U Linganya Hafhu nga Chainage: Nḓila ya Mbadelo ya Civil

Kha bada kana phaipi, a ni badelwi nga zwivhalo zwi re kha bill. Ni badelwa nga zwivhalo zwine na nga sumbedza uri no zwi fhaṱa. Khonṱiraka nnzhi dza civil dza Afrika Tshipembe dzi a linganywa hafhu. Bill of quantities (BOQ) i anganyela mushumo fhedzi. Zwine zwa swika kha ṱhanziela yaṋu ya mbadelo ndi zwo linganywaho saithini, khethekanyo nga khethekanyo, u ya nga chainage.

Muendedzi uyu u ṱalutshedza nḓila ine u linganya hafhu nga chainage ha shuma ngayo kha khonṱiraka dza civil. U amba nga ha uri re-measurement contract ndi mini, nḓila ine chainage ya shuma ngayo, ndi nnyi ane a linganya nga fhasi ha GCC 2015, nḓila ine zwithu zwa mutaladzi na zwa vhunzhi zwa linganywa ngayo, na nḓila ine zwivhalo zwo linganywaho zwa ya ngayo kha ṱhanziela. Wo ṅwalelwa vha-quantity surveyor (vha-QS), vha-site agent na vhalanguli vha khonṱiraka. Ndi muendedzi wa mushumo, a si nyeletshedzo ya mulayo. Khonṱiraka yaṋu, ṱhaluso dzayo na ndaela dza BOQ zwi ṱanganedzwa u thoma misi yoṱhe.

U Linganya Hafhu kha Khonṱiraka ya Civil Ndi Mini?

U linganya hafhu zwi amba uri zwivhalo zwa BOQ ndi u anganyela, nahone ni badelwa zwivhalo zwo linganywaho vhukuma nga reithi dze na dzi tendara. GCC 2015 i ṱalusa Re-measurement Contract nahone, kha khethekanyo 6.7.1, i amba uri zwivhalo zwi re kha BOQ yayo ndi zwivhalo zwo anganyelwaho zwa mushumo. Reithi dzaṋu dzo vhewa. Zwivhalo a zwo ngo vhewa.

Hezwi zwi tshimbilelana na mushumo wa civil, hune hu si na ane a ḓivha vhunzhi ha ngoho ha tombo, vhulapfu ha u fhedza ha mugero kana vhulapfu ha ngoho ha phaipi u swikela mushumo wo fhela. Mukhasiṱama u hwala khombo ya zwivhalo. Mukonṱiraka u hwala khombo ya reithi.

Nga fhasi ha khonṱiraka dza NEC, muhumbulo uyu u bvela khagala kha dzi-Option khulwane dzine dza shumisa bill of quantities, u fana na Option B. Maipfi na nḓila zwi a fhambana, fhedzi mutheo u dzula u fanaho: mutengo nga yuniti, mbadelo nga zwivhalo zwo linganywaho.

U linganya hafhu hu dovha ha shandukisa nḓila ine dzithendara dza sedzwa ngayo. Khakhululo na FAQ ya GCC 2015 ya SAICE i sumbedza uri, kha re-measurement contract, vhukhakhi ha zwivhalo kha mutaladzi vhu khakhululwa nga u vhulunga reithi ya yuniti yo tendariwaho na u lugisa tshivhalo tshoṱhe tsha mutaladzi. Reithi dzaṋu ndi khonṱiraka. Dzi iteni dzi lugaho.

Chainage Ndi Mini?

Chainage ndi tshikhala kha mutaladzi wa ndangulo wo vhewaho u bva kha fhethu ha u thoma, tshine tsha shumiswa u wana mushumo kha dzibada, dziphaipi, dzikanala na zwitshele. Kanzhi i ṅwalwa sa dzikhilomitha khathihi na dzimitha. Nga zwenezwo chainage 12+340 i amba khilomitha dza 12 na mitha dza 340, kana 12,340 m, u bva mathomoni a mutaladzi. Dzi-offset dza monde kana dza tshanḓa tshi re tshoṱhe tsha mutaladzi dzi wana mushumo u pfukaho mutaladzi.

Chainage ndi diresi ya mvelo ya mushumo wa mutaladzi. Floor kana grid line zwi shuma kha tshifhaṱo. Mutaladzi wa maḓi mahulwane wa 9 km u ṱoḓa tshisumbi tshithihi tshine diroingi, u vhea fhasi (setting out), u linganya na ṱhanziela zwa tshi kovhekana.

Maipfi mararu ane na ḓo tangana nao:

Control line kana centre line: mutaladzi une chainage ya kalwa khawo, u vhewaho u bva kha dizaini.
Khethekanyo (section): vhulapfu ha mishumo vhukati ha dzi-chainage mbili, kanzhi hu shumiswa kha u linganya, u ṋetshedza kana mbekanyamushumo.
Chainage equation: fhethu hune chainage ya dizaini ya fhufha, tsumbo nga murahu ha u shandukiswa ha nḓila. I ṅwaleni kha siaṱari ḽiṅwe na ḽiṅwe ḽa u linganya, nnḓa ha zwenezwo ni ḓo linganya vhulapfu luvhili kana ni sa hu linganye na luthihi.

Ndi Nnyi Ane a Linganya Mushumo nga Fhasi ha GCC 2015?

Nga fhasi ha GCC 2015, Employer’s Agent u dzhia tsheo ya ndeme yo linganywaho ya mishumo, nahone mukonṱiraka u linganya na u rumela tshitatamennde tshi tikedzaho musi Employer’s Agent a tshi humbela. Khethekanyo 6.7 i vhea hezwi. Employer’s Agent u ṋea ndivhadzo a sa athu u linganya, nahone ni fanela u vha hone kana ni rumele muimeleli o teaho uri a dzhenelele.

Mulayo une wa fara vhakonṱiraka u kha khethekanyo 6.7.4. Arali na kundelwa u vha hone, kana ni sa rumeli u linganya haṋu musi zwi tshi ṱoḓea, u linganya ho itwaho kana ho tendelwaho nga Employer’s Agent hu dzhiiwa hu ho lugaho. Kha mushumo une wa linganywa hafhu, hezwi zwi nga tshimbidza tshelede nnzhi.

Tshiṱepe	Nnyi	Zwine na fanela u zwi vhulunga
Ndaela ya u linganya	Employer’s Agent	Ndaela yo ṅwalwaho na ṱhoḓea dzayo
Ndivhadzo ya u linganya	Employer’s Agent	Ḓuvha, tshifhinga na khethekanyo ine ya ḓo linganywa
U linganya khathihi	Zwipiḓa zwoṱhe zwivhili	Maṅwalwa a ngei saithini o sainiwaho nga chainage na nga khethekanyo
Tshitatamennde tshi tikedzaho	Mukonṱiraka	U linganya khathihi na tshitatamennde tshaṋu tsha ṅwedzi
Ṱhanziela ya u linganya	Employer’s Agent	Tshivhalo tsho tendelanwaho tsha tshithu tshiṅwe na tshiṅwe tsha bill

Mulayo wa u shuma u a leluwa. Ni songo vhuya na fhirwa nga u linganya, nahone ni songo vhuya na tendela mushumo u khudzwa u sa athu u linganywa. GCC 2015 i dovha ya ṱoḓa thendelo ya Employer’s Agent mushumo u sa athu u khudzwa. Arali mugero wa ḓadzwa hafhu bedding na phaipi zwi sa athu u linganywa, ni sala ni tshi kaṱa nga zwifanyiso.

Zwithu zwa Mutaladzi na zwa Vhunzhi Zwi Linganywa Hani?

Tshithu tshiṅwe na tshiṅwe tsha bill tshi linganywa nga yuniti na nga nḓila ine ṱhaluso dza tshirendzhe na ndaela dza BOQ dza i vhea, kanzhi nga chainage kha mushumo wa mutaladzi. Ṱhaluso dza civil, u fana na khethekanyo dza SANS 1200 kana ṱhaluso dza COLTO dza mushumo wa dzibada, dzi katela milayo ya u linganya na u badela ya tshithu tshiṅwe na tshiṅwe. Dzi vhaleni ni sa athu u vhea mutengo, na hafhu ni sa athu u linganya.

Zwithu zwa civil zwo ḓoweleaho na nḓila ine zwa linganywa ngayo kanzhi:

Tshithu	Yuniti yo ḓoweleaho	Nḓila ine tsha linganywa ngayo u ya nga chainage
Mushumo muhulwane wa mavu (cut na fill)	m³	Dzi-cross-section kha zwikhala zwa chainage zwo vhewaho, vhunzhi vhukati hadzo
Dzi-layer dza bada	m³ kana m²	Vhulapfu vhukati ha dzi-chainage hu tshi andiswa nga vhuphara na vhuhulu ho ambiwaho
Dzi-kerb na dzi-channel	m	Vhulapfu u ya nga mutaladzi, nga lushaka
Dziphaipi	m	Vhulapfu vhukati ha dzi-chainage, nga dayamitha nahone kanzhi nga tshikalo tsha vhudzivha
U gwa mugero	m³ kana m	U ya nga ṱhaluso, kanzhi nga tshikalo tsha vhudzivha na kiḽasi ya zwishumiswa
Dzi-manhole na dzi-chamber	Tshivhalo	Vhalani nga lushaka na vhudzivha, dzi wanalaho nga chainage
Zwiga zwa badani	m kana m²	Vhulapfu kana vhupo nga lushaka, nga chainage

Yuniti dzi re afho nṱha ndi dzo ḓoweleaho, a dzo ngo vhewa. Khonṱiraka nthihi i nga badela u gwa mugero nga khubiki mitha ngeno iṅwe i tshi badela nga mitha ya mugero kha zwigwada zwa vhudzivha. Ṱhaluso na ndaela dza BOQ ndi zwone zwine zwa dzhia tsheo. Arali zwi sa tendelani, zwi takuseni mushumo u sa athu u thoma.

Ni Vhalela Hani Vhunzhi ha Mushumo wa Mavu nga Chainage?

Mushumo wa mavu kanzhi u linganywa u bva kha dzi-cross-section dzo dzhiiwaho kha zwikhala zwa chainage zwo vhewaho, vhunzhi vhukati ha khethekanyo mbili vhu tshi vhalelwa nga u shumisa vhupo hadzo. Nḓila yo ḓoweleaho ndi end-area method: wanani tshikalo tsha vhupo ha dzi-cross-section mbili, nahone ni tshi andise nga tshikhala vhukati hadzo. Khonṱiraka kana ṱhaluso dzaṋu dzi nga vhea nḓila iṅwe, nga zwenezwo dzi sedzeni u thoma.

Fomula ndi heyi: vhunzhi = (vhupo 1 + vhupo 2) / 2 × tshikhala.

Heyi ndi tsumbo ya cut kha 100 m, hu na khethekanyo kha 20 m iṅwe na iṅwe:

U bva kha chainage	U ya kha chainage	Vhupo mathomoni (m²)	Vhupo magumoni (m²)	Vhulapfu (m)	Vhunzhi (m³)
1+200	1+220	14.0	18.0	20	320
1+220	1+240	18.0	16.5	20	345
1+240	1+260	16.5	12.0	20	285
1+260	1+280	12.0	10.5	20	225
1+280	1+300	10.5	13.0	20	235
Zwoṱhe				100	1,410

Nga reithi ya bill ya tsumbo ya R85 nga m³, khethekanyo iyi i na ndeme ya R119,850. Arali BOQ yo anganyela 1,200 m³ kha vhulapfu vhenevho, ni badelwa 1,410 m³ ye na i linganya, arali u linganya ho tendelanwa.

Maimo a mavu a mathomoni ndi mutheo wa tshivhalo itshi. A tendelaneni na resident engineer ni sa athu u bvisa kana u gwa. Musi mavu o bviswa, na vhuṱanzi haṋu vhu a tuwa.

Ni kha ḓi linganya bada nga bugu dza ngei saithini na spreadsheet? Sakha i ṱanganya u linganya na mvelaphanḓa, u anganyela na BOQ, na ṱhanziela dza mbadelo kha sofuthiwea nthihi ya cloud yo fhaṱelwaho vhakonṱiraka vha civil vha Afrika Tshipembe, i na phothala hune enzhiniere a nga sedza rekhodo: vhonani demo ya tshibveledzwa.

U Linganya Hafhu Hu Ya Hani kha Ṱhanziela ya Mbadelo?

Ṅwedzi muṅwe na muṅwe, tshivhalo tsho tendelanwaho u swika zwino tsha tshithu tshiṅwe na tshiṅwe tsha bill tshi andiswa nga reithi yatsho, nahone tshivhalo itsho tshoṱhe tshi vha mutaladzi wa mushumo wo linganywaho kha ṱhanziela. Ngauri ṱhanziela dzi a kuvhanganywa, ni khwaṱhisedza tshivhalo tsho linganywaho u swika zwino, hu si mushumo wa ṅwedzi uyu fhedzi. Vhukhakhi ho khakhululwaho ṅwedzi uyu vhu lugisa tshivhalo tshoṱhe.

Mbonalo i leluwaho ya zwithu zwiraru vhukati ha khonṱiraka:

Tshithu tsha bill	Tshivhalo tsha BOQ (u anganyela)	Zwo linganywaho u swika zwino	Reithi	Ndeme u swika zwino
Bulk cut to fill	18,000 m³	12,600 m³	R85	R1,071,000
Phaipi ya uPVC, 250 mm	4,200 m	3,150 m	R1,240	R3,906,000
Kerbing, lushaka 1	6,500 m	2,800 m	R310	R868,000
Mushumo woṱhe wo linganywaho u swika zwino				R5,845,000

Zwivhalo ndi tsumbo. Nga murahu tshivhalo itsho tshoṱhe tshi dzhena kha ṱhanziela, hu sa athu u engedzwa tshanduko, khakhululo ya mutengo, retention na mbadelo dza kale. Muendedzi washu wa maitele a ṱhanziela ya mbadelo ya GCC u ṱalutshedza ṱhanziela yoṱhe yo salaho, zwifhinga zwa maḓuvha a 7 na a 28 na retention.

Mafhungo mavhili nga ha zwivhalo zwi fhambanaho na bill:

Tshanduko ya tshivhalo a si tshanduko (variation) nga hothe. Kha re-measurement contract, zwivhalo zwi lavhelelwa u shanduka. Variation ndi tshanduko ya mishumo yo laedzwaho nga fhasi ha khonṱiraka. Zwi fhambanyiseni kha rekhodo dzaṋu.
Tshanduko khulwane i nga kwama zwithu zwiṅwe. GCC 2015 i katela nḓila ya u lugisa General Items musi tshivhalo tshoṱhe tsha tshanduko dzoṱhe tshi tshi fhira phesenthe yo vhewaho kha contract data (khethekanyo 6.11). Tevhelani tshivhalo itsho musi ni tshi khou tshimbila.

Phambano dza U Linganya Hafhu Dzi Thoma Ngafhi?

Phambano nnzhi dza u linganya hafhu dzi thoma saithini, vhege ṱhanziela i sa athu u swika, musi tshivhalo tshi tshi linganywa nga u lenga, ni noṱhe kana tshi sa linganywi na luthihi. Musi Employer’s Agent a tshi tshi vhudzisa, mavu o no khudzwa nahone rekhodo i a shaya. U thivhela zwi a leluwa u fhira khani iṅwe na iṅwe.

Zwiitisi zwo ḓoweleaho:

A hu na maimo a mavu a mathomoni. Nga nnḓa ha maimo o tendelanwaho hu sa athu u gwiwa, vhunzhi ha cut na fill ndi u humbulela fhedzi.
Mushumo wo khudzwaho u sa athu u linganywa. Dziphaipi, bedding na dzi-layer zwo linganywaho nga u humbula kana nga zwifanyiso.
Mikano ya khethekanyo yo vhalwaho luvhili. Maṅwalwa mavhili a ngei saithini ane oṱhe a katela chainage 2+500.
Dzi-chainage equation dzo litshelwaho. Vhulapfu vhu pfukaho u shandukiswa ha nḓila ho linganywaho kha chainage i si yone.
Yuniti dzi sa tshimbilelani na bill. U linganya mugero nga mitha musi bill i tshi badela nga khubiki mitha.
U tendelana nga u lenga. U linganya ho tendelanwaho nga murahu ha miṅwedzi, vhashumi vho no tuwa.

Ndingo ya khethekanyo. Nangani khethekanyo iṅwe na iṅwe ya 200 m kha khonṱiraka yaṋu ya zwino. Naa ni nga sumbedza maimo a mavu a mathomoni, dzi-cross-section, maṅwalwa a u linganya o sainiwaho na mutaladzi wa ṱhanziela we a u tshimbidza, nga ngomu ha minithi dza fumi? Arali zwi si ngazwo, u linganya haṋu ndi khombo kha ṱhanziela i tevhelaho na kha final account.

Ndi Rekhodo Dzifhio Dzine Dza Ita uri U Linganya Hafhu Hu Khwaṱhe?

Rekhodo ya u linganya hafhu i khwaṱha musi tshivhalo tshiṅwe na tshiṅwe tshi tshi nga tevhelwa u bva kha tshithu tsha bill u ya kha chainage, u linganya ho sainiwaho na ṱhanziela. Tshaini iyo ndi yone ine odithara wa mukhasiṱama wa muvhuso a ḓo i tevhela, zwiṅwe zwifhinga miṅwaha nga murahu ha u fhedza. Ndi mutheo hafhu wa ndeme ya u fhedza ya khonṱiraka ine cidb ya i shumisa nga murahu sa ḓivhazwakale ya mushumo.

Vhulungani, kha khethekanyo iṅwe na iṅwe:

ṱhoḓisiso ya mavu ya mathomoni na maimo o tendelanwaho;
dzi-cross-section na tshivhalo tsha vhunzhi;
maṅwalwa a u linganya khathihi o sainiwaho, nga chainage na nga tshithu tsha bill;
zwifanyiso zwo ṱanganyiswaho na chainage na ḓuvha;
nomboro ya ṱhanziela ye tshivhalo tshiṅwe na tshiṅwe tsha badelwa ngayo.

Sofuthiwea ya ndangulo ya fhaṱo ya civil i ngaho Sakha i ṅwala u linganya na mvelaphanḓa nga chainage na nga khethekanyo, nahone i zwi ṱanganya na BOQ na ṱhanziela ya mbadelo. Enzhiniere a nga sedza rekhodo iyo nga phothala, u itela uri u tendelana hu itee mushumo u tshee u tshi vhonala. Ndeme dza u fhedza dzo kunaho u bva ḓuvha ḽa u thoma dzi dovha dza ita uri vhuṱanzi haṋu ha CIDB CE grading vhu wanale nga u leluwa.

Mbudziso Dzine dza Vhudziswa Kanzhi

U linganya hafhu kha fhaṱo ndi mini?

Ndi nḓila ya khonṱiraka hune bill of quantities ya anganyela mushumo fhedzi, nahone mukonṱiraka a badelwa zwivhalo zwo linganywaho vhukuma, nga reithi dzo tendariwaho. GCC 2015 i zwi vhidza Re-measurement Contract. Zwo ḓowelea kha mushumo wa civil, hune zwivhalo zwa u fhedza zwi sa ḓivhei nga tshifhinga tsha thendara.

Chainage i ngaho 12+340 i amba mini?

I amba khilomitha dza 12 na mitha dza 340, kana 12,340 m, kha control line u bva kha fhethu hayo ha u thoma. Chainage i ṋea tshipiḓa tshiṅwe na tshiṅwe tsha bada, phaipi kana kanala tshisumbi tshithihi tsha diroingi, u vhea fhasi, u linganya na mbadelo.

Ndi nnyi ane a linganya mushumo nga fhasi ha GCC 2015?

Employer’s Agent u dzhia tsheo ya ndeme yo linganywaho nga fhasi ha khethekanyo 6.7. Mukonṱiraka u linganya na u rumela tshitatamennde tshi tikedzaho musi zwi tshi ṱoḓea, nahone u vha hone kha u linganya khathihi nga murahu ha ndivhadzo. Arali mukonṱiraka a sa vhe hone kana a sa rumeli, u linganya ha Employer’s Agent hu dzhiiwa hu ho lugaho.

Naa u fhira ha tshivhalo ndi variation?

Hai nga hothe. Kha re-measurement contract, zwivhalo zwi lavhelelwa u fhambana na bill, nahone ni badelwa tshivhalo tsho linganywaho nga reithi ya bill. Variation ndi tshanduko ya mishumo yo laedzwaho nga fhasi ha khonṱiraka, i lavheleswaho nga fhasi ha khethekanyo dzayo.

Vhunzhi ha mushumo wa mavu vhu vhalelwa hani nga chainage?

Kanzhi nga end-area method: dzhiani dzi-cross-section kha zwikhala zwa chainage zwo vhewaho, wanani tshikalo tsha vhupo ha khethekanyo mbili nahone ni tshi andise nga tshikhala vhukati hadzo. Sedzani nḓila ine ṱhaluso na khonṱiraka yaṋu zwa i vhea ni sa athu u linganya.

Mafhungo a Fhedzisela

U linganya hafhu hu badela zwine na nga zwi sumbedza. Vheani reithi dzaṋu kha thendara, nahone ni litshe zwivhalo zwo linganywaho zwi hwale ndeme. Shumisani chainage sa diresi nthihi ya tshivhalo tshiṅwe na tshiṅwe. Tendelanani nga ha maimo a mathomoni ni sa athu u gwa, ni songo vhuya na fhirwa nga u linganya khathihi, nahone ni songo vhuya na khudza mushumo u sa athu u linganywa. Tevhelani mutaladzi muṅwe na muṅwe wa ṱhanziela u vhuyelela kha siaṱari ḽo sainiwaho na khethekanyo. Itani zwenezwo ṅwedzi nga ṅwedzi, nahone final account i ḓo vha tshivhalo, hu si nndwa.

Vhaendedzi vha elanaho: