Ku Pima Nakambe hi Chainage: Ndlela leyi Civil yi Hakeriwaka

Eka gondzo kumbe phayiphi, a wu hakeriwi hi tinhlayo leti nga eka bill. U hakeriwa hi tinhlayo leti u nga kombisaka leswaku u ti akile. Tikontraka to tala ta civil ta Afrika-Dzonga ti pimiwa nakambe. Bill of quantities (BOQ) yi ringanyeta ntirho ntsena. Leswi fikaka eka xitifikheti xa wena xa hakelo i leswi pimiweke esayitini, xiyenge hi xiyenge, hi ku landza chainage.

Gayidi leyi yi hlamusela ndlela leyi ku pima nakambe hi chainage ku tirhaka ha yona eka tikontraka ta civil. Yi vulavula hi leswaku re-measurement contract i yini, ndlela leyi chainage yi tirhaka ha yona, i mani a pimaka ehansi ka GCC 2015, ndlela leyi swilo swa layini na swa vunyingi swi pimiwaka ha yona, na ndlela leyi tinhlayo leti pimiweke ti fambelaka ha yona eka xitifikheti. Yi tsaleriwe ti-quantity surveyor (ti-QS), ti-site agent na vafambisi va tikontraka. I gayidi ya ntirho, a hi tsundzuxo bya nawu. Kontraka ya wena, swihlamuselo swa yona na swiletelo swa BOQ swi rhanga minkarhi hinkwayo.

Xana Ku Pima Nakambe eka Kontraka ya Civil i Yini?

Ku pima nakambe swi vula leswaku tinhlayo ta BOQ i swiringanyeto, naswona u hakeriwa tinhlayo leti pimiweke hakunene hi tireyiti leti u ti tendeke. GCC 2015 yi hlamusela Re-measurement Contract naswona, eka xiyenge 6.7.1, yi vula leswaku tinhlayo leti nga eka BOQ ya yona i tinhlayo leti ringanyetiweke ta ntirho. Tireyiti ta wena ti vekiwile. Tinhlayo a ti vekiwanga.

Leswi swi fambelana na ntirho wa civil, laha ku nga riki na loyi a tivaka vunyingi bya xiviri bya ribye, vuenti byo hetelela bya xixaka kumbe ku leha ka xiviri ka phayiphi ku fikela ntirho wu herile. Mukhastama u rhwala khombo ra tinhlayo. Mukontraka u rhwala khombo ra tireyiti.

Ehansi ka tikontraka ta NEC, anakanyo leyi yi humelela eka ti-Option letikulu leti tirhisaka bill of quantities, ku fana na Option B. Marito na tindlela swi hambana, kambe nsinya wu tshama wu ri wun’we: nxavo hi yuniti, hakelo hi tinhlayo leti pimiweke.

Ku pima nakambe ku tlhela ku cinca ndlela leyi ti-tender ti kamberiwaka ha yona. Ku lulamisiwa na FAQ ya GCC 2015 ya SAICE yi lemukisa leswaku, eka re-measurement contract, swihoxo swa tinhlayo eka layini swi lulamisiwa hi ku hlayisa reyiti ya yuniti leyi tendiweke na ku lulamisa nhlayo hinkwayo ya layini. Tireyiti ta wena i kontraka. Ti endle ti lulama.

Xana Chainage i Yini?

Chainage i mpfhuka ehenhla ka layini ya vulawuri leyi vekiweke ku suka eka ndhawu yo sungula, lowu tirhisiwaka ku kuma ntirho eka magondzo, tiphayiphi, tikanala na swiporo. Hi ku tala yi tsariwa tanihi tikhilomitara swin’we na timitara. Hikwalaho chainage 12+340 yi vula tikhilomitara ta 12 na timitara ta 340, kumbe 12,340 m, ku suka eku sunguleni ka layini. Ti-offset ta ximatsi kumbe ta xinene xa layini ti kuma ntirho lowu tsemakanyaka layini.

Chainage i adirese ya ntumbuluko ya ntirho wa layini. Floor kumbe grid line swi tirha eka xiakiwa. Layini ya mati lamakulu ya 9 km yi lava xikombo xin’we lexi tidirowingi, ku veka ehansi (setting out), ku pima na xitifikheti swi xi avelanaka.

Marito manharhu lawa u nga ta hlangana na wona:

Control line kumbe centre line: layini leyi chainage yi pimiwaka ehenhla ka yona, leyi vekiwaka ku suka eka dizayini.
Xiyenge (section): ku leha ka mintirho exikarhi ka ti-chainage timbirhi, hi ku tala ku tirhisiwa eka ku pima, ku nyiketa kumbe nongonoko.
Chainage equation: ndhawu laha chainage ya dizayini yi tlulaka, xikombiso endzhaku ka ku cinciwa ka ndlela. Yi tsale eka phepha rin’wana na rin’wana ra ku pima, handle ka sweswo u ta pima ku leha kan’we kambirhi kumbe u nga ku pimi nikatsongo.

Xana i Mani a Pimaka Ntirho Ehansi ka GCC 2015?

Ehansi ka GCC 2015, Employer’s Agent u teka xiboho xa nkoka lowu pimiweke wa mintirho, naswona mukontraka u pima na ku rhumela sitatimende leyi seketelaka loko Employer’s Agent a kombela. Xiyenge 6.7 xi veka leswi. Employer’s Agent u nyika xitiviso a nga si pima, naswona u fanele ku va kona kumbe u rhumela muyimeri la fanelekaka leswaku a hlanganyela.

Nawu lowu khomaka vakontraka wu le ka xiyenge 6.7.4. Loko u tsandzeka ku va kona, kumbe u nga rhumeli ku pima ka wena loko swi laveka, ku pima loku endliweke kumbe ku pfumeleriweke hi Employer’s Agent ku tekiwa ku lulamile. Eka ntirho lowu pimiwaka nakambe, leswi swi nga fambisa mali yo tala.

Goza	Mani	Leswi u faneleke ku swi hlayisa
Xiletelo xa ku pima	Employer’s Agent	Xiletelo xo tsariwa na swilaveko swa xona
Xitiviso xa ku pima	Employer’s Agent	Siku, nkarhi na xiyenge lexi nga ta pimiwa
Ku pima swin’we	Swiphemu hinkwaswo swimbirhi	Mapepa ya nsimu lama sayiniweke hi chainage na hi xiyenge
Sitatimende leyi seketelaka	Mukontraka	Ku pima swin’we na sitatimende ya wena ya n’hweti
Xitifikheti xa ku pima	Employer’s Agent	Nhlayo leyi pfumelelaniweke ya nchumu wun’wana na wun’wana wa bill

Nawu wa ku tirha wu olova. U nga tshuki u hundzeriwa hi ku pima, naswona u nga tshuki u pfumelela ntirho wu funengetiwa wu nga si pimiwa. GCC 2015 yi tlhela yi lava mpfumelelo wa Employer’s Agent ntirho wu nga si funengetiwa. Loko xixaka xi tatiwa nakambe bedding na phayiphi swi nga si pimiwa, u sala u kaneta hi swifaniso.

Xana Swilo swa Layini na swa Vunyingi swi Pimiwa Njhani?

Nchumu wun’wana na wun’wana wa bill wu pimiwa hi yuniti na hi ndlela leyi swihlamuselo swa phurojeke na swiletelo swa BOQ swi yi vekaka, hi ku tala hi chainage eka ntirho wa layini. Swihlamuselo swa civil, ku fana na swiyenge swa SANS 1200 kumbe swihlamuselo swa COLTO swa ntirho wa magondzo, swi katsa milawu ya ku pima na ku hakela ya nchumu wun’wana na wun’wana. Swi hlaye u nga si veka nxavo, na nakambe u nga si pima.

Swilo swa civil leswi tolovelekeke na ndlela leyi swi pimiwaka ha yona hi ku tala:

Nchumu	Yuniti leyi tolovelekeke	Ndlela leyi wu pimiwaka ha yona hi ku landza chainage
Ntirho wa misava lowukulu (cut na fill)	m³	Ti-cross-section eka mimpfhuka ya chainage leyi vekiweke, vunyingi exikarhi ka tona
Ti-layer ta gondzo	m³ kumbe m²	Ku leha exikarhi ka ti-chainage ku andzisiwa hi ku anama na ku tiya loku vuriweke
Ti-kerb na ti-channel	m	Ku leha hi ku landza layini, hi muxaka
Tiphayiphi	m	Ku leha exikarhi ka ti-chainage, hi dayamitara naswona hi ku tala hi mpimo wa vuenti
Ku cela xixaka	m³ kumbe m	Hi ku landza swihlamuselo, hi ku tala hi mpimo wa vuenti na klasi ya swilo
Ti-manhole na ti-chamber	Nhlayo	Hlayela hi muxaka na vuenti, ti kumiwa hi chainage
Swikombiso swa le gondzweni	m kumbe m²	Ku leha kumbe vuandlalo hi muxaka, hi chainage

Tiyuniti leti nga laha henhla ta tolovelekeka, a ti vekiwanga. Kontraka yin’we yi nga hakela ku cela xixaka hi khubiki mitara kasi yin’wana yi hakela hi mitara ya xixaka eka mintlawa ya vuenti. Swihlamuselo na swiletelo swa BOQ hi swona swi tekaka xiboho. Loko swi nga pfumelelani, swi tlakuse ntirho wu nga si sungula.

Xana U Hlayela Njhani Vunyingi bya Ntirho wa Misava hi Chainage?

Ntirho wa misava hi ku tala wu pimiwa ku suka eka ti-cross-section leti tekiweke eka mimpfhuka ya chainage leyi vekiweke, vunyingi exikarhi ka swiyenge swimbirhi byi hlayeriwa hi ku tirhisa vuandlalo bya swona. Ndlela leyi tolovelekeke i end-area method: kuma xiringaniso xa vuandlalo bya ti-cross-section timbirhi, kutani u xi andzisa hi mpfhuka exikarhi ka tona. Kontraka kumbe swihlamuselo swa wena swi nga veka ndlela yin’wana, kutani swi kambele ku sungula.

Fomula i leyi: vunyingi = (vuandlalo 1 + vuandlalo 2) / 2 × mpfhuka.

Hi lexi xikombiso xa cut eka 100 m, ku ri na swiyenge eka 20 m yin’wana na yin’wana:

Ku suka eka chainage	Ku ya eka chainage	Vuandlalo eku sunguleni (m²)	Vuandlalo eku heteleleni (m²)	Ku leha (m)	Vunyingi (m³)
1+200	1+220	14.0	18.0	20	320
1+220	1+240	18.0	16.5	20	345
1+240	1+260	16.5	12.0	20	285
1+260	1+280	12.0	10.5	20	225
1+280	1+300	10.5	13.0	20	235
Hinkwaswo				100	1,410

Hi reyiti ya bill ya xikombiso ya R85 hi m³, xiyenge lexi xi lava R119,850. Loko BOQ yi ringanyete 1,200 m³ eka ku leha kolokwo, u hakeriwa 1,410 m³ leyi u yi pimeke, loko ku pima ku pfumelelaniwile.

Mavandla ya misava ya masungulo i xisekelo xa xibalo lexi. Ma pfumelelaneni na resident engineer u nga si susa kumbe ku cela. Loko misava yi susiwile, na vumbhoni bya wena byi famba.

Xana u ha pima gondzo hi tibuku ta nsimu na spreadsheet? Sakha yi hlanganisa ku pima na nhluvukiso, ku ringanyeta na BOQ, na switifikheti swa hakelo eka software yin’we ya cloud leyi akeriweke vakontraka va civil va Afrika-Dzonga, yi ri na phothali laha enjhiniya a nga kambelaka rhekhodo: vona demo ya xibveledzwa.

Xana Ku Pima Nakambe ku Fambela Njhani eka Xitifikheti xa Hakelo?

N’hweti yin’wana na yin’wana, nhlayo leyi pfumelelaniweke ku fikela sweswi ya nchumu wun’wana na wun’wana wa bill yi andzisiwa hi reyiti ya wona, naswona nhlayo yoleyo hinkwayo yi va layini ya ntirho lowu pimiweke eka xitifikheti. Hikuva switifikheti swa hlanganisiwa, u tiyisisa nhlayo leyi pimiweke ku fikela sweswi, ku nga ri ntirho wa n’hweti leyi ntsena. Xihoxo lexi lulamisiweke n’hweti leyi xi lulamisa nhlayo hinkwayo.

Langutelo ro olova ra swilo swinharhu exikarhi ka kontraka:

Nchumu wa bill	Nhlayo ya BOQ (xiringanyeto)	Leswi pimiweke ku fikela sweswi	Reyiti	Nkoka ku fikela sweswi
Bulk cut to fill	18,000 m³	12,600 m³	R85	R1,071,000
Phayiphi ya uPVC, 250 mm	4,200 m	3,150 m	R1,240	R3,906,000
Kerbing, muxaka 1	6,500 m	2,800 m	R310	R868,000
Ntirho hinkwawo lowu pimiweke ku fikela sweswi				R5,845,000

Tinhlayo i xikombiso. Kutani nhlayo yoleyo hinkwayo yi nghena eka xitifikheti, ku nga si engeteriwa ku cinca, ku lulamisiwa ka nxavo, retention na tihakelo ta khale. Gayidi ya hina ya maendlelo ya xitifikheti xa hakelo xa GCC yi hlamusela xitifikheti lexi saleke, tinkarhi ta masiku ya 7 na ya 28 na retention.

Timhaka timbirhi hi tinhlayo leti hambanaka na bill:

Ku cinca ka nhlayo a hi ku cinca (variation) hi kokwalaho. Eka re-measurement contract, tinhlayo ti languteriwa ku cinca. Variation i ku cinca ka mintirho loku leriweke ehansi ka kontraka. Swi hambanise eka tirhekhodo ta wena.
Ku cinca lokukulu ku nga khumba swilo swin’wana. GCC 2015 yi katsa ndlela yo lulamisa General Items loko nhlayo hinkwayo ya ku cinca hinkwako yi tlula phesente leyi vekiweke eka contract data (xiyenge 6.11). Landzelela nhlayo yoleyo loko u ri karhi u famba.

Xana Timholovo ta Ku Pima Nakambe ti Sungula Kwihi?

Timholovo to tala ta ku pima nakambe ti sungula esayitini, mavhiki xitifikheti xi nga si fika, loko nhlayo yi pimiwa hi ku hlwela, u ri wexe kumbe yi nga pimiwi nikatsongo. Loko Employer’s Agent a vutisa hi yona, misava yi funengetiwile naswona rhekhodo yi tsanile. Ku sivela swi chipile ku tlula njhekanjhekisano wun’wana na wun’wana.

Swivangelo leswi tolovelekeke:

A ku na mavandla ya misava ya masungulo. Handle ka mavandla lama pfumelelaniweke ku nga si celiwa, vunyingi bya cut na fill i ku ringanyeta ntsena.
Ntirho lowu funengetiweke wu nga si pimiwa. Tiphayiphi, bedding na ti-layer leswi pimiweke hi ku tsundzuka kumbe hi swifaniso.
Mindzelekano ya swiyenge leyi hlayiweke kambirhi. Mapepa mambirhi ya nsimu lama hinkwawo ma katsaka chainage 2+500.
Ti-chainage equation leti honisiweke. Ku leha loku tsemakanyaka ku cinciwa ka ndlela loku pimiweke eka chainage yo hoxeka.
Tiyuniti leti nga fambelaniki na bill. Ku pima xixaka hi mitara loko bill yi hakela hi khubiki mitara.
Ku pfumelelana hi ku hlwela. Ku pima loku pfumelelaniweke endzhaku ka tinhweti, vatirhi se va fambile.

Xikambelo xa xiyenge. Hlawula xiyenge xin’wana na xin’wana xa 200 m eka kontraka ya wena ya sweswi. Xana u nga komba mavandla ya misava ya masungulo, ti-cross-section, mapepa ya ku pima lama sayiniweke na layini ya xitifikheti leyi ma yi fambiseke, hi ku ka timinete ta khume? Loko swi nga ri tano, ku pima ka wena i khombo eka xitifikheti lexi landzelaka na eka final account.

Hi Tihi Tirhekhodo Leti Endlaka Ku Pima Nakambe ku Tiya?

Rhekhodo ya ku pima nakambe yi tiya loko nhlayo yin’wana na yin’wana yi nga landzeleriwa ku suka eka nchumu wa bill ku ya eka chainage, ku pima loku sayiniweke na xitifikheti. Thredhi yoleyo hi yona leyi auditor wa mukhastama wa mfumo a nga ta yi landzela, minkarhi yin’wana malembe endzhaku ka ku hela. I xisekelo nakambe xa ntsengo wo hetelela wa kontraka lowu cidb yi wu tirhisaka endzhaku tanihi matimu ya ntirho.

Hlayisa, eka xiyenge xin’wana na xin’wana:

ndzavisiso wa misava wa masungulo na mavandla lama pfumelelaniweke;
ti-cross-section na xibalo xa vunyingi;
mapepa ya ku pima swin’we lama sayiniweke, hi chainage na hi nchumu wa bill;
swifaniso leswi hlanganisiweke na chainage na siku;
nomboro ya xitifikheti lexi nhlayo yin’wana na yin’wana yi hakeriweke ha xona.

Software ya vulawuri bya vuaki bya civil yo fana na Sakha yi tsala ku pima na nhluvukiso hi chainage na hi xiyenge, naswona yi swi hlanganisa na BOQ na xitifikheti xa hakelo. Enjhiniya a nga kambela rhekhodo yoleyo hi phothali, leswaku ku pfumelelana ku humelela ntirho wa ha voniwa. Mintsengo yo hetelela leyi basaka ku sukela siku ro sungula yi tlhela yi endla leswaku vumbhoni bya wena bya CIDB CE grading byi kumeka hi ku olova.

Swivutiso Leswi Vutisiwaka Hi Ku Tala

Xana ku pima nakambe eka vuaki i yini?

I ndlela ya kontraka laha bill of quantities yi ringanyetaka ntirho ntsena, naswona mukontraka a hakeriwaka tinhlayo leti pimiweke hakunene, hi tireyiti leti tendiweke. GCC 2015 yi swi vitana Re-measurement Contract. Swi tolovelekile eka ntirho wa civil, laha tinhlayo to hetelela ti nga tiviwiki hi nkarhi wa tender.

Xana chainage yo fana na 12+340 yi vula yini?

Yi vula tikhilomitara ta 12 na timitara ta 340, kumbe 12,340 m, ehenhla ka control line ku suka eka ndhawu ya yona yo sungula. Chainage yi nyika xiphemu xin’wana na xin’wana xa gondzo, phayiphi kumbe kanala xikombo xin’we xa tidirowingi, ku veka ehansi, ku pima na hakelo.

Xana i mani a pimaka ntirho ehansi ka GCC 2015?

Employer’s Agent u teka xiboho xa nkoka lowu pimiweke ehansi ka xiyenge 6.7. Mukontraka u pima na ku rhumela sitatimende leyi seketelaka loko swi laveka, naswona u va kona eka ku pima swin’we endzhaku ka xitiviso. Loko mukontraka a nga vi kona kumbe a nga rhumeli, ku pima ka Employer’s Agent ku tekiwa ku lulamile.

Xana ku tlula ka nhlayo i variation?

Ku nga ri hi kokwalaho. Eka re-measurement contract, tinhlayo ti languteriwa ku hambana na bill, naswona u hakeriwa nhlayo leyi pimiweke hi reyiti ya bill. Variation i ku cinca ka mintirho loku leriweke ehansi ka kontraka, loku kamberiwaka ehansi ka swiyenge swa kona.

Xana vunyingi bya ntirho wa misava byi hlayeriwa njhani hi chainage?

Hi ku tala hi end-area method: teka ti-cross-section eka mimpfhuka ya chainage leyi vekiweke, kuma xiringaniso xa vuandlalo bya swiyenge swimbirhi kutani u xi andzisa hi mpfhuka exikarhi ka swona. Kambela ndlela leyi swihlamuselo na kontraka ya wena swi yi vekaka u nga si pima.

Mhaka ya Makumu

Ku pima nakambe ku hakela leswi u nga swi kombisaka. Veka tireyiti ta wena eka tender, kutani u tshika tinhlayo leti pimiweke ti rhwala nkoka. Tirhisa chainage tanihi adirese yin’we ya nhlayo yin’wana na yin’wana. Pfumelelana hi mavandla ya masungulo u nga si cela, u nga tshuki u hundzeriwa hi ku pima swin’we, naswona u nga tshuki u funengeta ntirho wu nga si pimiwa. Landzelela layini yin’wana na yin’wana ya xitifikheti ku tlhelela eka phepha leri sayiniweke na xiyenge. Endla sweswo n’hweti na n’hweti, kutani final account yi va xibalo, ku nga ri nyimpi.

Tigayidi leti fambelanaka: