Software ya Civil Engineering eAfrika-Dzonga: Gayidi ya 2026

Mali yo tala ya mukontraka wa civil yi ya eka swilo, vakontraka-ntsongo na timatshini, kambe tifeme to tala ta ha yi landzelela eka Excel. Swilo na vakontraka-ntsongo ntsena swi nga teka 60 ku ya eka 70% wa tindleko. Loko gondzo, layini ya mati lamakulu kumbe sisiteme ya mati ya mpfula swi tlula bajete, vunjhiniyara a hi xona xivangelo hi ku tala. Xivangelo hi ku tala i vulawuri bya bindzu: ku pima loku salaka endzhaku ka ntirho, ku cinca loku nga vekeriwiki nxavo nikatsongo, na switifikheti swa hakelo leswi wa loko resident engineer a swi vutisa.

Gayidi leyi yi hlamusela leswi software ya civil engineering yi faneleke ku swi endla eAfrika-Dzonga: switifikheti swa hakelo swa GCC na NEC, ku pima nakambe, vulawuri bya timatshini na ku tsala esayitini hi offline. Yi tlhela yi komba ndlela leyi swilaveko swa wena swi cincaka ha yona hi ku landza grade ya wena ya CIDB, laha tindlela leti tolovelekeke ti tsandzekaka kona, na ndlela yo hlawula handle ko xava stack yo hoxeka.

Ha Yini Vakontraka va Civil va Lava Software ya Vona?

Ntirho wa civil na wa switirhisiwa swa xisekelo wu tshova milawu leyi akiweke eka software ya vuaki yo tolovelekeka, leyi endleriweke swiakiwa. Tikontraka ta civil ti famba hi GCC kumbe NEC, tinhlayo ti pimiwa nakambe hi chainage, vakhastama va mfumo va kambela xitifikheti xin’wana na xin’wana, naswona timatshini i xihlovo xa profiti. Software leyi honisaka ku hambana loku ka mune yi tlherisela ntlawa wa wena eka ti-spreadsheet eka ntirho lowu nga na khombo ngopfu.

Hi leyi ndlela leyi ku hambana kun’wana na kun’wana ku tekaka xiboho xa mali ha yona:

Kontraka ya hambana. Ntirho wa civil wa mfumo hi ku tala wu famba hi GCC (SAICE General Conditions of Contract) kumbe NEC. JBCC, xivumbeko lexi switirhisiwa swo tala swa vuaki swi xi tekaka, xi tirhisiwa ngopfu eka ntirho wa vuaki bya swakwe. Switifikheti, retention na ti-claim swi tirha hi ndlela yo hambana ehansi ka xivumbeko xin’wana na xin’wana: languta tigayidi ta hina ta maendlelo ya xitifikheti xa hakelo xa GCC na ta ti-compensation event ta NEC. SAICE yi humesile GCC 2025 hi 2025, naswona GCC 2015 yi ha fambisa tikontraka to tala leti tirhaka. Ku cinca ka GCC 2025 eka switifikheti swa hakelo ku wela hi ku kongoma eka vulawuri bya wena bya bindzu.
Ku pima i ku pima nakambe. Eka tikontraka to tala ta civil bill of quantities (BOQ) yi pimiwa nakambe. U hakeriwa tinhlayo leti u ti akeke hakunene: ntirho wa misava, ti-layer, ku leha ka tiphayiphi. Leswi swi pimiwa hi chainage (mpfhuka hi ku landza ndlela) na hi xiyenge, ku nga ri hi floor. Gayidi ya hina ya ku pima nakambe hi chainage yi komba ndlela leyi swi tirhaka ha yona. Software leyi akiweke ehenhla ka bill leyi vekiweke yi tirha yi ku lwisa.
Mukhastama i wa mfumo naswona u kambela hinkwaswo. SANRAL, ti-metro, ti-water board na timasipala swi hakela hi ku landza switifikheti. Switifikheti sweswo swi nga kamberiwa malembe endzhaku. Rhekhodo yo tsana yi tlula hakelo leyi hlweleke. Yi nga hundzuka xikumiwa xa audit.
Timatshini i xihlovo xa profiti. Matirhiselo, tireyiti ta ku hayisa endzeni na mafurha swi teka xiboho xa profiti ya civil. Switirhisiwa leswi akeriweke vaaki va tindlu a swi swi landzeleli.

Honisa leswi kutani ntlawa wa wena wa bindzu wu tlhelela eka ti-spreadsheet eka swiphemu swa ntirho leswi nga na khombo ngopfu.

Xana Software ya Civil Engineering yi Fanele ku Endla Yini?

Software ya civil engineering yi fanele ku rhwala vutomi hinkwabyo bya bindzu bya kontraka ya switirhisiwa swa xisekelo, ku sukela eka ntirho lowu pimiweke ku ya eka xitifikheti lexi enjhiniya a nga ta xi sayina. Leswi swi vula ku pima hi chainage, switifikheti swa hakelo swa GCC na NEC, vulawuri bya tindleko, BOQ leyi hlanganisiweke, timatshini na fleet, ku xava, HSE na ku landza milawu ya ti-tender, hinkwaswo eka rhekhodo yin’we leyi sayiti na hofisi swi yi avelanaka.

Hi leswi vuswikoti byin’wana na byin’wana byi faneleke ku swi lawula eka mukontraka wa civil wa Afrika-Dzonga:

Vuswikoti	Leswi byi faneleke ku swi lawula
Ku pima na nhluvukiso	Tinhlayo leti pimiweke nakambe hi chainage na xiyenge, langutelo ra mepe ra mintirho, ku sayina swin’we na resident engineer
Switifikheti swa hakelo	Switifikheti swa nkarhinyana ehansi ka GCC, NEC, JBCC na FIDIC, swi ri na retention, ku cinca, ti-claim na ku engeteriwa ka nkarhi (EOT)
Vulawuri bya tindleko	Ntsengo hi ku ringanisa na allowable (leswi bill yi swi hakelaka eka ntirho lowu endliweke), vuswikoti bya vatirhi na bya timatshini, earned value. U vona ntlawa lowu lahlekeriwaka hi mali namuntlha, ku nga ri eku heleni ka n’hweti
BOQ na ku ringanyeta	Ti-bill leti pimiweke ehansi ka SANS 1200, COLTO kumbe sisiteme ya ASAQS, swin’we na layiburari ya minxavo. Nghenisa bill kan’we kutani u yi tirhisa ku fikela ku nyiketa, handle ko thayipa nakambe
Timatshini na switirhisiwa	Workshop, fleet, mafurha na tireyiti ta ku hayisa endzeni. Tinhlayo leti ti teka xiboho xa profiti ya civil
Ku xava na swikhomelo	Vakontraka-ntsongo, swikhomelo swa sayiti na mafurha, ku fikela eka swilo leswi amukeriweke
HSE, khwaliti na mbango	Lost time injury frequency rate (LTIFR), ISO 45001, inspection and test plans (ti-ITP), non-conformance reports (ti-NCR), swikambelo swa SANS na COLTO, na environmental management programme (EMP) leyi tikontraka to tala ta switirhisiwa swa xisekelo ti yi lavaka
Ti-tender na ku landza milawu	Ti-bond na swiboho swa vutiyiseki, grade ya CIDB, na vumbhoni bya tinhlayo ta ku tsakeriwa ehansi ka PPPFA, ku fana na xiyimo xa B-BBEE

A wu fanelanga ku va na swona hinkwaswo hi siku ro sungula. Kambe tiva mepe hinkwawo, kutani u sungula laha mali ya civil yi endliwaka kona: xitifikheti na phepha ra timatshini.

Swilo Swinharhu Leswi Tekaka Xiboho xa Ntwanano wa Civil

Languta ku tlula minxaxamelo ya swihlawulekisi: vuswikoti byinharhu byi hambanisa software ya civil ya xiviri na xitirhisiwa xa matsalwa lexi nga na leyibulu ya civil. I xitifikheti xa hakelo, ku pima hi chainage na vulawuri bya timatshini. Vutisa hi xin’wana na xin’wana eka demo. Sisiteme leyi tlherisaka xin’wana xa swona eka Excel a yi nge tiyi eka kontraka ya civil leyi tirhaka.

Swivutiso swinharhu leswi paluxaka sisiteme yo tsana:

Xitifikheti. “Ndzi komba xitifikheti xa hakelo xa GCC lexi sisiteme ya wena yi xi humesaka.” Switirhisiwa swo tala swi nga nyika ntsena thempleti ya Excel.
Chainage. “Xana mi pima gondzo kumbe phayiphi hi chainage na xiyenge, kumbe hi floor?” Switirhisiwa swa vuaki a swi na nhlamulo.
Timatshini. “Xana ti-job card, mafurha na matirhiselo swi tshama kwihi?” Eka masayiti yo tala ya civil, nhlamulo ya ha ri spreadsheet.

Loko software yi nga koti ku lawula xitifikheti, ku pima nakambe na timatshini, a yi faneli esayitini ya civil. Leswi swi tirha hambiloko vito leri nga ehenhla ka bokisi ri tiviwa njhani.

Xikambelo xa ku cinca kun’we. Eka kontraka ya civil ya R40,000,000, ku cinca kun’we loku pimiweke kahle, ku vekeriweke nxavo na ku tiyisisiwa ku nga lava ku tlula lembe ra software. Hikwalaho vutisa xivutiso xo hambana: xana u lahlekeriwa hi ku cinca kungani lembe na lembe hikwalaho ka tirhekhodo to tsana?

Hi Swihi Swihlawulekisi Leswi Nga na Nkoka eka Grade yin’wana na yin’wana ya CIDB?

Swilaveko swa software swi kula na grade ya wena ya CIDB, naswona layisense yin’we ya hinkwavo leyi hakeriwaka hi xitulu yi hakerisa ku tlula mpimo eka makete wo tala. Feme ya CE 5 kumbe 6 yi lava dayari ya sayiti ya offline, ku pima na xitifikheti lexi basaka. Feme ya CE 7 yi engetela vulawuri bya tindleko, timatshini na ku cinca eka tikontraka hinkwato. Tifeme ta CE 8 na 9 ti lava vulawuri hinkwabyo bya bindzu na tirhekhodo leti lunghekeleke audit.

Grade ya wena ya CIDB yi veka kontraka yin’we leyikulu ku tlula hinkwato leyi u nga nyikiwaka yona. Gayidi ya hina ya CIDB CE grading ya vakontraka va civil yi hlamusela ndlela leyi ti-grade ti tirhaka ha yona. Thebulu leyi nga laha hansi yi tirhisa klasi ya CE (civil engineering):

Grade ya CIDB CE	Ndzelekano wa ntsengo wa tender hi kontraka	Leswi software yi faneleke ku swi endla kahle
CE 5 ku ya 6	R10,000,000 (grade 5), R20,000,000 (grade 6)	Dayari ya sayiti ya offline, ku pima na xitifikheti lexi basaka. Hakeriwa hi ku hatlisa kutani u tshika Excel
CE 7 (ndhawu leyi faneleke swinene)	R60,000,000	Hinkwaswo leswi nga laha henhla, swin’we na ntsengo hi ku ringanisa na allowable, matirhiselo ya timatshini na vulawuri bya ku cinca na ti-claim eka tikontraka hinkwato
CE 8 ku ya 9	R200,000,000 (grade 8), a ku na ndzelekano (grade 9)	Vulawuri hinkwabyo bya bindzu, swiviko eka tikontraka hinkwato, HSE na EMP, ku landza milawu ya ti-tender hi xiyimo lexikulu, na vuxaka na xitirhisiwa xa nongonoko lexi mukhastama a xi bohaka

Mindzelekano leyi yi tirha hi kontraka naswona yi katsa VAT. Yi vekiwile ehansi ka Construction Industry Development Regulations, 2004, naswona yi tirhile ku sukela hi 7 Nhlangula 2019. Holobye wa Mintirho ya Mfumo na Switirhisiwa swa Xisekelo a nga yi cinca hi xitiviso eka Government Gazette, kutani kambela tinhlayo ta sweswi eka webusayiti ya cidb. Tifeme to tala ti fambisa tikontraka to tala hi nkarhi wun’we, kutani turnover ya tona ya lembe hi ku tala yi tlula ngopfu ndzelekano wa kontraka yin’we.

Grade 7 i laha ku vava ku nga ka xiviri naswona feme yi ha kotaka ku teka xiboho hi ku hatlisa. Loko i wena, endla xitifikheti, ku pima nakambe na phepha ra timatshini swi lulama ku sungula. U nga swi hakeli hi minxavo ya tikhampani letikulu.

Xana u ha aka switifikheti swa hakelo na mapepa ya timatshini eka Excel? Sakha yi hlanganisa ku pima na nhluvukiso, switifikheti swa hakelo na vulawuri bya kontraka, vulawuri bya tindleko na timatshini, workshop na fleet eka software yin’we ya cloud ya vakontraka va civil va Afrika-Dzonga, yi ri na dayari ya sayiti ya offline: vona demo ya xibveledzwa.

Xana Tindlela Leti Tolovelekeke ti Tsandzeka Kwihi?

EAfrika-Dzonga mphikizano wa xiviri hi ku tala a hi exikarhi ka tisisiteme timbirhi ta manguva lawa: tifeme to tala ta civil ti tirhisa software ya ku ringanyeta ya desktop yi rhendzeriwe hi Excel. Ndlela yoleyo yi siya mimpfuka laha mali ya civil yi endliwaka kona: ku pima nakambe, timatshini na switifikheti swa hakelo leswi hanyaka. Switirhisiwa swa misava hinkwayo swa tiphurojeke, ti-app ta nsimu na ti-spreadsheet xin’wana na xin’wana xi katsa xiphemu xa ntirho, kambe a ku na na xin’we lexi hlayisaka rhekhodo yin’we ku sukela eka ntirho lowu pimiweke ku ya eka nkoka lowu tiyisisiweke.

Tindlela letikulu:

Ti-suite ta ku ringanyeta ta desktop leti nghenisiweke ehofisini. Ti na timitsu leti enteke eka tihofisi ta ti-QS ta SA naswona ti tiyile eka ku ringanyeta. Ti hakeriwa hi xitulu, ti nghenisiwa eka tikhompyuta ta hofisi naswona hi ku tala nxavo wa tona wu nyikiwa hi quotation. Eka ntirho wa civil, ku pima nakambe, timatshini na switifikheti leswi hanyaka swi ha hetelela swi ri eka ti-spreadsheet etlhelo ka tona.
Switirhisiwa swa vulawuri bya tiphurojeke swa misava hinkwayo. Swi lawula minongonoko na matsalwa hi xiyimo xa tikhampani letikulu, naswona swi hakeriwa hi tidolara. A swi na xitifikheti xa GCC, a swi na BOQ naswona a swi na phepha ra timatshini. Vakhastama lavakulu va mfumo hi ku tala va boha xitirhisiwa xa nongonoko eka kontraka. U hlangana na xona. A wu xi sivi.
Ti-app ta nsimu na ta ti-snag. Ti famba na riqingho naswona ti nghenisiwa hi ku hatlisa. Ti tirha eka ti-snag na ku tsala esayitini, kambe a ti na vuenti bya xitifikheti, BOQ kumbe timatshini.
Excel na switirhisiwa swa ku hlela swa desktop. Leswi hi swona swa ntolovelo wa xiviri. Swi hakeriwile naswona un’wana na un’wana wa swi tiva. Hi kona nakambe laha thredhi ya audit yi nyamalalaka loko mukhastama wa mfumo a vutisa hi xitifikheti malembe mambirhi endzhaku.

Xin’wana na xin’wana xi siya mpfuka wun’we: rhekhodo yin’we leyi hlanganisiweke, leyi tivaka kontraka, ku sukela eka ntirho lowu pimiweke ku ya eka nkoka lowu tiyisisiweke.

Xana Tindlela Letikulu ti Ringanisiwa Njhani?

Esayitini ya civil ku hlawula ku fika eka tindlela ta mune: software ya civil leyi tinyiketeleke eka cloud, suite ya ku ringanyeta ya desktop, switirhisiwa swa tiphurojeke kumbe swa nsimu swo tolovelekeka, kumbe ti-spreadsheet. I software ya civil leyi tinyiketeleke ntsena leyi katsaka ku pima, switifikheti, timatshini na BOQ eka rhekhodo yin’we. Leti tin’wana xin’wana xi siya ntsena xin’we xa swona eka fayili yo hambana.

Hi leti ti ri etlhelo na etlhelo eka leswi tekaka xiboho xa profiti ya civil:

	Software ya civil leyi tinyiketeleke (cloud)	Suite ya ku ringanyeta ya desktop	Switirhisiwa swa tiphurojeke kumbe swa nsimu swo tolovelekeka	Excel na ti-spreadsheet
Ku pima	Hi chainage na xiyenge, ku sayina ka enjhiniya	Desktop, xiphemu	Swifaniso na ti-snag ntsena	Hi voko
Switifikheti swa hakelo	GCC, NEC, JBCC na FIDIC, swi ri na retention na ti-claim	Tithempleti ta Excel	A swi katsiwanga	Tithempleti ta voko
Timatshini na switirhisiwa	Workshop, mafurha, tireyiti ta ku hayisa endzeni	A swi katsiwanga	A swi katsiwanga	Spreadsheet yo hambana
Vulawuri bya tindleko	Ntsengo hi ku ringanisa na allowable, hi nkarhi wa xiviri	Byi tiyile, kambe byi tshama ehofisini	A swi katsiwanga	Eku heleni ka n’hweti, hi voko
BOQ	Yi hlanganisiwile, yi nghenisa bill leyi nga kona	Matimba ya yona lamakulu	A swi katsiwanga	Hi voko
Loyi a nga yi tirhisaka	Sayiti, hofisi, enjhiniya na mukhastama eka rhekhodo yin’we	Swituli leswi nga na layisense ehofisini	Hi mutirhisi, hi ku tala hi tidolara	Loyi a nga na fayili ya sweswinyana
Thekinoloji	Cloud, ku tsala esayitini hi offline	Ku nghenisa eka desktop	Cloud, yo tolovelekeka	Tifayili ta laha
Ku veka	Yi tirha hi masiku	Ku nghenisa na ku veka ka IT	Hi ku hatlisa, kambe yo tolovelekeka	A ku na
Ku landza milawu ya SA	GCC, NEC, CIDB, B-BBEE, SANS	Xiphemu	A ku na	A ku na

Sisiteme ya manguva lawa ya cloud leyi akiweke eAfrika-Dzonga, yo fana na Sakha, yi endleriwe ku pfala mpfuka wolowo. Yi hlanganisa ku pima na nhluvukiso, switifikheti swa hakelo na vulawuri bya kontraka, na timatshini, workshop na fleet endhawini yin’we. Ku nga khathariseki leswi u swi hlawulaka, kambela thredhi yoleyo leyi nga tshoveki ku sukela eka ntirho lowu pimiweke ku ya eka nkoka lowu tiyisisiweke.

Xana U Hlawula Njhani Software ya Civil Handle ko Xava Stack yo Hoxeka?

Hlawula software ya civil hi ku yi ringeta eka kontraka ya wena n’wini: xitifikheti xa GCC xa xiviri, phepha ra wena ra timatshini, ku tsala hi offline na nkarhi wo fika eka ku kamberiwa ko sungula loku tiyisisiweke. Kutani kambela ndlela ya layisense na ndlela leyi yi tirhaka ha yona etlhelo ka xitirhisiwa xin’wana na xin’wana xa nongonoko lexi mukhastama wa wena a xi bohaka. Demo leyi xongeke a yi nge ku hlamuleli swikambelo leswi.

Sungula hi xitifikheti na timatshini. Kombela ku vona xitifikheti xa hakelo xa GCC xa xiviri ku suka eka sisiteme. Vutisa laha ti-job card, mafurha na matirhiselo swi tshamaka kona. Loko xin’wana xa swona xi tlhelela eka Excel, demo leyi saleke a yi na nkoka.
Nyika tinhlayo eka ku nghenisiwa, ku nga ri eka swihlawulekisi. Xana i mavhiki mangani ku fika eka ku kamberiwa ko sungula loku tiyisisiweke? Xana yi tirha offline esayitini leyi nga ekule naswona yi sync kahle? I mani loyi a lavaka ndzetelo, naswona xana ntlawa wa sayiti wu ta yi tirhisa?
Languta ndlela ya layisense. Nxavo hi xitulu wu pfala mfikelelo hi ku miyela ku fikela ntlawa wa wena wa nsimu wu tlhelela eka phepha. Vatirhisi lava nga riki na ndzelekano, ku katsa resident engineer na mukhastama, va hlayisa rhekhodo yi helerile.
Tirha na switirhisiwa leswi bohiweke. Loko kontraka yi boha xitirhisiwa xa nongonoko, sisiteme ya wena yi fanele ku rhwala rhekhodo ya bindzu etlhelo ka xona. A yi fanelanga ku ringeta ku siva nongonoko wa kontraka.
Kambela milawu ya kontraka eka xihlovo. Milawu ya switifikheti na retention yi hambana exikarhi ka GCC, NEC na JBCC, na exikarhi ka ti-edition. GCC 2025 i edition ya sweswinyana ya GCC. Kambela matirhelo ya switifikheti ya muxavisi wun’wana na wun’wana hi ku ringanisa na tsalwa ra ximfumo ra SAICE GCC 2025 na contract data ya wena u nga si titshega hi wona.

Swivutiso Leswi Vutisiwaka Hi Ku Tala

Xana software ya civil engineering i yini?

I software leyi fambisaka xiphemu xa bindzu na xa ku nyiketa xa phurojeke ya switirhisiwa swa xisekelo. Leswi swi katsa BOQ leyi pimiweke nakambe, ku cinca na ti-claim, switifikheti swa hakelo, ntsengo, timatshini na nongonoko. Yi tirha ehansi ka swivumbeko swa tikontraka leswi tirhisiwaka eka ntirho wa civil eAfrika-Dzonga, ngopfu GCC na NEC.

Xana yi hambana njhani na software ya vuaki bya swakwe?

Switirhisiwa swa vuaki swi teka tikontraka ta JBCC, ti-bill leti vekiweke na nhluvukiso floor hi floor. Software ya civil yi fanele ku lawula ku pima nakambe hi chainage, switifikheti swa GCC na NEC, timatshini tanihi xihlovo xa profiti na ti-audit ta vakhastama va mfumo. Hi kona laha profiti ya civil yi hluriwaka kumbe yi lahlekaka kona.

Xana yi lawula switifikheti swa hakelo swa GCC na NEC?

Yi fanele. Software leyi fanelaka civil yi humesa switifikheti swa nkarhinyana ehansi ka GCC, NEC, JBCC na FIDIC. Retention, ku cinca na ti-claim swi tshama eka rhekhodo yin’we, ku nga ri eka thempleti etlhelo ka Excel. NEC yi lawula ku cinca tanihi “ti-compensation event”, kutani kambela leswaku software yi landzela marito ya xivumbeko xin’wana na xin’wana. Minkarhi hinkwayo kambela milawu ya switifikheti hi ku ringanisa na tsalwa ra ximfumo ra kontraka.

Xana ndlela yihi ya layisense leyi fambelanaka na mukontraka wa civil?

Languta un’wana na un’wana loyi a lavaka mfikelelo, ku nga ri hofisi ntsena. Tilayisense hi xitulu ti susa ti-foreman, resident engineer na mukhastama eka sisiteme ti va tlherisela eka phepha. Kombela quotation yo tsariwa hi rand. Hlayela mutirhisi un’wana na un’wana na xiphemu xin’wana na xin’wana xa le handle. Eka ndlela ya desktop, engetela ku nghenisa, sevha na nkarhi wa IT.

Xana yi tirha offline hi nkarhi wa load shedding?

Yi fanele. Masayiti ya civil hi ku tala ma le kule, naswona gezi na netiweke swi nga tima. Lava dayari ya sayiti ya offline leyi sync kahle loko netiweke yi tlhela. Papalata sisiteme leyi bohiweke eka desktop ehofisini.

Mhaka ya Makumu

Profiti ya civil yi hluriwa kumbe yi lahleka eka vulawuri bya bindzu, ku nga ri eka vunjhiniyara. Ti-suite ta desktop na ti-spreadsheet hinkwaswo swimbirhi swi tshova thredhi ku sukela eka ntirho lowu pimiweke ku ya eka nkoka lowu tiyisisiweke, naswona mimpfuka yi hetelela yi ri eka Excel. Software ya civil leyinene yi hlayisa thredhi yoleyo yi helerile. Yi landzela swivumbeko swa GCC na NEC leswi ntirho wa wena wu fambaka ha swona. Yi teka timatshini tanihi xihlovo xa profiti. Yi tirha offline eka masayiti laha mali yi endliwaka kona. Eka ntirho wa mfumo, xitifikheti lexi u nga koteki ku xi seketela i profiti leyi u nga yi hlayisiki. Avanyisa ndlela yin’wana na yin’wana hi mpimo wolowo kutani nxaxamelo wa wena wu ta koma hi ku hatlisa.

Tigayidi leti fambelanaka: