Uhlu Lokuhlola i-Handover Yephrojekthi Yokwakha eSA

I-handover embi ikubiza kabili: kanye ekuphikisaneni nekhasimende, begodu godu nge-retention ehlala ingakabhadelwa iinyanga ezinengi.
Igayidi le inikela abakhi beSewula Afrika uhlu lokuhlola lwe-handover olusebenzako. Lufaka i-practical completion, amadokhumenti neensitifiketi okufuze uzinikele, ukulawulwa kohlu lwamaphutha (snag list), ukukhutjhwa kwe-retention nokuqedwa kwe-final account ngaphasi kweenkontraka ze-JBCC, NEC ne-GCC.
Yini i-practical completion?
I-practical completion sigaba lapho imisebenzi isiphele khulu begodu ingasetjenziselwa umnqopho wayo, ngitjho nanyana kusele amaphutha amancani. Ngaphasi kwe-JBCC Principal Building Agreement, i-principal agent iyinikela isitifiketi. Ngokuvamileko ithomisa i-defects liability period, imisa iinhlawulo zokubambezeleka begodu ihambisa ubungozi bemisebenzi buye kumqatjhi.
I-practical completion ayitjho ukuthi imisebenzi ipheleleke ngokungasoleki. Amaphutha amancani angavimbi ikhasimende ukusebenzisa isakhiwo ajayelekile. Afakwa ohlwini lwamaphutha begodu alungiswa ngesikhathi se-defects liability period.
Imisebenzi kufuze isaphephe. Iinsetjenziswa (services) kufuze zixhunywe, ukungena kufuze kuphephe, begodu iinsitifiketi zomthetho ezidingekako zokungena endlini kufuze zilunge.
Lokho i-practical completion ekuvusako kuxhomeke ku-contract data yakho. Eenkontrageni ezinengi zokwakha:
- ithomisa i-defects liability period
- iqeda umthwalo weenhlawulo zokubambezeleka
- ihambisa ubunikazi bokusebenzisa nobungozi bemisebenzi buye kumqatjhi
- ikhupha ingcenye ye-retention, nangabe inkontraka itjho njalo
I-NEC4 isebenzisa igama elithi “Completion” kuthi i-GCC 2015 isebenzise i-Certificate of Completion. Umqondo uyafana, kodwana imigomo iyahluka. Bona iinhlobo zeenkontraka zokwakha eSewula Afrika ukuthola imininingwana.
Ngimuphi umehluko hlangana kwe-practical completion ne-final completion?
I-practical completion kulokha isakhiwo singasetjenziswa; i-final completion kulokha iphutha ngalinye elibaliweko selilungisiwe ekupheleni kwe-defects liability period. I-final completion ngokuvamileko ikhupha i-retention eseleko begodu ivula indlela eya ku-final account nenkokhelweni yokugcina. Ngaphasi kwe-JBCC, i-principal agent inikela isitifiketi seengaba zombili.
| Practical completion | Final completion | |
|---|---|---|
| Nini | Imisebenzi iphele khulu begodu iyasebenziseka. | I-defects liability period iphelile begodu woke amaphutha abaliweko alungisiwe. |
| Ngubani onikela isitifiketi (JBCC) | Principal agent | Principal agent |
| Amaphutha | Amaphutha amancani angasala ohlwini lwamaphutha. | Woke amaphutha abaliweko kufuze alungiswe. |
| I-retention | Ingcenye ingakhutjhwa, ngokuya nge-contract data. | Eseleko ngokuvamileko iyakhutjhwa. |
| Imali | Iinhlawulo zokubambezeleka ziyama. | I-final account nenkokhelo yokugcina kuyalandela. |
Umthwalo wakho awupheli ngaso soke isikhathi ku-final completion. Amaphutha afihlakeleko (latent defects) ne-NHBRC warranty yezindlu ezitjha kungaqhubeka isikhathi eside. Bona i-defects liability period yokwakha eSewula Afrika.
Inqubo ye-handover yokwakha isinyathelo ngesinyathelo
I-handover yeSewula Afrika ilandela iinyathelo ezilitjhumi, kusukela ekuhloleni kwe-practical completion ukuya esitifiketini senkokhelo yokugcina, begodu kanengi ithatha iinyanga ezintathu ukuya kezisithandathu emaphrojekthini wokwakha. Inqubo encamashi neenkhathi zeembiko zivela enkontrageni yakho ye-JBCC, NEC namkha i-GCC. Ukulandelana okungaphasi yindlela ejayelekileko emsebenzini wokwakha.
- Ukuzihlola (self-snag). Ikhontraga ihlola umsebenzi wayo begodu ilungise izinto ezibonakalako.
- Ukuhlola kwe-practical completion. Ikhontraga, ikhasimende ne-principal agent bakhamba emisebenzini.
- Uhlu lwamaphutha. I-principal agent ikhupha uhlu lwamaphutha nezinto ezingakapheleli.
- Isitifiketi se-practical completion. Sikhutjhwa lokha imisebenzi iphele khulu.
- I-handover. Amakhiye, amakhadi wokungena, amadokhumenti nokubandulwa kuya ekhasimendeni.
- I-defects liability period. Ikhontraga ilungisa amaphutha abaliweko namatjha abikiweko.
- Ukuhlola kokugcina. Kwenziwa eduze kokuphela kwe-defects liability period.
- Isitifiketi se-final completion. Sikhutjhwa lokha woke amaphutha abaliweko alungisiwe.
- I-final account. Ama-variation, iimangalo nokulungiswa kuyavunyelwana ngakho.
- Isitifiketi senkokhelo yokugcina. Imali eseleko ne-retention kuyabhadelwa.
Isikhathi kusukela ku-practical completion ukuya ku-final completion sixhomeke esikhathini senkontraka nokuthi amaphutha avalwa msinyana kangangani. Iinyathelo ngaphambi kobana kuthome ukwakha, bona uhlu lokuhlola lokunikela isiza ekhontrageni.
Uhlu lokuhlola lwe-handover: amadokhumenti neensitifiketi
Amadokhumenti we-handover awela emaqenjini amahlanu: imitlolo yenkontraka, iinsitifiketi zokuthobela, imidwebo ye-as-built, amamanuwali wokusebenzisa nokunakekela, nemitlolo yeemali. Ukutjhoda ngitjho nesitifiketi sinye sokuthobela kungabambezela ukungena endlini. Yakha iphakheji ngesikhathi sokwakha, angasi ngeviki lokugcina. Lungisa uhlu olungaphasi ngokuya ngenkontraka nephrojekthi yakho.
| Iqembu | Lokho okufuze kufakwe | Amanothi |
|---|---|---|
| Imitlolo yenkontraka | Inkontraka esayiniweko neenlungiso, amaplani avunyiweko neenguqulo, ama-specification, ama-variation order, iinkhombandlela zesiza, imizuzu yemihlangano. | Gcina ama-variation asayiniwe begodu alinganisiwe. |
| Iinsitifiketi zokuthobela | Isitifiketi somasipala sokungena endlini (occupation certificate), isitifiketi sokuthobela segesi (CoC), isitifiketi se-plumbing lapho umasipala asifuna khona, i-CoC yegesi yokupheka lapho ifakiweko, isitifiketi sefensi kagesi lapho ifakiweko, iinsitifiketi zokuqedwa ze-engineer. | Isitifiketi sokungena endlini sikhutjhwa ngumasipala ngaphasi kwe-National Building Regulations and Building Standards Act 103 of 1977. |
| NHBRC (izindlu ezitjha) | Isitifiketi se-enrolment nemitlolo yokuhlola. | Bona iingaba zokuhlola ze-NHBRC. |
| Imidwebo ye-as-built | Ama-as-built we-architecture, wesakhiwo, weensetjenziswa newokulinganisa umhlabathi (survey). | Atjengisa lokho okwakhiwe ngamambala. |
| Amamanuwali we-O&M nama-warranty | Amamanuwali weensetjenziswa, amahlelo wokunakekela, ama-warranty womkhiqizo (uphahla, i-waterproofing, amafesdere, iinsetjenziswa), iingcenye zokutjhentjha nemininingwana yokuthintana yabaphakeli. | Nikela ngefomu ephrintiweko neyedijithali. |
| Imitlolo yeemali | Iinsitifiketi zenkokhelo, isitatimende se-retention, isifinyezo sama-variation, imitlolo yeemangalo, i-final account esesahlakalweni. | Isekela i-final account esheshako. |
Bawa ikhasimende lisayine irejista yamadokhumenti ebala yoke into enikelweko. Bubufakazi bakho nangabe ngemva kuthiwa idokhumenti ithile itjhodile.
Uhlu lokuhlola lwe-handover: imisebenzi yesiza ngelanga
Ngelanga le-handover, ikhontraga ikhamba esizeni nekhasimende, inikela amakhiye namakhowudi, itjengisa indlela iinsetjenziswa ezisebenza ngayo begodu ithole ukwamukela okusayiniweko. Imisebenzi le ilula, kodwana ukuyitjhiya kubanga ukuphikisana okunengi kwe-”asikhange sikuthole” ngemva. Sebenzisa ithebula elingaphasi njengohlu lwakho lokuhlola lwelanga.
| Umsebenzi | Uphela lokha |
|---|---|
| Ukukhamba kokugcina | Ikhasimende ne-principal agent bakhambe kiyo yoke indawo nawe. |
| Amakhiye, amakhadi wokungena, amakhowudi we-alamu nesango | Abalwe erejistareni yamakhiye begodu asayinelwe. |
| Ukutjengisa iinsetjenziswa | Ama-geyser, amaphompo, amasango, ama-alamu, igesi yokulekelela namalifti kutjengiswa kusebenza. |
| Iinsetjenziswa zomphakathi (utilities) | Amamitha wamanzi negesi afundiwe, ama-akhawunti adluliselwe lapho kuvunyelwene khona. |
| Ukubandula | Abasebenzi bekhasimende babandulwe ngeensistimu ezikudingako. |
| Iphakheji yamadokhumenti | Ilethwe nerejista yamadokhumenti esayiniweko. |
| Uhlu lwamaphutha | Uhlu oluvunyelwene ngalo lukhutjhiwe, nenomboro yento ngayinye namalanga aqondiweko. |
Ukulawula uhlu lwamaphutha ku-handover
Uhlu lwamaphutha luyasebenza lokha into ngayinye ine-ID yinye, indawo yinye, umsebenzi (trade) munye onomthwalo, ilanga eliqondiweko nobufakazi besithombe sokulungiswa. Beka izinto ngokuqakatheka njengezobucayi, ezikhulu namkha ezincani. Izinto zobucayi ezenza isakhiwo singaphephi namkha singasebenziseki kufuze zilungiswe ngaphambi kwe-practical completion. Izinto ezincani zidlulela ku-defects liability period.
Indlela ehle:
- Hlola yoke indawo begodu ungarhabi ukukhamba.
- Hlathulula iphutha ngalinye ngokucacileko, nendawo yalo.
- Thatha isithombe sephutha ngalinye ngaphambi nangemva kokulungiswa.
- Vumelana ngohlu nekhasimende ne-principal agent.
- Hlukanisa “kulungele ukuhlolwa” ku-”livaliwe”, ukuze ukuvala kuhlale kuhloliwe.
I-site diary yindawo lapho ubunengi bobufakazi lobu buhlala khona. Ku-Wakha, i-site diary itlola izithombe ezinamalanga, isimo sezulu nabasebenzi ngefowuni, begodu amadokhumenti nemidwebo kuhlala ephrojekthini efanako, ngalokho iphakheji ye-handover yakheka njengombana umsebenzi uragela phambili.
Ukuthola ifomethi esele ilungile, sebenzisa ithempletjhi yohlu lwamaphutha yokwakha.
I-retention ikhutjhwa nini ngemva kwe-handover?
I-retention ngokuvamileko ikhutjhwa ngeengcenye ezimbili: ingcenye ku-practical completion begodu eseleko ku-final completion, ukwahlukaniswa namaphesenti kubekwe ku-contract data. Iinkontraka ezinengi zokwakha ze-JBCC zikhupha isiquntu ku-practical completion. Hlala uhlola inkontraka yakho, ngombana amanani nalokho okukuvusako kuyahluka hlangana kwamafomu namaphrojekthi.
| Isigaba | Lokho okuvame ukwenzeka | Lokho okudingako |
|---|---|---|
| Practical completion | Ingcenye ye-retention iyakhutjhwa, nangabe inkontraka iyavumela. | Isitifiketi se-practical completion. |
| Final completion | Eseleko iyakhutjhwa. | Isitifiketi se-final completion nohlu lwamaphutha oluvaliweko. |
| Final account | Isitifiketi senkokhelo yokugcina siyakhutjhwa. | Ama-variation, iimangalo nokulungiswa okuvunyelwene ngakho. |
I-retention kanengi yinzuzo yekhontraga emsebenzini. Ukuvala amaphutha okucothako kuyayibambezela. Icala lenkokhelo, funda igayidi yesitifiketi senkokhelo se-JBCC.
Usalinde iinyanga ezinengi i-retention ngemva kwe-handover? I-Wakha ihlanganisa iinsitifiketi zama-sub-contractor ne-retention, iinkokhelo zokuragela phambili ne-cash flow command centre yakho nephrojekthi ngayinye, esoftwareni yinye eyakhelwe abakhi beSewula Afrika: bona idemo yomkhiqizo.
Ukuphikisana okujayelekileko ku-handover nendlela yokukugwema
Ukuphikisana okunengi ku-handover kumayelana nezinto ezine: nokuthi i-practical completion yafikelelwa, yini ebalwa njengephutha, i-retention ifanele nini nokuthi i-final account kufuze ibe yini. Ngamunye kulula ukuwugwema ngemitlolo ehle kunokuwuwina ngemva. Ithebula elingaphasi litjengisa ukuvimbela nesinyathelo sokuthoma esijayelekileko nangabe kuthoma ukuphikisana.
| Ukuphikisana | Ungakuvimbela njani | Isinyathelo sokuthoma nakwenzeka |
|---|---|---|
| I-practical completion iyaliwa | Lungisa izinto zobucayi kuqala. Tlola ukuqedwa ngezithombe namanothi wokuhlola. | Hlola ihlathululo yenkontraka ye-practical completion begodu ubawe i-principal agent bona iqume. |
| Yini ebalwa njengephutha | Sebenzisa amazinga angakhethi hlangothi: i-specification, imidwebo, i-National Building Regulations. | Bhekisela ku-specification begodu ubuze i-principal agent namkha umhloli ozimeleko. |
| I-retention ibanjwa | Vala yoke into ngobufakazi ngaphambi kokubawa ukukhutjhwa. | Thumela ubufakazi begodu ubhekisele emutjhweni we-retention enkontrageni. |
| I-final account | Sayinisa begodu ulinganise ama-variation njengombana uragela phambili. | Landela inqubo yeemangalo yenkontraka, nemitlolo ye-quantity surveyor. |
Nangabe iinkulumiswano zehluleka, landela umutjho wokurarulula ukuphikisana enkontrageni yakho. Thatha iseluleko somthetho ngaphambi kokukhuphulela phezulu.
Kubayini ama-spreadsheet namaphepha ehluleka ku-handover
Ama-spreadsheet namaphepha ehluleka ku-handover ngombana uhlu lwamaphutha, iinsitifiketi nehlelo le-retention kuhlala eendaweni ezihlukeneko, ngalokho akekho ongafakazela ukuthi yini enikelweko begodu nini. Amadokhumenti ayalahleka, amalanga wokugcina ayadlula begodu ukuphikisana kuyakhula. Iindleko zivela njengeenyanga ze-retention engakabhadelwa.
Iinkinga ezijayelekileko:
- Iinguqulo ezinengi zohlu lwamaphutha ezijikelezako.
- Iinsitifiketi ezigcinwe kuma-akhawunti we-imeyili womuntu.
- Izithombe efowunini yomuntu oyedwa.
- Akukho ukuxhumana hlangana kwamaphutha avulekileko nehlelo le-retention.
Isilungiso mtlolo munye ngephrojekthi ngayinye ophethe uhlu lwamaphutha, amadokhumenti nemali, amathimba wesiza neweofisi awubuyekeza ndawonye.
Isiphetho
I-handover ehlwengekileko ihlelwa kusukela eviki lokuthoma lokwakha, angasi lokugcina. Buthelela iinsitifiketi njengombana umsebenzi ngamunye uphela, gcina uhlu lwamaphutha lunye olunobufakazi, bawa ikhasimende lisayinele lokho okunikelako, begodu uhlole i-contract data yakho ukuthola iinkhathi ze-retention nezamaphutha. Yindlela le ofikelela ngayo i-final completion begodu ubhadelwe ngokuzeleko.
Imibuzo Ebuzwa Qobe
Yini i-handover yephrojekthi yokwakha?
Kukudluliselwa okusemthethweni kwemisebenzi eqediweko kusukela ekhontrageni ukuya ekhasimendeni. Kufaka ukuhlola kwe-practical completion, uhlu lwamaphutha, ukunikelwa kwamakhiye, amadokhumenti neensitifiketi, ukubandulwa ngeensetjenziswa nokuthoma kwe-defects liability period. ESewula Afrika, iinyathelo neembiko zivela enkontrageni ye-JBCC, NEC namkha i-GCC.
I-defects liability period ide kangangani?
Ibekwe ku-contract data. Iinkontraka ezinengi zokwakha ze-JBCC zisebenzisa pheze amalanga wekhalenda angu-90 kusukela ku-practical completion. I-NEC isebenzisa i-defects date, begodu iinkontraka ze-civil ze-GCC kanengi zithatha iinyanga ezili-12. Ezindlini ezitjha, i-NHBRC warranty yengeza imisebenzi yomthetho emide, efana neminyaka emihlanu yamaphutha amakhulu wesakhiwo.
Ngimaphi amadokhumenti afunekako ku-handover?
Amadokhumenti ajayelekileko afaka isitifiketi somasipala sokungena endlini, isitifiketi sokuthobela segesi, iinsitifiketi ze-plumbing nezegesi yokupheka lapho zifunwa khona, imitlolo ye-NHBRC enrolment yezindlu ezitjha, imidwebo ye-as-built, amamanuwali wokusebenzisa nokunakekela, ama-warranty, iinsitifiketi zenkokhelo nesitatimende se-retention. Uhlu oluncamashi luxhomeke ephrojekthini yakho, kumasipala nenkontrageni.
I-retention ikhutjhwa nini?
Ngokuvamileko ngeengcenye ezimbili. Ingcenye ikhutjhwa ku-practical completion begodu eseleko ku-final completion, ngemva kobana woke amaphutha abaliweko alungisiwe. Iinkontraka ezinengi ze-JBCC zikhupha isiquntu ku-practical completion. Amaphesenti nalokho okukuvusako kuku-contract data yakho, ngalokho kuhlole ngaphambi kokuhlela i-cash flow yakho.
Kwenzekani nangabe kunokuphikisana ngesikhathi se-handover?
Landela umutjho wokurarulula ukuphikisana enkontrageni yakho. Isinyathelo sokuthoma ngokuvamileko kubawa i-principal agent namkha i-engineer bona iqume, nobufakazi bakho bunanyathiselwe. Nangabe lokho kwehluleka, inkontraka inganikela nge-adjudication, i-arbitration namkha ikhotho. Gcina imitlolo enamalanga yakho koke ukuhlola, isaziso nekulumiswano kusukela ekuthomeni.
Iinhloko ezihlobeneko:
Yekela ukwenza lokhu ngesandla
Wakha
I-SaaS yokulawula ukwakha yabathuthukisi baseSewula Afrika
Itlolwe ngu