Template ya Code ya Conduct ya Tshikolo SA | Guidi ya SASA

Vhadzulapasi na SGB vhanzhi vha shumisa vhege dzo vhalaho u bveledza kana u khwinisa template ya code ya conduct ya tshikolo South Africa zwikolo zwa kona u zwi shumisa nga vhukuma, zwone zwa wana uri mafhungo a vha a sa vhonale, due process i talelwa, kana document a i lingani na SASA Sections 8 na 9. U i ita vhukuma zwi bveledza tshikololo tsha mulayo, ndila i sa lingani na tshikololo tsha vhabebi. Zwikolo zwinzhi zwi shuma nga matemplate a sa shumi kana zwi vhumbela ma clause nga u sa vha na mulayo wo vhonalea.

Template ya code ya conduct ya tshikolo yo linganaho na SASA i londola zwiponi zwa vhagudi zwa constitutional na u nea vhashumi zwi todo zwo vhonalea zwa u ita, zwikololo na maitele a ndila. Guidi iyi i nea outline ya template na zwigwada kha zwiponi zwa vhagudi, zwikololo, maitele a ndila, due process na u sedzulusa kha zwikolo zwa fhambanaho. I talusa zwi todo zwigwada nngwe na nngwe u katela nga SASA Sections 8 na 9, i sedza zwiponi zwa constitutional zwa ndeme na i nea maitele a u shuma.

Ndi Mini Code ya Conduct ya Tshikolo nga SASA?

Code ya conduct ya tshikolo ndi document ya policy yo bveledzaho yo vhea milayo, zwi todo na maitele kha u ita ha vhagudi, ndila na zwiponi kha tshikolo. Nga South African Schools Act (Act 84 wa 1996), tshigwada tshothe tsha tshikolo tsha pfanelo (SGB) tsha fanela u tenda code ya conduct yo linganaho na zwi todo zwa SASA na Constitution ya South Africa.

SASA Section 8(1) i todo uri tshikolo tshothe tsha pfanelo tshi tende code ya conduct kha vhagudi murahu ha u vhudzulula na vhagudi, vhabebi na vhafunzi. Code ya fanela u lingana na Constitution na mulayo wa provinsi wo shumaho, na ya fanela u bviswa kha nyambo dza ofisiale dza shumiswaho tshikoloni.

SASA Section 8(2) i talusa uri code ya conduct ya fanela u katela zwi todo zwa due process, kushaka u zwila u thetsheleswa, u zwila u apela, na u zwila u vhidzwa zwi khakhelwaho. Zwi ita uri maitele a ndila a vhonale zwiponi zwa vhagudi zwa dignity, equality, na vhutevheli ha admin ha u linga.

Code ya conduct i shuma zwiitisi zwinzhi: i londola zwiponi zwa vhagudi, i vhea zwi todo zwa u ita zwo vhonalea, i nea maitele a ndila a u linga, i ita uri zwibveledzwa zwa ndila zwi linge, na i bveledza vhudavhidzani ha u guda ha u vhulunga na u vhonalea.

Legal Framework: SASA, Constitution, na Zwi Todo zwa Provinsi

U pfesesa mulayo wa code ya conduct zwi thetshelesa zwikolo u bveledza ma policy a yo linganaho, a thetshelesaho.

Zwiponi zwa Constitutional

Constitution ya South Africa (1996) i vhea zwiponi zwa ndeme zwa fanela u sumbedzwa kha ma code ya conduct ya tshikolo:

Section 9 (Equality): Vhagudi vhothe vha fanela u tendelwa nga u linganaho, nga u sa khethwa nga vhukoloni, gender, religion, kana zwiṅwe zwa u londolwa
Section 10 (Dignity): Vhagudi vha na zwila u dignity, zwi amba uri ndila ya fanela u vha na vhukuma na u sa vha degrading
Section 12 (Freedom na Security): Vhagudi vha na zwila u freedom nga violence na u tendelwa nga u sa linga, u sa vha muthu, kana u degrading
Section 14 (Privacy): Vhagudi vha na zwiponi zwa privacy, kushaka u londolwa ha nḓivho ya muthu
Section 28 (Zwiponi zwa Vhana): Vhana vha na zwila u londolwa nga maltreatment, neglect, abuse, kana degradation
Section 33 (Just Administrative Action): Maitele a ndila a fanela u vha nga mulayo, a linge na a vhe na due process

Zwi Todo zwa SASA

SASA Section 8 i laula uri ma code ya conduct a fanela:

U tendelwa nga SGB murahu ha u vhudzulula na vhagudi, vhabebi na vhafunzi
U lingana na Constitution na mulayo wa provinsi
U bviswa kha nyambo dza ofisiale dza shumiswaho tshikoloni
U katela zwi todo zwa due process (zwila u thetsheleswa, u apela, u vhidzwa zwi khakhelwaho)

SASA Section 9 i amba maitele a suspension na expulsion, i todo uri:

Suspension i kone u bvelela murahu ha hearing yo linga
Expulsion i todo approval nga Head of Department (HOD) ya dipatimenti ya thikhedzo ya provinsi
Vhagudi vha na zwila u apela zwibveledzwa zwa suspension kana expulsion
Thikhedzo ya u guda ya alternative ya fanela u vhudzululwa nga tshifhinga tsha suspension kana expulsion

Zwibveledzwa zwa Provinsi

Dipatimenti dza thikhedzo ya provinsi nngwe na nngwe zwi kona u nea zwi todo zwo engedzaho kana maguidi kha ma code ya conduct. Zwikolo zwa fanela u vhudzulula ma policy na maguidi a dipatimenti ya thikhedzo ya provinsi yavho musi zwi tshi bveledza kana u sedza ma code ya conduct. Ma provinsi ane zwi nea matemplate a code ya conduct kana zwi todo zwa no sedzuluswa kha zwigwada zwa no sedzuluswa.

Zwigwada zwa Ndeme kha Template Yau ya Code ya Conduct ya Tshikolo South Africa

Template ya code ya conduct yo raluwaho ya fanela u katela zwigwada zwa u tevhela, nngwe na nngwe i amba zwi todo zwa SASA zwa no sedzuluswa na maitele a vhukuma.

Section 1: Preamble na Purpose

Zwi fanelaho u katelwa:

Mission na zwikhethekwa zwa tshikolo: Mafhungo a mafushane a mission ya thikhedzo ya tshikolo na zwikhethekwa zwa ndeme
Purpose ya code: Nḓivho nga ngani code i vha hone na zwi i todo u swikelea
Mulayo wa mulayo: U sedza SASA Section 8, Constitution, na zwi todo zwa provinsi
Scope: Ndi vhathu vhani code i shuma (vhagudi vhothe, vhashumi, vhaeni) na musi i shuma (kha tshikolo, nga tshifhinga tsha zwiitisi zwa tshikolo, u ya/u bva tshikolo)

Nyambo ya tshifaniso:

“Code iyi ya conduct i tendelwa nga School Governing Body nga u lingana na Section 8 ya South African Schools Act (Act 84 wa 1996) na Constitution ya South Africa. I shuma vhagudi vhothe vha enrollwaho kha [School Name] na i laula u ita kha tshikolo, nga tshifhinga tsha zwiitisi zwa tshikolo, na musi vha tshi ya na u bva tshikolo. Code i todo u bveledza vhudavhidzani ha u guda ha u vhulunga na u vhonalea ho londolaho zwiponi zwa vhagudi zwa constitutional na u vhea zwi todo zwo vhonalea zwa u ita na zwikololo.”

Section 2: Zwiponi zwa Vhagudi

Zwi fanelaho u katelwa:

Secthisheni iyi ya fanela u amba nga vhukuma zwiponi zva vhagudi zwa constitutional na zwa mulayo, zwi ita uri vha pfese zwa londolwaho:

Zwila u guda: U wana thikhedzo ya vhukuma nga u sa khethwa
Zwila u dignity: U tendelwa nga vhukuma na u londolwa nga ndila i sa degrading
Zwila u equality: U tendelwa nga u linganaho nga u sa sedzi vhukoloni, gender, religion, disability, kana zwiṅwe zwa u londolwa
Zwila u amba: U amba zwiponi nga zwiponi zwa u linga
Zwila u privacy: U londolwa ha nḓivho ya muthu na zwi todo zwa privacy
Zwila u vhutevheli ha admin: Maitele a u linga kha zwiitisi zwa ndila
Zwila u thetsheleswa: Tshifhinga tsha u sumbedza tshiponi tshau kha maitele a ndila
Zwila u apela: Maitele a u apela zwibveledzwa zwa ndila
Zwila u vhulunga: U londolwa nga violence, u khakhela na tshikololo

Nyambo ya tshifaniso:

“Vhagudi vhothe kha [School Name] vha na zwiponi zwa u tevhela, zwo londolwaho nga Constitution ya South Africa na SASA:

Zwila u Guda: Mugudi nngwe na nngwe u na zwila u wana thikhedzo ya vhukuma nga u sa khethwa nga vhukoloni, gender, religion, disability, kana socio-economic status.
Zwila u Dignity: Vhagudi vha na zwila u tendelwa nga vhukuma na dignity. Maitele a ndila a vha na vhukuma na a sa kateli u tendelwa nga u degrading kana u humilia.
Zwila u Equality: Vhagudi vhothe vha linganaho phanḓa ha mulayo na vha fanela u tendelwa nga u linga na nga u linganaho, nga u sa khethwa.
Zwila u Vhutevheli ha Admin: Vhagudi vha na zwila u vhutevheli ha admin ha mulayo, ha u linga na ha due process, kushaka maitele a ndila a u linga na zwila u thetsheleswa na u apela.
Zwila u Vhulunga: Vhagudi vha na zwila u guda kha vhudavhidzani ha u vhulunga, nga u sa vha na violence, u khakhela, harassment, kana tshikololo.”

Section 3: Zwikololo zwa Vhagudi

Zwi fanelaho u katelwa:

Secthisheni iyi i vhea zwi todo zwo vhonalea zwa u ita ha vhagudi na zwikololo:

Zwikololo zwa academiki: U vha hone, u vha hone nga tshifhinga, u fhedza mushumo, u vhonalea u guda
Zwikololo zwa u ita: U vhonalea vhaṅwe, u vhonalea zwa muthu, nyambo na u ita zwo linganaho
Zwikololo zwa u vhulunga: U tevhela milayo ya u vhulunga, u reporta zwiitisi zwa tshikololo, u sa bvisi zwikhwama kana zwifaru
Zwikololo zwa vhudavhidzani: U thetshelesa vhudavhidzani ha tshikolo ha u nanga, u vhonalea vhuthihi, u shuma nga u nanga
Zwikololo zwa dijithali: U shumisa thekhiniki nga u linga, cyber-safety, u vhonalea vhaṅwe online

Nyambo ya tshifaniso:

“Na zwiponi zwi bva zwikololo. Vhagudi vhothe kha [School Name] vha lavhelwa u:

Zwikololo zwa Academiki:
- Vha hone tshikoloni nga tshifhinga tshothe na nga tshifhinga
- Fhedzani mitirho yothe na thandulo nga vhukuma havho
- Bvisani zwithu zwa todo na zwishumiswa tshikoloni
- Vhonaleani vhudavhidzani ha u guda na u sa khakhise vhaṅwe u guda
Zwikololo zwa U ita:
- Tendelani vhagudi vhothe, vhafunzi na vhashumi nga vhukuma na dignity
- Shumisani nyambo yo linganaho na u ita nga tshifhinga tshothe
- Vhonaleani zwa tshikolo na zwa vhaṅwe
- Tevhelani milayo ya tshikolo na maitele a vhashumi vha tendelwaho
Zwikololo zwa U Vhulunga:
- Tevhelani milayo yothe ya u vhulunga na maitele
- Reportani zwiitisi zwa tshikololo, u khakhela kana ma threat kha vhashumi nga u khwatha
- Musi vha bvisi zwikhwama, zwifaru, alcohol kana zwithu zwiṅwe zwa tshikololo tshikoloni
- Musi vha shumi na violence, u lwa kana u khakhela
Zwikololo zwa Vhudavhidzani:
- Thetshelani vhudavhidzani ha tshikolo ha u nanga, ha u katela vhathu vhothe
- Vhonaleani vhuthihi na tendelani vhagudi vhothe nga u linganaho
- Shumani nga u nanga kha zwiitisi zwa tshikolo
- Sumbedzani tshikolo nga vhukuma kha vhudavhidzani”

Section 4: U ita u Khotheliwaho na Ma Offence

Zwi fanelaho u katelwa:

Secthisheni iyi i talusa nga vhukuma zwiitisi zwa u ita zwo khotheliwaho zwa kona u bveledza tshikololo tsha ndila. Ya fanela u vha yo sedzuluswa u nea guidi yo vhonalea fhedzi yo konḓa u katela zwiitisi zwa u sa vhonale:

Ma offence a ndeme: Violence, zwikhwama, zwifaru, u bva zwithu, vandalism, u khakhela ha ndeme
Ma offence a vhukati: U khakhisa, u sa vhonalea, u khakhela kukundi, u sa amba ngoho, u sa vha hone u tendelwaho
Ma offence madoko: U late, u sa tevhela uniform, mushumo wo sa fhedzi, u khakhisa kukundi
Ma offence a dijithali: Cyberbullying, u ita online u sa linga, u shumisa zwishumiswa zwa u sa tendelwaho

Nyambo ya tshifaniso:

“Zwiitisi zwa u tevhela zwi khotheliwaho na zwi kona u bveledza tshikololo tsha ndela:

Ma Offence a Ndeme (zwi kona u bveledza suspension kana expulsion):

Violence ya muvhili, u khakhela kana u lwa
U vha na kana u shumisa zwikhwama, zwifaru kana alcohol
U bva zwithu kana vandalism zwa zwa tshikolo kana zwa muthu
U khakhela ha ndeme, harassment kana u khakhela
Ma threat a violence kana tshikololo
Sexual harassment kana u ita u sa linga
U khakhisa ha ndeme zwa mishumo ya tshikolo

Ma Offence a Vhukati (zwi kona u bveledza detention, community service kana suspension):

U khakhisa makilasi kana zwiitisi zwa tshikolo
U ita u sa vhonalea kha vhafunzi kana vhashumi
U khakhela kana harassment (a si muvhili)
U sa amba ngoho, kushaka u cheata kana plagiarism
U sa vha hone u tendelwaho kana truancy nga u vhambela
U hanana na maitele a u linga

Ma Offence Madoko (zwi kona u bveledza ma warning, detention kana zwiṅwe zwa u konḓa):

U late kana u sa vha hone u tendelwaho
U sa tevhela uniform kana dress code
Mushumo wo sa fhedzi kana mitirho
U khakhisa kukundi kana u amba kha kilasi
U shumisa zwishumiswa zwa mobile nga u sa linga kha kilasi”

Section 5: Maitele a Ndila na Due Process

Zwi fanelaho u katelwa:

Iyi ndi secthisheni ya ndeme yo fanelaho u lingana na zwi todo zwa SASA Section 8(2) zwa due process. Ya fanela u talusa nga vhukuma:

Maitele a u sedza: Ndi ngani misconduct yo khakhelwaho i sedzwa
Zwila u vhidzwa: Ndi ngani vhagudi vha vhidzwa zwi khakhelwaho
Zwila u thetsheleswa: Ndi ngani vhagudi vha kona u sumbedza tshiponi tshavho
Maitele a u bveledza zwibveledzwa: Ndi vhani vha bveledza zwibveledzwa zwa ndila na ngani
Zwila u apela: Maitele a u apela a vhonalea
Ndila ya progressive: U bvela u bva madoko u ya kha zwa ndeme
Zwitevheli zwa alternative: Restorative justice kana zwiṅwe u thandula u tenda

Nyambo ya tshifaniso:

“Maitele othe a ndila kha [School Name] a lingana na SASA Section 8(2) na a ita uri vhagudi vha zwile due process:

1. U Sedza

Musi misconduct i khakhelwa, u sedza kwa do tendelwa nga vhashumi vha tendelwaho
Mugudi u vhidzwa zwi khakhelwaho nga nyambo vhane vha i pfesesa
Mugudi u na tshifhinga tsha u responda zwi khakhelwaho
Vhapo vha kona u vhidzwa, na evidence i kuvhanganywa nga u linga

2. Zwila u Vhidzwa

Vhagudi vha vhidzwa nga u ngwala (kana nga mafhungo, arali zwo linga) zwa:
- Zwi khakhelwaho kana zwi khakhelwaho khavho
- Evidence i thetshelesaho zwi khakhelwaho
- Zwibveledzwa zwa kona arali zwi khakhelwaho zwi sedzwa
- Zwilavho zwa u sumbedza tshiponi tshavho na u vhidza vhapo
- Zwilavho zwa u apela zwibveledzwa nngwe na nngwe

3. Zwila u Thetsheleswa

Vhagudi vha na zwila u:
- Sumbedza ngaḓo yavho ya zwiitisi
- Vhidza vhapo u thetshelesa tshiponi tshavho
- Vhidza evidence yo sumbedzwa u thandula vhavho
- Vha na mubebi, mulondi kana muthu wa thikhedzo (kha zwiitisi zwa ndeme)
- Responda zwi khakhelwaho zothe phanḓa ha zwibveledzwa

4. U Bveledza Zwibveledzwa

Zwibveledzwa zwa ndela zwi bveledzwa nga:
- Vhafunzi kana HODs kha ma offence madoko
- Mudzulapasi kana tshigwada tsha ndela kha ma offence a vhukati
- Mudzulapasi na u vhudzulula SGB kha ma offence a ndeme
Zwibveledzwa zwi sedza evidence, vhukuma ha offence, historiki ya mugudi, na zwithu zwa u konḓa
Zwibveledzwa zwa ngwala zwi newa, zwi talusa mupfumo na zwithu

5. Ndila ya Progressive

Offence ya u thoma (madoko): Warning na u vhudzulula
Ma offence madoko nga u vhambela: Detention, community service kana u vhonala na mubebi
Ma offence a vhukati: Detention, community service, suspension (maḓuvha 1–5) kana u rumela kha thikhedzo
Ma offence a ndeme: Suspension (maḓuvha 5+) kana u lavhela expulsion (i todo HOD approval)

6. Zwitevheli zwa Alternative

Hune zwo linga, ndila dza restorative justice zwi kona u shumiswa
Vhagudi vha kona u rumelwa kha u vhudzulula, thikhedzo kana maitele a u thetshelesa
Community service kana restitution zwi kona u lavhelwa u thandula kana nga engedzo kha zwiṅwe”

Section 6: Maitele a Suspension na Expulsion

Zwi fanelaho u katelwa:

Secthisheni iyi ya fanela u lingana na zwi todo zwa SASA Section 9:

Maitele a suspension: Musi suspension i kona u bvelela, tshifhinga tsha max, zwi todo hearing yo linga
Maitele a expulsion: Musi expulsion i kona u lavhelwa, zwi todo HOD approval, zwiponi zwa u apela
Thikhedzo ya alternative: Zwiitisi nga tshifhinga tsha suspension kana expulsion
Maitele a u apela: Ndi ngani u apela zwibveledzwa zwa suspension kana expulsion

Nyambo ya tshifaniso:

“Maitele a suspension na expulsion a lingana na SASA Section 9:

Suspension

Suspension i kona u bvelela murahu ha hearing yo linga hune mugudi a na tshifhinga tsha u thetsheleswa
Tshifhinga tsha max tsha suspension: Maḓuvha 5 a tshikolo (tshi kona u engedzwa na HOD approval kha zwiitisi zwa ndeme)
Nga tshifhinga tsha suspension, zwiitisi zwa thikhedzo ya alternative zwa vhudzululwa (mushumo wa hayi zwi newa, ma session a catch-up zwa vhudzululwa)
Vhabebi/vhalondi vha vhidzwa nga u khwatha nga suspension
Mafhungo a ngwala a newa, a katela zwithu, tshifhinga, na zwiponi zwa u apela

Expulsion

Expulsion i kona u lavhelwa fhedzi kha ma offence a ndeme vhukuma (violence, zwikhwama, zwifaru, misconduct ya ndeme nga u vhambela)
Expulsion i todo approval nga Head of Department (HOD) ya dipatimenti ya thikhedzo ya provinsi
Phanḓa ha u lavhela expulsion, tshikolo tsha fanela:
- U sedza nga vhukuma na hearing yo linga
- U sedza zwithu zwoṱhe zwa alternative (u vhudzulula, thikhedzo, u vhea zwiṅwe)
- U nea lavhelo la ngwala kha HOD na documentation yo raluwaho
Arali expulsion i tendelwa, HOD ya fanela u vhudzulula thikhedzo ya u guda ya alternative
Vhagudi na vhabebi vha na zwila u apela zwibveledzwa zwa expulsion kha HOD kana MEC

Maitele a U Apela

Ma apela a fanela u rumelwa nga u ngwala nga maḓuvha 14 a zwibveledzwa
Ma apela a do sedzwa nga:
- Mudzulapasi (kha ma offence madoko/a vhukati)
- SGB (kha ma offence a ndeme)
- HOD (kha zwibveledzwa zwa expulsion)
Zwibveledzwa zwa apela zwi newa nga u ngwala nga maḓuvha 30”

Section 7: Zwithu zwa No Sedzuluswa

Zwi fanelaho u katelwa:

Secthisheni iyi i amba zwiitisi zwa no sedzuluswa na zwithu:

Vhagudi vha na disabilities: Zwitevheli zwa u linga, zwi todo zwa thikhedzo
Zwibveledzwa zwa u linga na vhudzi: Ndila dzo fhambanaho kha magiredi o fhambanaho
U vhonalea nga vhukuma: U vhonalea zwivhalo zwa fhambanaho na maitele
Thikhedzo: U wana u vhudzulula, vhashumi vha social kana zwiṅwe
Confidentiality: U londola privacy ya mugudi na nḓivho

Nyambo ya tshifaniso:

“Zwithu zwa no sedzuluswa zwi shuma kha zwiitisi zwa u tevhela:

Vhagudi vha na Disabilities

Zwitevheli zwa u linga zwa do tendelwa kha vhagudi vha na disabilities
Maitele a ndela a do sedza zwi todo zwa thikhedzo zwa mugudi na nḓivho yo fanaho ya medical kana psychological
Thikhedzo i do engedzwa hune zwo linga

Zwibveledzwa zwa U Linga na Vhudzi

Zwitevheli zwa ndela zwi vha zwa u linga na vhudzi na tshigwada tsha mugudi tsha u bvela
Vhagudi vhadoko vha kona u wana guidi na thikhedzo yo engedzaho, na vhagudi vhakulwane vha linga zwibveledzwa zwa ndeme kha ma offence o fanaho
Zwitevheli zwoṱhe zwi todo u guda na u konḓa u ita, a si u tenda fhedzi

U Vhonalea nga Vhukuma

Tshikolo tshi vhonalea zwivhalo zwa vhukuma, zwa semo na zwa nyambo zwa fhambanaho
Maitele a ndela a vha na vhukuma kha maitele a vhukuma na u vhulunga milayo ya tshikolo
Maitele a semo kana vhukuma a hananaho na milayo ya tshikolo a do ambelwa nga u amba na u tenda zwa u linga hune zwo konaho

Thikhedzo

Vhagudi vha linga zwiitisi vha kona u rumelwa kha:
- Vhafunzi vha u vhudzulula kana vhashumi vha social
- Thikhedzo ya nga nḓe
- Maitele a u thetshelesa
Thikhedzo i todo u amba zwiitisi zwa u bveledza zwa thetshelesa misconduct

Confidentiality

Marekhodo a ndela a vhulungwa nga confidential na a sharelwa fhedzi na vhashumi vha tendelwaho na vhabebi/vhalondi
Nḓivho ya muthu i londolwa nga u lingana na POPIA (Protection of Personal Information Act)“

Section 8: U Shuma na U Sedza

Zwi fanelaho u katelwa:

Duvha la u thoma u shuma: Musi code i thoma u shuma
U bvisa: Ndi ngani code i do sharelwa na vhagudi, vhabebi na vhashumi
U guda: Ndi ngani vhashumi na vhagudi vha do gudiwa code
Maitele a u sedza: Musi na ngani code i do sedzwa na u khwiniswa
Zwibveledzwa: Maitele a u khwinisa code

Nyambo ya tshifaniso:

“Code iyi ya conduct i thoma u shuma [Date] na i shuma vhagudi vhothe vha enrollwaho kha [School Name].

U Bvisa

Code i newa vhagudi vhothe na vhabebi/vhalondi nga nyambo dza ofisiale dza shumiswaho tshikoloni
Ma copies zwi vha hone ofisini ya tshikolo na kha website ya tshikolo
Vhagudi na vhabebi vha lavhelwa u tenda u wana na u pfesesa code

U Guda

Vhashumi vhothe vha gudiwa code ya conduct na maitele a ndela
Vhagudi vha wana orientation kha code thothhe la ngwaha wa academiki
Ma reminder na ma update a vhudzululwa nga tshifhinga tshothe arali zwi todo

U Sedza

Code ya conduct i do sedzwa nga ngwaha nga SGB na u vhudzulula na vhagudi, vhabebi na vhafunzi
Zwibveledzwa zwi kona u itwa u sumbedza zwibveledzwa kha mulayo, zwiitisi zwa tshikolo kana maitele a vhukuma
Zwibveledzwa nngwe na nngwe zwi do vhidzwa vhathu vhothe vha thetshelesaho na zwi do lingana na zwi todo zwa SASA”

U Sedzulusa Template Yau ya Code ya Conduct kha Zwikolo zwa Fhambanaho

Ngeno zwivumbi zwa ndeme zwi sala zwi linga, ma code ya conduct a fanela u sedzuluswa u sumbedza zwiitisi zwa tshikolo tshinwe na tshinwe, zwikhethekwa na zwiitisi.

Zwikolo zwa Primary (Foundation na Intermediate Phase)

Zwibveledzwa zwa todo:

Nyambo yo fhungudzwaho: Shumisani nyambo yo linganaho na vhudzi vhagudi vhadoko vha kona u i pfesesa
Zwithu zwa u vhona: Sedzani u katela zwifanyiso, zwikomboni kana zwibveledzwa zwo fhungudzwaho kha vhagudi vhadoko
Vhona u ita ho nanga: Bveledzani zwi todo zwo nanga na zwiponi, a si zwibveledzwa fhedzi
U thetshelesa vhabebi: U thetshelesa vhukuma u vhonala na vhabebi na vhudavhidzani
Milayo ya playground: Milayo ya no sedzuluswa kha u ita na u vhulunga kha playground
Zwibveledzwa zwa u linga na vhudzi: Vhona guidi, time-out, u talela zwiponi, u thandula suspension ya formal

Zwibveledzwa zwa tshifaniso:

“Ri shumisa mafhungo a vhukuma na zwanda zwa u vhonalea”
“Ri thetshelesa musi vhaṅwe vha tshi amba”
“Ri vhulunga tshikolo shashu na muthu nngwe na nngwe”
Ma poster a code ya conduct a u vhona kha makilasi
Tsedzuluso dza u tenda u ita ho nanga

Zwikolo zwa High (Senior na FET Phase)

Zwibveledzwa zwa todo:

Maitele a raluwaho: Maitele a formal a sumbedzaho vhukulwane ha vhagudi
Academic integrity: Ma policy a no sedzuluswa kha u cheata, plagiarism na u sa amba ngoho ha academiki
Digital citizenship: Milayo yo raluwaho kha u shumisa thekhiniki, social media na cyberbullying
U lugisa nga career: U bveledza zwikololo na zwibveledzwa zwa ndeme kha mushumo kana u guda kha tshifhinga tshi tevhelaho
Vhudavhidzani ha vharathi: Ma policy a no sedzuluswa kha u vhonala, vhudavhidzani na peer pressure
Substance abuse: Ma policy a raluwaho kha zwifaru, alcohol na tobacco

Zwibveledzwa zwa tshifaniso:

Policy ya academic integrity na taluso dzo vhonalea zwa u cheata na plagiarism
Policy ya u shumisa social media na thekhiniki
Maitele a u thivhela na u thetshelesa substance abuse
Zwiponi zwa u laula na zwikololo kha vhagudi vhakulwane

Zwikolo zwa Special Needs

Zwibveledzwa zwa todo:

Maano a thikhedzo a muthu: U vhumbela na maano a thikhedzo (IEPs) kana maano a thikhedzo
Thikhedzo ya u ita: Vhona positive behaviour support na maitele a de-escalation
Zwitevheli zwa vhudavhidzani: Ndila dzo fhambanaho dza vhudavhidzani kha vhagudi vha na disabilities dza vhudavhidzani
Zwithu zwa sensory: Milayo na zwitevheli kha sensory sensitivities
Zwithu zwa medical: Maitele kha zwiitisi zwa medical na taolo ya medication

Zwibveledzwa zwa tshifaniso:

U vhumbela na maano a thikhedzo a muthu
Maitele a positive behaviour support
Maitele a de-escalation kha zwiitisi zwa crisis
Maitele a medical emergency

Zwikolo zwa Mavuni vs Urban

Zwikolo zwa mavuni zwi kona u todo u amba:

U vhulunga nga u tama (u famba zwivhalo zwilapfu, zwiitisi zwa u tama)
U vhulunga nga u limi (arali tshikolo tshi na musanda kana garden)
U wana thikhedzo yo finaho
U vhumbela vhudavhidzani na u vhonalea maitele a vhudavhidzani

Zwikolo zwa urban zwi kona u todo u amba:

U vhulunga nga u tama ha public
U vhulunga na u pfesesa street
Vhukuma ha vhathu vho bveledzaho na taolo ya conflict
U wana thikhedzo zwinzhi

Maitele a Vhukuma a U Shuma Code Yau ya Conduct

Musi vho vha na code ya conduct yo raluwaho, u i shuma nga vhukuma ndi ndeme kha u bvela phanḓa.

Vhudavhidzani na U Bvisa

Zwibveledzwa zwinzhi: Neani ma copies a u printa, zwibveledzwa zwa dijithali na zwibveledzwa zwo fhungudzwaho kha magiredi o fhambanaho
Nyambo dzinzhi: Itani uri zwi vhe hone nga nyambo dzoṱhe dza ofisiale dza shumiswaho tshikoloni
Mivhonga ya vhabebi: Bvelani mivhonga u talusa code na u aralela zwivhidzo
Orientation ya vhagudi: Neani tshifhinga thothhe la ngwaha u talusa code kha vhagudi
Ma reminder nga tshifhinga tshothe: Sedzani code nga tshifhinga tshothe, a si fhedzi musi zwiitisi zwi bvelela

U Guda na U Konḓa Vhukoni

U guda vhashumi: Itani uri vhafunzi na vhashumi vhothe vha pfese code, maitele na zwiponi zhavho
U shumisa zwi linganaho: Gudani vhashumi u shumisa code nga u linganaho na u linga
Documentation: Gudani vhashumi documentation yo lindelaho ya zwiitisi na tshikololo tsha ndela
Thikhedzo: Itani uri vhashumi vha zive musi na ngani u rumela vhagudi kha thikhedzo

U Sedza na U Sedza

Sedzani zwiitisi: Vhulungani marekhodo a zwiitisi zwa ndela na mupfumo
Sedzani ma pattern: Sedzani ma pattern nga tshifhinga tshothe u sedza zwigwada zwa todo u vhonalea
Feedback ya vha thetshelesaho: Kuvhanganyani feedback nga vhagudi, vhabebi na vhashumi kha u shuma ha code
Khwinisani arali zwi todo: Khwinisani nga ngaḓo na zwiitisi zwa u bvela

U Vhumbela na Tsedzuluso dza Taolo ya Tshikolo

Tsedzuluso dza taolo ya tshikolo dza masiari dzi kona u fhungudza u shuma code ya conduct:

Marekhodo a dijithali: Sedzani zwiitisi zwa ndela nga dijithali, u vhulunga marekhodo a u vhulunga, a u kona u sedzwa
Maitele a automatikhi: Fhungudzani maitele a ndela na ma notification a automatikhi na maitele
Marekhodo: Bveledzani marekhodo kha ma pattern a ndela kha mivhonga ya SGB na zwitevheli zwa provinsi
Vhudavhidzani ha vhabebi: Vhidzani vhabebi nga automatikhi nga zwiitisi zwa ndela na u vhulunga confidentiality
U vhumbela thikhedzo: Linkani marekhodo a ndela na ma referral a thikhedzo na maitele

Fundisa i thetshelesa u sedza marekhodo a ndela nga dijithali, u vhulunga marekhodo a u vhulunga a zwiitisi, mupfumo na maitele a thikhedzo. Tsedzuluso i bveledza marekhodo a ndela kha mivhonga ya SGB, i sedza ma pattern nga tshifhinga, na i ita uri documentation yo lindelaho i vhe hone kha compliance na ma apela. Sedzani zwiitisi zwa taolo ya ndela ya Fundisa u vhona ndila documentation ya dijithali i thetshelesa u shuma code ya conduct.

Zwikololo zwa U Gananaho

Musi vho bveledza kana vho shuma code ya conduct, nganani zwikololo zwa u tevhela:

1. Nyambo i sa vhonale kana i sa pfeseseki: Shumisani nyambo yo sedzuluswa, yo vhonalea vhagudi na vhashumi vha kona u i pfesesa

2. U talela zwi todo zwa due process: Itani uri maitele othe a linge na zwi todo zwa SASA Section 8(2) zwa due process

3. Ndila nthihi kha vhathu vhothe: Sedzulusani code kha zwiitisi zwa tshikolo shanu, giredi na vhudavhidzani

4. U vhona fhedzi u tenda: Katelani zwi todo zwa u ita ho nanga na thikhedzo, a si zwibveledzwa fhedzi

5. U shumisa zwi sa linganaho: Gudani vhashumi u shumisa code nga u linganaho na u linga kha vhagudi vhothe

6. Vhudavhidzani vhu sa koni: Itani uri code i vhidzwe vhathu vhothe vha thetshelesaho nga vhukuma, a si u i vhea fhedzi

7. A hu na u sedza: Sedzani nga tshifhinga tshothe na u khwinisa code u sumbedza zwibveledzwa kha mulayo, zwiitisi zwa tshikolo kana maitele a vhukuma

8. U talela thikhedzo: Vhumbelani thikhedzo na maitele, a si zwibveledzwa zwa ndela fhedzi

Mupfumo

Template yo raluwaho, yo linganaho na SASA ya code ya conduct ya tshikolo South Africa zwikolo zwa kona u i vhonalea ndi ndeme kha tshikolo tshinwe na tshinwe tsha pfanelo. I londola zwiponi zwa vhagudi zwa constitutional na u vhea zwi todo zwo vhonalea, maitele a u linga na vhudavhidzani ha u guda ha u vhulunga. Nga u tevhela outline iyi ya template na u i sedzulusa kha zwiitisi zwa tshikolo shanu, vho kona u bveledza code ya conduct i thetshelesaho vhagudi, vhabebi na vhashumi na u vhulunga compliance yo raluwaho na SASA na Constitution.

Zwithu zwa ndeme:

SASA Section 8 i todo tshikolo tshinwe na tshinwe tsha pfanelo u tenda code ya conduct murahu ha u vhudzulula na vha thetshelesaho
Zwi todo zwa due process (SASA Section 8(2)) zwa fanela u katela zwila u thetsheleswa, u apela na u vhidzwa zwi khakhelwaho
Zwiponi zwa constitutional zwa fanela u amba nga vhukuma na u londolwa nga maitele othe a ndela
U sedzulusa ndi ndeme — sedzulusani template kha giredi ya tshikolo shanu, zwiitisi na zwikhethekwa
U shuma i todo vhudavhidzani ho nanga, u guda na u shumisa zwi linganaho
U sedza nga tshifhinga tshothe i ita uri code i sale i ndeme na yo linganaho na mulayo wo bvela

Kha u engedza kha maitele a ndela na policy, vhonani guidi yashu kha school discipline policy in South Africa. Kha u londola privacy ya vhagudi kha marekhodo a ndela, vhonani POPIA compliance for schools.

Vhonani ndila Fundisa i thetshelesa zwikolo zwa South Africa u laula marekhodo a vhagudi, documentation ya ndela na marekhodo a SGB nga platform nthihi kha Fundisa.

Zwivhidzo zwa Vha Vhidzaho nga Nzhi

Ndi mufhambano ngani vhukati ha code ya conduct na policy ya ndela?

Code ya conduct ndi document yo raluwaho yo vhea zwiponi zwa vhagudi, zwikololo, zwi todo zwa u ita na maitele a ndela. Policy ya ndela ndi document yo vhonaleaho yo talusaho maitele a ndela a no sedzuluswa, zwibveledzwa na zwi todo zwa due process. Zwikolo zwinzhi zwi vhumbela izwi nga document nthihi ya code ya conduct yo raluwaho, na zwiṅwe zwi vhulunga zwo fhambanaho fhedzi zwi thetshelesaho. Nga SASA Section 8, zwikolo zwa fanela u vha na code ya conduct i katelaho maitele a ndela, saka mufhambano ndi u bveledza fhedzi u thandula zwi todo zwo fhambanaho.

Naa zwikolo zwi kona u shumisa corporal punishment kha code yavho ya conduct?

Aa. Corporal punishment i khotheliwaho nga mulayo kha zwikolo zwa South Africa nga South African Schools Act na Constitution. Section 10 ya SASA i khothela corporal punishment nga vhukuma, na Constitutional Court yo tenda uri corporal punishment i hanana na zwila vhagudi u dignity na freedom nga violence. Ma code ya conduct a fanela u sa katela corporal punishment sa tshikololo tsha ndela. Zwikolo zwa fanela u shumisa zwitevheli zwa ndela zwo fhambanaho zwo vhonaleaho, zwo linganaho na vhudzi na zwo linganaho na zwiponi zwa constitutional.

Zwikolo zwa fanela u sedza code ya conduct hangafhi?

SASA a i talusi frequency ya u sedza yo lavhelwaho, fhedzi maitele a vhukuma ndi u sedza code ya conduct nga ngwaha. U sedza nga ngwaha zwi thetshelesa zwikolo u sedza u shuma ha code, u katela feedback nga vha thetshelesaho, u khwinisa maitele nga ngaḓo, na u ita uri zwi linge na zwibveledzwa zwa mulayo kana ma policy a provinsi. Zwikolo zwa fanela u sedza code musi hu vha na zwibveledzwa zwa ndeme kha zwiitisi zwa tshikolo, zwiitisi zwa ndeme zwa sumbedzaho zwiponi, kana ma update kha SASA kana zwi todo zwa provinsi. Maitele a u sedza a fanela u katela u vhudzulula na vhagudi, vhabebi na vhafunzi, zwi lavhelwaho nga SASA Section 8.

Ndi zwithu zwithu zwi bvelela arali mubebi wa mugudi a hana u saina code ya conduct?

Zwikolo a zwi koni u hana admission kana u talela vhagudi nga u sedza u hana kwa mubebi u saina code ya conduct, ngauri izwi zwa do hanana na zwila mugudi u guda. Fhedzi, zwikolo zwi kona u lavhela vhabebi u tenda u wana code na u talusa uri nga u enrolla mwana wavho, vhabebi na vhagudi vha lavhelwa u linga na code. Zwikolo zwa fanela u amba na vhabebi vha hanaho u saina u pfesesa zwiitisi zhavho na u zwi amba. Arali vhabebi vha na zwiitisi zwa u linga zwa zwibveledzwa zwa no sedzuluswa, zwikolo zwa fanela u sedza arali zwibveledzwa zwa todo. Code ya conduct i shuma vhagudi vhothe vha enrollwaho nga u sa sedzi vhabebi vha i sainaho kana aa, fhedzi u shuma ho nanga i todo u thetshelesa vhabebi na u pfesesa.