Tekanyo ya go Boeletšwa ka Chainage: Tefo ya Mošomo

Tseleng goba mothalading wa peipi, ga o lefelwe dipalo tše di lego ka gare ga BOQ. O lefelwa dipalo tšeo o ka hlatsetšago gore o di agile. Bontši bja dikonteraka tša diporo tša Afrika Borwa di a boeletšwa go lekanywa. BOQ (bill of quantities) e akanya feela mošomo. Seo se fihlago go setifiketi sa gago sa tefo ke seo se lekantšwego lefelong, karolo ka karolo, go ya ka chainage.

Tlhahlo ye e hlalosa kamoo tekanyo ya go boeletšwa ka chainage e šomago ka gona dikonterakeng tša diporo. E akaretša gore konteraka ya tekanyo ya go boeletšwa ke eng, kamoo chainage e šomago, gore ke mang yo a lekanyago ka tlase ga GCC 2015, kamoo dilo tša mothaladi le tša bolumo di lekanywago ka gona, le kamoo dipalo tše di lekantšwego di elelago go setifiketi ka gona. E ngwaletšwe ba QS (quantity surveyors), ditšhwantšhi tša lefelo (site agents) le balaodi ba dikonteraka. Ke tlhahlo ya mošomo, e sego keletšo ya molao. Konteraka ya gago, ditlhalošo tša yona (specifications) le ditlhagišo tša BOQ (preambles) ka mehla di tla pele.

Tekanyo ya go Boeletšwa Konterakeng ya Diporo ke Eng?

Tekanyo ya go boeletšwa e ra gore dipalo tša BOQ ke dikakanyo, gomme o lefelwa dipalo tšeo di lekantšwego ka nnete ka ditefelo tšeo o di tendetšego. GCC 2015 e hlalosa Re-measurement Contract gomme, temaneng ya 6.7.1, e re dipalo tše di lego go BOQ ya yona ke dipalo tše di akanywago tša mošomo. Ditefelo tša gago di tiile. Dipalo ga di bjalo.

Se se swanela mošomo wa diporo, moo go se nago motho yo a tsebago bolumo ka nepagalo ya leswika, botebo bja mafelelo bja kanale (trench) goba botelele bja nnete bja peipi go fihlela mošomo o dirilwe. Moreki o rwala kotsi ya dipalo. Mokontraka o rwala kotsi ya ditefelo.

Ka tlase ga dikonteraka tša NEC, kgopolo ye e swanago e tšwelela go Options tše kgolo tšeo di šomišago BOQ, bjalo ka Option B. Mantšu le mekgwa di a fapana, eupša molaotheo o a šoma: theko ka yuniti, tefo godimo ga dipalo tše di lekantšwego.

Tekanyo ya go boeletšwa e fetoša le kamoo ditenda di lekolwago ka gona. Ditokišo le FAQ ya GCC 2015 ya SAICE e bolela gore, konterakeng ya tekanyo ya go boeletšwa, diphošo tša dipalo mothalading wa selo di lokišwa ka go boloka tefelo ya yuniti ye e tendetšwego le go lokiša palomoka ya mothaladi. Ditefelo tša gago ke konteraka. Di dire gabotse.

Chainage ke Eng?

Chainage ke sekgala go ya ka mothaladi wa taolo wo o tiilego go tloga ntlheng ya go thoma, se se šomišwago go hwetša mošomo ditseleng, methalading ya dipeipi, dikanaleng le diporong tša setimela. Gantši e ngwalwa bjalo ka dikhilomithara le dimetara. Ka fao chainage 12+340 e ra dikhilomithara tše 12 le dimetara tše 340, goba 12,340 m, go tloga mathomong a mothaladi. Di-offset go le letshadi goba go le letona la mothaladi di hwetša mošomo go o tshela.

Chainage ke aterese ya tlhago ya mošomo wa mothaladi. Ntlo e šoma ka lebato goba mothaladi wa grid. Mothaladi wa meetse a bogolo wa 9 km o hloka tšhupetšo e tee yeo dithalwa, go bea (setting out), tekanyo le setifiketi ka moka di e abelanago.

Mantšu a mararo ao o tlago go kopana le ona:

Mothaladi wa taolo goba mothaladi wa bogare (centre line): mothaladi wo chainage e lekanywago go ya ka ona, wo o beilwego go tšwa tlhamong.
Karolo (section): botelele bja mešomo magareng ga di-chainage tše pedi, gantši bo šomišwago bakeng sa tekanyo, go neela goba lenaneo.
Chainage equation: ntlha yeo chainage ya tlhamo e tlolago go yona, mohlala ka morago ga go lokišwa ga tsela (realignment). E ngwale go letlakala le lengwe le le lengwe la tekanyo, go sego bjalo o tla lekanya botelele gabedi goba wa se bo lekanye le gatee.

Ke Mang yo a Lekanyago Mošomo ka Tlase ga GCC 2015?

Ka tlase ga GCC 2015, Employer’s Agent o laetša boleng bjo bo lekantšwego bja mešomo, gomme mokontraka o a lekanya le go romela setatamente sa thekgo ge Employer’s Agent a e kgopela. Temana ya 6.7 e hlalosa se. Employer’s Agent o fa tsebišo pele a lekanya, gomme o swanetše go ba gona goba o romele moemedi yo a nago le mangwalo go tšea karolo.

Molao wo o swarago bakontraka ka gare ke wa temana ya 6.7.4. Ge o palelwa ke go ba gona, goba o sa romele tekanyo ya gago ge e nyakega, tekanyo ye e dirilwego goba ye e dumeletšwego ke Employer’s Agent e tšewa e le ye e nepagetšego. Mošomong wo o boeletšwago go lekanywa, seo se ka šuthiša tšhelete ye ntši.

Kgato	Mang	Seo o swanetšego go se boloka
Taelo ya go lekanya	Employer’s Agent	Taelo ye e ngwadilwego le dinyakwa tša yona
Tsebišo ya tekanyo	Employer’s Agent	Letšatši, nako le karolo ye e tlago go lekanywa
Tekanyo ya mmogo	Mahlakore ka bobedi	Matlakala a lefelo a a saennwego ka chainage le karolo
Setatamente sa thekgo	Mokontraka	Tekanyo le setatamente sa gago sa kgwedi
Setifiketi sa tekanyo	Employer’s Agent	Palo yeo go dumelelanwego ka yona bakeng sa selo se sengwe le se sengwe sa BOQ

Molao wa tiro o bonolo. O se ke wa fetwa ke tekanyo, gomme o se ke wa dumelela mošomo go khupetšwa pele o lekanywa. GCC 2015 e nyaka gape tumelelo ya Employer’s Agent pele mošomo o khupetšwa. Ge kanale e tlatšwa gape pele bedding le peipi di lekanywa, o šala o ngangišana go tšwa difotong.

Dilo tša Mothaladi le tša Bolumo di Lekanywa Bjang?

Selo se sengwe le se sengwe sa BOQ se lekanywa ka yuniti le ka mokgwa wo ditlhalošo tša projeke le ditlhagišo tša BOQ di o beilego, gantši ka chainage bakeng sa mošomo wa mothaladi. Ditlhalošo tša diporo, bjalo ka dikarolo tša SANS 1200 goba ditlhalošo tša COLTO bakeng sa mošomo wa ditsela, di akaretša melao ya tekanyo le ya tefo bakeng sa selo se sengwe le se sengwe. Di bale pele o bea theko, le gape pele o lekanya.

Dilo tša tlwaelo tša diporo le kamoo gantši di lekanywago ka gona:

Selo	Yuniti ya tlwaelo	Kamoo se lekanywago ka gona go ya ka chainage
Mešomo ya mobu ye megolo (cut and fill)	m³	Di-cross-section ka dikgoba tše di beilwego tša chainage, dibolumo magareng ga tšona
Magato a tsela (pavement layers)	m³ goba m²	Botelele magareng ga di-chainage gabedi ga bophara le bokoto bjo bo laeditšwego
Dikherebe le dikanale (kerbs and channels)	m	Botelele go ya ka mothaladi, ka mohuta
Dipeipi	m	Botelele magareng ga di-chainage, ka bophara (diameter) gomme gantši ka sekgoba sa botebo
Go epa kanale (trench)	m³ goba m	Go ya ka tlhalošo, gantši ka sekgoba sa botebo le sehlopha sa sedirišwa
Di-manhole le di-chamber	Palo	Bala ka mohuta le botebo, di hwetšwa ka chainage
Matšhwao a tsela	m goba m²	Botelele goba sekgoba ka mohuta, ka chainage

Diyuniti tše di lego ka godimo ke tša tlwaelo, ga di a tia. Konteraka e nngwe e ka lefa go epa kanale ka khupiki mithara gomme e nngwe ka mithara ya kanale ka dihlopha tša botebo. Tlhalošo le ditlhagišo tša BOQ di a phetha. Ge di sa dumelelane, tšweletša taba pele mošomo o thoma.

O Bala Dibolumo tša Mešomo ya Mobu ka Chainage Bjang?

Mešomo ya mobu gantši e lekanywa go tšwa go di-cross-section tšeo di tšewago ka dikgoba tše di tiilego tša chainage, gomme bolumo magareng ga dikarolo tše pedi e balwa go tšwa disekgobeng tša tšona. Mokgwa wa tlwaelo ke end-area method: hwetša palogare ya disekgoba tše pedi tša cross-section, ke moka o di atiše ka sekgala magareng ga tšona. Konteraka goba tlhalošo ya gago e ka bea mokgwa o mongwe, ka fao e lekole pele.

Fomula ke: bolumo = (sekgoba 1 + sekgoba 2) / 2 × sekgala.

Mohlala wa go hlalosa wa cut godimo ga 100 m, ka dikarolo tše di lego go 20 m ye nngwe le ye nngwe:

Go tloga chainage	Go ya chainage	Sekgoba mathomong (m²)	Sekgoba mafelelong (m²)	Botelele (m)	Bolumo (m³)
1+200	1+220	14.0	18.0	20	320
1+220	1+240	18.0	16.5	20	345
1+240	1+260	16.5	12.0	20	285
1+260	1+280	12.0	10.5	20	225
1+280	1+300	10.5	13.0	20	235
Palomoka				100	1,410

Ka tefelo ya BOQ ya go hlalosa ya R85 ka m³, karolo ye e na le boleng bja R119,850. Ge BOQ e be e akantše 1,200 m³ bakeng sa botelele bjo bo swanago, o lefelwa 1,410 m³ yeo o e lekantšego, ge feela tekanyo e dumeletšwe.

Maemo a mobu a mathomo (original ground levels) ke motheo wa palo ye. Dumelelanang ka ona le resident engineer pele o hlobola goba o epa. Ge mobu o šetše o tlošitšwe, le bohlatse bja gago bo a tloga.

Na o sa lekanya tsela go tšwa dipukung tša lefelo le sipirišithi? Sakha e kopanya tekanyo le tšwelopele, kakanyo le BOQ, le disetifiketi tša tefo ka go software e tee ya cloud ye e agetšwego bakontraka ba diporo ba Afrika Borwa, ka portal yeo moenjiniere a ka lekolago rekoto ka yona: bona demo ya sehlahiswa.

Tekanyo ya go Boeletšwa e Elela Bjang go Setifiketi sa Tefo?

Kgwedi le kgwedi, palo yeo go dumelelanwego ka yona go fihla bjale bakeng sa selo se sengwe le se sengwe sa BOQ e atišwa ka tefelo ya sona, gomme palomoka yeo e ba mothaladi wa mošomo wo o lekantšwego go setifiketi. Ka ge disetifiketi di kgobokanywa (cumulative), o netefatša palo ye e lekantšwego go fihla bjale, e sego feela mošomo wa kgwedi ye. Phošo ye e lokišitšwego kgwedi ye e lokiša palomoka.

Pono ye bonolo ya dilo tše tharo bohareng bja konteraka:

Selo sa BOQ	Palo ya BOQ (kakanyo)	E lekantšwe go fihla bjale	Tefelo	Boleng go fihla bjale
Bulk cut to fill	18,000 m³	12,600 m³	R85	R1,071,000
Peipi ya uPVC, 250 mm	4,200 m	3,150 m	R1,240	R3,906,000
Dikherebe, mohuta wa 1	6,500 m	2,800 m	R310	R868,000
Palomoka ya mošomo wo o lekantšwego go fihla bjale				R5,845,000

Dipalo ke tša go hlalosa. Palomoka yeo ke moka e fepa setifiketi, pele ga diphetogo, phetošo ya theko, tshwaro le ditefo tša pele. Tlhahlo ya rena ya tshepedišo ya setifiketi sa tefo sa GCC e hlalosa karolo ye e šetšego ya setifiketi, dinako tša matšatši a 7 le a 28 le tshwaro.

Dintlha tše pedi ka dipalo tšeo di fapanago le BOQ:

Phetogo ya palo ga se phetogo (variation) ka bo yona. Konterakeng ya tekanyo ya go boeletšwa, dipalo di letetšwe go šuthišega. Phetogo ke phetošo ya mešomo ye e laetšwego ka tlase ga konteraka. Di arogantše direkotong tša gago.
Diphetogo tše kgolo di ka ama dilo tše dingwe. GCC 2015 e akaretša mokgwa wa go fetoša General Items ge palomoka ya diphetogo ka moka e feta phesente yeo e beilwego go datha ya konteraka (temana ya 6.11). Latela palomoka yeo ge o dutše o tšwela pele.

Dikgohlano tša Tekanyo ya go Boeletšwa di Thoma Kae?

Bontši bja dikgohlano tša tekanyo ya go boeletšwa di thoma lefelong, dibeke pele ga setifiketi, ge palo e lekanywa e diegile, e le motho a nnoši goba e sa lekanywe le gatee. Ka nako yeo Employer’s Agent a e botšišago, mobu o šetše o khupeditšwe gomme rekoto e fokola. Thibelo e tšhipa go feta kganetšano efe goba efe.

Dibaka tša tlwaelo:

Ga go maemo a mobu a mathomo. Ntle le maemo ao go dumelelanwego ka ona pele ga go epa, dibolumo tša cut le fill ke go akanya feela.
Mošomo o khupeditšwe pele o lekanywa. Dipeipi, bedding le magato di lekanywa go tšwa go kgopolo goba difotong.
Mellwane ya dikarolo e balwa gabedi. Matlakala a mabedi a lefelo ao ka bobedi a akaretšago chainage 2+500.
Di-chainage equation di hlokomologwa. Botelele go tshela realignment bo lekanywa ka chainage ye e fošagetšego.
Diyuniti tšeo di sa swanelego BOQ. Go lekanya kanale ka mithara mola BOQ e lefa ka khupiki mithara.
Tumelelano ye e diegilego. Ditekanyo di dumelelanwa ka tšona dikgwedi ka morago, ka morago ga ge bašomi ba šetše ba tšwile.

Teko ya karolo. Kgetha karolo efe goba efe ya 200 m go konteraka ya gago ya bjale. Na o ka bontšha maemo a mobu a mathomo, di-cross-section, matlakala a tekanyo a a saennwego le mothaladi wa setifiketi wo a o fepilego, ka tlase ga metsotso e lesome? Ge go se bjalo, tekanyo ya gago ke kotsi go setifiketi se se latelago le go akhaonteng ya mafelelo.

Ke Direkoto Dife tšeo di Dirago gore Tekanyo ya go Boeletšwa e Eme?

Rekoto ya tekanyo ya go boeletšwa e a ema ge palo ye nngwe le ye nngwe e ka latelwa go tloga selong sa BOQ go ya go chainage, tekanyo ye e saennwego le setifiketi. Mothaladi woo ke wona wo mohlahlobi wa moreki wa setšhaba a tlago go o latela, ka dinako tše dingwe nywaga ka morago ga go fetša. Ke gape motheo wa boleng bja mafelelo bja konteraka bjo CIDB e bo šomišago ka morago bjalo ka rekoto ya mošomo (track record).

Boloka, bakeng sa karolo ye nngwe le ye nngwe:

tekolo ya mobu ya mathomo le maemo ao go dumelelanwego ka ona;
di-cross-section le palo ya bolumo;
matlakala a tekanyo ya mmogo a a saennwego, ka chainage le selo sa BOQ;
difoto tše di kgokagantšwego le chainage le letšatši;
nomoro ya setifiketi seo palo ye nngwe le ye nngwe e lefetšwego go sona.

Software ya taolo ya kago ya diporo bjalo ka Sakha e ngwala tekanyo le tšwelopele ka chainage le karolo, gomme e e kgokaganya le BOQ le setifiketi sa tefo. Moenjiniere a ka lekola rekoto yeo e swanago ka portal, ka fao tumelelano e direga ge mošomo o sa bonagala. Boleng bja mafelelo bjo bo hlwekilego go tloga letšatšing la mathomo bo dira gape gore bohlatse bja gago bja CIDB CE grading bo be bonolo go bo ntšha.

Dipotšišo tšeo di Botšišwago Gantši

Tekanyo ya go boeletšwa kagong ke eng?

Ke mokgwa wa konteraka moo BOQ e akanyago feela mošomo, gomme mokontraka a lefelwa dipalo tšeo di lekantšwego ka nnete, ka ditefelo tšeo di tendetšwego. GCC 2015 e bitša se Re-measurement Contract. E tlwaelegile mošomong wa diporo, moo dipalo tša mafelelo di sa tsebjego ka nako ya tenda.

Chainage ya go swana le 12+340 e ra eng?

E ra dikhilomithara tše 12 le dimetara tše 340, goba 12,340 m, go ya ka mothaladi wa taolo go tloga ntlheng ya wona ya go thoma. Chainage e fa karolo ye nngwe le ye nngwe ya tsela, mothaladi wa peipi goba kanale tšhupetšo e tee bakeng sa dithalwa, go bea, tekanyo le tefo.

Ke mang yo a lekanyago mošomo ka tlase ga GCC 2015?

Employer’s Agent o laetša boleng bjo bo lekantšwego ka tlase ga temana ya 6.7. Mokontraka o a lekanya le go romela setatamente sa thekgo ge se nyakega, gomme o ba gona tekanyong ya mmogo ka morago ga tsebišo. Ge mokontraka a sa be gona goba a sa romele, tekanyo ya Employer’s Agent e tšewa e le ye e nepagetšego.

Na go feta ga palo ke phetogo (variation)?

Aowa, e sego ka bo yona. Konterakeng ya tekanyo ya go boeletšwa, dipalo di letetšwe go fapana le BOQ, gomme o lefelwa palo ye e lekantšwego ka tefelo ya BOQ. Phetogo ke phetošo ya mešomo ye e laetšwego ka tlase ga konteraka, ye e lekanyetšwago ka tlase ga ditemana tša yona.

Dibolumo tša mešomo ya mobu di balwa bjang ka chainage?

Gantši ka end-area method: tšea di-cross-section ka dikgoba tše di beilwego tša chainage, hwetša palogare ya disekgoba tša dikarolo tše pedi gomme o atiše ka sekgala magareng ga tšona. Lekola mokgwa wo tlhalošo le konteraka ya gago di o beilego pele o lekanya.

Taba ya Mafelelong

Tekanyo ya go boeletšwa e lefela seo o ka se hlatsetšago. Tiiša ditefelo tša gago ka nako ya tenda, ke moka o dumelele dipalo tše di lekantšwego go rwala boleng. Šomiša chainage bjalo ka aterese e tee bakeng sa palo ye nngwe le ye nngwe. Dumelelanang ka maemo a mathomo pele o epa, o se ke wa fetwa ke tekanyo ya mmogo, gomme o se ke wa khupetša mošomo pele o lekanywa. Latela mothaladi o mongwe le o mongwe wa setifiketi go boela letlakaleng le le saennwego le karolong. Dira seo kgwedi le kgwedi, gomme akhaonte ya mafelelo e fetoga palo, e sego ntwa.

Ditlhahlo tše di amanago: