I-CIDB Grading Ichaziwe: Emagrade 1 kuya ku-9 Asho Kutsini

Faka i-bid yenkontileka yahulumende lengetulu kwe-grade yakho ye-CIDB, i-tender yakho ibekwa eceleni ngaphambi kwekutsi kube nemuntfu lofundza intsengo yakho. I-grade yakho incuma kutsi ngutiphi tinkontileka longatifakela i-bid, futsi bufakazi bakho bancuma kutsi unyuka ngekushesha kangakanani. Bakhontileka labanyenti, ngisho nalabanelwati, abanaso siciniseko sekutsi i-grade yabo ivumelani nome kutsi i-cidb ibukani ngempela nabafaka sicelo sekunyuka.
Lesikhombisi sichaza kutsi yini i-CIDB grading, kutsi tigaba temsebenti nemagrade kuhlangana njani, kutsi i-grade ngayinye ivumelani, kutsi i-cidb iyibeka njani i-grade yakho, kutsi uhlela njani kunyuka nekutsi bahloli be-tender bayihlola njani i-grading yakho.
Yini I-CIDB Grading?
I-CIDB grading yisistimu i-Construction Industry Development Board leyisebentisako kuhlela bakhontileka kusukela ku-Grade 1 kuya ku-Grade 9 ngelinani lenkontileka lelikhulu kunawo onkhe labangalitsatsa. I-grade ngayinye ihlobene nesigaba semsebenti, njenge-general building nome i-civil engineering. Emakhasimende ahulumende asebentisa i-grade kuncuma kutsi ngubani longafaka i-bid yenkontileka.
I-cidb ngumtimba lomiswe ngumtsetfo ngaphansi kwe-Construction Industry Development Board Act 38 ka-2000. Igcina i-Register of Contractors yavelonkhe. Nawubhalisa, ufaka sicelo se-grade esigabeni ngasinye semsebenti losifunako. Umphumela yi-grading designation yakho, lebhalwa ngenombolo ye-grade ilandzelwa yikhodi yesigaba. Sibonelo:
- 3GB kusho i-Grade 3 ku-general building.
- 5CE kusho i-Grade 5 ku-civil engineering.
Kubhaliswa ne-grading kwenteka kanyekanye. Ufaka sicelo se-grade letsite nawubhalisa, bese uphindze ufake sicelo nawufuna kunyuka. Kute utfole sicelo ngesinyatselo ngesinyatselo, buka sikhombisi setfu senchubo yekubhaliswa ku-CIDB.
I-grading isita emakhasimende nebakhontileka. Emakhasimende atfola sihlungi lesisheshako sengoti: umakhontileka lone-grade lefanele ukhombisile emandla etimali nemsebenti alowo sayizi wenkontileka. Bakhontileka batfola indlela lecacile yekukhula, i-grade yinye ngesikhatsi.
Tiyini Tigaba Temsebenti Te-CIDB?
Sigaba semsebenti sichaza luhlobo lwekwakha lowabekelwa i-grade kulo, futsi sigaba ngasinye sine-grade yaso. Ungaba ne-Grade 6 ku-general building ne-Grade 2 emsebentini wagesi ngesikhatsi sinye. Sigaba lesisekubhalisweni kwakho kufanele sifanane nesigaba i-tender lesicelako, ngaphandle kwaloko awufaneleki.
| Ikhodi | Sigaba semsebenti | Umsebenti lojwayelekile |
|---|---|---|
| GB | General building | Tindlu, emaphrojekthi etindlu, tikolo, imitfolamphilo, takhiwo tebhizinisi |
| CE | Civil engineering | Imigwaco, i-stormwater, emanetiwekhi emanti nendle, emabhuloho |
| EB | Electrical works (building) | Kufakwa kwagesi etakhiweni |
| EP | Electrical works (infrastructure) | Tintsambo tagesi, ema-substation, emalambu emigwaco |
| ME | Mechanical engineering | I-HVAC, ema-lift, emaphampu, imishini |
| SB kuya ku-SQ | Tigaba tebangcweti | Imisebenti letsite njenge-piling, kudiliza, i-asphalt nome kubiya |
Umtfombo: cidb, Register of Contractors overview, kuhlolwe 08-10-2026.
Bakhi betindlu nebatfutfukisi kakhulu basebenta ku-GB. Ingcalasizinda ye-estate, njengemigwaco yangekhatsi netinsita, ivame kufakwa ku-tender ngaphansi kwe-CE. Uma imisebenti ye-civil ilibhizinisi lakho lelikhulu, umkhicito wetfu lohlobene uhlanganisa leluhlangotsi kusikhombisi sawo se-software ye-civil engineering.
Bhalisa esigabeni lesisha kuphela nawusucedze umsebenti longawufakazela kuleso sigaba. Sigaba lesingenabufakazi ngemuva kwaso sitawuhlala ku-Grade 1.
I-Grade Ngayinye Ye-CIDB Ivumelani?
I-grade ngayinye ibeka umkhawulo lophetulu welinani le-tender longalifakela i-bid, kusukela ku-R500,000 ku-Grade 1 kuya ekungabi nemkhawulo ku-Grade 9. Lemikhawulo ivela ku-Regulation 17 ye-CIDB Regulations (Table 8), njengoba yachitjiyelwa nga-2019. Lithebula lelingentasi liyifingca kanye neluhlobo lwemsebenti i-grade ngayinye levame kuluhlanganisa.
| I-Grade | Umkhawulo welinani le-tender | Umsebenti lojwayelekile ku-GB |
|---|---|---|
| 1 | R500,000 | Kulungisa, kuvuselela lokuncane, kunakekela |
| 2 | R1,000,000 | Tindlu letitodvwa, kuvuselela lokukhulu |
| 3 | R3,000,000 | Tigaba letincane tetindlu, takhiwo letincane tebhizinisi |
| 4 | R6,000,000 | Tindlu temayunithi lamanyenti, tikolo, imitfolamphilo |
| 5 | R10,000,000 | Emaphrojekthi lamakhulu etindlu, takhiwo temasipala |
| 6 | R20,000,000 | Kutfutfukiswa lokukhulu kwetindlu nekwebhizinisi |
| 7 | R60,000,000 | Kutfutfukiswa lokukhulu, emaphrojekthi layinkimbinkimbi lanemisebenti leminyenti |
| 8 | R200,000,000 | Tinhlelo letinkhulu kakhulu tahulumende netangasese |
| 9 | Kute umkhawulo | Emaphrojekthi lamakhulu kakhulu avelonkhe |
Likholamu “lomsebenti lojwayelekile” yimfanekiso nje. Umkhawulo welinani ngiwo lobalulekile. Kute utfole lithebula leliphelele lelinetimali nemanothi ekunyuka nge-grade ngayinye, buka lithebula letfu lemagrade e-CIDB nemikhawulo ye-tender.
Ekusebenteni, emagrade ahlangana abe tigaba letine:
- Emagrade 1 na-2: kungena. Tinkontileka letincane, tidzingo letilula tebufakazi. I-Grade 1 ibhaliswa online ngaphandle kwemlandvo wemsebenti. Lapha kulapho bakhi labanyenti labasha bacala khona futsi bafundze kubhala phansi wonkhe umsebenti.
- Emagrade 3 na-4: umakhontileka lomncane losasimekile. Kunyuka kuya ku-Grade 3 kulapho bakhontileka labanyenti bema khona, ngobe i-cidb nyalo ilindzele titatimende tetimali letifanele nenkontileka leceduliwe lenesayizi lebonakalako kulesigaba.
- Emagrade 5 na-6: imakethe lemaphakatsi. Tinkontileka te-R10,000,000 kuya ku-R20,000,000 tidzinga kuphatfwa kwesiza, kulawula tindleko nebhalansi shidi lecinile. Emakhasimende kulelizinga avame kungeta tidzingo tawo, njengetinhlelo tekhwalithi nome tekuphepha.
- Emagrade 7 kuya ku-9: bakhontileka labakhulu. Lamagrade adzinga imali lenkhulu nemlandvo wetinkontileka letinkhulu leticeduliwe. Tinhlelo letinkhulu kakhulu tahulumende tikulelizinga.
I-CIDB Iyincuma Njani I-Grade Yakho?
I-cidb ikunika i-grade ngetintfo letimbili: emandla etimali nemandla emsebenti esigabeni semsebenti lofaka kuso sicelo. Emandla etimali abuka imali lengenako yebhizinisi nemali lekhona. Emandla emsebenti abuka inkontileka lenkhulu kunato tonkhe lowayicedza kulesigaba. Kokubili kufanele kusekele i-grade loyicelako.
Emandla etimali. Titatimende takho tetimali temnyaka tikhombisa imali lengenako nemali lekhona. Nangabe i-grade iphakeme, titatimende takho kufanele tibe semtsetfweni kakhulu. Ibhizinisi lelihweba ngekulahlekelwa nome lelinemali lencane litawukutfola kulukhuni kunyuka, ngisho nanemaphrojekthi lamahle ngemuva kwalo.
Emandla emsebenti. I-cidb ifuna bufakazi bekutsi ucedze inkontileka yesayizi letsite esigabeni lesifanako. Bufakazi lobucinile buhlanganisa:
- Inkontileka lesayiniwe nome incwadzi yekucashwa
- Sitifiketi sekucedza nome sitifiketi senkhokhelo sekugcina (JBCC, NEC nome GCC)
- Incwadzi yesincomo levela kulikhasimende nome ku-principal agent
- I-akhawunti yekugcina lekhombisa linani lenkontileka
Letinye tintfo tibalulekile ebhizinisini lakho kodvwa atisito tilinganiso te-CIDB grading. Simo se-B-BBEE, sibonelo, sitsintsa emaphuzu akho ekukhetfwa esigabeni se-tender. Fundza sikhombisi setfu se-B-BBEE construction sector code kute ubone kutsi loko kusebenta njani. Sitifiketi se-ISO nome tisebenti letitsite tingadzingwa likhasimende ku-tender, kodvwa atiyibeki i-grade yakho ye-CIDB.
Uyinyusa Njani I-Grade Yakho Ye-CIDB?
Unyusa i-grade ngekufaka sicelo ehhovisi lesifundza le-cidb nebufakazi lobusha betimali nebemsebenti lobusekela i-grade lengetulu. Kunyuka akwenteki ngekutentakalela. Sicelo yincenye lelula. Umsebenti wangempela kwakha imifula lemitsatfu yebufakazi emnyakeni wonkhe, kute liphakethe lakho libe selilungile nangabe tinombolo takho tifaneleka.
Yakha imifula lemitsatfu yebufakazi
| Umfula webufakazi | Loko lokufakazelako | Lokufanele ukugcine, iphrojekthi ngayinye |
|---|---|---|
| Kuletsa umsebenti | Ucedza umsebenti walesayizi kulesigaba | Emadayari esiza, titfombe tenchubekelo, titifiketi tekucedza, tincomo temakhasimende |
| Kwebhizinisi | Uphatsa imali netinguculo tenkontileka kahle | Titifiketi tenkhokhelo, ema-variation order, ema-akhawunti ekugcina |
| Kulandzela umtsetfo | Ibhizinisi lakho lisesimeni lesihle | I-Tax Compliance Status, liphrofayela le-CSD, irekhodi le-CIPC, sitifiketi se-B-BBEE, umshwalense |
Kubambeteleka lokunyenti kwekunyuka kuvela etikhaleni kulomunye walemifula. Iphrojekthi yaphela, kodvwa kute lowafaka sitifiketi sekucedza. Tinguculo temsebenti tavunyelwana nge-WhatsApp, ngako i-akhawunti yekugcina ayikwati kuchazwa. Libito lenkampani encwadzini yebhange alifanani nerekhodi le-CSD. Sikhala ngasinye sisho umbuto, futsi umbuto ngamunye usho emaviki lalahlekile.
Sisombululo kuphatsa bufakazi njengencenye yekuletsa umsebenti. Faka sitifiketi sekucedza ngelilanga lositfola ngalo. Gcina idayari yesiza onkhe malanga. Bhala phansi yonkhe inguculo yemsebenti. I-software lehlanganisa emadokhumenti, emadayari esiza, ema-variation order netitifiketi tenkhokhelo nephrojekthi ngayinye yenta loku kube yinkhwa yemihla ngemihla. I-Wakha yenta loku kubakhi betindlu nebatfutfukisi, futsi i-autocompliance tracker yayo ikhombisa emadokhumenti latawuphelelwa sikhatsi ngaphambi kwekutsi avimbe sicelo.
Hlela umugca wemsebenti ubheke ku-grade lelandzelako
Indlela lesheshako yekunyuka ngumugca wetinkontileka te-grade yakho letiseduze nemkhawulo wakho wanyalo. Umakhontileka we-Grade 3 locedza inkontileka ye-GB ye-R2,800,000 wakha bufakazi bekunyuka lobuncono kunalocedza imisebenti lemihlanu ye-R400,000. Khetsa ema-tender ucabanga nge-grade yakho lelandzelako.
Faka sicelo sekunyuka
- Hlola kutsi titatimende takho tetimali tamuva tisayiniwe futsi tisekela i-grade lensha.
- Butsa bufakazi bemsebenti benkontileka yakho lenkhulu leceduliwe kulesigaba.
- Cinisekisa kutsi imininingwane yakho iyafana ku-CIPC, ku-CSD, ku-SARS nasebhange lakho.
- Faka sicelo ehhovisi lakho lesifundza bese ukhokha imali yekuphatsa ye-grade lensha.
- Phendvula imibuto ngekushesha, usebentisa imininingwane lefanako nalesesele kuliphakethe.
Lizinga le-cidb lemagrade 2 kuya ku-9 lingafika emalangeni langu-21 ekusebenta, nangabe liphakethe seliphelele.
Uphatsa kulandzela umtsetfo we-CIDB emaphrojekthini laphilako? I-Wakha igcina emadokhumenti ephrojekthi ngayinye, titifiketi tekucedza nebufakazi bekulandzela umtsetfo endzaweni yinye, kulungele kunyuka kwakho lokulandzelako nome i-tender: buka i-demo yemkhicito.
Ema-Tender Ayihlola Njani I-Grade Yakho Ye-CIDB?
Bahloli bahlola i-grade yakho esangweni lekucala, ngaphambi kwekutsi intsengo nome kusebenta kunikwe emaphuzu. Baphatsanisa i-grading designation yakho nalokuncane lokubekwe kudatha ye-tender. Uma i-grade yakho nome sigaba singafanani, nome kubhaliswa kwakho kungasebenti, i-bid ayihlolwa. Intsengo lephansi ayisiti.
| Loko umhloli lakuhlolako | Loko kusho kutsini kuwe |
|---|---|
| I-grade ngekumelene nelinani le-tender | I-tender ibeka i-grade lencane, ngekwelinani lelilinganiswe likhasimende lenkontileka. Fundza kutsi i-tender ilichaza njani lelo linani. |
| Sigaba semsebenti ngekumelene nemsebenti | I-grade ye-GB ayikufanelekisi ku-tender ye-CE, ngisho nalencane. |
| Simo sekubhaliswa ngesikhatsi sekuvalwa | I-grading yakho kufanele isebente ku-register. I-grade lemiswe nome lephelelwe sikhatsi iyehluleka. |
| Imininingwane ngekumelene ne-CSD | Libito nenombolo yekubhaliswa kufanele kufanane neliphrofayela lakho le-CSD nalamanye ema-returnable. |
| Imitsetfo ye-joint venture | Uma i-tender ivumela ema-joint venture, iyasho kutsi ema-grading ebalingani ahlolwa njani. |
Ngaphambi kwayo yonkhe i-bid, yenta kuhlola lokufishane: i-grade, sigaba, simo sekubhaliswa nemininingwane. Kutsatsa imizuzu lemihlanu futsi kugwema kukhishwa lokuvamile kakhulu. Luhlu lwetfu lwekuhlola kulandzela umtsetfo ku-tender yekwakha luhlanganisa lamanye ema-returnable.
Kunika lomunye umsebenti akukushintji kufaneleka kwakho. I-grade lebalulekile yi-grade yenhlangano lefaka i-bid. Ema-subcontractor emsebentini wahulumende nawo avame kudzinga kubhaliswa kwawo lokufanele. Bakhontileka labakhulu nebatfutfukisi kufanele bawahlole; buka kutsi kanjani esikhombisini setfu sekuhlola ema-subcontractor nge-grade ye-CIDB.
Emaphutsa Lavamile Ku-CIDB Grading
Tinkinga letinyenti te-grading tivela emarekhodini lamabi nasesikhatsini lesingakalungi, hhayi ekushodeni kwelikhono esizeni. Emaphutsa langentasi alahlekisela bakhontileka ema-tender futsi ephuzisa kunyuka. Linye ngalinye kulula kulilungisa nawusati kutsi likhona.
- Kufaka i-bid ngaphandle kwe-grade nome sigaba sakho. Hlala uhlola i-grade lencane nesigaba ngaphambi kwekuchitsa sikhatsi ubeka intsengo.
- Kuyekela kuvuselela kwemnyaka. Emagrade 2 kuya ku-9 adzinga kuvuselelwa kwemnyaka nemali. Iminyaka lemibili ngaphandle kwako, i-grade iyamiswa.
- Kufaka sicelo sekunyuka ngekushesha kakhulu. Uma inkontileka yakho lenkhulu leceduliwe ingayisekeli i-grade lensha, sicelo sitawehluleka. Lindza kuze iyisekele.
- Kulahlekelwa bufakazi bekucedza. Umsebenti longenaso sitifiketi sekucedza cishe awubalwa ekunyukeni.
- Imininingwane lengafanani. Emabito ekuhweba lamadzala nome “(Pty) Ltd” lelingekho emadokhumentini kubanga imibuto ekunyukeni nakuma-tender.
- Kungayinaki i-cash flow. I-grade ikutjela kutsi ungafaka i-bid yani. Ayishongo lutfo ngemali lodzinga kuyixhasa umsebenti. Kufaka i-bid esicongweni se-grade yakho ngaphandle kwemali yekusebenta yekuyixhasa yindlela levamile yekungena enkingeni.
Umphumela Wekugcina
I-grade yakho ye-CIDB isifingco sebufakazi bakho, ngako indlela lefika ku-grade lengetulu bufakazi lobuncono, lobugcinwa umnyaka wonkhe. Imikhawulo yelinani ibekwe yi-CIDB Regulations, kusukela ku-R500,000 ku-Grade 1 kuya ekungabi nemkhawulo ku-Grade 9. Loko lokulawulako kutsi ungafakazela ngekushesha kangakanani kutsi ufanele ebangeni lelilandzelako.
Khetsa sigaba semsebenti lesifanana nemakethe yakho. Bakhi betindlu nebatfutfukisi labanyenti bahlala ku-GB. Hlosa tinkontileka te-grade yakho letiseduze nemkhawulo wakho. Faka titifiketi tekucedza, titifiketi tenkhokhelo netinguculo temsebenti njengobe uchubeka. Gcina kuvuselela kwakho kwemnyaka, i-Tax Compliance Status neliphrofayela le-CSD kusesikhatsini. Hlola i-grade, sigaba nesimo ngaphambi kwayo yonkhe i-bid. Bakhontileka labenta loku banyuka ngesikhatsi sabo. Labangakwenti bagcina bakha kabusha umlandvo wabo kusuka kuma-imeyili lamadzala ngaso sonkhe sikhatsi lapho kuvela i-tender lenkhulu.
Imibuto Lebutwa Njalo
Yini i-CIDB grading?
I-CIDB grading ihlela bakhontileka baseNingizimu Afrika kusukela ku-Grade 1 kuya ku-Grade 9 ngelinani le-tender lelikhulu kunawo onkhe labangalifakela i-bid esigabeni semsebenti. I-Grade 1 ivumela ema-tender kuze kufike ku-R500,000 kantsi i-Grade 9 ayinamkhawulo. Emakhasimende ahulumende asebentisa i-grade kuncuma kutsi ngubani lofanelekela inkontileka.
Ngumuphi umkhawulo welinani le-tender ku-grade ngayinye ye-CIDB?
Ngaphansi kwe-Regulation 17 ye-CIDB Regulations (Table 8, njengoba yachitjiyelwa nga-2019), imikhawulo nguleyi: Grade 1 R500,000, Grade 2 R1,000,000, Grade 3 R3,000,000, Grade 4 R6,000,000, Grade 5 R10,000,000, Grade 6 R20,000,000, Grade 7 R60,000,000, Grade 8 R200,000,000 kantsi i-Grade 9 kute umkhawulo.
Ngingafaka yini i-bid lengetulu kwe-grade yami uma ngihlela kunika lomunye umsebenti?
Cha. Kufaneleka kusekelwe ku-grading yenhlangano letfumela i-bid. Kunika lomunye incenye yemsebenti akuyinyusi i-grade yakho. Uma i-tender ivumela ema-joint venture, iyasho kutsi ema-grading ebalingani ahlolwa njani, futsi leyo yindlela lehlukile.
Ngingaba yini nemagrade lehlukene etigabeni temsebenti letehlukene?
Yebo. Sigaba ngasinye semsebenti sinikwa i-grade ngaso sodvwa. Umakhi angaba ne-Grade 5 ku-general building (5GB) ne-Grade 2 emsebentini wagesi (2EB). I-grade ngayinye incike etinkontilekeni takho leticeduliwe nasemandleni akho kulesigaba.
Kutsatsa sikhatsi lesingakanani kunyusa i-grade yami ye-CIDB?
Lizinga le-cidb lekusebenta ticelo temagrade 2 kuya ku-9 lingafika emalangeni langu-21 ekusebenta nangabe liphakethe lakho seliphelele. Kwakha bufakazi kutsatsa sikhatsi lesidze kakhulu. Bakhontileka labanyenti badzinga okungenani inkontileka yinye leceduliwe leseduze nelibanga le-grade lelandzelako ngaphambi kwekutsi kunyuka kuphumelele.
Kwentekani uma ngingakwenti kuvuselela kwemnyaka?
Emagrade 2 kuya ku-9 kufanele avuselelwe minyaka yonkhe futsi kukhokhwe imali yemnyaka. Uma i-grade ingavuselelwa iminyaka lemibili ilandzelana, i-cidb iyayimisa. Umakhontileka lomisiwe akaveli njengalosebentako ku-register futsi angeke afake ema-tender kuze kube i-grading ibuyiselwa.
Ema-athikili lahlobene:
Yekela kwenta loku ngesandla
Wakha
I-SaaS yekuphatha kukhiwa yebathuthukisi baseNingizimu Afrika.
Ibhalwe ngu