Zwi Tevhelwaho zwa CAPS 2026: Gwadzwa kha Vhadzulisi
U sala u tevhela zwi tevhelwaho zwa CAPS 2026 ndi khombo khulwane kha vhadzulisi vhanzhi na valangi vha tshikolo vha South Africa. U bveledza zwi fhambana nga phase na thoho, u ngwala zwi fanela u teaho kha DBE na u linga, na marengedzo a fanela u bvela nga tshifhinga. U bveledza zwi sa teaho kana u talela zwiitwa zwa u vhalelwaho zwi vha khakheli kha marengedzo ya vhagudi na zwiito zwa u bveledza.
Gwadzwa lu vhudza zwi toda u zwi pfesesa: zwine zwa u linga, u bveledza nga phase, u ngwala na u vhudza, manomoro a u linga, na u linga. Lu ngwalwa kha vhadzulisi, Vhalangi vha Dipharamenti, na valangi vha toda gwadzwa lo vhalelwaho u shumisa u linga ha CAPS 2026, na matafura a u shuma na ma link kha gwadzwa dzo tevhelanaho manomoro a u linga ha CAPS, u bveledza marengedzo, na tshifhinga tsha CAPS tsha u amba.
Ndi Mini U Linga ha CAPS?
U linga ha CAPS ndi ndaedzo ya Department of Basic Education (DBE) ya u linga u bvela phanḓa ha vhagudi kha thoho na phase hoṱhe ho tevhelanaho na zwi tevhelwaho zwa CAPS 2026. Maitele a kopanya u linga u ya phanḓa (u linga u ya phanḓa ngaho u gudisa na u guda) na u linga ha u vhalelwaho (u linga ha u lugelwaho, u linga, na maprojeke) u vha ndaedzo yo vhalelwaho ya u bvela phanḓa ha muthu na muthu.
Maitele a u linga ha CAPS a bveledza:
- U linga u gudisa: U shumisa u linga u vhona zwi salaho na u laula u gudisa
- U linga u guda: U linga zwi vhagudi vha wana
- U linga sa u guda: U thusa vhagudi u pfesesa u bvela phanḓa havho
- U teaho na u teaho: U vha u linga u vhudza u bvela phanḓa ha vhagudi nga u teaho
- U vhalelwa: Mikano yo vhalelwaho na u vhudza kha vhagudi na vhatsirema
Zwiitwa zwoṱhe zwa u linga zwi fanela u tevhelana na zwikalo zwa CAPS zwa thoho na thoho zwa u linga, zwi vhudzaho nomoro ya zwiitwa zwa u vhalelwaho, u bveledza havho, na zwine zwa u linga zwa u konadzea kha greidi na thoho na thoho.
Zwine zwa U Linga zwa CAPS na U Bveledza nga Phase
CAPS i tenda zwine zwa u linga zwo fhambanaho, muthihi na muthihi u shuma zwikalo zwo fhambanaho kha u gudisa na u guda.
U Linga u Ya Phanḓa (CASS)
U linga u ya phanḓa (hu vhidziwa na School-Based Assessment kana SBA) zwi bvela thevhetho na ngwaha hoṱhe. Zwi katela:
- Zwiitwa zwa klasini: Zwiitwa za musi na musi, ma worksheet, na zwiitwa zwa u shuma
- Zwiitwa zwa nga nḓila: Zwiitwa zwa u tevhelanaho zwa u fhedza nga nḓila ya klasini
- U linga ha u sa vhalelwi: U linga ha vhadzulisi ngaho u gudisa
- U vhudza nga mmele: Maipfi, u khwiniselana, na u amba kha klasini
- U sumbedza u shuma: Zwi linganiselo zwa sayensi, maprojeke a art, zwiitwa zwa vhugudi
- Maprojeke: Zwiitwa zwa u guda kana zwa u bveledza zwa vhuvhili vha vhege
U linga u ya phanḓa zwi thusa vhadzulisi u linga u bvela phanḓa nga u tevhelanaho, u vha u vhudza nga u sa talelwa, na u bveledza ndaedzo dza u gudisa nga ha zwi toda vhagudi. Nga u vha zwi linganisela 25% u fhira 75% ya marengedzo ya u fhedzela, zwi fhambana nga phase na thoho.
U Linga ha u Vhalelwaho
U linga ha u vhalelwaho zwi katela zwiitwa zwa u lugelwaho, zwa u bveledzwaho zwa u lugelwa phanḓa na zwa ngwalwaho nga murahu. Zwi katela:
- U linga: U linga ha u ngwala ho katela thoho kana zwikalo
- U linga: U linga ho vhalelwaho ho katela zwo nesa zwa khurikulamu
- U linga ha u laulwaho: U linga ho ngwalwaho kha u laulwaho
- U linga ha u shuma: U linga ha mmele kha thoho sa Life Sciences, Technology, na Arts
- Maprojeke: Zwiitwa zwa vhuvhili zwa u na mikano na tshifhinga
- U linga ha mmele: Zwiitwa zwa u amba zwa u lugelwaho kha Dziambo na thoho dzo fhambanaho
U linga ha u vhalelwaho zwi bveledzwa nga u fhira u linga u ya phanḓa na zwi shumiswa u bveledza zwiito zwa u bveledza na u ya phanḓa.
U Linga ha u Vhona Vhukhakhi
U linga ha u vhona vhukhakhi u vhona zwine zwa konadzea na zwi sa konadzea vhagudi phanḓa ha u guda. Zwi thusa vhadzulisi u pfesesa zwi vhagudi vho zwi pfesesa na u lugela u gudisa. U linga ha u vhona vhukhakhi ha nga u vha ha ngwalwa sa phurothe ya marengedzo ya u vhalelwaho, fhedzi zwi laula ndaedzo dza u gudisa.
U Linga ha u Bveledza
U linga ha u bveledza zwi bvela ngaho u guda u thusa u vhudza na u laula u gudisa. Zwi vha nga u vha zwi sa ngwalwi nga murahu na ha zwi ngwalwi, fhedzi zwi thusa vhadzulisi u vhona hune vhagudi vha toda thuso.
U Linga ha u Fhedzela
U linga ha u fhedzela u linga u guda u fhedzela thoho, thevhetho, kana ngwaha. Zwi linga zwi vhagudi vha wana na zwi ngwalwa sa phurothe ya marengedzo yavo ya u vhalelwaho. U linga, u linga, na maprojeke ya u fhedzela ndi tsumbo dza u linga ha u fhedzela.
U Bveledza nga Phase
U bveledza ha u linga u ya phanḓa na u linga ha u vhalelwaho zwi fhambana nga phase. Vhagudi vha Foundation Phase vha tevhela u linga u ya phanḓa, nga ha vhagudi vha FET vha tevhela u linga ha u vhalelwaho na u linga. U lugela zwiitwa zwa u vhalelwaho na tshifhinga tsha u amba zwi vha na u pfesesa musi na zwi pfesesa u bveledza zwi tevhelwaho; vhona khalede ya tshikolo na tshifhinga tsha CAPS tsha u amba u tevhelana na khalede yavho.
Foundation Phase (Greidi R–3)
Kha Foundation Phase, u linga ku linga zwi bveledzwa zwa u thoma nga zwiitwa zwa u gida na u shuma. U linga u ya phanḓa ku bvela phanḓa, na u linga ha u vhalelwaho ho fhiraho.
| Greidi | U Linga u Ya Phanḓa | U Linga ha u Vhalelwaho | Maipfi |
|---|---|---|---|
| Grade R | 100% | 0% | Ho no lingwa nga u linga, ha vha na u linga ha u vhalelwaho |
| Grade 1 | 100% | 0% | Ha vha na u linga ha u vhalelwaho thevhetho ya u thoma |
| Grade 2 | 100% | 0% | Ha vha na u linga ha u vhalelwaho thevhetho ya u thoma |
| Grade 3 | 75% | 25% | U linga ha u vhalelwaho ha tshiṱari kha thevhetho kha Dziambo na Mathematics |
Zwi tevhelwaho zwa u bvela ntha kha Foundation Phase:
- U linga ku thoma u linga nga u linga na u shuma
- Ha vha na u linga ha u vhalelwaho Grade R
- Grade 1 na 2 a vha na u linga ha u vhalelwaho Term 1
- Grade 3 i engedza u linga ha u vhalelwaho ha tshiṱari kha thevhetho kha Dziambo na Mathematics
- U linga ku linga u bveledza zwi bveledzwa nga u fhira u pfesesa zwa thoho
- Vhadzulisi vha shumisa ma checklist, ma rubric, na marengedzo a u linga
Intermediate Phase (Greidi 4–6)
Intermediate Phase i engedza u linga ha u vhalelwaho ho nesa nga u vhulunga u linga u ya phanḓa.
| Greidi | U Linga u Ya Phanḓa | U Linga ha u Vhalelwaho | U Linga ha u Vhalelwaho kha Thevhetho |
|---|---|---|---|
| Grade 4 | 60% | 40% | 2 kha thoho |
| Grade 5 | 60% | 40% | 2 kha thoho |
| Grade 6 | 60% | 40% | 2 kha thoho |
Zwi tevhelwaho zwa u bvela ntha kha Intermediate Phase:
- U linga ha u vhalelwaho ha vhuvhili kha thevhetho kha thoho (Dziambo na Mathematics)
- U linga ha u vhalelwaho ha tshiṱari kha thevhetho kha thoho dzo fhambanaho
- Maprojeke na u linga ha u shuma zwi balwa sa u linga ha u vhalelwaho
- U linga u ya phanḓa zwi katela zwiitwa zwa klasini, zwa nga nḓila, na zwiitwa zwa u sa vhalelwi
- U linga ha u fhedzela ngwaha zwi engedzwa Grade 6
Senior Phase (Greidi 7–9)
Senior Phase i engedza u linga ha u vhalelwaho, u lugela vhagudi kha tshikolo tsha u bvela phanḓa.
| Greidi | U Linga u Ya Phanḓa | U Linga ha u Vhalelwaho | U Linga ha u Vhalelwaho kha Thevhetho |
|---|---|---|---|
| Grade 7 | 50% | 50% | 2–3 kha thoho |
| Grade 8 | 50% | 50% | 2–3 kha thoho |
| Grade 9 | 40% | 60% | 2–3 kha thoho |
Zwi tevhelwaho zwa u bvela ntha kha Senior Phase:
- U linga ha u vhalelwaho ha vhuvhili u fhira vhararu kha thevhetho kha thoho
- U linga ha u fhedzela ngwaha zwi tevhelwa
- Maprojeke na u linga ha u shuma zwi zwiitwa zwa u linga ha u vhalelwaho
- U linga u ya phanḓa zwi katela zwiitwa, zwiitwa zwa klasini, na zwa nga nḓila
- U linga ha u fhedzela ngwaha Grade 9 ndi u bvela ntha kha u ya phanḓa
Further Education and Training Phase (Greidi 10–12)
FET Phase i na u linga ha u vhalelwaho ha u bvela phanḓa, zwi vhudza u toda u guda ha u bvela phanḓa kha National Senior Certificate (NSC).
| Greidi | U Linga u Ya Phanḓa (SBA) | U Linga ha u Vhalelwaho | U Linga ha u Fhedzela Ngwaha |
|---|---|---|---|
| Grade 10 | 25% | 75% | Zwi katelwaho kha u vhalelwaho |
| Grade 11 | 25% | 75% | Zwi katelwaho kha u vhalelwaho |
| Grade 12 | 25% | 75% | U linga wa NSC wa u fhedzela (75% ya marengedzo ya ngwaha) |
Zwi tevhelwaho zwa u bvela ntha kha FET Phase:
- School-Based Assessment (SBA) i bala 25% ya marengedzo ya u fhedzela
- U linga ha u vhalelwaho na u linga zwi bala 75% ya marengedzo ya u fhedzela
- U linga wa u fhedzela Grade 12 u katela 75% kha marengedzo ya ngwaha
- SBA i katela u linga, maprojeke, mushumo wa u shuma, na u linga ha mmele
- Marengedzo othe a SBA a fanela u lingwa nga nḓila na nga nḓila
- Marengedzo a SBA a rumelwa kha DBE u khakhela
Zwi Tevhelwaho zwa U Linga zwa Thoho na Thoho
Thoho dzo fhambanaho dzi na zwi tevhelwaho zwa u linga zwo fhambanaho nga ha zwine zwa vha na zwone na mvelelo dza u guda.
Dziambo (Home Language na First Additional Language)
Foundation Phase:
- U linga u vhala, u ngwala, u thetshelesa, na u amba
- U linga u ya phanḓa nga zwiitwa zwa u vhala, u ngwala, na u vhudza nga mmele
- Grade 3: U linga ha u vhalelwaho ha tshiṱari kha thevhetho
Intermediate na Senior Phase:
- U linga ha u vhalelwaho ha vhuvhili kha thevhetho
- U linga u ya phanḓa zwi katela u pfesesa, u ngwala ha u bveledza, zwiitwa zwa puo, na zwiitwa zwa mmele
- Maprojeke zwi kona u katela u linga mabulugu, zwiitwa zwa u guda, kana portfolio ya u ngwala ha u bveledza
FET Phase:
- SBA i katela u linga ha vhuvhili, projeke iṅwe, na u linga ha mmele ha tshiṱari kha thevhetho
- U linga ha u vhalelwaho u linga u pfesesa, puo, literature, na zwi bveledzwa zwa u ngwala
- U linga ha mmele zwi tevhelwa na zwi katela kha marengedzo ya u fhedzela
Mathematics
Foundation Phase:
- Zwiitwa zwa u shuma zwa mmele zwi shumisa zwi bveledzwa
- U linga u ya phanḓa nga zwiitwa zwa u ranga khakheli
- Grade 3: U linga ha u vhalelwaho ha tshiṱari kha thevhetho
Intermediate na Senior Phase:
- U linga ha u vhalelwaho ha vhuvhili kha thevhetho
- U linga u ya phanḓa zwi katela zwiitwa zwa u ranga khakheli, u linga, na zwiitwa zwa u shuma
- Maprojeke zwi kona u katela u laula data, u linga, kana u shumisa nga nḓila ya vhukuma
FET Phase:
- SBA i katela u linga, u linga, na maprojeke
- U linga ha u vhalelwaho u linga u ranga khakheli, u pfesesa, na zwi bveledzwa zwa u shumisa
- Mushumo woṱhe u fanela u sumbedza u pfesesa ha mathematics
Natural Sciences na Technology
Foundation Phase:
- U linga ho no lingwa nga u linga
- Zwiitwa zwa u shuma na zwi linganiselo
- Ha vha na u linga ha u vhalelwaho
Intermediate na Senior Phase:
- U linga ha u vhalelwaho ha tshiṱari kha thevhetho na u linga ha u shuma
- U linga u ya phanḓa zwi katela zwi linganiselo, u linga, na zwiitwa zwa u shuma
- Maprojeke zwi kona u katela u guda kana zwiitwa zwa u bveledza
FET Phase (Life Sciences, Physical Sciences):
- SBA i katela u linga, mushumo wa u shuma, na maprojeke
- U linga ha u shuma zwi tevhelwa
- U linga ha u vhalelwaho zwi katela theory na zwi bveledzwa zwa u shuma
Social Sciences (History na Geography)
Foundation Phase:
- U linga na zwiitwa zwa u shuma
- Mushumo wa mapi na zwiitwa zwa source-based
- Ha vha na u linga ha u vhalelwaho
Intermediate na Senior Phase:
- U linga ha u vhalelwaho ha tshiṱari kha thevhetho kha thoho
- U linga u ya phanḓa zwi katela zwine zwa vhuswa zwa source-based, mushumo wa mapi, na zwiitwa zwa u guda
- Maprojeke zwi kona u katela u linga ha history kana u guda ha geography
FET Phase:
- SBA i katela u linga, zwiitwa zwa source-based, na maprojeke dza u guda
- U linga ha u vhalelwaho u linga u pfesesa, u linga, na zwi bveledzwa zwa u talusa
Life Skills / Life Orientation
Foundation Phase:
- U linga ho no lingwa nga u linga
- Zwiitwa zwa u shuma na u sumbedza
- U linga u bveledza zwi bveledzwa
Intermediate na Senior Phase:
- U linga u ya phanḓa nga zwiitwa zwa u shuma na maprojeke
- U linga ha u vhalelwaho ha tshiṱari kha thevhetho (zwi kona u vha nga projeke)
- U linga ku linga zwi bveledzwa, zwikalo, na maitemele
FET Phase (Life Orientation):
- SBA i katela maprojeke, zwiitwa, na zwiitwa zwa u shuma
- U linga ha u vhalelwaho zwi kona u katela u linga kana u linga portfolio
- U linga ku katela u bvela phanḓa ha muthu, vhulungi, na vhudzulala
U Ngwala, Manomoro na Marengedzo
U ngwala na u vhudza marengedzo a u linga nga u teaho zwi bvela ntha kha u tevhela na u ambedza ho nesa na vhagudi na vhatsirema.
U Ngwala Marengedzo a U Linga
Ndaedzo dzo nesa kha u ngwala marengedzo:
- Shumisani marengedzo a u ngwala a u tevhelanaho: Vhulungani format yo tevhelanaho kha thoho na greidi
- Ngwalani marengedzo nga u sa talelwa: Engedzani marengedzo musi u linga ho fhedzela u bvisa vhukhakhi
- Vhulungani marengedzo a u sivha: Vhulungani marengedzo a dijithali na a mmele
- Ngwalani tshifhinga tsha u linga: Ngwalani musi u linga u lingelwa
- Katelani maina ya vhagudi na manomoro: Shumisani manomoro a vhagudi o vhalelwaho u vha u teaho
- Balanani perekhidi nga u teaho: Vhoni uri u bveledza zwi shumiswa nga u teaho musi na khakhela marengedzo a thevhetho
Vhukhakhi ha u ngwala u fanela u bviswa:
- U bala ho sa teaho ha u bveledza
- Marengedzo a u linga a talelwaho
- Manomoro kana maina ya vhagudi a talelwaho
- Format dza u ngwala marengedzo dza sa tevhelanaho
- U talela u ngwala u linga hoṱhe ho tevhelwaho
U Khakhela Marengedzo a Thevhetho na Ngwaha
U khakhela marengedzo a thevhetho:
Kha thoho dzinzhi, marengedzo a thevhetho a khakhelwa nga:
Marengedzo a Thevhetho = (U Linga u Ya Phanḓa × U Bveledza) + (U Linga ha u Vhalelwaho × U Bveledza)Tsumbo (Grade 7 Mathematics, u bveledza 50/50):
Arali muthu a na:
- U linga u ya phanḓa avhareji: 65%
- U linga ha u vhalelwaho avhareji: 72%
Marengedzo a thevhetho = (65 × 0.50) + (72 × 0.50) = 32.5 + 36 = 68.5%
U khakhela marengedzo ya ngwaha:
Marengedzo ya ngwaha a kopanya marengedzo a thevhetho ine. Nga u vha:
- Term 1–3: Muthihi u katela u lingana (sa tsumbo, 25% muthihi)
- Term 4: Zwi kona u katela u linga ha u fhedzela ngwaha (zwi fhambana nga phase)
Kha FET Phase:
- SBA (Term 1–4): 25% ya marengedzo ya u fhedzela
- U linga ha u fhedzela ngwaha: 75% ya marengedzo ya u fhedzela (Grade 12)
Zwi Tevhelwaho zwa Marengedzo
Marengedzo a fanela u katela:
- Zwa muthu: Maina, greidi, klasini, nomoro ya muthu
- Marengedzo a thoho: Marengedzo a thevhetho na marengedzo ya ngwaha-vho-fhira
- Manomoro a u linga: Manomoro a CAPS (1–7) kha thoho na thoho
- Marengedzo a perekhidi: Perekhidi dza vhukuma dza wanwaho
- Maipfi: Maipfi a vhadzulisi nga ha u bvela phanḓa na zwikalo zwa u bvela phanḓa
- U vha hone: Matshelo a vha hone na a bva
- Tshipida tsha u bveledza: Naa muthu o bveledzwa, o salelwa, kana zwi tevhelwa
Marengedzo a fanela u rumelwa:
- Term 1: U fhedzela April
- Term 2: U fhedzela June
- Term 3: U fhedzela September
- Term 4: U fhedzela November/December
U vhona zwa vhalelwaho nga ha u bveledza marengedzo a tevhelanaho na CAPS, vhona gwadzwa lathu U bveledza marengedzo ha CAPS.
Manomoro a U Linga ha CAPS
CAPS i shumisa skeyili ya manomoro 7 u vhudza zwikalo zwa u bvela phanḓa ha vhagudi. Manomoro aya a fanela u bvela kha marengedzo othe na marengedzo a perekhidi.
| Nomoro | Murahu wa Perekhidi | Ndaedzo |
|---|---|---|
| 7 | 80–100% | U bvela phanḓa ha u bvela phanḓa |
| 6 | 70–79% | U bvela phanḓa ha u bvela phanḓa |
| 5 | 60–69% | U bvela phanḓa ha u bvela phanḓa |
| 4 | 50–59% | U bvela phanḓa ha u linganisela |
| 3 | 40–49% | U bvela phanḓa ha u leluwa |
| 2 | 30–39% | U bvela phanḓa ha u thoma |
| 1 | 0–29% | Ha vha na u wana |
Maipfi a u bvela ntha:
- Manomoro a thetshelwa nga marengedzo a perekhidi, a si marengedzo a u thoma
- Perekhidi yo tevhelanaho i amba na nomoro yo tevhelanaho
- Manomoro a fanela u katelwa kha marengedzo othe
- Dzi-school a zwi koni u bveledza manomoro a u bveledza
U vhona ndaedzo yo vhalelwaho ya manomoro na u a shumisa hani, vhona Manomoro a u linga ha CAPS.
U Linga na Khwalaho
U linga zwi vha u linga u vha u teaho, u tevhelanaho, na u tevhelana na zwi tevhelwaho zwa CAPS kha vhadzulisi, thoho, na dzi-school.
U Linga ha nga Nḓila
U linga ha nga nḓila zwi bvela kha tshikoloni na zwi katela:
- U linga ha thoho: Vhadzulisi vha gudisaho thoho yo swaswo vha linga u linga havho
- U linga ha greidi: Vhadzulisi vha gudisaho greidi yo swaswo vha linga zwikalo zwa u linga
- U linga ha HoD: Vhalangi vha Dipharamenti vha linga u linga kha thoho dzavho
- U linga ha u laula: U laula tshikolo ku linga u linga hoṱhe ha u linga
U linga ha nga nḓila ku fanela u linga:
- Zwiitwa zwa u linga zwi tevhelana na zwi tevhelwaho zwa CAPS
- U ngwala u tevhelanaho na u teaho
- U bveledza zwi shumiswa nga u teaho
- U ngwala u teaho
- U vhudza u vha u thusa na u thusa
U Linga ha nga Nḓila
U linga ha nga nḓila zwi katela u linga nga vhadzulisi vha nga nḓila ya tshikolo:
- U linga ha circuit: Valangi vha circuit kana vhadzulisi vha thoho vha linga u linga ha tshikolo
- U linga ha district: Vhadzulisi vha district vha linga tsumbo ya u linga
- U linga ha purovinsi: Madipharamenti a vhugudi a purovinsi vha linga u linga ha FET
- U linga ha DBE: Dipharamenti ya lushaka i linga marengedzo a Grade 12 SBA
U linga ha nga nḓila ha FET Phase:
- Marengedzo othe a Grade 12 SBA a lingwa nga nḓila phanḓa ha u fhedzela
- Dzi-school dzi fanela u rumela portfolio dza SBA u linga
- Valangi vha nga nḓila vha khakhela marengedzo na vha vha u vhudza
- Dzi-school dzi fanela u pendula u vhudza ha u linga phanḓa ha u fhedzela marengedzo
Ndaedzo dzo Nesa dza U Linga
- Lugelani mikhovhe ya u linga nga u tevhelanaho: Bveledzani tshifhinga thevhetho na thevhetho u linga
- Shumisani ma checklist a u linga: Vhoni uri zwoṱhe zwi lingwa nga u tevhelanaho
- Ngwalani zwiito zwa u linga: Vhulungani marengedzo a u amba ha u linga na mvelelo
- Vhani u vhudza ha u linga: Yelani u vhudza na vhadzulisi u bvela phanḓa ndaedzo
- Tevhelani zwi tevhelwaho zwa u linga: Vhoni uri vhukhakhi zwi vhonwaho zwi pendulwa
Vhukhakhi ha u Linga na Mvelelo
Vhadzulisi na dzi-school nga u vha zwa linga vhukhakhi musi zwi shumisa zwi tevhelwaho zwa CAPS. Nga ha vhukhakhi na mvelelo dza u shuma.
Vhukhakhi 1: U Laula Zwiitwa zwa U Linga zwo Fhambanaho
Khakheli: Vhadzulisi vha linga u katela u linga hoṱhe ho tevhelwaho kha thevhetho nga u vhulunga tshifhinga tsha u gudisa.
Mvelelo:
- Lugelani u linga phanḓa ha thevhetho u shumisa zwikalo zwa u linga zwa CAPS
- Kopanani zwiitwa zwa u linga hune zwa kona (sa tsumbo, projeke ine ya katela mvelelo dzinzhi dza u guda)
- Shumisani zwiitwa zwa klasini sa u linga u ya phanḓa nga u sa bveledza zwiitwa zwo fhambanaho
- Kopanani na thoho dzo fhambanaho u bvisa u linga ha u fhiraho kha vhagudi
Vhukhakhi 2: U Khakhela U Bveledza nga U Teaho
Khakheli: Vhukhakhi kha u khakhela marengedzo a u bveledzwa zwi bveledza marengedzo a thevhetho na ngwaha a sa teaho.
Mvelelo:
- Shumisani marengedzo a u ngwala a u na ma formula a u bveledzwaho
- Khakhelani u bala hoṱhe phanḓa ha u fhedzela marengedzo
- Shumisani softweya ya u linga ine ya khakhela marengedzo a u bveledzwa nga u ikona
- Vhusani mulangeni u khakhela u bala kha u linga ha u bvela ntha
Vhukhakhi 3: U Ngwala na U Vhudza ha u Shuma
Khakheli: U ngwala nga mmele na u vhudza zwi toda tshifhinga na zwi bveledza vhukhakhi.
Mvelelo:
- Shumisani buku dza marengedzo dza dijithali kana softweya ya u laula tshikolo
- Bveledzani template kha zwiitwa zwa u linga zwa vhukuma
- Ikoni u bveledza marengedzo arali zwa konadzea
- Gudisani vhashumi u ngwala nga u bvela phanḓa
Vhukhakhi 4: U Vha U Linga u Tevhelanaho
Khakheli: Vhadzulisi vho fhambanaho vha shumisa zwikalo zwa u linga nga u sa tevhelanaho.
Mvelelo:
- Bveledzani ma rubric na gwadzwa la u ngwala la tshikolo
- Bveledzani mikhovhe ya u linga nga u tevhelanaho phanḓa ha u ngwala
- Shumisani ma script a tsumbo u bveledza zwikalo zwa u ngwala
- Vhani u bvela phanḓa ha vhadzulisi nga ha ndaedzo dza u linga
Vhukhakhi 5: U Tevhela Tshifhinga tsha U Vhudza
Khakheli: Marengedzo a sa lugeli nga tshifhinga tsha DBE.
Mvelelo:
- Bveledzani tshifhinga tsha nga nḓila tsha u fhira tshifhinga tsha DBE
- Thomani u lugela marengedzo nga u fhira u fhedzela thevhetho
- Shumisani maitele a u vhudza nga u ikona arali zwa konadzea
- Bveledzani tshifhinga tsha u fhedzela marengedzo
U Lugela U Linga na Theknoloji
U lugela u linga nga u bvela phanḓa zwi vha zwi tevhelwaho zwoṱhe zwa CAPS zwi tevhelwa nga u thetshelesa u gudisa na u guda.
U Lugela U Linga ya Ngwaha na Thevhetho
Phanḓa ha ngwaha, dzi-school dzi fanela u:
- Linga zwikalo zwa u linga zwa CAPS: Vhoni uri thoho dzoṱhe dzi na zwikalo zwa u linga zwa tevhelanaho na CAPS
- Bveledzani khalede ya u linga ya tshikolo: Lugelani u linga hoṱhe ha u vhalelwaho u bvisa u khwiniselana
- Bveledzani tshifhinga tsha u linga: Vhoni uri ho na tshifhinga tsha u linga, u ngwala, na u linga
- Lugelani khalede ya u linga: Lugelani mikhovhe ya u linga ha nga nḓila thevhetho na thevhetho
- Lugelani zwi bveledzwa zwa u linga: Vhoni uri zwi bveledzwa zwoṱhe na template zwi lugelwa
U Lugela U Linga ha Thevhetho
Phanḓa ha thevhetho na thevhetho:
- Linga zwi tevhelwaho zwa u linga thevhetho: Khakhelani zwi linga thevhetho i
- Lugelani u linga ha u vhalelwaho: Bveledzani matshelo a u linga na u linga
- Lugelani u linga u ya phanḓa: Vhonani zwiitwa zwa klasini na zwa nga nḓila zwi do balwa sa u linga
- Lugelani zwiitwa zwa u linga: Bveledzani kana wani zwiitwa zwa u linga zwa tevhelanaho na CAPS
- Vhudzani vhagudi na vhatsirema: Ambedzani khalede ya u linga na zwi tevhelwaho
U Lugela Phanḓa ha U Linga
Phanḓa ha u linga:
- Linga mvelelo dza u guda: Vhoni uri u linga ku katela mvelelo dza u guda dza u nanga
- Lugelani zwi bveledzwa zwa u linga: Printani u linga, lugelani zwi bveledzwa zwa u shuma, bveledzani vhenyu
- Vhudzani vhagudi: Talusani zwi tevhelwaho zwa u linga, mikano, na zwi linganiselo
- Lugelani u thetshelesa: Lugelani u linga, u tenda zwo fhambanaho, kana u thetshelesa thekniki
- Khakhelani zwi tevhelwaho zwa u linga: Vhoni uri zwiitwa zwa u linga zwi lugelwa u linga
Theknoloji na U Laula U Linga
Maitele a u laula tshikolo a zwino a kona u bvela phanḓa maitele a u linga ha CAPS.
Mbuelo dza Softweya ya U Linga
U ngwala nga u bvela phanḓa:
- Buku dza marengedzo dza dijithali zwi bvisa vhukhakhi ha u khakhela nga mmele
- U khakhela u bveledza nga u ikona zwi vha u teaho
- U ngwala na u wana marengedzo nga u sa talelwa
- U kopanya na maitele a zwa vhagudi
U vhudza nga u ikona:
- Marengedzo a bveledzwa nga u ikona nga marengedzo a ngwalwaho
- Manomoro a CAPS a shumiswa nga u ikona nga ha perekhidi
- Format yo tevhelanaho kha marengedzo othe
- U bveledza marengedzo a u bvela phanḓa nga u sa talelwa
U thetshelesa u linga:
- U yelana ha zwiitwa zwa u linga na marengedzo kha u linga nga u sa talelwa
- Marengedzo a u linga a vhudzaho vha ngwalago kana vha bveledzago marengedzo
- Ma checklist a u linga na maitele
- Marengedzo a ngwaha dzo fhiraho dza zwiito zwa u linga
U vha u tevhela:
- Zwi tevhelwaho zwa u linga zwa CAPS zwi bveledzwaho
- U vhalelwa nga u ikona ha u bveledza ha u linga
- Maipfi a u linga a talelwaho
- Marengedzo a vhudzaho tshipida tsha u tevhela
U Nanga Softweya ya U Linga
Musi na nanga softweya ya u laula tshikolo kha u linga, lingani:
- U tevhela CAPS: Naa i thetshelesa zwi tevhelwaho zwa u linga zwa CAPS?
- U shumisa nga u sa talelwa: Naa vhadzulisi vha kona u i shumisa nga u sa gudisa u fhiraho?
- U kona u vhudza: Naa i kona u bveledza marengedzo a tevhelanaho na CAPS?
- U kopanya: Naa i kopanya na SA-SAMS kana maitele ane?
- U thetshelesa: Naa u gudisa na u thetshelesa thekniki zwi wanala?
- Tshelede: Naa zwo rengiswa kha budget ya tshikolo?
U pfesesa na u shumisa zwi tevhelwaho zwa CAPS 2026 zwi bvela ntha kha tshikolo tshinwe na tshinwe tsha South Africa. Ndaedzo i khagala u linga u ya phanḓa na u linga ha u vhalelwaho, zwi vha vhagudi vha wana u vhudza ho vhalelwaho, na zwi vhulunga dzi-school u tevhela DBE. Nga ha u vha vhadzulisi vha lugelaho u linga ha thevhetho, Vhalangi vha Dipharamenti vha linga marengedzo, kana valangi vha tevhela, u bveledza u teaho, u ngwala na u bveledza marengedzo zwi bvela ntha kha phase na phase.
U bveledza marengedzo a tevhelanaho na CAPS nga marengedzo avho kha maminithi, u ngwala u bveledza nga u teaho nga phase, na u vhulunga u linga kha tshipida tshiṱari, vhona Fundisa i thusa hani dzi-school dza South Africa nga u linga ha u tevhelanaho na CAPS, u laula tshelede na uvhanganyi na vhatsirema kha platform iṅwe.
Zwine zwa Vhuswa nga u Angaredzi
Ndi u fhambana hani u linga u ya phanḓa na u linga ha u vhalelwaho kha CAPS?
U linga u ya phanḓa (hu vhidziwa na School-Based Assessment) zwi katela u linga u ya phanḓa ngaho u gudisa na u guda, sa zwiitwa zwa klasini, zwa nga nḓila, u vhudza nga mmele, na zwiitwa zwa u shuma. Zwi bvela thevhetho na zwi vha u vhudza vhagudi nga u tevhelanaho. U linga ha u vhalelwaho zwi katela zwiitwa zwa u lugelwaho, zwa u bveledzwaho sa u linga, u linga, na maprojeke zwi lugelwaho phanḓa na zwi ngwalwaho nga murahu. U bveledza vhukati ha u linga u ya phanḓa na u linga ha u vhalelwaho zwi fhambana nga phase, na Foundation Phase i tevhela u linga u ya phanḓa na FET Phase i bveledza u linga ha u vhalelwaho.
U linga ha u vhalelwaho hanga ha tevhelwa kha thevhetho kha CAPS?
Nomoro ya u linga ha u vhalelwaho kha thevhetho zwi thetshelwa nga phase na thoho:
- Foundation Phase: Grade R–2 a vha na u linga ha u vhalelwaho; Grade 3 i na u linga ha u vhalelwaho ha tshiṱari kha thevhetho kha Dziambo na Mathematics
- Intermediate Phase: U linga ha u vhalelwaho ha vhuvhili kha thevhetho kha Dziambo na Mathematics; tshiṱari kha thevhetho kha thoho dzo fhambanaho
- Senior Phase: U linga ha u vhalelwaho ha vhuvhili u fhira vhararu kha thevhetho kha thoho
- FET Phase: U linga ha u vhalelwaho ha vhuvhili kha thevhetho na u linga ha u fhedzela ngwaha
Dzi-school dzi fanela u vhudza zwikalo zwa CAPS zwa thoho na thoho zwa u linga kha zwi tevhelwaho zwa vhukuma.
Perekhidi hanga ya u bveledza u linga u ya phanḓa i na Grade 12?
Kha Grade 12 (FET Phase), School-Based Assessment (SBA) i bala 25% ya marengedzo ya u fhedzela, nga ha u linga ha u vhalelwaho na u linga ha u fhedzela ngwaha zwi bala 75%. U linga wa NSC wa u fhedzela u katela 75% kha marengedzo ya ngwaha, na SBA i katela 25% yo salaho. Marengedzo othe a Grade 12 SBA a fanela u lingwa nga nḓila phanḓa ha u fhedzela.
Ndi hani na khakhela marengedzo a thevhetho ya muthu kha CAPS?
U khakhela marengedzo a thevhetho, shumisani perekhidi dza u bveledza kha u linga u ya phanḓa na u linga ha u vhalelwaho. Sa tsumbo, kha Grade 7 (u bveledza 50/50):
- Khakhelani avhareji ya marengedzo othe a u linga u ya phanḓa
- Khakhelani avhareji ya marengedzo othe a u linga ha u vhalelwaho
- Shumisani u bveledza: (Avhareji ya u ya phanḓa × 0.50) + (Avhareji ya u vhalelwaho × 0.50)
Vhoni uri na shumisa u bveledza wo teaho kha greidi na phase. Softweya ya u linga i kona u ikona u bala u bvisa vhukhakhi.
Ndi mini manomoro a u linga ha CAPS na musi a shumiswa hani?
Manomoro a u linga ha CAPS ndi skeyili ya manomoro 7 (1–7) ine ya vhudza zwikalo zwa u bvela phanḓa nga ha marengedzo a perekhidi:
- 7: 80–100% (U bvela phanḓa ha u bvela phanḓa)
- 6: 70–79% (U bvela phanḓa ha u bvela phanḓa)
- 5: 60–69% (U bvela phanḓa ha u bvela phanḓa)
- 4: 50–59% (U linganisela)
- 3: 40–49% (U leluwa)
- 2: 30–39% (U thoma)
- 1: 0–29% (Ha vha na u wana)
Manomoro a fanela u bvela kha marengedzo othe na marengedzo a perekhidi. A vha ndaedzo yo tevhelanaho ya u ambedza zwikalo zwa u bvela phanḓa kha dzi-school dzoṱhe dza South Africa.
Yo ṅwalwa nga
Fundisa Team