Templaete ya Khoutu ya Boitshwaro ya Sekolo SA | Tao ya SASA

Dihlogo tša dikolo le SGB gantši di šomiša dibeke go ngwala goba go fetola templaete ya khoutu ya boitshwaro ya sekolo South Africa yeo dikolo di ka e šomiša ka nepo, eupša di hwetša gore mantšu a sa hlalose, due process e a e se gona, goba tokumente e sa lebane le SASA Section 8 le 9. Go e dira phošo go bopa kotsi ya molao, thuto e sa tshelane le dikgokagano le batswadi. Dikolo tše dintši di šoma go tloga go ditemplaete tša nako e fetilego goba di kopanya dikarolwana ntle le motheo o hlagilego wa molao.

Templaete ya khoutu ya boitshwaro ya sekolo e dumelelago le SASA e šireletša ditokelo tša barutwana tša Molaotheo mola e fa basebi ditebelo tše di hlagilego bakeng sa boitshwaro, maikarabelo le mekgwa ya thuto. Tao ye e fa tšhupetšo ya templaete ka dikarolo tša ditokelo tša barutwana, maikarabelo, mekgwa ya thuto, due process le go ikgetha bakeng sa mehuta e fapanego ya dikolo. E hlalosa seo karolo ye nngwe le ye nngwe e swanetšego go akaretša go ya go SASA Section 8 le 9, e bolela melawana ya Molaotheo e amegago mme e fa dikeletšo tša tshepedišo.

Khoutu ya Boitshwaro ya Sekolo ke Eng go ya go SASA?

Khoutu ya boitshwaro ya sekolo ke tokumente ya molao yeo e theago melao, ditebelo le mekgwa bakeng sa boitshwaro bja barutwana, thuto le ditokelo ka gare ga sekolo. Go ya go South African Schools Act (Act 84 of 1996), mmeiti wa puso wa sekolo sengwe le sengwe sa setšhaba (SGB) o swanetše go amogela khoutu ya boitshwaro e dumelelago le dinyakwa tša SASA le Molaotheo wa Afrika Borwa.

SASA Section 8(1) e nyaka gore sekolo sengwe le sengwe sa setšhaba se amogele khoutu ya boitshwaro bakeng sa barutwana ka morago ga go rera le barutwana, batswadi le barutiši. Khoutu e swanetše go tshelana le Molaotheo le molao wa profense o šomišwago, mme e swanetše go phatlalatšwa ka dipuo tša semmušo tšeo di šomišwago sekolong.

SASA Section 8(2) e laetša gore khoutu ya boitshwaro e swanetše go akaretša dithopagalo tša due process, go akaretša tokelo ya go kwa, tokelo ya go apela le tokelo ya go tsebišwa ka dinyatso tšeo di lebanego le bona. Seo se netefatša gore mekgwa ya thuto e hlompha ditokelo tša barutwana tša Molaotheo tša seriti, tekano le tiro ya taolo e lokilego.

Khoutu ya boitshwaro e direla maikemelo a mantši: e šireletša ditokelo tša barutwana, e thea ditebelo tša boitshwaro tše di hlagilego, e fa mekgwa ya thuto e lokilego, e netefatša go tshelana dikgethong tša thuto, mme e bopa tikologo ya go ithuta e bolokegilego le e hlomphago.

Motheo wa Molao: SASA, Molaotheo le Dinyakwa tša Profense

Go kwešiša motheo wa molao bakeng sa dinyakwa tša khoutu ya boitshwaro di thusa dikolo go bopa melao e dumelelago, e šomago.

Melawana ya Molaotheo

Molaotheo wa Afrika Borwa (1996) o thea ditokelo tša motheo tšeo di swanetšego go bontšhwa dikhoutung tša boitshwaro tša dikolo:

Section 9 (Tekano): Barutwana bohle ba swanetše go swarwa ka tekano, ntle le kgethollo go ya go morafe, bong, bodumedi goba mabaka a mangwe a šireletšwago
Section 10 (Seriti): Barutwana ba na le tokelo ya seriti, se bolelago gore thuto e swanetše go hlompha mme e se degrade
Section 12 (Kgololosego le Tšhireletso): Barutwana ba na le tokelo ya kgololosego go tloga bohlola le go swarwa ka tsela e bohodu, e sa mothong goba e degradago
Section 14 (Lehlokong): Barutwana ba na le ditokelo tša lehlokong, go akaretša tšhireletso ya tlhahlo ya motho ka mong
Section 28 (Ditokelo tša Bana): Bana ba na le tokelo ya tšhireletso go tloga go go swarwa gabotse, go hlokwa ke tšeo, go bolaywa goba go degradwa
Section 33 (Tiro ya Taolo e Lokilego): Mekgwa ya thuto e swanetše go ba ya molao, e naganegego le e lokilego ka mokgwa wa tshepedišo

Dinyakwa tša SASA

SASA Section 8 e laela gore dikhoutu tša boitshwaro di swanetše:

Go amogelwa ke SGB ka morago ga go rera le barutwana, batswadi le barutiši
Go tshelana le Molaotheo le molao wa profense
Go phatlalatšwa ka dipuo tša semmušo tšeo di šomišwago sekolong
Go akaretša dithopagalo bakeng sa due process (tokelo ya go kwa, tokelo ya go apela, tokelo ya go tsebišwa ka dinyatso)

SASA Section 9 e adresa mekgwa ya go thibela le go kgaotša, e nyakago gore:

Go thibelwa go ka direga feela ka morago ga pitšišo e lokilego
Go kgaotšwa go nyaka tumelano go tloga go HOD ya lefapha la thuto la profense
Barutwana ba na le tokelo ya go apela dikgetho tša go thibela goba go kgaotšwa
Thuto e nngwe e swanetše go rulaganywa nakong ya go thibela goba go kgaotšwa

Diphapano tša Profense

Lefapha le lengwe le le lengwe la thuto la profense le ka ba le dinyakwa goba ditao tše eketšwago bakeng sa dikhoutu tša boitshwaro. Dikolo di swanetše go rera melao le ditao tša lefapha la thuto la profense la tšona ge di ngwala goba di hlahloba dikhoutu tša boitshwaro. Diprofense tše dingwe di fa dikhoutu tša templaete goba dinyakwa tše itšego bakeng sa dikarolo tše itšego.

Dikarolo tše bohlokwa bakeng sa Templaete ya Khoutu ya Boitshwaro ya Sekolo sa Gago SA

Templaete ya khoutu ya boitshwaro e feletšego e swanetše go akaretša dikarolo tše di latelago, e nngwe le e nngwe e adresago dinyakwa tše itšego tša SASA le mekgwa e botlalo.

Karolo 1: Malaetšo le Maikemelo

Seo o swanetšego go se akaretša:

Maikemelo le mekgwa ya sekolo: Polelo e khutšo ya maikemelo a thuto a sekolo le mekgwa ya motheo
Maikemelo a khoutu: Tlhalošo ya gore ka baka la’ng khoutu e le gona le seo e nyakago go fihlela
Motheo wa molao: Tšhišinyo go SASA Section 8, Molaotheo le dinyakwa tša profense
Bophara: Khoutu e šoma bakeng sa mang (barutwana bohle, basebi, baeti) le ge e šoma (sekelong, nakong ya ditiro tša sekolo, ge ba etela/boa sekolong)

Mohlala wa puo:

“Khoutu ye ya boitshwaro e amogelwa ke Mokgatlo wa Puso wa Sekolo go ya go Section 8 ya South African Schools Act (Act 84 of 1996) le Molaotheo wa Afrika Borwa. E šoma barutwana bohle ba ngwadilwego [School Name] mme e laola boitshwaro sekolong, nakong ya ditiro tša sekolo le ge ba etela le go boa sekolong. Khoutu e nyaka go bopa tikologo ya go ithuta e bolokegilego le e hlomphago yeo e godišago ditokelo tša barutwana tša Molaotheo mola e thea ditebelo tše di hlagilego bakeng sa boitshwaro le maikarabelo.”

Karolo 2: Ditokelo tša Barutwana

Seo o swanetšego go se akaretša:

Karolo ye e swanetše go bolela ka hlagilwego ditokelo tša barutwana tša Molaotheo le tša molao, e netefatšago gore ba kwešiša tšhireletso yeo ba nago le yona:

Tokelo ya thuto: Phihlelo ya thuto ya boleng ntle le kgethollo
Tokelo ya seriti: Go swarwa ka hlompho le tšhireletso go thuto e degradago
Tokelo ya tekano: Go swarwa ka tekano go sa šetše morafe, bong, bodumedi, bokgoni goba mabaka a mangwe a šireletšwago
Tokelo ya go bolela: Go bontšha dikganyogo ka mepelelano e naganegego
Tokelo ya lehlokong: Tšhireletso ya tlhahlo ya motho ka mong le ditebelo tša lehlokong tše naganegego
Tokelo ya tiro ya taolo e lokilego: Mekgwa e lokilego ditingwagong tša thuto
Tokelo ya go kwa: Monyetla wa go bontšha taba ya bona ditshepeding tša thuto
Tokelo ya go apela: Mokgwa wa go apela dikgetho tša thuto
Tokelo ya tšhireletso: Tšhireletso go bohlola, go gapega le kotsi

Mohlala wa puo:

“Barutwana bohle [School Name] ba na le ditokelo tše di latelago, tše di šireletšwago ke Molaotheo wa Afrika Borwa le SASA:

Tokelo ya Thuto: Morutwana e mongwe le e mongwe o na le tokelo ya phihlelo ya thuto ya boleng ntle le kgethollo go ya go morafe, bong, bodumedi, bokgoni goba maemo a ikonomi.
Tokelo ya Seriti: Barutwana ba na le tokelo ya go swarwa ka hlompho le seriti. Mekgwa ya thuto e tla hlompha mme e ka se akaretše go swarwa gabotse goba go nyenyefatšwa.
Tokelo ya Tekano: Barutwana bohle ba lekana pele ga molao mme ba swanetše go swarwa ka tekano le go tshelana, ntle le kgethollo e sa lokego.
Tokelo ya Tiro ya Taolo e Lokilego: Barutwana ba na le tokelo ya tiro ya taolo ya molao, e naganegego le e lokilego ka mokgwa wa tshepedišo, go akaretša mekgwa ya thuto e lokilego le tokelo ya go kwa le tokelo ya go apela.
Tokelo ya Tšhireletso: Barutwana ba na le tokelo ya go ithuta tikologong e bolokegilego, ba lokollotšwe bohlola, go gapega, go kgopiwa goba kotsi.”

Karolo 3: Maikarabelo a Barutwana

Seo o swanetšego go se akaretša:

Karolo ye e thea ditebelo tše di hlagilego bakeng sa boitshwaro le maikarabelo a barutwana:

Maikarabelo a thuto: Boemi, nako, go feletša mošomo, hlompho ya go ithuta
Maikarabelo a boitshwaro: Hlompho ya ba bangwe, hlompho ya thepa, puo le boitshwaro bjo bo lokilego
Maikarabelo a tšhireletso: Go latela melao ya tšhireletso, go bega maemo a kotsi, go se tliša dithulo goba diritši
Maikarabelo a setšhaba: Go tsenya letšego tikologong e botlalo ya sekolo, go hlompha phapano, go tsenya letšego ka tsela e agago
Maikarabelo tša dijithale: Tšomišo e lokilego ya thekniki, tšhireletso ya inthanete, hlompho ya ba bangwe inthaneteng

Mohlala wa puo:

“Ka ditokelo go tla maikarabelo. Barutwana bohle [School Name] ba lebeletšwe gore:

Maikarabelo a Thuto: Ema sekolo ka tlwaelego le ka nako; feletša dimošomo tsohle le ditekanyetšo ka bokgoni bja bona; tliša didirišwa le thepa e nyakegago sekolong; hlompha tikologo ya go ithuta mme o se tšharise go ithuta ga ba bangwe.
Maikarabelo a Boitshwaro: Swara barutwana bohle, barutiši le basebi ka hlompho le seriti; šomiša puo le boitshwaro bjo bo lokilego ka mehla; hlompha thepa ya sekolo le ya ba bangwe; latela melao ya sekolo le ditaelo go tloga go basebi ba tumilwego.
Maikarabelo a Tšhireletso: Latela melao le mekgwa ya tšhireletso yohle; bega maemo a kotsi, go gapega goba ditišinyo go basebi ka bonako; o se tliše dithulo, diritši, alcohol goba dilo tše dingwe tša kotsi sekolong; o se tsenye letšego bohlola, go lwa goba boitshwaro bja go tiisa.
Maikarabelo a Setšhaba: Tsenya letšego tikologong e botlalo, e akaretšago ya sekolo; hlompha phapano mme o sware barutwana bohle ka tekano; tsenya letšego ka tsela e agago ditirong tša sekolo; emela sekolo ka botlalo setšhabeng.”

Karolo 4: Boitshwaro bjo bo Thibetšwego le Dinyatso

Seo o swanetšego go se akaretša:

Karolo ye e hlaloša ka hlagilwego boitshwaro bjo bo thibetšwego mme bjo bo ka baka tiro ya thuto. E swanetše go ba ya hlagilwego kudu go fa tšhupetšo e hlagilego eupša e feleletše go akaretša maemo a sa lebane:

Dinyatso tše botona: Bohlola, dithulo, diritši, bosodu, go senya, go gapega go botona
Dinyatso tše magareng: Tšhariso, go sa hlomphe, go gapega go fokolago, go sa nete, boemi bo sa dumelwago
Dinyatso tše fokolago: Go late, go se eme, go robega ga uniform, mošomo o sa feletšego, tšhariso e fokolago
Dinyatso tša dijithale: Go gapega inthaneteng, boitshwaro bjo bo sa lokego inthaneteng, tšomišo e sa dumelwago ya didirišwa

Mohlala wa puo:

“Boitshwaro bjo bolelatšego bo thibetšwe mme bo ka baka tiro ya thuto:

Dinyatso tše Botona (di ka baka go thibela goba go kgaotšwa): Bohlola ya mmele, go otla, go lwa; go ba le goba go šomiša dithulo, diritši goba alcohol; bosodu goba go senya thepa ya sekolo goba ya motho; go gapega go botona, go kgopiwa goba go tiisa; ditišinyo tša bohlola goba kotsi; go kgopiwa goba boitshwaro bjo bo sa lokego bja thobalano; tšhariso e botona ya tiro ya sekolo.

Dinyatso tše Magareng (di ka baka go emišwa, tirelo ya setšhaba goba go thibela): Tšhariso ya dihlopha goba ditiro tša sekolo; boitshwaro bjo bo sa hlomphego barutiši goba basebi; go gapega goba go kgopiwa (e se ya mmele); go sa nete, go akaretša go utswa goba go kopa; boemi bo sa dumelwago bo go tšwelago pele goba go se eme; go gana ditaelo tše naganegego.

Dinyatso tše Fokolago (di ka baka ditemošo, go emišwa goba mekgwa e mengwe ya go lokisa): Go late goba boemi bo sa dumelwago; go robega ga uniform goba khoutu ya go apara; mošomo wa gae goba dimošomo tše sa feletšego; tšhariso e fokolago goba go bolela ka gare ga sehlopha; tšomišo e sa lokego ya didirišwa tša mobile nakong ya sehlopha.”

Karolo 5: Mekgwa ya Thuto le Due Process

Seo o swanetšego go se akaretša:

Ye ke karolo e bohlokwa yeo e swanetšego go dumelelana le dinyakwa tša SASA Section 8(2) bakeng sa due process. E swanetše go hlalosa ka hlagilwego:

Tshepedišo ya nyakišišo: Ka moo boitshwaro bjo bo bolelwago bo nyakišišwago ka gona
Tokelo ya go tsebišwa: Ka moo barutwana ba tsebišwago ka dinyatso tše di lebanego le bona
Tokelo ya go kwa: Ka moo barutwana ba kgonago go bontšha taba ya bona
Tshepedišo ya go thoma kgetho: Ke mang yo a dirago dikgetho tša thuto le ka tsela efe
Tokelo ya go apela: Mekgwa e hlagilego ya go apela
Thuto e ya pele: Go oketšega go tloga go fokolago go ya go botona
Mekgwa e mengwe: Toka ya go busetša goba tše dingwe go na le kotlo

Mohlala wa puo:

“Mekgwa yohle ya thuto [School Name] e dumelelana le SASA Section 8(2) mme e netefatša tokelo ya barutwana ya due process:

1. Nyakišišo – Ge boitshwaro bjo bo sa lokego bo bolelwa, nyakišišo e tla dirwa ke basebi ba tumilwego. Morutwana o tla tsebišwa ka dinyatso ka puo yeo a e kwešišago. Morutwana o tla ba le monyetla wa go araba dinyatso. Bafaki ba ka botšišwa, mme bopaki bo tla kgoboketšwa ka tekano.

2. Tokelo ya Go Tsebišwa – Barutwana ba tla tsebišwa ka ngwalwa (goba ka lentsu ge go lokile) ga: dinyatso goba dinyatso tše di itšego tše di lebanego le bona; bopaki bjo bo thekgago dinyatso; ditlamorago tše di ka bakago ge dinyatso di netefatšwa; tokelo ya bona ya go bontšha taba ya bona le go bitša bafaki; tokelo ya bona ya go apela kgetho ye nngwe le ye nngwe.

3. Tokelo ya Go Kwa – Barutwana ba na le tokelo ya: go bontšha taba ya bona; go bitša bafaki go thekga taba ya bona; go botšiša bopaki bjo bo bontšhitšwego khuduego; go ba le motho wa go thekga (motswadi, mohlokomedi goba motho wa go thekga) gona (bakeng sa ditiragalo tše botona); go araba dinyatso tsohle pele kgetho e dirwa.

4. Go Thoma Kgetho – Dikgetho tša thuto di tla dirwa ke: Barutiši goba di-HOD bakeng sa dinyatso tše fokolago; hlogo ya sekolo goba komiti ya thuto bakeng sa dinyatso tše magareng; hlogo ya sekolo ka go rera le SGB bakeng sa dinyatso tše botona. Dikgetho di tla theilwe go bopaki, botona bja nyatso, histori ya morutwana le mabaka a go fokotša. Dikgetho tša ngwalwa di tla fiwa, di hlalosa phetho le mabaka.

5. Thuto e ya Pele – Nyatso ya mathomo (e fokolago): Temošo le go laela; dinyatso tše fokolago tše di latelago: go emišwa, tirelo ya setšhaba goba kopano le motswadi; dinyatso tše magareng: go emišwa, tirelo ya setšhaba, go thibela (matšatši 1–5), goba go romelwa go ditshepedi tša tšeo; dinyatso tše botona: Go thibela (matšatši 5+) goba kgopelo ya go kgaotšwa (e nyaka tumelano ya HOD).

6. Mekgwa e Mengwe – Ge go lokile, mekgwa ya toka ya go busetša e ka šomišwa. Barutwana ba ka romelwa go go laela, ditshepedi tša tšeo goba mananeo a go tsenelela. Tirelo ya setšhaba goba go duela gape go ka nyakega go na le goba go eketa mekgwa e mengwe.”

Karolo 6: Mekgwa ya Go Thibela le Go Kgaotšwa

Seo o swanetšego go se akaretša:

Karolo ye e swanetše go dumelelana le dinyakwa tša SASA Section 9:

Mekgwa ya go thibela: Ge go thibela go ka direga, nako e kgolo kudu, dinyakwa bakeng sa pitšišo e lokilego
Mekgwa ya go kgaotšwa: Ge go kgaotšwa go ka kgopelwa, nyakwa ya tumelano ya HOD, ditokelo tša go apela
Thuto e nngwe: Dithulaganyo nakong ya go thibela goba go kgaotšwa
Tshepedišo ya go apela: Ka moo go apelwago dikgetho tša go thibela goba go kgaotšwa

Mohlala wa puo:

“Mekgwa ya go thibela le go kgaotšwa di dumelelana le SASA Section 9:

Go Thibela – Go thibela go ka direga feela ka morago ga pitšišo e lokilego moo morutwana a bile le monyetla wa go kwa. Nako e kgolo ya go thibela: matšatši a 5 a sekolo (e ka oketšwa ka tumelano ya HOD bakeng sa ditiragalo tše botona). Nakong ya go thibela, dithulaganyo tša thuto e nngwe di tla dirwa (mošomo wa gae o fiwa, dikopano tša go latela di rulagantšwe). Batswadi/balokomedi ba tla tsebišwa ka bonako ka go thibela. Tsebišo ya ngwalwa e tla fiwa, e akaretša mabaka, nako le ditokelo tša go apela.

Go Kgaotšwa – Go kgaotšwa go ka kgopelwa feela bakeng sa dinyatso tše botona kudu (bohlola, dithulo, diritši, boitshwaro bjo bo sa lokego bjo bo latelago). Go kgaotšwa go nyaka tumelano go tloga go HOD ya lefapha la thuto la profense. Pele go kgopela go kgaotšwa, sekolo se swanetše: go dira nyakišišo e feletšego le pitšišo e lokilego; go nagana tše dingwe tsohle (go laela, ditshepedi tša tšeo, go bea mo go nngwe); go fa kgopelo ya ngwalwa go HOD le dokumente e feletšego. Ge go kgaotšwa go amogetšwe, HOD e swanetše go rulaganya go bewa thutong e nngwe. Barutwana le batswadi ba na le tokelo ya go apela dikgetho tša go kgaotšwa go HOD goba MEC.

Tshepedišo ya Go Apela – Diapelo di swanetše go romelwa ka ngwalwa ka matšatši a 14 go tloga kgethong. Diapelo di tla hlahlobjwa ke: Hlogo ya sekolo (bakeng sa dinyatso tše fokolago/tše magareng); SGB (bakeng sa dinyatso tše botona); HOD (bakeng sa dikgetho tša go kgaotšwa). Dikgetho tša go apela di tla fiwa ka ngwalwa ka matšatši a 30.”

Karolo 7: Dikganyogo tše Kgethilwego

Seo o swanetšego go se akaretša:

Karolo ye e adresa maemo a kgethilwego le dikganyogo:

Barutwana ba bokgoni: Dithulaganyo tše naganegego, dinyakwa tša tšeo
Dikarabo tše di lebane le mengwaga: Mekgwa e fapanego bakeng sa dihlopha tša mengwaga e fapanego
Go lemoga setso: Hlompho ya mabaka le mekgwa e fapanego
Ditshepedi tša tšeo: Phihlelo go go laela, basebi ba setšhaba goba tšeo e nngwe
Lehlokong: Tšhireletso ya lehlokong la morutwana le tlhahlo

Mohlala wa puo:

“Dikganyogo tše kgethilwego di šoma maemong a latelago:

Barutwana ba Bokgoni – Dithulaganyo tše naganegego di tla dirwa bakeng sa barutwana ba bokgoni. Mekgwa ya thuto e tla nagana dinyakwa tša tšeo tša morutwana le tlhahlo ye nngwe le ye nngwe ya kalafo goba ya monagano e amegago. Ditshepedi tša tšeo di tla tsenngwa moo go lokilego.

Dikarabo tše di Lebane le Mengwaga – Mekgwa ya thuto e tla lebana le mengwaga le legato la morutwana. Barutwana ba bannyane ba ka amogela tšhupetšo le tšeo e oketšegilego, mola barutwana ba bagolo ba ka lebana le ditlamorago tše botona bakeng sa dinyatso tše tshelanego. Mekgwa yohle e nyaka go ruta le go lokisa boitshwaro, e se go otla feela.

Go Lemoga Setso – Sekolo se hlompha mabaka a setso, bodumedi le puo e fapanego. Mekgwa ya thuto e tla lemoga mekgwa ya setso mola e boloka go tshelana le melao ya sekolo. Mekgwa ya bodumedi goba ya setso e kgokaganego le melao ya sekolo e tla adresiwa ka puisano le thulaganyo e naganegego moo go kgonagalego.

Ditshepedi tša Tšeo – Barutwana ba kopanego le mathata ba ka romelwa go: balaeli ba sekolo goba basebi ba setšhaba; ditshepedi tša tšeo tša ka ntle; mananeo a go tsenelela. Ditshepedi tša tšeo di nyaka go adresa ditiragalo tše di lego ka tlase tše di tsenyago letšego boitshwarong bjo bo sa lokego.

Lehlokong – Direkoto tša thuto di tla bolokwa lehlokong mme di abelwe feela basebi ba tumilwego le batswadi/balokomedi. Tlhahlo ya motho ka mong e tla šireletšwa go ya go POPIA.”

Karolo 8: Tshepedišo le Hlahlobo

Seo o swanetšego go se akaretša:

Letsatsi la go šoma: Ge khoutu e thoma go šoma
Kabo: Ka moo khoutu e tla abelwago barutwana, batswadi le basebi
Thuto: Ka moo basebi le barutwana ba tla rutilwago khoutu
Tshepedišo ya hlahlobo: Ge le ka tsela efe khoutu e tla hlahlobjwa le go ntlafatšwa
Diphetogo: Tshepedišo ya go fetola khoutu

Mohlala wa puo:

“Khoutu ye ya boitshwaro e thoma go šoma [Date] mme e šoma barutwana bohle ba ngwadilwego [School Name].

Kabo – Khoutu e tla fiwa barutwana bohle le batswadi/balokomedi ka dipuo tša semmušo tšeo di šomišwago sekolong. Dikopi di tla humanega ofising ya sekolo le webosaete ya sekolo. Barutwana le batswadi ba tla nyakega go amogela go fiwa le go kwešiša khoutu.

Thuto – Basebi bohle ba tla rutilwa khoutu ya boitshwaro le mekgwa ya thuto. Barutwana ba tla amogela tšhupetšo khoutung thomong ya ngwaga wa thuto ye nngwe le ye nngwe. Dikgopotsi le dintlafatšo tša tlwaelego di tla fiwa ge di nyakega.

Hlahlobo – Khoutu ya boitshwaro e tla hlahlobjwa ngwaga ye nngwe le ye nngwe ke SGB ka go rera le barutwana, batswadi le barutiši. Diphetogo di ka dirwa go bontšha diphetogo molaong, kontekste ya sekolo goba mekgwa e botlalo. Diphetogo tše nngwe le tše nngwe di tla bolelwa batho bohle ba amegago mme di tla dumelelana le dinyakwa tša SASA.”

Go Ikgetha Khoutu ya Boitshwaro ya Sekolo sa Gago bakeng sa Mehuta e Fapanego ya Dikolo

Le ge motheo o šala o tshelana, dikhoutu tša boitshwaro di swanetše go ikgethwa go bontšha kontekste, mekgwa le ditlhohlo tše itšego tša sekolo sengwe le sengwe.

Dikolo tša Primary (Foundation le Intermediate Phase)

Dikgetho tše di nyakegago: Puo e bonolo; didirisiwa tša pono; go lebanya boitshwaro bjo botlalo; go tsenya letšego ga batswadi; melao ya legora; ditlamorago tše di lebane le mengwaga. Dikeletšo tša mohlala: “Re šomiša mantšu a botlalo le diatla tše bonolo”; “Re theeletša ge ba bangwe ba bolela”; “Re hlokomela sekolo sa rena le yo mongwe le yo mongwe.”

Dikolo tša High (Senior le FET Phase)

Dikgetho tše di nyakegago: Mekgwa e oketšegilego; boleng bja thuto (cheating, plagiarism); dijithale citizenship; go itokišetša mošomo; dikamano tša barutwana; tšomišo ya diritši. Dikeletšo: Molao wa boleng bja thuto; molao wa tšomišo ya social media le thekniki; mekgwa ya go thibela le go tsenelela tšomišo ya diritši.

Dikolo tša Dinyakwa tše Kgethilwego

Dikgetho tše di nyakegago: Mananeo a tšeo a motho ka mong (IEPs); tšeo ya boitshwaro bjo botlalo; dithulaganyo tša puo; dikganyogo tša go kwa; dikganyogo tša kalafo. Dikeletšo: Kgokagano le mananeo a tšeo; mekgwa ya tšeo ya boitshwaro bjo botlalo; mekgwa ya go fokotša krisis.

Dikolo tša Nageng vs tša Toropong

Dikolo tša nageng di ka nyaka go adresa: tšhireletso ya dithuthi; tšhireletso ya temo; phihlelo e lekantšwego go ditshepedi tša tšeo; go kopana le setšhaba. Dikolo tša toropo di ka nyaka go adresa: tšhireletso ya dithuthi tša setšhaba; tšhireletso ya tsela; bogolo bja batho le taolo ya dikgokagano; phihlelo go ditshepedi tše dintši tša tšeo.

Mekgwa e Botlalo bakeng sa Tshepedišo ya Khoutu ya Boitshwaro ya Gago

Ge o na le khoutu ya boitshwaro e feletšego, tshepedišo e šomago e bohlokwa bakeng sa katlego.

Puisano le Kabo

Difolomo tše dintši; dipuo tše dintši; dikopano le batswadi; tšhupetšo ya barutwana; dikgopotsi tša tlwaelego.

Thuto le Go Agwa Bokgoni

Thuto ya basebi; go tshelana; dokumente; ditshepedi tša tšeo.

Go Latela le Go Hlahloba

Go latela ditiragalo; go hlahloba mekgwa; maikutlo a ba amegago; go fetola ge go nyakega.

Kgokagano le Tshedimošo ya Taolo ya Dikolo

Tshedimošo ya mehla ya taolo ya dikolo e ka thusa tshepedišo ya khoutu ya boitshwaro: direkoto tša dijithale; mekgwa e ikemetšego; direpoto; tsebišo ya batswadi; kgokagano le ditshepedi tša tšeo.

Fundisa e thusa go latela direkoto tša thuto ka dijithale, e boloka direkoto tše bolokegilego tša ditiragalo, diphetho le go tsenelela ga tšeo. Tshedimošo e bopa direpoto tša thuto bakeng sa dikopano tša SGB, e latela mekgwa ka nako, mme e netefatša dokumente e lokilego bakeng sa go dumelelana le diapelo. Nyakišiša dithušo tša taolo ya thuto tša Fundisa go bona ka moo go boloka direkoto ka dijithale go ka thekga tshepedišo e šomago ya khoutu ya boitshwaro.

Diphošo tše di Tlwaelegilego tše o Swanetšego go di Thibela

Ge o ngwala goba o šomiša khoutu ya boitshwaro, thibela diphošo tše: 1) Puo e sa hlagilwego; 2) Go hlokomologa dinyakwa tša due process; 3) Mokgwa wa one-size-fits-all; 4) Go lebanya kotlo feela; 5) Tshepedišo e sa tshelanego; 6) Puisano e fokolago; 7) Go se hlahlobe; 8) Go hlokomologa ditshepedi tša tšeo.

Phetho

Templaete ya khoutu ya boitshwaro ya sekolo South Africa e feletšego, e dumelelago le SASA yeo dikolo di ka e ikemišetšego ke ya bohlokwa bakeng sa sekolo sengwe le sengwe sa setšhaba. E šireletša ditokelo tša barutwana tša Molaotheo mola e thea ditebelo tše di hlagilego, mekgwa e lokilego le tikologo ya go ithuta e bolokegilego. Ka go latela tšhupetšo ye ya templaete le go e ikgetha bakeng sa kontekste ya sekolo sa gago, o ka bopa khoutu ya boitshwaro e direlago barutwana, batswadi le basebi mola e boloka go dumelelana ka botlalo le SASA le Molaotheo.

Dintlha tše bohlokwa: SASA Section 8 e nyaka sekolo sengwe le sengwe sa setšhaba go amogela khoutu ya boitshwaro ka morago ga go rera le ba amegago; dinyakwa tša due process (SASA Section 8(2)) di swanetše go akaretša tokelo ya go kwa, tokelo ya go apela le tokelo ya go tsebišwa ka dinyatso; ditokelo tša Molaotheo di swanetše go bolelwa ka hlagilwego mme di šireletšwe mekgweng yohle ya thuto; go ikgetha go bohlokwa; tshepedišo e nyaka puisano e šomago, thuto le tshepedišo e tshelanego; hlahlobo ya tlwaelego e netefatša gore khoutu e dula e amegile mme e dumelelane le molao o fetogago.

Bakeng sa thuto le molao wa thuto, bona tao ya rena school discipline policy in South Africa. Bakeng sa go šireletša lehlokong la barutwana direkotong tša thuto, bona POPIA compliance for schools.

Bona ka moo Fundisa e thusago dikolo tša Afrika Borwa go laola direkoto tša barutwana, dokumente ya thuto le pego ya SGB go platform e tee Fundisa.

Dipotšišo tše di Botšišwago Gantši

Phapano ke efe magareng ga khoutu ya boitshwaro le molao wa thuto?

Khoutu ya boitshwaro ke tokumente e botlalo yeo e theago ditokelo tša barutwana, maikarabelo, ditebelo tša boitshwaro le mekgwa ya thuto. Molao wa thuto gantši ke tokumente e lebanelegilego yeo e hlalosago mekgwa ya thuto e itšego, ditlamorago le dinyakwa tša due process. Dikolo tše dintši di kopanya tše go tokumente e tee ya khoutu ya boitshwaro, mola tše dingwe di boloka ditokumente tše fapanego tše di kopantšego. Go ya go SASA Section 8, dikolo di swanetše go ba le khoutu ya boitshwaro e akaretšago mekgwa ya thuto, ka jalo phapano gantši ke ya go gatelela go na le dinyakwa tše fapanego.

Na dikolo di ka šomiša kotlo ya mmele khoutung ya bona ya boitshwaro?

Aowa. Kotlo ya mmele e sa loke dikolong tša Afrika Borwa go ya go South African Schools Act le Molaotheo. Section 10 ya SASA e thibela kotlo ya mmele ka hlagilwego, mme Kgoro ya Molaotheo e netefaditše gore kotlo ya mmele e robega tokelo ya barutwana ya seriti le kgololosego go bohlola. Dikhoutu tša boitshwaro di swanetše go se akaretše kotlo ya mmele bjalo ka tekanyo ya thuto. Dikolo di swanetše go šomiša mekgwa e mengwe ya thuto e hlomphago, e lebane le mengwaga le e dumelelago le ditokelo tša Molaotheo.

Khoutu ya boitshwaro ya sekolo e swanetše go hlahlobjwa gaka kae?

SASA e sa laetši frequency e laetšwego ya hlahlobo, eupša mokgwa o botlalo ke go hlahloba khoutu ya boitshwaro ngwaga ye nngwe le ye nngwe. Dihlahlobo tša ngwaga di dumella dikolo go lekola gore khoutu e šoma bjang, go akaretša maikutlo go tloga go ba amegago, go ntlafatša mekgwa go ya go maiteko, le go netefatša go dumelelana le diphetogo molao goba melao ya profense. Dikolo di swanetše gape go hlahloba khoutu ge go na le diphetogo tše bohlokwa kontekseteng ya sekolo, ditiragalo tše botona tše di utollago dikgobalo, goba dintlafatšo go SASA goba dinyakwa tša profense. Tshepedišo ya hlahlobo e swanetše go akaretša go rera le barutwana, batswadi le barutiši, go ya go dinyakwa tša SASA Section 8.

Go direga eng ge motswadi wa morutwana a gana go saena khoutu ya boitshwaro?

Dikolo di ka se gane go amogela goba di kgaotše barutwana go theilwe go gano ga motswadi go saena khoutu ya boitshwaro, ka ge seo se tla robega tokelo ya morutwana ya thuto. Lega go le bjalo, dikolo di kgona go nyaka batswadi go amogela go fiwa khoutu mme di ka hlalosa gore ka go ngwadisa ngwana wa bona, batswadi le barutwana ba lebeletšwe go dumelelana le khoutu. Dikolo di swanetše go rera le batswadi bao ba ganago go saena go kwešiša dikganyogo tša bona le go di adresa. Ge batswadi ba na le dikganyogo tše di lokelago mabapi le dithopagalo tše itšego, dikolo di swanetše go nagana ge na diphetogo di nyakega. Khoutu ya boitshwaro e šoma barutwana bohle ba ngwadilwego go sa šetše ge na batswadi ba e saentše, eupša tshepedišo e šomago e nyaka tirisano le kwešišo ya batswadi.