CIDB Grading e Hlalositswe: Seo Digrade 1-9 di se Bolelang

Etsa bid ho konteraka ya lekala la mmuso e ka hodimo ho grade ya hao ya CIDB, mme tender ya hao e behwa ka thoko pele motho a bala theko ya hao. Grade ya hao e etsa qeto ya hore na o ka etsa bid ho dikonteraka dife, mme bopaki ba hao bo etsa qeto ya hore na o ka phahama ka potlako hakae. Bakonteraka ba bangata, esita le ba nang le boiphihlelo, ha ba tsebe hantle hore na grade ya bona e dumella eng kapa hore na cidb e sheba eng ha ba etsa kopo ya upgrade.

Tataiso ena e hlalosa hore na CIDB grading ke eng, kamoo dihlopha tsa mesebetsi le digrade di kopanang ka teng, seo grade ka nngwe e se dumellang, kamoo cidb e behang grade ya hao, kamoo o ka rerang upgrade le kamoo bahlahlobi ba tender ba hlahlobang grade ya hao.

CIDB Grading ke Eng?

CIDB grading ke sistimi eo Construction Industry Development Board e e sebedisang ho beha bakonteraka maemong ho tloha ho Grade 1 ho isa ho Grade 9 ho ya ka boleng bo phahameng ka ho fetisisa ba konteraka boo ba ka bo nkang. Grade ka nngwe e hokahane le sehlopha sa mesebetsi (class of works), jwalo ka kaho e akaretsang ya meaho kapa civil engineering. Bareki ba lekala la mmuso ba sebedisa grade ho etsa qeto ya hore na ke mang ya ka etsang bid ho konteraka.

cidb ke mokgatlo o thehilweng ka molao tlasa Construction Industry Development Board Act 38 of 2000. E boloka Register of Contractors ya naha. Ha o ingodisa, o etsa kopo ya grade sehlopheng ka seng sa mesebetsi seo o se batlang. Sephetho ke grading designation ya hao, e ngotsweng e le nomoro ya grade e latelwang ke khoutu ya sehlopha. Ka mohlala:

3GB e bolela Grade 3 kahong e akaretsang ya meaho.
5CE e bolela Grade 5 ho civil engineering.

Ngodiso le grading di etsahala hammoho. O etsa kopo ya grade e itseng ha o ingodisa, mme o etsa kopo hape ha o batla ho phahama. Bakeng sa kopo mohato ka mohato, bona tataiso ya rona ya tshebetso ya ngodiso ya CIDB.

Grading e thusa bareki le bakonteraka. Bareki ba fumana sefe se potlakileng sa kotsi: kontraka e nang le grade e nepahetseng e bontshitse bokgoni ba ditjhelete le ba mesebetsi bakeng sa boholo boo ba konteraka. Bakonteraka ba fumana tsela e hlakileng ya ho hola, grade e le nngwe ka nako.

Dihlopha tsa Mesebetsi tsa CIDB ke Dife?

Sehlopha sa mesebetsi se hlalosa mofuta wa kaho oo o nang le grade ho wona, mme sehlopha ka seng se na le grade ya sona. O ka ba le Grade 6 kahong e akaretsang ya meaho le Grade 2 mesebetsing ya motlakase ka nako e le nngwe. Sehlopha se ngodisong ya hao se tlameha ho tshwana le sehlopha seo tender e se batlang, ho seng jwalo ha o tshwanelehe.

Khoutu	Sehlopha sa mesebetsi	Mosebetsi o tlwaelehileng
GB	Kaho e akaretsang ya meaho	Matlo, diprojeke tsa matlo, dikolo, ditliliniki, meaho ya kgwebo
CE	Civil engineering	Ditsela, stormwater, marangrang a metsi le dikgwerekgwere, marokgo
EB	Mesebetsi ya motlakase (meaho)	Ho kenya motlakase meahong
EP	Mesebetsi ya motlakase (infrastructure)	Dithapo tsa motlakase, di-substation, mabone a seterateng
ME	Mechanical engineering	HVAC, di-lift, dipompo, mechanical plant
SB ho isa SQ	Dihlopha tsa ditsebi	Mesebetsi e itseng jwalo ka piling, ho heletsa, asphalt kapa terata

Mohlodi: cidb, Register of Contractors overview, e hlahlobilwe 08-10-2026.

Bahahi ba matlo a bodulo le baqapi boholo ba sebetsa ho GB. Infrastructure ya estate, jwalo ka ditsela tsa ka hare le ditshebeletso, hangata e etsetswa tender tlasa CE. Haeba mesebetsi ya civil e le kgwebo ya hao e kgolo, sehlahiswa sa rona sa kgaitsedi se akaretsa lehlakore leo tataisong ya sona ya software ya civil engineering.

Ingodise sehlopheng se setjha feela ha o phethile mosebetsi oo o ka o pakang sehlopheng seo. Sehlopha se se nang bopaki ka morao ho sona se tla dula se le Grade 1.

Grade ka Nngwe ya CIDB e Dumella Eng?

Grade ka nngwe e beha moedi o ka hodimo wa boleng ba tender boo o ka etsang bid ho bona, ho tloha ho R500,000 ho Grade 1 ho isa ho ho se be le moedi ho Grade 9. Meedi ena e tswa ho Regulation 17 ya CIDB Regulations (Table 8), jwalo ka ha e fetotswe ka 2019. Tafole e ka tlase e e akaretsa hammoho le mofuta wa mosebetsi oo grade ka nngwe hangata e o akaretsang.

Grade	Moedi wa boleng ba tender	Mosebetsi o tlwaelehileng ho GB
1	R500,000	Ditokiso, dintlafatso tse nyane, tlhokomelo
2	R1,000,000	Matlo a le mong, dintlafatso tse kgolwanyane
3	R3,000,000	Mekgahlelo e menyane ya matlo, meaho e menyane ya kgwebo
4	R6,000,000	Matlo a diyuniti tse ngata, dikolo, ditliliniki
5	R10,000,000	Diprojeke tse kgolwanyane tsa matlo, meaho ya masepala
6	R20,000,000	Ntshetsopele e kgolo ya matlo a bodulo le ya kgwebo
7	R60,000,000	Ntshetsopele e kgolo, diprojeke tse rarahaneng tsa mesebetsi e mengata
8	R200,000,000	Mananeo a maholo haholo a mmuso le a poraefete
9	Ha ho moedi	Diprojeke tse kgolo ka ho fetisisa tsa naha

Kholomo ya “mosebetsi o tlwaelehileng” ke mohlala feela. Moedi wa boleng ke wona o balwang. Bakeng sa referense e qaqileng e nang le ditefo le dintlha tsa upgrade ka grade ka nngwe, bona tafole ya rona ya digrade tsa CIDB le meedi ya tender.

Ka tshebetso, digrade di arolwa ka mekgahlelo e mene:

Digrade 1 le 2: ho qala. Dikonteraka tse nyane, ditlhoko tse bobebe tsa bopaki. Grade 1 e ngodiswa online ntle le rekoto ya mosebetsi. Mona ke moo bahahi ba bangata ba batjha ba qalang teng mme ba ithuta ho ngola mosebetsi o mong le o mong.
Digrade 3 le 4: kontraka e nyane e theilweng. Mohato wa ho ya Grade 3 ke moo bakonteraka ba bangata ba emang teng, hobane cidb jwale e lebeletse di-financial statement tse nepahetseng le konteraka e phethilweng ya boholo ba nnete sehlopheng.
Digrade 5 le 6: mmaraka o mahareng. Dikonteraka tsa R10,000,000 ho isa ho R20,000,000 di hloka taolo ya sebaka, taolo ya ditjeho le balance sheet e matla. Bareki boemong bona hangata ba eketsa ditlhoko tsa bona, jwalo ka disistimi tsa boleng kapa tsa polokeho.
Digrade 7 ho isa 9: bakonteraka ba baholo. Digrade tsena di hloka capital e kgolo le rekoto ya dikonteraka tse kgolo tse phethilweng. Mananeo a maholo ka ho fetisisa a mmuso a mona.

cidb e Etsa Qeto ya Grade ya Hao Jwang?

cidb e o fa grade ho ya ka dintho tse pedi: bokgoni ba ditjhelete le bokgoni ba mesebetsi sehlopheng sa mesebetsi seo o se kopang. Bokgoni ba ditjhelete bo sheba turnover ya hao le capital e fumanehang. Bokgoni ba mesebetsi bo sheba konteraka e kgolo ka ho fetisisa eo o e phethileng sehlopheng seo. Ka bobedi di tlameha ho tshehetsa grade eo o e kopang.

Bokgoni ba ditjhelete. Di-financial statement tsa hao tsa selemo di bontsha turnover le capital e fumanehang. Ha grade e phahama, di-statement tsa hao di tlameha ho ba semmuso ho feta. Kgwebo e rekisang ka tahlehelo kapa e nang le capital e nyane e tla thatafallwa ke ho phahama, esita le ha e na le diprojeke tse ntle ka morao ho yona.

Bokgoni ba mesebetsi. cidb e batla bopaki ba hore o phethile konteraka ya boholo bo itseng sehlopheng se tshwanang. Bopaki bo matla bo kenyelletsa:

Konteraka e saennweng kapa lengolo la ho hirwa
Setifikeiti sa ho phethela kapa setifikeiti sa tefo sa ho qetela (JBCC, NEC kapa GCC)
Lengolo la referense le tswang ho moreki kapa principal agent
Final account e bontshang boleng ba konteraka

Dintho tse ding di bohlokwa kgwebong ya hao empa hase ditekanyetso tsa CIDB grading. Boemo ba B-BBEE, ka mohlala, bo ama dintlha tsa hao tsa preference mohatong wa tender. Bala tataiso ya rona ya B-BBEE construction sector code ho bona kamoo seo se sebetsang ka teng. Setifikeiti sa ISO kapa basebetsi ba itseng ba ka hlokwa ke moreki tender-ng, empa ha di behe grade ya hao ya CIDB.

O Etsa Upgrade ya Grade ya Hao ya CIDB Jwang?

O etsa upgrade ka ho etsa kopo ofising ya hao ya porofense ya cidb ka bopaki bo botjha ba ditjhelete le ba mesebetsi bo tshehetsang grade e phahameng. Di-upgrade ha di iketsahalle. Kopo ke karolo e bonolo. Mosebetsi wa nnete ke ho haha melapo e meraro ya bopaki nakong ya selemo, e le hore pakete ya hao e be e lokile ha dipalo tsa hao di tshwaneleha.

Haha melapo e meraro ya bopaki

Molapo wa bopaki	Seo o se pakang	Seo o lokelang ho se boloka, projeke ka projeke
Phethahatso	O phethela mosebetsi wa boholo bona sehlopheng sena	Didayari tsa sebaka, ditshwantsho tsa tswelopele, ditifikeiti tsa ho phethela, direferense tsa bareki
Kgwebo	O laola tjhelete le diphetoho tsa konteraka hantle	Ditifikeiti tsa tefo, di-variation order, di-final account
Compliance	Kgwebo ya hao e boemong bo botle	Tax Compliance Status, profaele ya CSD, rekoto ya CIPC, setifikeiti sa B-BBEE, inshorense

Boholo ba ho dieha ha di-upgrade bo tswa dikgeong molapong o mong wa ona. Projeke e phethilwe, empa ha ho motho ya bolokileng setifikeiti sa ho phethela. Di-variation di dumellanwe ka WhatsApp, ka hoo final account e ke ke ya hlaloswa. Lebitso la khampani lengolong la banka ha le tshwane le rekoto ya CSD. Sekgeo ka seng se bolela potso, mme potso ka nngwe e bolela dibeke tse lahlehileng.

Tharollo ke ho tshwara bopaki e le karolo ya phethahatso. Boloka setifikeiti sa ho phethela ka letsatsi leo o se fumanang. Boloka dayari ya sebaka letsatsi le letsatsi. Ngola variation e nngwe le e nngwe. Software e hokahanyang ditokomane, didayari tsa sebaka, di-variation order le ditifikeiti tsa tefo le projeke ka nngwe e etsa hore sena e be tlwaelo. Wakha e etsa sena bakeng sa bahahi ba matlo a bodulo le baqapi, mme tracker ya yona ya autocompliance e bontsha ditokomane tse haufi le ho fela pele di thibela kopo.

Rera mosebetsi wa hao o latelang ho ya grade e latelang

Tsela e potlakileng ka ho fetisisa ya upgrade ke letoto la dikonteraka tse ka hare ho grade tse haufi le moedi wa hao wa jwale. Kontraka ya Grade 3 e phethang konteraka ya GB ya R2,800,000 e haha bopaki bo betere ba upgrade ho feta e phethang mesebetsi e mehlano ya R400,000. Kgetha ditender o nahana ka grade ya hao e latelang.

Romela kopo ya upgrade

Netefatsa hore di-financial statement tsa hao tsa morao tjena di saennwe mme di tshehetsa grade e ntjha.
Bokella bopaki ba mesebetsi bakeng sa konteraka ya hao e kgolo ka ho fetisisa e phethilweng sehlopheng.
Netefatsa hore dintlha tsa hao tsa boitsebiso di a tshwana ho CIPC, CSD, SARS le bankeng ya hao.
Etsa kopo ofising ya hao ya porofense mme o lefe tefo ya tsamaiso bakeng sa grade e ntjha.
Araba dipotso kapele, o sebedisa dintlha tsa boitsebiso tse tshwanang le pakete yohle.

Maemo a cidb bakeng sa Digrade 2 ho isa 9 ke ho fihla ho matsatsi a mosebetsi a 21, hang ha pakete e feletse.

O laola compliance ya CIDB diprojekeng tse sebetsang? Wakha e boloka ditokomane tsa projeke ka nngwe, ditifikeiti tsa ho phethela le bopaki ba compliance sebakeng se le seng, di lokile bakeng sa upgrade kapa tender ya hao e latelang: bona demo ya sehlahiswa.

Ditender di Hlahloba Grade ya Hao ya CIDB Jwang?

Bahlahlobi ba hlahloba grade ya hao hekeng ya pele, pele theko kapa functionality di fuwa dintlha. Ba bapisa grading designation ya hao le bonyane bo boletsweng data ya tender. Haeba grade kapa sehlopha sa hao se sa tshwane, kapa ngodiso ya hao e sa sebetse, bid ha e hlahlojwe. Theko e tlase ha e thuse.

Seo mohlahlobi a se hlahlobang	Seo se se bolelang ho wena
Grade kgahlano le boleng ba tender	Tender e bolela grade e tlase ka ho fetisisa, ho ipapisitswe le kgakanyo ya moreki ya boleng ba konteraka. Bala kamoo tender e hlalosang boleng boo.
Sehlopha sa mesebetsi kgahlano le mosebetsi	Grade ya GB ha e o tshwanelehise bakeng sa tender ya CE, esita le e nyane.
Boemo ba ngodiso ha tender e kwalwa	Grading ya hao e tlameha ho sebetsa rejistareng. Grade e emisitsweng kapa e felletsweng ke nako e a hloleha.
Dintlha tsa boitsebiso kgahlano le CSD	Lebitso le nomoro ya ngodiso di tlameha ho tshwana le profaele ya hao ya CSD le di-returnable tse ding.
Melao ya joint venture	Haeba tender e dumella di-joint venture, e bolela kamoo digrading tsa balekane di hlahlojwang ka teng.

Pele ho bid e nngwe le e nngwe, etsa tlhahlobo e kgutshwane pele ho bid: grade, sehlopha, boemo ba ngodiso le dintlha tsa boitsebiso. E nka metsotso e mehlano mme e qoba ho hanwa ho tlwaelehileng ka ho fetisisa. Lenane la rona la ho hlahloba compliance ya tender ya kaho le akaretsa di-returnable tse ding.

Ho fana ka mosebetsi ho di-subcontractor ha ho fetole ho tshwaneleha ha hao. Grade e balwang ke grade ya khampani e etsang bid. Di-subcontractor mosebetsing wa mmuso hangata le tsona di hloka ngodiso ya tsona e loketseng. Bakonteraka ba baholo le baqapi ba lokela ho di hlahloba; bona kamoo tataisong ya rona ya ho hlahloba di-subcontractor ka grade ya CIDB.

Diphoso tse Tlwaelehileng tsa CIDB Grading

Boholo ba mathata a grading bo tswa direkotong tse fokolang le nakong e mpe, eseng kgaello ya tsebo sebakeng sa mosebetsi. Diphoso tse ka tlase di lahlehelwa bakonteraka ke ditender mme di diehisa di-upgrade. E nngwe le e nngwe ho bonolo ho e lokisa hang ha o tseba hore e teng.

Ho etsa bid ka ntle ho grade kapa sehlopha sa hao. Kamehla hlahloba grade e tlase ka ho fetisisa le sehlopha pele o sebedisa nako ho beha theko.
Ho lesa tlhabollo ya selemo e feta. Digrade 2 ho isa 9 di hloka tlhabollo ya selemo le tefo. Dilemo tse pedi ntle le yona mme grade e a emiswa.
Ho etsa kopo ya upgrade kapele haholo. Haeba konteraka ya hao e kgolo ka ho fetisisa e phethilweng e sa tshehetse grade e ntjha, kopo e tla hloleha. Ema ho fihlela e e tshehetsa.
Ho lahlehelwa ke bopaki ba ho phethela. Mosebetsi o se nang setifikeiti sa ho phethela o batla o sa balwe bakeng sa upgrade.
Dintlha tsa boitsebiso tse sa tshwaneng. Mabitso a kgale a kgwebo kapa “(Pty) Ltd” e haellang ditokomaneng di baka dipotso ho di-upgrade le ho ditender.
Ho hlokomoloha cash flow. Grade e o bolella hore na o ka etsa bid ho eng. Ha e bolele letho ka tjhelete eo o e hlokang ho tsamaisa mosebetsi. Ho etsa bid hodimo ho grade ya hao ntle le working capital ya ho e tsamaisa ke tsela e tlwaelehileng ya ho kena mathateng.

Qetello

Grade ya hao ya CIDB ke kakaretso ya bopaki ba hao, ka hoo tsela ya ho ya grade e phahameng ke bopaki bo betere, bo bolokwang selemo kaofela. Meedi ya boleng e behilwe ke CIDB Regulations, ho tloha ho R500,000 ho Grade 1 ho isa ho ho se be le moedi ho Grade 9. Seo o se laolang ke hore na o ka paka kapele hakae hore o tshwanelwa ke sehlopha se latelang.

Kgetha sehlopha sa mesebetsi se lekanang le mmaraka wa hao. Boholo ba bahahi ba matlo a bodulo le baqapi ba ho GB. Shebisa dikonteraka tse ka hare ho grade tse haufi le moedi wa hao. Boloka ditifikeiti tsa ho phethela, ditifikeiti tsa tefo le di-variation ha o ntse o tswela pele. Boloka tlhabollo ya hao ya selemo, Tax Compliance Status le profaele ya CSD di le ntjha. Hlahloba grade, sehlopha le boemo pele ho bid e nngwe le e nngwe. Bakonteraka ba etsang sena ba etsa upgrade ka nako ya bona. Ba sa e etseng ba qetella ba aha nalane ya bona botjha ho tswa ho di-email tsa kgale nako le nako ha tender e kgolwanyane e hlaha.

Dipotso tse Botswang Hangata

CIDB grading ke eng?

CIDB grading e beha bakonteraka ba Afrika Borwa maemong ho tloha ho Grade 1 ho isa ho Grade 9 ho ya ka boleng bo phahameng ka ho fetisisa ba tender boo ba ka etsang bid ho bona sehlopheng sa mesebetsi. Grade 1 e dumella ditender ho fihla ho R500,000 mme Grade 9 ha e na moedi. Bareki ba lekala la mmuso ba sebedisa grade ho etsa qeto ya hore na ke mang ya tshwanelehang bakeng sa konteraka.

Moedi wa boleng ba tender bakeng sa grade ka nngwe ya CIDB ke bokae?

Tlasa Regulation 17 ya CIDB Regulations (Table 8, jwalo ka ha e fetotswe ka 2019), meedi ke ena: Grade 1 R500,000, Grade 2 R1,000,000, Grade 3 R3,000,000, Grade 4 R6,000,000, Grade 5 R10,000,000, Grade 6 R20,000,000, Grade 7 R60,000,000, Grade 8 R200,000,000 mme Grade 9 ha ho moedi.

Na nka etsa bid ka hodimo ho grade ya ka haeba ke rera ho fa subcontractor mosebetsi?

Tjhe. Ho tshwaneleha ho ipapisitse le grading ya khampani e romelang bid. Ho fa subcontractor karolo ya mosebetsi ha ho phahamise grade ya hao. Haeba tender e dumella di-joint venture, e bolela kamoo digrading tsa balekane di hlahlojwang ka teng, mme eo ke tsela e nngwe.

Na nka ba le digrade tse fapaneng bakeng sa dihlopha tse fapaneng tsa mesebetsi?

E. Sehlopha ka seng sa mesebetsi se fuwa grade ka bo sona. Mohahi a ka ba le Grade 5 kahong e akaretsang ya meaho (5GB) le Grade 2 mesebetsing ya motlakase (2EB). Grade ka nngwe e itshetlehile ka dikonteraka tsa hao tse phethilweng le bokgoni sehlopheng seo.

Ho nka nako e kae ho etsa upgrade ya grade ya ka ya CIDB?

Maemo a tshebetso a cidb bakeng sa Digrade 2 ho isa 9 ke ho fihla ho matsatsi a mosebetsi a 21 hang ha pakete ya hao e feletse. Ho haha bopaki ho nka nako e telele haholo. Bakonteraka ba bangata ba hloka bonyane konteraka e le nngwe e phethilweng e haufi le sehlopha sa grade e latelang pele upgrade e atleha.

Ho etsahala eng haeba ke sa etse tlhabollo ya ka ya selemo?

Digrade 2 ho isa 9 di tlameha ho ntjhafatswa selemo le selemo mme tefo ya selemo e lefuwe. Haeba grade e sa ntjhafatswe dilemo tse pedi tse latellanang, cidb e a e emisa. Kontraka e emisitsweng ha e hlahe e sebetsa rejistareng mme e ke ke ya etsa tender ho fihlela grading e kgutlisetswa.

Dihlooho tse Amanang: