Nxaxamelo wa Ku Nyiketa Projeke ya Ku Aka e SA

Ku nyiketa loku nga riki kahle ku ku durhela kambirhi: kan’we eka timholovo na muxavi, na nakambe eka retention leyi tshamaka yi nga hakeriwanga tin’hweti.

Xiletelo lexi xi nyika vaaki va Afrika-Dzonga nxaxamelo wa xiviri wa ku nyiketa. Xi katsa practical completion, tidokumente na tisetifikeiti leti u faneleke ku ti nyiketa, ku lawula snag list, ku humesiwa ka retention na ku tlhantlha akhawunti yo hetelela ehansi ka tikontiraka ta JBCC, NEC na GCC.

Practical completion i yini?

Practical completion i xiyimo laha mintirho yi hetisekeke hi xiphemu lexikulu naswona yi nga tirhisiwaka hi xikongomelo xa yona, hambi swihoxo leswitsongo swi ha ri kona. Ehansi ka JBCC Principal Building Agreement, principal agent u nyika setifikeiti xa yona. Hakanyingi yi sungula defects liability period, yi yimisa tihakelo ta ku hlwela naswona yi rhurhisela khombo ra mintirho eka muthori.

Practical completion a yi vuli leswaku mintirho yi hetisekile hi ku helela. Swihoxo leswitsongo leswi nga sivelikiki muxavi ku tirhisa xiaki i swa ntolovelo. Swi nghena eka snag list naswona swi lulamisiwa hi nkarhi wa defects liability period.

Mintirho yi fanele ku tshama yi hlayisekile. Vukorhokeri byi fanele ku hlanganisiwa, ku nghena ku fanele ku hlayiseka, naswona tisetifikeiti ta nawu leti lavekaka eka ku nghena endlwini ti fanele ku lunghekela.

Leswi practical completion yi swi sungulaka swi titshege hi contract data ya wena. Eka tikontiraka to tala ta ku aka yi:

sungula defects liability period
herisa vutihlamuleri bya tihakelo ta ku hlwela
rhurhisela vun’wini na khombo ra mintirho eka muthori
humesa xiphemu xa retention, loko kontiraka yi swi vula

NEC4 yi tirhisa rito “Completion” naswona GCC 2015 yi tirhisa Certificate of Completion. Mianakanyo ya fana, kambe swiyimo swa hambana. Vona mixaka ya tikontiraka ta ku aka e Afrika-Dzonga eka vuxokoxoko.

Ku hambana exikarhi ka practical completion na final completion i yini?

Practical completion i loko xiaki xi nga tirhisiwa; final completion i loko xihoxo xin’wana na xin’wana lexi xaxametiweke xi lulamisiwile emakumu ka defects liability period. Final completion hakanyingi yi humesa retention leyi saleke naswona yi pfula ndlela yo ya eka akhawunti yo hetelela na hakelo yo hetelela. Ehansi ka JBCC, principal agent u nyika setifikeiti swiyimo hinkwaswo swimbirhi.

	Practical completion	Final completion
Rini	Mintirho yi hetisekile hi xiphemu lexikulu naswona ya tirhiseka.	Defects liability period yi herile naswona swihoxo hinkwaswo leswi xaxametiweke swi lulamisiwile.
I mani a nyikaka setifikeiti (JBCC)	Principal agent	Principal agent
Swihoxo	Swihoxo leswitsongo swi nga sala eka snag list.	Swihoxo hinkwaswo leswi xaxametiweke swi fanele ku lulamisiwa.
Retention	Xiphemu xi nga humesiwa, hi ku ya hi contract data.	Leyi saleke hakanyingi ya humesiwa.
Mali	Tihakelo ta ku hlwela ta yima.	Akhawunti yo hetelela na hakelo yo hetelela swi landzela.

Vutihlamuleri bya wena a byi heli minkarhi hinkwayo eka final completion. Swihoxo leswi fihliweke (latent) na warranty ya NHBRC eka tindlu letintshwa swi nga tirha nkarhi wo leha. Vona defects liability period ya ku aka e Afrika-Dzonga.

Maendlelo ya ku nyiketa projeke ya ku aka goza hi goza

Ku nyiketa e Afrika-Dzonga ku landzela magoza ya khume, ku suka eka ku kambela ka practical completion ku ya eka setifikeiti xo hetelela xa hakelo, naswona hakanyingi ku teka tin’hweti tinharhu ku ya eka ta tsevu eka tiprojeke ta ku aka. Maendlelo lama kongomeke na minkarhi ya swiviko swi huma eka kontiraka ya wena ya JBCC, NEC kumbe GCC. Ku landzelelana loku nga laha hansi i xivumbeko lexi tolovelekeke eka ntirho wa ku aka.

Ku tikambela. Mukontraka u kambela ntirho wa yena kutani a lulamisa swilo leswi voniwaka.
Ku kambela ka practical completion. Mukontraka, muxavi na principal agent va famba eka mintirho.
Snag list. Principal agent u humesa nxaxamelo wa swihoxo na swilo leswi nga hetisekangiki.
Setifikeiti xa practical completion. Xi humesiwa loko mintirho yi hetisekile hi xiphemu lexikulu.
Ku nyiketa. Swilotlelo, makhadi ya ku nghena, tidokumente na ndzetelo swi ya eka muxavi.
Defects liability period. Mukontraka u lulamisa swihoxo leswi xaxametiweke na leswintshwa leswi vikiweke.
Ku kambela ko hetelela. Ku endliwa ekusuhi na makumu ka defects liability period.
Setifikeiti xa final completion. Xi humesiwa loko swihoxo hinkwaswo leswi xaxametiweke swi lulamisiwile.
Akhawunti yo hetelela. Ku cinca, ti-claim na ku lulamisiwa swi pfumelelaniwa.
Setifikeiti xo hetelela xa hakelo. Mali leyi saleke na retention swi hakeriwa.

Nkarhi ku suka eka practical completion ku ya eka final completion wu titshege hi nkarhi wa kontiraka na ku hatlisa loku swihoxo swi pfariwaka ha kona. Eka magoza ku aka ku nga si sungula, vona nxaxamelo wa ku nyiketa ndhawu ya ntirho eka mukontraka.

Nxaxamelo wa ku nyiketa: tidokumente na tisetifikeiti

Tidokumente ta ku nyiketa ti wela eka mintlawa ya ntlhanu: marekhodo ya kontiraka, tisetifikeiti ta ku landzela milawu, swifaniso swa as-built, ti-manual ta ku tirhisa na ku hlayisa, na marekhodo ya timali. Ku pfumala hambi setifikeiti xin’we xa ku landzela milawu swi nga hlwerisa ku nghena endlwini. Aka phakeji hi nkarhi wa ku aka, ku nga ri eka vhiki ro hetelela. Fambelanisa nxaxamelo lowu nga laha hansi na kontiraka na projeke ya wena.

Ntlawa	Leswi u faneleke ku swi katsa	Tinotsi
Marekhodo ya kontiraka	Kontiraka leyi sayiniweke na ku cinciwa ka yona, tipulani leti pfumeleriweke na ti-revhizheni, swihlawulekisi, ti-variation order, swileriso swa ndhawu ya ntirho, timinete ta minhlangano.	Hlayisa ku cinca ku sayiniwile naswona ku pimiwile.
Tisetifikeiti ta ku landzela milawu	Setifikeiti xa ku nghena endlwini xa masipala, setifikeiti xa ku landzela milawu ya gezi (CoC), setifikeiti xa swiphayiphi laha masipala wu xi lavaka, CoC ya gasi laha gasi ri nghenisiweke, setifikeiti xa biya ra gezi laha ri vekiweke, tisetifikeiti ta ku hetisa ta enjhiniyara.	Setifikeiti xa ku nghena endlwini xi humesiwa hi masipala ehansi ka National Building Regulations and Building Standards Act 103 of 1977.
NHBRC (tindlu letintshwa)	Setifikeiti xa ku enrola na marekhodo ya ku kambela.	Vona swiyimo swa ku kambela swa NHBRC.
Swifaniso swa as-built	As-built ta vuaki, ta xivumbeko, ta vukorhokeri na ta ku pima misava.	Ti kombisa leswi akiweke hakunene.
Ti-manual ta O&M na ti-warranty	Ti-manual ta switirhisiwa, minongonoko ya ku hlayisa, ti-warranty ta swilo (lwangu, ku sivela mati, mafasitere, switirhisiwa), swiphemu swo siva na vuxokoxoko bya vaphakeri.	Nyiketa hi phepha na hi xidijitali.
Marekhodo ya timali	Tisetifikeiti ta hakelo, xiviko xa retention, nkomiso wa ku cinca, marekhodo ya ti-claim, xikandziyiso xa akhawunti yo hetelela.	Swi seketela akhawunti yo hetelela ya xihatla.

Kombela muxavi ku sayina rejisitara ya tidokumente leyi xaxametaka xilo xin’wana na xin’wana lexi nyiketiweke. I vumbhoni bya wena loko endzhaku ku vuriwa leswaku dokumente yo karhi a yi kona.

Nxaxamelo wa ku nyiketa: mintirho ya ndhawu hi siku ra kona

Hi siku ra ku nyiketa, mukontraka u famba eka ndhawu ya ntirho na muxavi, u nyiketa swilotlelo na tikhodi, u kombisa ndlela leyi switirhisiwa swi tirhaka ha yona naswona u kuma xiamukelo lexi sayiniweke. Mintirho leyi ya olova, kambe ku yi tlula swi vanga timholovo to tala ta “a hi swi amukelanga” endzhaku. Tirhisa tafula leri nga laha hansi tanihi nxaxamelo wa wena wa siku ra kona.

Ntirho	Wu hetisekile loko
Ku famba ko hetelela	Muxavi na principal agent va fambile eka ndhawu yin’wana na yin’wana na wena.
Swilotlelo, makhadi ya ku nghena, tikhodi ta alarm na ta nyangwa	Swi xaxametiwile eka rejisitara ya swilotlelo naswona swi sayineriwile.
Ku kombisa switirhisiwa	Ti-geyser, tiphampu, tinyangwa, ti-alarm, gezi ra xiseketelo na ti-lift swi kombisiwile swi tirha.
Vukorhokeri	Timitara ta mati na ta gezi ti hlayiwile, tiakhawunti ti hundziseriwile laha swi pfumelelaniweke.
Ndzetelo	Vatirhi va muxavi va leteriwile eka tisisiteme leti swi lavaka.
Phakeji ya tidokumente	Yi nyiketiwile swin’we na rejisitara ya tidokumente leyi sayiniweke.
Snag list	Nxaxamelo lowu pfumelelaniweke wu humesiwile, wu ri na tinomboro ta swilo na masiku ya xikongomelo.

Ku lawula snag list eka ku nyiketa

Snag list yi tirha loko xilo xin’wana na xin’wana xi ri na ID yin’we, ndhawu yin’we, vutshila byin’we lebyi nga na vutihlamuleri, siku ra xikongomelo na vumbhoni bya xifaniso bya ku lulamisiwa. Hlela swilo tanihi swa nkoka swinene, swikulu kumbe swintsongo. Swilo swa nkoka swinene leswi endlaka leswaku xiaki xi nga hlayiseki kumbe xi nga tirhiseki swi fanele ku lulamisiwa ku nga si va na practical completion. Swilo leswitsongo swi ya eka defects liability period.

Maendlelo lamanene:

Kambela ndhawu yin’wana na yin’wana naswona u nga hatlisi eka ku famba.
Hlamusela snag yin’wana na yin’wana hi ku twisiseka, swin’we na ndhawu ya yona.
Teka xifaniso xa snag yin’wana na yin’wana emahlweni na endzhaku ka ku lulamisiwa.
Pfumelelana hi nxaxamelo na muxavi na principal agent.
Hambanisa “yi lunghekele ku kamberiwa” na “yi pfariwile”, leswaku ku pfaliwa ku tshama ku kamberiwa.

Dayari ya ndhawu ya ntirho hi yona laha vumbhoni byo tala bya leswi byi tshamaka kona. Eka Wakha, dayari ya ndhawu yi tsala swifaniso leswi nga na masiku, maxelo na vatirhi eka mobile, naswona tidokumente na swifaniso swa pulani swi tshama eka projeke yin’we, kutani phakeji ya ku nyiketa yi aka loko ntirho wu ri karhi wu famba.

Eka xivumbeko lexi lunghekeke, tirhisa template ya snag list ya ku aka.

Retention yi humesiwa rini endzhaku ka ku nyiketa?

Retention hakanyingi yi humesiwa hi swiphemu swimbirhi: xiphemu eka practical completion na leyi saleke eka final completion, ku avanyisiwa na tiphesente swi vekiwile eka contract data. Tikontiraka to tala ta ku aka ta JBCC ti humesa hafu eka practical completion. Minkarhi hinkwayo kambela kontiraka ya wena, hikuva mintsengo na leswi swi sungulaka swa hambana exikarhi ka tifomo na tiprojeke.

Xiyimo	Leswi hakanyingi swi humelelaka	Leswi u swi lavaka
Practical completion	Xiphemu xa retention xi humesiwa, loko kontiraka yi swi pfumelela.	Setifikeiti xa practical completion.
Final completion	Leyi saleke ya humesiwa.	Setifikeiti xa final completion na nxaxamelo wa swihoxo lowu pfariweke.
Akhawunti yo hetelela	Setifikeiti xo hetelela xa hakelo xi humesiwa.	Ku cinca, ti-claim na ku lulamisiwa leswi pfumelelaniweke.

Retention hakanyingi i vuyelo bya mukontraka eka ntirho. Ku pfala swihoxo hi ku nonoka swi yi hlwerisa. Eka xiphemu xa hakelo, hlaya xiletelo xa setifikeiti xa hakelo xa JBCC.

Xana wa ha rindza tin’hweti retention endzhaku ka ku nyiketa? Wakha yi hlanganisa tisetifikeiti na retention ya vakontraka-ntsongo, tihakelo ta nhluvukiso na cash flow command centre ya wena eka projeke yin’wana na yin’wana, eka software yin’we leyi akeriweke vaaki va Afrika-Dzonga: vona demo ya xichumayelo.

Timholovo leti tolovelekeke eka ku nyiketa na ndlela yo ti papalata

Timholovo to tala ta ku nyiketa ti mayelana na swilo swa mune: loko practical completion yi fikeleriwile, leswi hlayiwaka tanihi snag, loko retention yi fanele ku hakeriwa na leswi akhawunti yo hetelela yi faneleke ku va swona. Xin’wana na xin’wana xa swona xa olova ku xi papalata hi marekhodo lamanene ku tlula ku xi hlula endzhaku. Tafula leri nga laha hansi ri kombisa ku sivela na goza ro sungula leri tolovelekeke loko njhekanjhekisano yi sungula.

Njhekanjhekisano	Ndlela yo yi sivela	Goza ro sungula loko yi humelela
Practical completion yi ariwa	Lulamisa swilo swa nkoka swinene ku sungula. Tsala ku hetisiwa hi swifaniso na tinotsi ta ku kambela.	Kambela nhlamuselo ya practical completion eka kontiraka kutani u kombela principal agent ku boha.
Leswi hlayiwaka tanihi snag	Tirhisa mimpimo leyi nga riki na nghohe: swihlawulekisi, swifaniso, National Building Regulations.	Languta swihlawulekisi kutani u vutisa principal agent kumbe mukamberi la tiyimeleke.
Retention yi khomiwa	Pfala xilo xin’wana na xin’wana hi vumbhoni u nga si kombela ku humesiwa.	Rhumela vumbhoni kutani u kombisa xiyenge xa retention eka kontiraka.
Akhawunti yo hetelela	Sayinisa no pima ku cinca loko u ri karhi u famba.	Landzela maendlelo ya ti-claim ya kontiraka, u ri na marekhodo ya quantity surveyor.

Loko mabulo ma tsandzeka, landzela xiyenge xa ku tlhantlha timholovo eka kontiraka ya wena. Kuma ndzayo ya nawu u nga si tlakusa mhaka.

Hikwalaho ka yini ti-spreadsheet na phepha swi tsandzeka eka ku nyiketa

Ti-spreadsheet na phepha swi tsandzeka eka ku nyiketa hikuva snag list, tisetifikeiti na nongonoko wa retention swi tshama etindhawini to hambana, kutani a ku na munhu loyi a nga kombisaka leswi nyiketiweke na rini. Tidokumente ta lahleka, masiku ya hundza naswona timholovo ta kula. Ntsengo wu humelela tanihi tin’hweti ta retention leyi nga hakeriwangiki.

Swiphiqo leswi tolovelekeke:

Tiveshini to tala ta snag list leti hangalakaka.
Tisetifikeiti leti hlayisiweke eka tiakhawunti ta email ta munhu hi xiyexe.
Swifaniso eka riqingho ra munhu un’we.
Ku hava vuhlanganisi exikarhi ka swihoxo leswi pfulekeke na nongonoko wa retention.

Ntlhantlho i rekhodo rin’we eka projeke yin’wana na yin’wana leri hlayisaka snag list, tidokumente na mali, naswona leri mintlawa ya ndhawu ya ntirho na ya hofisi yi ri pfuxetaka swin’we.

Makumu

Ku nyiketa loku baseke ku kunguhatiwa ku sukela eka vhiki ro sungula ra ku aka, ku nga ri eka ro hetelela. Hlengeleta tisetifikeiti loko vutshila byin’wana na byin’wana byi hela, hlayisa snag list yin’we leyi nga na vumbhoni, endla leswaku muxavi a sayinela leswi u swi nyiketaka, naswona u kambela contract data ya wena eka minkarhi ya retention na ya swihoxo. Hi ndlela yoleyo u fikelelaka final completion naswona u hakeriwa hinkwaswo.

Swivutiso leswi Vutisiwaka Hakanyingi

Ku nyiketa projeke ya ku aka i yini?

I ku hundzisela ka ximfumo ka mintirho leyi heleleke ku suka eka mukontraka ku ya eka muxavi. Ku katsa ku kambela ka practical completion, snag list, ku nyiketa swilotlelo, tidokumente na tisetifikeiti, ndzetelo eka switirhisiwa na ku sungula ka defects liability period. E Afrika-Dzonga, magoza na swiviko swi huma eka kontiraka ya JBCC, NEC kumbe GCC.

Defects liability period yi leha ku fika kwihi?

Yi vekiwile eka contract data. Tikontiraka to tala ta ku aka ta JBCC ti tirhisa kwalomu ka masiku ya khalendara ya 90 ku sukela eka practical completion. NEC yi tirhisa defects date, naswona tikontiraka ta civil ta GCC hakanyingi ti tirha tin’hweti ta 12. Eka tindlu letintshwa, warranty ya NHBRC yi engetela mintirho ya nawu yo leha, yo tanihi malembe ya ntlhanu eka swihoxo leswikulu swa xivumbeko.

Ku laveka tidokumente tihi eka ku nyiketa?

Tidokumente leti tolovelekeke ti katsa setifikeiti xa ku nghena endlwini xa masipala, setifikeiti xa ku landzela milawu ya gezi, tisetifikeiti ta swiphayiphi na ta gasi laha ti lavekaka, marekhodo ya ku enrola eka NHBRC eka tindlu letintshwa, swifaniso swa as-built, ti-manual ta ku tirhisa na ku hlayisa, ti-warranty, tisetifikeiti ta hakelo na xiviko xa retention. Nxaxamelo lowu kongomeke wu titshege hi projeke, masipala na kontiraka ya wena.

Retention yi humesiwa rini?

Hakanyingi hi swiphemu swimbirhi. Xiphemu xi humesiwa eka practical completion naswona leyi saleke eka final completion, endzhaku ka loko swihoxo hinkwaswo leswi xaxametiweke swi lulamisiwile. Tikontiraka to tala ta JBCC ti humesa hafu eka practical completion. Tiphesente na leswi swi sungulaka swi le ka contract data ya wena, kutani swi kambele u nga si kunguhata cash flow ya wena.

Ku humelela yini loko ku ri na timholovo hi nkarhi wa ku nyiketa?

Landzela xiyenge xa ku tlhantlha timholovo eka kontiraka ya wena. Goza ro sungula hakanyingi i ku kombela principal agent kumbe engineer ku boha, vumbhoni bya wena byi tlhanganisiwile. Loko swi tsandzeka, kontiraka yi nga nyika adjudication, arbitration kumbe khoto. Hlayisa marekhodo lama nga na masiku ya ku kambela kun’wana na kun’wana, xiviko xin’wana na xin’wana na mbulavurisano wun’wana na wun’wana ku sukela eku sunguleni.

Swihloko leswi fambelanaka: