CIDB CE Grading: Grade 5 go ya 9 ya Bakontraka ba Metheo

Mo thendareng ya setšhaba ya metheo, CIDB CE grade ya gago e swetsa gore a o ka fiwa tiro gotlhelele. Fa o baya tlhotlhwa ya tsela, phaephe kgotsa konteraka ya metsi a pula kwa godimo ga grade ya gago, moreki ga a kake a go e naya, le fa tlhotlhwa ya gago e le ntle jang. Le fa go ntse jalo, dikhamphani di le dintsi tsa metheo di tlhatlhoba grade ya tsone fela fa kitsiso ya thendara e goroga.

Kaedi eno e tlhalosa CIDB CE grading ya bakontraka ba metheo. E akaretsa gore setlhopha sa CE ke eng, gore grade 5 go ya 9 di go letla go tendara eng, ka moo cidb (Construction Industry Development Board) e swetsang grade ya gago ka teng, le ka moo o ka rulaganyang go fetela kwa go e e latelang. E kwaletswe batsamaisi, batsamaisi ba dikonteraka le bakakanyetsi ba dikhamphani tsa metheo. Go bona ponelo e e akaretsang ya di-grade le ditlhopha tsotlhe, bona kaedi ya rona e e amanang ka CIDB grading e e tlhalositsweng.

CIDB CE Grading ke Eng?

CIDB CE grading ke kwadiso ya gago mo cidb Register of Contractors mo setlhopheng sa ditiro tsa boenjenere jwa metheo (CE). E kwalwa e le nomoro le ditlhaka di le pedi, jaaka 7CE. Nomoro ke grade ya gago, go tloga ka 1 go ya go 9. E baya konteraka e kgolo go gaisa e o tsewang o kgona go e diragatsa. Ditlhaka di bontsha setlhopha sa ditiro.

Standard ya theko ya cidb e tlhalosa se e le letshwao la ditlhaka di le tharo. Tlhaka ya ntlha ke nomoro ya boleng jwa thendara. Tse pedi tse di latelang ke ditlhaka tse dikgolo tsa setlhopha sa ditiro. Ka jalo 6CE e raya grade 6 mo ditirong tsa boenjenere jwa metheo, mme 6GB e raya grade 6 mo ditirong tse di akaretsang tsa kago ya meago.

Setlhopha sengwe le sengwe se fiwa grade ka bosone. Khamphani e ka nna 7GB le 5CE ka nako e le nngwe, ka gonne cidb e leba rekoto ya tiro mo setlhopheng sengwe le sengwe ka go farologana. Mo rakontrakeng wa metheo, grade ya CE ke yone e e swetsang gore ke dithendara dife tsa ditsela, metsi, dikgerelo le ditirelo tse dikgolo tse o ka di gapang.

Ka fa tlase ga molawana wa 17 wa Construction Industry Development Regulations, 2004, rakontraka o tsewa a kgona go diragatsa konteraka e e mo teng ga mefuta ya boleng jwa thendara ya grade ya gagwe, mo setlhopheng se a kwadisitsweng mo go sone.

Grade Nngwe le Nngwe ya CE e ka Tendara Eng?

Grade nngwe le nngwe ya CE e na le selekanyo se se kwa godimo sa boleng jwa thendara ka konteraka, mme grade 5 go ya 9 di akaretsa bakontraka ba bantsi ba metheo ba ba setseng ba itsege. Ditekanyo tse di fa tlase di dirile go tloga ka 7 Phalane 2019, fa tafole e e fetotsweng mo molawaneng wa 17 e simolola go dira (Government Gazette 42561). Ka fa tlase ga molawana wa 2, boleng jono bo akaretsa VAT. Grade 9 ga e na selekanyo se se kwa godimo.

CE grade	Selekanyo se se kwa godimo sa boleng jwa thendara (go akaretsa VAT)	Tiro e e tlwaelegileng ya metheo mo maemong a (sekai)
5CE	R10,000,000	Tsosoloso ya ditsela tsa mmasepala, dikgokagano tse dinnye tsa metsi le dikgerelo
6CE	R20,000,000	Ditirelo tsa motsesetoropo, tokafatso ya metsi a pula, dibuluku tse dinnye le di-culvert
7CE	R60,000,000	Dikonteraka tsa ditsela tsa porofense, mela e megolo ya metsi le dikgerelo, matamo a polokelo
8CE	R200,000,000	Tokafatso e kgolo ya ditsela, metheo e megolo, diphaephe tsa dikarolo tse dintsi
9CE	Ga go selekanyo	Mananeo a magolo a metheo a bosetšhaba le a di-metro

Ditekanyo di dira ka konteraka, e seng ka ngwaga. Khamphani ya 7CE e ka tsamaisa dikonteraka di le mmalwa tsa R50,000,000 ka nako e le nngwe fa e ka di naya didirisiwa. Grade 1 go ya 4 le tsone di teng, di na le ditekanyo tse di kwa tlase. Tafole ya rona ya CIDB grading ya grade 1 go ya 9 e di kwala tsotlhe. Ka metlha tlhatlhoba dipalo tsa bosheng mo webosaeteng ya cidb pele o ikaega ka tsone, ka gonne ditekanyo di ka fetolwa ka kitsiso.

Moreki o Swetsa Jang gore Thendara e Tlhoka CE Grade Efe?

Kitsiso ya thendara e bolela grade e moreki a akanyang gore o tla e tlhoka, mme tlhotlhwa ya gago ya thendara ke yone e e swetsang gore a o a tshwanelega. Ka fa tlase ga cidb Standard for Uniformity in Construction Procurement, motendara yo o tshwanelegang o tshwanetse go nna le letshwao la grade le le lekanang kgotsa le le kwa godimo go feta le le tsamaelanang le madi a a tendaretsweng.

Mo tirong, data ya thendara e tla bua sengwe jaaka “batendara ba tshwanetse go nna le cidb contractor grading designation ya 7CE kgotsa go feta”. Seo ke kakanyetso ya moreki. Fa tlhotlhwa ya gago e feta selekanyo sa grade ya gago, ga o tlhole o tshwanelega, le fa kitsiso e ne e bolela grade ya gago.

Fano ke fa VAT e tshwarang batho teng. Ditekanyo di akaretsa VAT, mme bakakanyetsi ba bantsi ba dira ka ditlhotlhwa tse di sa e akaretseng go fitlha kgatong ya bofelo.

Tlhatlhobo ya VAT. Rakontraka wa 7CE o baya tlhotlhwa ya konteraka ya tsela go R53,000,000 kwa ntle ga VAT. Ka VAT ya 15%, tlhotlhwa e e tendaretsweng ke R60,950,000. Seo se kwa godimo ga selekanyo sa R60,000,000 sa grade 7, ka jalo thendara ga e tshwanelege ka tlhotlhwa eo. Ka metlha leka grade ya gago kgatlhanong le tlhotlhwa e e akaretsang VAT pele o romela.

A o ka Tendara kwa Godimo ga CE Grade ya Gago?

Ee, mo maemong a mabedi a a tlhalositsweng mo standard ya theko ya cidb: ka joint venture, kgotsa jaaka kgwebo e e ka tlhagelelang (potentially emerging enterprise) mo lenaneong le le ikaeletsweng tlhabololo. Kwa ntle ga ditsela tseo, grade ya gago le tlhotlhwa e e akaretsang VAT ke tsone tse di bayang selekanyo.

Di-joint venture. Leloko lengwe le lengwe la joint venture le tshwanetse go kwadisiwa le cidb. Grade e e kopantsweng, e e balwang jaaka melawana e bolela, e tshwanetse go lekana kgotsa go feta grade e e tlhokwang. cidb e phasalatsa joint venture grading calculator go leka se pele o saena tumalano ya joint venture.
Dikgwebo tse di ka tlhagelelang. Fa moreki a tsamaisa lenaneo le le ikaeletsweng tlhabololo, data ya thendara e ka letla bakontraka ba ba kwadisitsweng grade e le nngwe kwa tlase ga e e tlhokwang, fa ba fitlhelela ditekanyetso tse di boletsweng mo data ya thendara. cidb e golaganya maemo a potentially emerging le ditekanyetso tse di beilweng tsa bong le botsamaisi. Bala data ya thendara ka kelotlhoko, ka gonne ditekanyetso di farologana go ya ka lenaneo.

Joint venture ke tsela e e tlwaelegileng ya khamphani ya 6CE kgotsa 7CE e e batlang go aga rekoto mo tirong e kgolwane. Rulaganya dipampiri pele. cidb e leba dikonteraka tse di weditsweng fa o kopa go tlhatlosa grade moragonyana, ka jalo dumalanang gore karolo ya tiro ya molekane mongwe le mongwe e tla kwalwa jang.

CIDB e Naya Rakontraka wa Metheo Grade Jang?

cidb e go naya grade ka diteko di le pedi, bokgoni jwa ditšhelete le bokgoni jwa ditiro, mme grade ya gago ke e e kwa tlase mo go tse pedi. Bakeng sa grade 5 go ya 9, e leba madi a a tsenang a ngwaga a a gaisang, capital e e leng teng le konteraka e kgolo go gaisa e o e weditseng. Teko ya ditiro e bala fela dikonteraka tse di weditsweng mo setlhopheng se o se kopang, se mo CE grade se rayang tiro ya metheo.

Melao e mo melawaneng ya 11 le 12 ya Construction Industry Development Regulations. Tsebe ya ditlhokego tsa grading ya cidb e kwala boleng jono jwa go tshwanelega jwa grade 5 go ya 9:

Grade	Konteraka e kgolo go gaisa e e weditsweng (dingwaga di le 5 tse di fetileng)	Madi a a tsenang a ngwaga a a gaisang (dingwaga di le 2 tse di fetileng)	Capital e e leng teng
5	R1,500,000	R3,250,000	R650,000
6	R3,000,000	R6,500,000	R1,300,000
7	R9,000,000	R20,000,000	R4,000,000
8	R30,000,000	R65,000,000	R13,000,000
9	R90,000,000	R200,000,000	R40,000,000

Tlhagiso e le nngwe. Memo ya cidb ya Phatwe 2019 e re boleng jwa go tshwanelega bo tsamaya le ditekanyo tsa boleng jwa thendara tse di simolotseng go dira ka Phalane 2019, mme seo se ka bo dira bo le kwa godimo go feta dipalo tse di mo tsebeng ya grading. Netefatsa le cidb gore ke boleng bofe bo bo dirang pele o rulaganya go tlhatlosa grade go dikologa palo e le nngwe.

cidb e baya gape melao ya bosupi ya rekoto ya tiro:

Tiro e e weditsweng fela. E kopa lekwalo la kabo, setifikeiti sa go wediwa, setifikeiti sa tuelo le dipolelo tsa banka tsa konteraka nngwe le nngwe e o ikaegang ka yone.
Register of Projects. Bakeng sa diporojeke tse di neilweng go tloga ka 1 Moranang 2021, porojeke e tshwanetse go nna mo cidb Register of Projects gore e balwe jaaka rekoto ya tiro.
Dingwaga di le tlhano tse di fetileng. Dikonteraka tsa bogologolo di tswa mo tekong ya ditiro.

Goreng Tiro ya Meago e sa Balwe mo CE Grade?

Ka gonne bokgoni jwa ditiro bo sekasekwa ka setlhopha, konteraka e kgolo ya meago ga e supe gore o ka diragatsa tiro ya metheo. E ka thusa dipalo tsa gago tsa ditšhelete, mme CE grade ya gago e sa ntse e ikaegile ka konteraka e kgolo go gaisa ya metheo e o e weditseng mo dingwageng di le tlhano tse di fetileng. Dikhamphani tse di tlhakanyang ditiro gantsi di fitlhela gore CE grade ya tsone e kwa tlase ga GB grade ya tsone.

Tsaya khamphani e tiro ya yone e kgolo go gaisa e neng e le sekolo sa R14,000,000 (tiro ya GB), mme tiro ya yone e kgolo go gaisa ya metheo e ne e le konteraka ya metsi a pula ya R4,000,000. Bakeng sa CE grade, cidb e leba konteraka ya R4,000,000 mo bokgoning jwa ditiro. Fa e bapisiwa le boleng jwa tsebe ya grading, seo se tshegetsa grade 6 mo ditirong, e seng grade 7.

Tharabololo ga se dipampiri. Ke go gapa, go wetsa le go kwala dikonteraka tse dikgolwane tsa metheo. Ke ka moo boleng jwa bofelo jwa konteraka nngwe le nngwe ya metheo bo leng botlhokwa thata jaana.

O Fetela Jang go tloga 6CE go ya 7CE?

Bona teko e e go thibelang, mme o dire mo go yone: capital e ka fetoga mo dikgweding, madi a a tsenang mo ngwageng wa ditšhelete, mme rekoto ya tiro fela fa konteraka e kgolwane ya metheo e weditswe. Dikhamphani di le dintsi tse di kgomareletseng kwa 6CE di tlhaelelwa ke palo e le nngwe, e seng tsotlhe tse tharo.

Dira diteko tse tharo ngwaga le ngwaga fa dipolelo tsa gago tsa ditšhelete tsa ngwaga di sena go saenwa. cidb e bala dipolelo, e seng di-management accounts.
Baakanya capital pele fa e le yone sekgala. Poelo e e bolokilweng, equity e ntšha kgotsa tshegetso ya ditšhelete di ka tlhatlosa capital e e leng teng. cidb e lemoga gore motshegetsi yo e seng setheo sa ditšhelete ga a kitla a tshegetsa go feta 15% ya boleng jwa dithoto tsa gagwe tsa net.
Lebisa dikonteraka tse di siameng. Tendara tiro e kgolo go gaisa ya metheo e grade ya gago e e letlang, kgotsa o tsene mo joint venture mo tirong e kgolwane, gore konteraka ya gago e e latelang ya CE e e weditsweng e fete teko ya ditiro.
Dirisa boleng jwa bofelo. Diphetogo le tekanyo gape di fetola se konteraka ya metheo e felelang e le botlhokwa ka sone. Kaedi ya rona ya tekanyo gape ka chainage mo dikonterakeng tsa metheo e bontsha ka moo bontsi jo bo lekantsweng bo agang boleng joo jwa bofelo.
Boloka bosupi ka konteraka go tloga ka letsatsi la ntlha. Lekwalo la kabo, ditifikeiti tsa tuelo, setifikeiti sa go wediwa le nomoro ya Register of Projects, mo lefelong le le lengwe.

Software ya taolo ya kago ya metheo jaaka Sakha e boloka ditifikeiti tsa tuelo, tekanyo le ditokomane tsa konteraka nngwe le nngwe mmogo, gore rekoto ya dingwaga di le tlhano e nne e siame fa cidb e e kopa. Ditifikeiti tsa tuelo tsa GCC tse di phepafetseng le tsone ke bosupi jwa tuelo jo cidb e batlang go bo bona.

CE Grade ya Gago e Raya Eng mo go Tsamaiseng Dikonteraka?

CE grade e e kwa godimo e raya dikonteraka tse dikgolwane, mananeo a maleele le madi a mantsi a a tlamilweng mo setifikeiting sengwe le sengwe, ka jalo taolo ya gago ya kgwebo e tshwanetse go gola le grade ya gago. Khamphani ya 5CE e ka tshela ka di-spreadsheet di le mmalwa. Khamphani ya 7CE kgotsa 8CE e e tsamaisang dikonteraka di le nne ga e kake ya latelela tekanyo, ditifikeiti le metšhine ka tsela eo kwa ntle ga go latlhegelwa ke madi.

Setlhopha sa grade	Se se fetogang kwa saeteng le mo ofising
5CE go ya 6CE	Dikonteraka di le nngwe kgotsa pedi tse di tsamayang. Tekanyo, buka ya letsatsi ya saete le setifikeiti se se phepafetseng sa kgwedi ke tsone tse di botlhokwa go gaisa
7CE	Dikonteraka di le mmalwa ka nako e le nngwe, difleet tse dikgolwane tsa metšhine le diphetogo tse dintsi. Ditshenyegelo fa di bapisiwa le se bili e se duelang di nna botlhokwa thata
8CE go ya 9CE	Bareki ba bagolo ba setšhaba, dikonteraka tse di leele le dipegelo tse di patelediwang. Tsamaiso ya konteraka, direkoto tsa HSE le tsa tikologo di tshwanetse go ema mo tlhatlhobong

Kaedi ya rona ya software ya boenjenere jwa metheo mo Aforika Borwa e tlhalosa se setlhopha sengwe le sengwe se se tlhokang mo ditsamaisong tsa sone.

Dipotso tse di Botsiwang Gantsi

CE grading mo CIDB ke eng?

Ke kwadiso ya gago mo setlhopheng sa ditiro tsa boenjenere jwa metheo (CE) mo cidb Register of Contractors. E kwalwa e le nomoro ya grade le ditlhaka CE, jaaka 7CE. Grade e baya boleng jo bo kwa godimo jwa thendara jwa konteraka e le nngwe ya metheo e o ka e fiwang.

7CE e raya eng?

E raya grade 7 mo ditirong tsa boenjenere jwa metheo. Go tloga ka 7 Phalane 2019, rakontraka wa 7CE o tsewa a kgona go diragatsa dikonteraka tsa metheo tse di nang le boleng jwa thendara go fitlha go R60,000,000, go akaretsa VAT. Tlhatlhoba ditekanyo tsa bosheng mo webosaeteng ya cidb.

A selekanyo sa boleng jwa thendara se akaretsa VAT?

Ee. Molawana wa 2 wa Construction Industry Development Regulations o re boleng jwa thendara le jwa konteraka mo melawaneng bo akaretsa VAT. Leka tlhotlhwa ya gago e e tendaretsweng e e akaretsang VAT kgatlhanong le selekanyo sa grade ya gago pele o romela.

A dikonteraka tsa meago di ka balwa mo CE grade?

E seng mo tekong ya ditiro. cidb e sekaseka rekoto ya tiro mo setlhopheng se o se kopang, ka jalo CE grade e tlhoka dikonteraka tse di weditsweng tsa boenjenere jwa metheo. Tiro ya meago e sa ntse e ka tshegetsa dipalo tsa gago tsa ditšhelete.

Kwadiso ya CIDB e dira lobaka lo lo kae?

Memo ya cidb ya 2019 e bua ka paka ya go dira ya kwadiso ya dingwaga di le tharo. Simolola ntšhafatso ya gago pele, mme o tlhatlhobe dipalo tsa madi a a tsenang, capital le rekoto ya tiro pele e goroga.

Bokhutlo

CE grade ya gago ke selekanyo mo thendareng nngwe le nngwe ya metheo e o e bayang tlhotlhwa. Itse selekanyo sa grade ya gago, mme ka metlha o se leke kgatlhanong le tlhotlhwa ya gago e e akaretsang VAT. Dirisa di-joint venture go fitlhelela tiro e kgolwane le go aga rekoto. Rulaganya grade ya gago e e latelang go dikologa teko e le nngwe e e go thibelang. Bogolo jang, boloka bosupi jwa konteraka nngwe le nngwe ya metheo go tloga ka letsatsi le e neilweng ka lone: setifikeiti sa bofelo, setifikeiti sa go wediwa le kwadiso ya Register of Projects. Dikhamphani tse di tlhatlogang ka bonako go gaisa ke tse direkoto tsa tsone di siameng pele cidb e di kopa.

Dikaedi tse di amanang: