti yasebhange yebhizinisi ehlukile yenkampani yakho yokwakha:
Izindleko: Izindleko zenyanga zihluka ngokwebhange (ngokuvamile R100-R300 ngenyanga), kanye nezindleko zokuthenga nokuthengisa
Izidingo:
- Isitifiketi sokubhalisa inkampani
- Imibhalo yokubhalisa intela
- Amakhophi e-ID abaqondisi
- Ubufakazi bekheli lebhizinisi elibhalisiwe
Isincomo: Khetha ibhange elinamasevisi amahle e-inthanethi namandla e-EFT, njengoba uzobe uphrosesa izinkokhelo ezivela kumakhasimende njalo.
Isinyathelo 4: Bhalisa ku-CIDB
Ukubhaliswa kwe-Construction Industry Development Board (CIDB) kuyimfuneko emsebenzini omningi wokwakha eNingizimu Afrika. I-CIDB grading inquma ukuthi ungathenda amaphrojekthi asayizi mani.
Ukuqonda i-CIDB Grading
I-CIDB igraya osonkontileka kusukela ku-Grade 1 (amaphrojekthi amancane kakhulu) kuya ku-Grade 9 (amaphrojekthi amakhulu kakhulu). Izinga ngalinye linalezi:
- Imikhawulo yenani lephrojekthi: Inani eliphezulu lenkontileka ongathenda ngalo
- Izidingo zezimali: Amandla eziphakeme kakhulu ezimali okufanele uwakhombise
- Izidingo zesipiliyoni: Amaphrojekthi okufanele ube uwaqedile ukuze ufaneleke
Izinga 1: Amaphrojekthi kufikela ku-R500,000 (awadingi amandla ezimali, ithuba elihle lokuqala)
Izinga 2: Amaphrojekthi kufikela ku-R1 million
Izinga 3: Amaphrojekthi kufikela ku-R3 million
Izinga 4: Amaphrojekthi kufikela ku-R6 million
Izinga 5: Amaphrojekthi kufikela ku-R10 million
Izinga 6: Amaphrojekthi kufikela ku-R20 million
Izinga 7: Amaphrojekthi kufikela ku-R60 million
Izinga 8: Amaphrojekthi kufikela ku-R200 million
Izinga 9: Ngaphandle komkhawulo
Osonkontileka abasha abaningi baqala ku-Grade 1 futhi banyuse njengoba beqeda amaphrojekthi futhi bakha amandla ezimali.
Inqubo Yokubhalisa ku-CIDB
Izindleko: Imali yokuphatha engu-R450 ngesigaba ngasinye somsebenzi eBangeni 1, ikhokhwa kanye kuphela futhi ayibuyiswa, ayikho imali yonyaka. Amabanga aphakeme akhokha imali yokuphatha engu-R450 (iBanga 2) noma u-R750 (amaBanga 3-9) ngesigaba, kwengeze imali yokusebenza kabusha yonyaka eqala ku-R250 (iBanga 2) inyuke ifike ku-R55,000 (iBanga 9). Ukubhalisa kusebenza iminyaka emi-3.
Umthombo: i-cidb, Uhlolojikelele lwe-Register of Contractors, ithebula elithi “Registration Fees”; kuqinisekiswa ngabeluleki bokubhalisa kwe-CIDB abazimele i-TenderPro SA ne-Company Partners.
Izidingo ze-Grade 1:
- Isitifiketi sokubhalisa inkampani (CIPC)
- Isitifiketi sokusulwa kwentela esivela ku-SARS
- Ubufakazi bamakhono obuchwepheshe (iziqu noma isipiliyoni)
- Ifomu legcwalisiwe lokufaka isicelo se-CIDB
- Inkokhelo yemali yokubhalisa
Inqubo:
- Dawunilodha ifomu lesicelo se-CIDB ku-cidb.org.za
- Qoqa imibhalo edingekayo (ukubhaliswa kwenkampani, ukusulwa kwentela, iziqu)
- Gcwalisa ifomu lesicelo ngesigaba osikhethile (CE, GB, ME, EB, EP, noma SB)
- Faka isicelo futhi ukhokhe imali yokubhalisa
- I-CIDB ibuyekeza isicelo sakho (ngokuvamile amasonto ama-2-4)
- Thola isitifiketi sakho se-CIDB nezinga lakho
Okubalulekile: Uzodinga isitifiketi esisebenzayo sokusulwa kwentela esivela ku-SARS. Lokhu kuqinisekisa ukuthi inkampani yakho ihambisana nentela. Faka isicelo salokhu ngokushesha, njengoba kungathatha amasonto ama-1-2 ukuphrosesa.
Ukunyusa Izinga Lakho Le-CIDB
Njengoba uqeda amaphrojekthi futhi wakhe amandla ezimali, ungafaka isicelo sokunyusa izinga lakho le-CIDB:
Izidingo zokunyusa izinga:
- Amaphrojekthi aqedelwe ezingeni lakho lamanje
- Izitatimende zezimali ezikhombisa amandla anyukile
- Isitifiketi esibuyekeziwe sokusulwa kwentela
- Izinkomba zamaphrojekthi nezitifiketi zokuqedwa
Isikhathi: Ukunyuswa kwezinga ngokuvamile kuthatha amasonto ama-4-6 ukuphrosesa
Izindleko: Imali yokuphatha yebanga lakho elisha, u-R450 (iBanga 2) noma u-R750 (amaBanga 3-9), ngesigaba
Funda kabanzi ngezidingo ze-CIDB grading kanye nenqubo yokunyusa izinga.
Isinyathelo 5: Bhalisa ku-NHBRC (Uma Wakha Izindlu Zokuhlala)
Uma wakha izindlu zokuhlala (izindlu, ama-townhouse, amaflethi), kufanele ubhalise ku-National Home Builders Registration Council (NHBRC).
Kungani Ukubhaliswa kwe-NHBRC Kubalulekile
I-NHBRC inikeza ukuvikeleka kwewaranti kubathengi bezindlu futhi iqinisekisa ukuthi abakhi bahlangabezana namazinga ekhwalithi. Kuyimfuneko kukho konke ukwakhiwa okusha kwezindlu zokuhlala, futhi amabhange amaningi adinga ukubhaliswa kwe-NHBRC ngaphambi kokugunyaza izikweletu zezindlu.
Inqubo Yokubhalisa i-NHBRC
Izindleko: R2,500 imali yokuqala yokubhalisa, kanye ne-R500 yokuvuselela konyaka. Izindleko ezengeziwe kwikhaya ngalinye olibhalisayo (ngokuvamile R500-R1,500 ngeyunithi kuye ngenani).
Izidingo:
- Ukubhalisa i-CIDB (okungenani i-Grade 1)
- Imibhalo yokubhaliswa kwenkampani
- Isitifiketi sokusulwa kwentela
- Ubufakazi bamakhono obuchwepheshe
- Ifomu legcwalisiwe lokufaka isicelo se-NHBRC
- Inkokhelo yemali yokubhalisa
Inqubo:
- Dawunilodha amafomu esicelo se-NHBRC ku-nhbrc.org.za
- Gcwalisa isicelo ngemininingwane yenkampani nabaqondisi
- Faka imibhalo edingekayo (isitifiketi se-CIDB, ukubhaliswa kwenkampani, ukusulwa kwentela)
- Khokha imali yokubhalisa
- I-NHBRC ibuyekeza isicelo (ngokuvamile amasonto ama-3-4)
- Thola isitifiketi sokubhalisa se-NHBRC
Ukubhalisa Izindlu ku-NHBRC
Uma usubhalisiwe, kufanele ubhalise ikhaya ngalinye olakhayo ngaphambi kokuqala kokwakhiwa:
Inqubo:
- Faka isicelo sokubhalisa ikhaya nezinhlelo zokwakha
- Khokha imali yokubhalisa (esekelwe enanini lekhaya)
- I-NHBRC ikhipha isitifiketi sokubhalisa
- Hlela ukuhlolwa kwe-NHBRC ngesikhathi sokwakhiwa (isisekelo, uphahla lodonga, uphahla, ukuqedwa)
- Thola isitifiketi sokuqedwa se-NHBRC ngemva kokuhlolwa kokugcina
Okubalulekile: Ukubhalisa i-NHBRC kufanele kwenzeke ngaphambi kokuqala kokwakhiwa. Ukubhalisa sekwephuzile kungaholela ezinhlawulweni noma ukwenqatshwa kokubhalisa.
Funda umhlahlandlela wethu onemininingwane ngezidingo ze-NHBRC kanye nenqubo yokubhalisa.
Isinyathelo 6: Hambisana ne-B-BBEE
Ukuhambisana ne-Broad-Based Black Economic Empowerment (B-BBEE) kubalulekile uma ufuna ukuwina amathenda kahulumeni noma usebenze nezinkampani ezinkulu. Amathenda amaningi adinga ubufakazi besimo se-B-BBEE nokuthenga okuncike ekukhethweni.
Ukuqonda i-B-BBEE Kosonkontileka
I-Construction Sector Code ibeka izidingo ezithile ze-B-BBEE zezinkampani zokwakha. Izinga lakho le-B-BBEE (Izinga 1-8, noma Ukungahambisani) lithinta:
- Amandla akho okuwina amathenda kahulumeni nawezinkampani
- Amaphuzu okuthenga okuncike ekukhethweni ongawathola
- Ukufinyelela kumathuba okuthenga e-B-BBEE
Ukuthola Isitifiketi Sakho se-B-BBEE
Izindleko: R3,000-R15,000 kuye ngosayizi wenkampani nobunkimbinkimbi, kanye nezindleko zokuvuselela zonyaka
Inqubo:
- Khetha inhlangano yokuqinisekisa i-B-BBEE (egunyazwe yi-SANAS)
- Gcwalisa ukuhlolwa kwe-B-BBEE scorecard
- Nikeza imibhalo edingekayo (ubunikazi, ukuphatha, ukuthuthukiswa kwamakhono, amarekhodi okuthenga)
- Inhlangano yokuqinisekisa iyahlola inkampani yakho
- Thola isitifiketi se-B-BBEE (kusebenza unyaka owodwa)
Izici Ezibalulekile ze-B-BBEE Kosonkontileka:
- Ubunikazi: Iphesenti lobunikazi babantu abaMnyama
- Ukuphatha: Ukumelwa kwabantu abaMnyama ekuphatheni
- Ukuthuthukiswa Kwamakhono: Izindleko zokuqeqesha nokuthuthukiswa
- Ukuthenga Okuncike Ekukhethweni: Izindleko kubathengisi be-B-BBEE
- Ukuthuthukiswa Kwamabhizinisi: Ukusekela amabhizinisi anobunikazi bomuntu oMnyama
- Ukuthuthukiswa Kwezomnotho Nomphakathi: Utshalomali komphakathi
Ukuqala: Osonkontileka abasha bavame ukuqala ku-Level 4 noma 5, okwamukelekayo emathendeni amaningi. Ungathuthukisa izinga lakho ngokuhamba kwesikhathi ngokwandisa ubunikazi babantu abaMnyama, ukumelwa ekuphatheni, kanye nezindleko zokuthenga kubathengisi be-B-BBEE.
Landelela izindleko zakho zokuthenga kubathengisi be-B-BBEE kusukela osukwini lokuqala; kubalulekile ukugcina nokuthuthukisa izinga lakho le-B-BBEE. Isofthiwe yokuphatha ukwakhiwa elandelela ukuthenga kwe-B-BBEE ingayenza ngokuzenzakalela futhi ikhiqize imibiko yokuhambisana yamathenda.
Funda kabanzi ngezidingo ze-B-BBEE nokulandelela ukuthenga kwezinkampani zokwakha.
Usasebenzisa ama-spreadsheet ne-WhatsApp ukuphatha amaphrojekthi? I-Wakha igcina izincwadi zesayithi, izabiwomali, izitifiketi zezinkokhelo, kanye nobufakazi bokuhambisana kunkundla eyodwa eyakhelwe abakhi baseNingizimu Afrika — bona ukuboniswa komkhiqizo.
Isinyathelo 7: Setha Umshwalense Nokuhambisana Nezokuphepha
Umsebenzi wokwakha uhilela izingozi ezibalulekile. Umshwalense ofanele nokuhambisana nezokuphepha kuvikela ibhizinisi lakho, abasebenzi, namakhasimende.
Ukubhalisa i-COIDA
I-Compensation for Occupational Injuries and Diseases Act (COIDA) idinga bonke abaqashi ukuba babhalise futhi bafake isandla kunkulungwane wesinxephezelo.
Izindleko: Ukuhlolwa kwaminyaka yonke okusekelwe emaholweni akho (ngokuvamile 1-3% yamaholo aphelele)
Inqubo:
- Bhalisa ku-Compensation Fund ku-inthanethi noma ehhovisi lakho le-Department of Labour eliseduze
- Nikeza ukubhaliswa kwenkampani, imininingwane yentela, nolwazi lwamaholo
- Khokha izindleko zokuhlolwa kwaminyaka yonke
- Faka izitatimende zaminyaka yonke
Okubalulekile: Ukubhalisa i-COIDA kuyimfuneko uma unabasebenzi. Kunikeza isinxephezelo sokulimala okuhlobene nomsebenzi futhi kukuvikela ezinsolweni zokulimala komuntu siqu.
Umshwalense Wokuzivikela Kwezobuchwepheshe
Umshwalense wokuzivikela kwezobuchwepheshe (professional indemnity insurance) ukuvikela ezinsolweni zobudedengu noma amaphutha emsebenzini wakho.
Izindleko: R5,000-R20,000 ngonyaka kuye ngamanani amaphrojekthi nemikhawulo yokusizakala
Ukusizakala: Ngokuvamile kumbomboza izici ezingaphelele, amaphutha okwakha, kanye nezinsolo zobudedengu bobuchwepheshe
Isidingo: Amakhasimende amaningi nezinkontileka zidinga umshwalense wokuzivikela kwezobuchwepheshe, ikakhulukazi emaphrojekthini amakhulu.
Umshwalense Wokuzivikela Komphakathi
Umshwalense wokuzivikela komphakathi (public liability insurance) umboza izinsolo ezivela kwabangaphandle (amakhasimende, abantu bomphakathi) ngokulimala noma umonakalo wempahla.
Izindleko: R3,000-R10,000 ngonyaka kuye ngemikhawulo yokusizakala
Ukusizakala: Ngokuvamile kumbomboza ukulimala kwabangaphandle, umonakalo wempahla, kanye nezindleko zomthetho
Isidingo: Kubalulekile kubo bonke osonkontileka, ikakhulukazi labo abasebenza emasayithini amakhasimende.
Ukuhambisana ne-OHS Act
I-Occupational Health and Safety Act idinga osonkontileka ukuba bagcine izimo zomsebenzi eziphephile:
Izidingo:
- Qoka isikhulu sezokuphepha (kunkampani ezinabasebenzi abangu-20+)
- Yenza ukuhlolwa kwezingozi
- Nikeza izinsiza zokuphepha nokuqeqeshwa
- Gcina imibhalo yezokuphepha
- Bika izingozi neziphazamiso
Izindleko: Kuyahluka kuye nosayizi wenkampani nezidingo (R5,000-R50,000+ zezinsiza zezokuphepha, ukuqeqeshwa, nemibhalo)
Okubalulekile: Ukwephulwa kwe-OHS Act kungaholela ezinhlawulweni, ukuvalwa kwephrojekthi, noma ukushushiswa ngokomthetho wobugebengu. Thatha ukuhambisana nezokuphepha ngokungathi sína kusukela osukwini lokuqala.
Isinyathelo 8: Thola Amaphrojekthi Akho Okuqala
Ngokubhaliswa kwakho sekuqediwe, sekuyisikhathi sokuthola amaphrojekthi. Nayi indlela yokuqala:
Bhalisa ku-Central Supplier Database (CSD)
I-CSD iwuhlelo lukahulumeni lwabathengisi. Ukubhalisa kumahhala futhi kuyadingeka emathendeni kahulumeni.
Inqubo:
- Bhalisa ku-inthanethi ku-csd.gov.za
- Gcwalisa iphrofayela yomthengisi ngemininingwane yenkampani
- Layisha imibhalo edingekayo (isitifiketi se-CIDB, ukusulwa kwentela, isitifiketi se-B-BBEE)
- Qinisekisa iphrofayela yakho
- Qala ukuthola izaziso zamathenda
Izindleko: Ukubhalisa kumahhala
Inzuzo: Ukufinyelela emathubeni amathenda kahulumeni nasezinqubweni zokuthenga eziqondiswe kalula
Ukwakha Uxhumano Lwakho
Ukuxhumana kubalulekile ekutholeni amaphrojekthi:
- Joyina izinhlangano zomkhakha: Master Builders South Africa (MBSA), South African Federation of Civil Engineering Contractors (SAFCEC)
- Hambela imicimbi yomkhakha wokwakha: Imibukiso yezohwebo, amaseminari, imicimbi yokuxhumana
- Xhumana nochwepheshe: Osozakhiwo, ama-quantity surveyor, abathuthukisi bempahla
- Yakha ubudlelwane: Nabathengisi, osonkontileka abancane, nabanye osonkontileka
Ukuqala Kancane
Osonkontileka abaningi abaphumelela baqala ngamaphrojekthi amancane:
- Ukuvuselelwa kwezindlu nezengezo: Ubungozi obuphansi, kulula ukuphatha
- Amaphrojekthi amancane ezentengiselwano: Amahhovisi, izikhala zokudayisa
- Ukuqashwa njengesubcontractor: Sebenza njengesubcontractor kosonkontileka abakhulu ukuze wakhe isipiliyoni
- Ukulungisa nokugcinwa: Imali engenayo eqhubekayo ngenkathi wakha udumo lwakho
Isu: Qeda amaphrojekthi amancane angu-3-5 ngempumelelo ngaphambi kokuya kwamakhulu. Lokhu kwakha irekhodi lakho, izinkomba, nokuzethemba.
Inqubo Yokuthenda
Uma usukulungele ukuthenda amaphrojekthi:
- Thola amathuba: Amathenda kahulumeni (nge-CSD), amathenda abathuthukisi bangasese, izicelo zezinkampani
- Buyekeza izidingo: Qinisekisa ukuthi uhlangabezana nezinga le-CIDB, izinga le-B-BBEE, nezidingo zobuchwepheshe
- Lungisela ithenda yakho: Ukubeka amanani, indlela yokusebenza, uhlelo lwephrojekthi, izinkomba
- Faka ngesikhathi: Amathenda alethwa sekwephuzile ayakhishwa ngokuzenzakalela
- Landelela: Xhumana nekhasimende ngemva kokufaka isicelo ukuze uphendule imibuzo
Icebo: Qala ngokuthenda amaphrojekthi akhululekile ngokuphelele emkhawulweni wezinga lakho le-CIDB. Ungazidlulisi emaphrojekthini akho okuqala.
Isinyathelo 9: Setha Ukusebenza Kwakho
Ukuphatha ibhizinisi lokwakha kudinga ukusebenza okusebenzayo kusukela osukwini lokuqala. Nakhu okudingekayo:
Amathuluzi Okuphatha Amaphrojekthi
Uzodinga izinhlelo zokuphatha ukuhlelwa kwesikhathi, ukubhajethwa, imibhalo (izinkontileka, imidwebo, izitifiketi), kanye nokuxhumana namakhasimende neqembu. Ama-spreadsheet amahhala kodwa avame ukuba namaphutha, ashoda ekusebenzisaneni, futhi awaxhumani nesimo sokuhambisana noma izitifiketi zezinkokhelo. Amathuluzi avamile okuphatha amaphrojekthi (isb. Asana, Trello) awakhelwe ukwakha: awaphathi imikhawulo yamaphrojekthi e-CIDB, izigaba zokuhlolwa kwe-NHBRC, ukulandelela ukuthenga kwe-B-BBEE, noma izitifiketi zenkokhelo yenqubekela phambili ye-JBCC/NEC. Izinkundla zokwakha zaseMelika noma zaseYurophu zivame ukucabangela izinhlobo zenkontileka nemali ehlukile. Kosonkontileka baseNingizimu Afrika, isofthiwe eyakhelwe injongo eqonda imithetho yendawo nezinhlobo zenkontileka inciphisa umsebenzi wokuphatha futhi igcina ukuhambisana nenqubekela phambili yephrojekthi endaweni eyodwa.
Ukubhalwa Kwamabhuku Nokuphathwa Kwezimali
Ukuphathwa okufanele kwezimali kubalulekile:
- Isofthiwe yokubhala amabhuku: Sage, Xero, noma QuickBooks yokukhipha izikweletu, izindleko, i-VAT
- Ukuphathwa kwe-cash flow: Landelela imali engenayo, izindleko, kanye ne-cash flow yephrojekthi
- Ukukhishwa kwezikweletu: Izikweletu ezobuchwepheshe ngokubalwa kwe-VAT okufanele
- Ukulandelela izindleko: Zonke izindleko zebhizinisi zokuncishiswa kwentela
Izindleko: R500-R2,000 ngenyanga zesofthiwe yokubhala amabhuku, kanye nezindleko zonondlunkulu wamabhuku (R1,500-R5,000 ngenyanga)
Ukuphathwa Kwesayithi
Ukusebenza kwesayithi okusebenzayo kwenza inzuzo ibengcono:
- Izincwadi zesayithi: Amarekhodi ansuku zonke omsebenzi owenziwe, isimo sezulu, ukubambezeleka, izinkinga
- Ukuphathwa kwezimpahla: Landelela ukulethwa, isitoko, ukumoshwa
- Ukuphathwa kwabasebenzi: Amashidi esikhathi, ukuya emsebenzini, ukukhiqiza
- Ukulawulwa kwekhwalithi: Ukuhlolwa, izinhlu zezinkinga, ukulandelela iziphutha
Icebo: Izincwadi zesayithi zedijithali ezinezithombe eziphathelwe kunikeza imibhalo engcono kunezinhlelo ezisephepheni futhi zisiza ukuxazulula izingxabano.
Ukuphathwa Kwenkontileka
Ukuqonda nokuphatha izinkontileka kubalulekile:
- Izinhlobo zenkontileka: I-JBCC, i-NEC, i-GCC zivamile eNingizimu Afrika
- Izinkokhelo zenqubekela phambili: Ukuqonda izidingo zesitifiketi senkokhelo
- Ukubambelela (Retention): Ngokuvamile u-5-10% ubanjwe kuze kuphele isikhathi sesibopho sokungapheleli
- Izinguquko: Indlela yokuphatha izinguquko zenkontileka nomsebenzi owengeziwe
Isinyathelo 10: Nyusa Izinga Lakho Le-CIDB Ngokuhamba Kwesikhathi
Njengoba uqeda amaphrojekthi futhi wakha amandla ezimali, nyusa izinga lakho le-CIDB ukuze ufinyelele emaphrojekthini amakhulu:
Kunini Okufanele Unyuse
Cabangela ukunyusa uma:
- Usuqede amaphrojekthi angu-3-5 ngempumelelo ezingeni lakho lamanje
- Amandla akho ezimali enyukile (ibhalansi eqinile, i-cash flow engcono)
- Uwina amaphrojekthi njalo futhi udinga amathuba amakhulu
- Unaleqembu nezinsiza zokuphatha amaphrojekthi amakhulu
Inqubo Yokunyusa Izinga
- Buyekeza izidingo: Hlola izidingo ze-CIDB zezinga olihlosile
- Qoqa ubufakazi: Izitifiketi zokuqedwa kwephrojekthi, izitatimende zezimali, izinkomba
- Faka isicelo sokunyusa izinga: Faka isicelo sokunyusa izinga nemibhalo esekelayo
- Khokha imali yokunyusa izinga: Imali yokuphatha yebanga lakho elisha, u-R450 (iBanga 2) noma u-R750 (amaBanga 3-9)
- Linda ukugunyazwa: Ngokuvamile amasonto ama-4-6
Okubalulekile: Ungasheshisi ukunyusa izinga. Qinisekisa ukuthi unesipiliyoni, amandla ezimali, neqembu lokuphatha amaphrojekthi amakhulu ngaphambi kokunyusa izinga.
Ukwakha Amandla Ezimali
Ukuze unyuse amazinga e-CIDB, uzodinga ukukhombisa amandla ezimali:
- Ibhalansi eqinile: Impahla iyedlula izikweletu
- I-cash flow enhle: Imali engenayo eqhubekayo nezindleko ezilawulekayo
- Ukusekelwa yibhange: Izinsiza ze-overdraft noma imizila yesikweletu ikhombisa ukuzinza kwezimali
- Irekhodi lamaphrojekthi: Amaphrojekthi aqedelwe akhombisa ukuthi ungakwazi ukulethwa komsebenzi
Isu: Gxila enzuzweni kunokukhula. Ukuqeda amaphrojekthi anenzuzo kwakha amandla ezimali ngokushesha kunokuthatha amaphrojekthi amaningi kanyekanye.
Ukuhlukaniswa Kwezindleko: Yini Ekubiza Ukuze Usethe Njengosonkontileka
Nawu ukuhlukaniswa okuyiqiniso kwezindleko zokusetha zosonkontileka abasha eNingizimu Afrika:
Izindleko Zokusetha Zesikhathi Esisodwa
- Ukubhalisa inkampani (CIPC): R675
- Ukubhalisa i-CIDB (IBanga 1): R450 (imali yokuphatha ngesigaba somsebenzi, ayikho imali yonyaka eBangeni 1)
- Ukubhalisa i-NHBRC (uma wakha izindlu zokuhlala): R2,500
- Ukuqinisekiswa kwe-B-BBEE: R3,000-R15,000 (kuye ngobunkimbinkimbi)
- Umshwalense wokuzivikela kwezobuchwepheshe: R5,000-R20,000 (wonyaka, kodwa inkokhelo yonyaka wokuqala)
- Umshwalense wokuzivikela komphakathi: R3,000-R10,000 (wonyaka, kodwa inkokhelo yonyaka wokuqala)
- Izinsiza zokuphepha zokuqala: R5,000-R15,000
- Ukusethwa kwe-akhawunti yasebhange yebhizinisi: R500-R1,000
Izindleko zesikhathi esisodwa ezihlanganisiwe: R21,125-R65,625 (kuye nokusizakala komshwalense nobunkimbinkimbi be-B-BBEE)
Izindleko Zenyanga Zokusebenza
- Isofthiwe yokubhala amabhuku: R500-R2,000
- Izindleko zonondlunkulu wamabhuku: R1,500-R5,000
- Isofthiwe yokuphatha ukwakhiwa: R1,499-R2,949 (isb. izinkundla zokwakha ze-Starter kuya ku-Growth)
- Izindleko zebhange: R100-R300
- Ukuvuselelwa komshwalense (kuhlukaniswa ngenyanga): R667-R2,500
- Iminikelo ye-COIDA: Iyahluka ngokuya ngamaholo (ngokuvamile R500-R2,000 kumaqembu amancane)
- Ucingo ne-inthanethi: R500-R1,000
- Imoto namafutha: R3,000-R8,000 (uma usebenzisa imoto yenkampani)
Izindleko ezihlanganisiwe zenyanga: R9,266-R28,799 (ngaphambi kwezindleko eziqondene nephrojekthi njengezimpahla nabasebenzi)
Izindleko Eziqondene Nephrojekthi
Lezi ziyahluka ngephrojekthi kodwa ngokuvamile zihlanganisa:
- Izimpahla: 40-50% yenani lephrojekthi
- Abasebenzi: 25-35% yenani lephrojekthi
- Osonkontileka abancane (Subcontractors): 10-20% yenani lephrojekthi
- Ukuqashwa kwezinsiza: 2-5% yenani lephrojekthi
- Izindleko ezijwayelekile nenzuzo: 15-25% yenani lephrojekthi
Okubalulekile: Qinisekisa ukuthi unemali yokusebenza yokumbomboza izindleko zephrojekthi ngaphambi kokuthola izinkokhelo. Izinkontileka eziningi zihlanganisa ukubambelela (5-10% okubanjwe kuze kuphele isikhathi sesibopho sokungapheleli), ngakho ukuphathwa kwe-cash flow kubalulekile.
Isabelomali Esiyiqiniso Sokuqala
Kusonkontileka omusha oqala ngamaphrojekthi e-Grade 1 (kufikela ku-R500,000):
- Izindleko zokusetha: R25,000-R35,000 (esisodwa)
- Izindleko zenyanga ezi-3 zokusebenza: R30,000-R50,000 (imboza isikhathi sokusetha ngaphambi kwenkokhelo yokuqala)
- Imali yokusebenza yephrojekthi yokuqala: R50,000-R100,000 (izimpahla, abasebenzi, izindleko ngaphambi kwenkokhelo yokuqala yenqubekela phambili)
Imali yonke encunyiwe yokuqala ibhizinisi: R105,000-R185,000
Lokhu kukuvumela ukuba umbomboze ukusetha, usebenze izinyanga ezi-3, futhi ube nemali yokusebenza yephrojekthi yakho yokuqala ngaphandle kokuncika ezinkokhelweni ezisheshayo.
Lo Mhlahlandlela Ungowabani
Lo mhlahlandlela ungowabakhi nabaphathi bamaphrojekthi eNingizimu Afrika abafuna ukwenza ibhizinisi labo lokwakha libe semthethweni futhi bathende umsebenzi womphakathi noma ozimele. Uqondiswe kulabo abaqala ngokubhalisa i-CIDB Grade 1-3, abakhi bezindlu zokuhlala abadinga ukubhaliswa kwe-NHBRC, nanoma ubani okufanele akhombise ukuhambisana ne-B-BBEE ukuze awine amathenda. Uma usuvele ubhalisiwe futhi udinga ukunyusa izinga lakho noma uqinise ukusebenza, izigaba ezimayelana nokunyuswa kwe-CIDB, ukuphathwa kwenkontileka, nokusethwa kwephrojekthi zisasebenza.
Imibuzo Evamise Ukubuzwa
Kuthatha isikhathi esingakanani ukuba usonkontileka obhalisiwe eNingizimu Afrika?
Isikhathi siyahluka, kodwa lindela:
- Ukubhalisa inkampani: Izinsuku zebhizinisi ezi-2-5
- Ukubhalisa intela: Amasonto ama-1-2
- Ukubhalisa i-CIDB: Amasonto ama-2-4
- Ukubhalisa i-NHBRC (uma kudingeka): Amasonto ama-3-4
- Ukuqinisekiswa kwe-B-BBEE: Amasonto ama-4-8
Isikhathi esihlanganisiwe: Izinyanga ezi-2-3 kusukela ekuqaleni kwenqubo kuya ekubhaliseni ngokuphelele futhi ulungele ukuthenda.
Ngingakwazi yini ukuqala ukusebenza ngaphandle kokubhalisa i-CIDB?
Ngokobuchwepheshe, ungakwazi ukwenza umsebenzi omncane kakhulu wangasese ngaphandle kokubhalisa i-CIDB, kodwa uzokhawulwa kakhulu:
- Awekho amathenda kahulumeni: Wonke umsebenzi kahulumeni udinga ukubhalisa i-CIDB
- Umsebenzi olinganiselwe wezinkampani: Iningi lezinkampani lidinga ukubhalisa i-CIDB
- Alukho ukubhaliswa kwe-NHBRC: Awukwazi ukubhalisa amaphrojekthi ezindlu zokuhlala ngaphandle kwe-CIDB
- Ukwehla kokwethenjwa: Amakhasimende athanda osonkontileka ababhalisiwe
Isincomo: Bhalisa ku-CIDB kusukela ekuqaleni. Izindleko (kusukela ku-R450 eBangeni 1) nesikhathi (amasonto ama-2-4) kuncane uma kuqhathaniswa namathuba akuvulela wona.
Yiliphi izinga eliphansi le-CIDB elidingekayo ukuze ngiqale?
Osonkontileka abasha abaningi baqala ku-Grade 1, evumela amaphrojekthi kufikela ku-R500,000. Lokhu kulungele:
- Ukuvuselelwa kwezindlu nezengezo
- Ukulungiswa kwezikhala ezincane zezentengiselwano
- Umsebenzi wokulungisa nokugcinwa
- Ukwakha isipiliyoni nezinkomba
Ungakwazi ukunyukela emazingeni aphakeme njengoba uqeda amaphrojekthi futhi wakha amandla ezimali.
Ngidinga yini ukubhaliswa kwe-NHBRC uma ngenza umsebenzi wezentengiselwano kuphela?
Cha. Ukubhaliswa kwe-NHBRC kudingeka kuphela ukwakhiwa kwezindlu zokuhlala (izindlu, ama-townhouse, amaflethi). Uma wenza umsebenzi wezentengiselwano noma wezimboni kuphela, awudingi ukubhaliswa kwe-NHBRC.
Nokho, osonkontileka abaningi babhalisa noma kunjalo ngoba:
- Kwandisa amathuba akho amaphrojekthi
- Abanye abathuthukisi bezentengiselwano nabo bakha izingxenye zezindlu zokuhlala
- Kukhombisa ukuzibophezela ekhwalithini kumakhasimende
Kubaluleke kangakanani ukuhambisana ne-B-BBEE kosonkontileka abasha?
Ukuhambisana ne-B-BBEE kubalulekile uma ufuna:
- Ukuwina amathenda kahulumeni (isidingo esiphoqelekile)
- Ukusebenza nezinkampani ezinkulu (iningi lidinga izitifiketi ze-B-BBEE)
- Ukufinyelela emathubeni okuthenga okuncike ekukhethweni
- Ukuncintisana ngempumelelo emakethe yaseNingizimu Afrika
Ngisho noma uqala ku-Level 4 noma 5, isitifiketi se-B-BBEE sivula iminyango ebingaba yivaliwe.
Yiliphi iphutha elikhulu abalenzayo osonkontileka abasha?
Amaphutha avame kakhulu yila:
- Ukubeka amanani aphansi kakhulu amaphrojekthi: Ukungabaleli zonke izindleko, izindleko ezijwayelekile, namamajini enzuzo
- Ukuphathwa okubi kwe-cash flow: Ukungabi nemali yokusebenza yokumbomboza izindleko ngaphambi kwezinkokhelo
- Ukuthatha amaphrojekthi amakhulu kakhulu: Ukuzidlulisa ngale kwezinga lakho le-CIDB noma amandla akho
- Ukungananzi ukuhambisana: Ukungalandeleli ukuthenga kwe-B-BBEE, ukuphuthelwa yizikhathi zokugcina ze-NHBRC, ukuvumela ukubhalisa i-CIDB kuphelelwe yisikhathi
- Izinkontileka ezingaphelele: Ukusebenzisa izivumelwano zomlomo noma izinkontileka ezibhalwe kabi
Isixazululo: Sebenzisa isofthiwe efanele yokuphatha amaphrojekthi, gcina amarekhodi ezimali anemininingwane, futhi uqale ngamaphrojekthi amancane ukuze wakhe isipiliyoni.
Ngingakwazi yini ukunyusa izinga lami le-CIDB ngokushesha ngemva kokubhalisa?
Cha. I-CIDB idinga ukuba:
- Uqede amaphrojekthi ezingeni lakho lamanje
- Ukhombise amandla ezimali anyukile
- Ukhombise isipiliyoni sokuphatha amaphrojekthi amakhulu
Osonkontileka abaningi bachitha izinyanga ezingu-6-12 ezingeni ngalinye ngaphambi kokunyusa. Gxila ekuqedeni amaphrojekthi anenzuzo nasekwakheni irekhodi lakho kunokusheshisa ukunyuswa kwezinga.
Isiphetho
Ukuba usonkontileka obhalisiwe eNingizimu Afrika kungenzeka uma ulandela isinyathelo ngasinye ngokulandelana: isigaba sokwakha, iziqu, ukubhalisa ibhizinisi, ukubhalisa i-CIDB ne-NHBRC, ukuhambisana ne-B-BBEE, umshwalense, nokusebenza. Izidingo ziyaphathwa uma uqonda okudingekayo futhi ukubhekana nakho ngendlela ehlelekile. Qala ngokubhalisa i-CIDB Grade 1, gxila emaphrojekthini amancane ukuze wakhe isipiliyoni, futhi unyuse izinga lakho njengoba uqeda amaphrojekthi futhi wakha amandla ezimali. Ngesabelomali esiyiqiniso nokusebenza okusebenzayo, ungakhula usuka emaphrojekthini amancane uye emsebenzini omkhulu ngokuhamba kwesikhathi.
Uma ulungiselela ukuba usonkontileka eNingizimu Afrika futhi ufuna uhlelo olulodwa lokulandelela imikhawulo ye-CIDB, ukubhaliswa kwe-NHBRC, ukuthenga kwe-B-BBEE, nenqubekela phambili yephrojekthi kusukela osukwini lokuqala, bona ukuthi i-Wakha isiza kanjani abakhi baseNingizimu Afrika ukuhlala behambisana nomthetho futhi baphathe amaphrojekthi kusukela ekufaneleni kuya ekunikelweni.
Izihloko ezihlobene:
Yeka ukwenza lokhu ngesandla
Wakha
I-SaaS yokuphatha ukwakha yabathuthukisi baseNingizimu Afrika.
Ibhalwe ngu
Wakha Team