Buyela kuBhulogi

Ibanga le-CIDB CE: Amabanga 5 kuya ku-9

Kubuyekezwe ngo-
Ibanga le-CIDB CE: Amabanga 5 kuya ku-9

Kuthenda likahulumeni lomsebenzi we-civil, ibanga lakho le-CIDB CE linquma ukuthi ungaklonyeliswa umsebenzi yini na. Uma uthenda umgwaqo, ipayipi noma umsebenzi wamanzi emvula ngaphezu kwebanga lakho, umthengi ngeke akunikeze lo msebenzi, nokho ukuthi intengo yakho ilungile kangakanani. Kodwa amafemu amaningi e-civil ahlola ibanga lawo kuphela lapho isaziso sethenda sifika.

Lesi siqondiso sichaza ibanga le-CIDB CE losonkontileka be-civil. Sichaza ukuthi iklasi ye-CE iyini, ukuthi ngamabanga 5 kuya ku-9 ungathenda yini, indlela i-cidb (Construction Industry Development Board) eqinisekisa ngayo ibanga lakho, nendlela yokuhlela ukuya ebangeni elilandelayo. Sibhalelwe abaphathi, abaphathi bezivumelwano nabalinganisi bamafemu e-civil. Ukuze uthole ukubuka konke kwamabanga neziklasi, bheka isiqondiso sethu esihlobene sokuchazwa kwe-CIDB grading.

Yini Ibanga le-CIDB CE?

Ibanga le-CIDB CE ukubhalisa kwakho ohlwini lwe-cidb Register of Contractors kwiklasi yemisebenzi yobunjiniyela bomphakathi (CE). Libhalwa njengenombolo namagama amabili, njengo-7CE. Inombolo iyibanga, ukusuka ku-1 kuya ku-9. Ibeka ikhontrakthi enkulu ongathi uyayiphatha. Izinhlamvu zibonisa iklasi yemisebenzi.

Umgomo wokuthenga we-cidb uchaza lokhu njengesihloko esinezinhlamvu ezintathu. Uhlamvu lokuqala yinombolo yenani lethenda. Ezimbili ezilandelayo yizinhlamvu ezinkulu zeklasi yemisebenzi. Ngakho u-6CE usho ibanga 6 emsebenzini wobunjiniyela bomphakathi, kanti u-6GB usho ibanga 6 emsebenzini wokwakha ojwayelekile.

Iklasi ngayinye ibhekwa ngokwayo. Ifemu lingaba ngu-7GB kanye no-5CE ngesikhathi esifanayo, ngoba i-cidb ibheka irekhodi lomsebenzi ngeklasi ngayinye ngokwehlukana. Kosonkontileka be-civil, ibanga le-CE yilona eliqondisa ukuthi ngimaphi amathenda emigwaqo, amanzi, imizila yesewage nemisebenzi emikhulu yokusiza ongawawina.

Ngaphansi komgomo 17 weConstruction Industry Development Regulations, 2004, ikhontrakthi ibhekwa njengeyokwazi ukwenza ikhontrakthi ngaphakathi kwesilinganiso sethenda lebanga layo, eklasini ebhalisiwe kuyo.

Ithenda ngalinye le-CE Ongalithenda Yiliphi?

Ibanga ngalinye le-CE linomkhawulo ophezulu wethenda ngekhontrakthi ngayinye, futhi amabanga 5 kuya ku-9 amboza inani elikhulu lososonkontileka be-civil abasungulwe. Imikhawulo engezansi isebenza kusukela ngomhla ka-7 Okthoba 2019, lapho itheyibhili elilungisiwe lomgomo 17 laqala ukusebenza (Government Gazette 42561). Ngaphansi komgomo 2, lawa maxabiso afaka i-VAT. Ibanga le-9 alinamkhawulo.

Ibanga le-CEUmkhawulo ophezulu wethenda (kufaka i-VAT)Umsebenzi we-civil ojwayelekile kulelibanga (umbonakaliso)
5CER10,000,000Ukuvuselelwa kwemigwaqo kamasipala, ukuhlinzeka ngamanzi namapayipi esewage amancane
6CER20,000,000Izinsiza zedolobhana, ukuthuthukiswa kwestormwater, amabhuloho namaculo amancane
7CER60,000,000Izivumelwano zemigwaqo yesifunda, imizila emikhulu yamanzi nesewage, amathangi amanzi
8CER200,000,000Ukuthuthukiswa kwemigwaqo emikhulu, izingxenye ezinkulu zengqalasizinda, imizila yamapayipi yezigaba eziningi
9CEAkukho mkhawuloIzinhlelo zengqalasizinda enkulu kahulumeni nezidolobha

Imikhawulo isebenza ngekhontrakthi ngayinye, hhayi ngonyaka. Ifemu le-7CE lingaqhuba izinkontileka eziningi ze-R50,000,000 ngesikhathi esisodwa uma linokuzihlinzeka ngabasebenzi nezinsiza. Amabanga 1 kuya ku-4 nawo akhona, anemikhawulo engaphansi. Itheyibhili yethu ye-CIDB grading yamabanga 1 kuya ku-9 iwadlulisela wonke. Hlola njalo izinombolo zamanje kuwebhusayithi ye-cidb ngaphambi kokuthembela kuzo, ngoba imikhawulo ingalungiswa ngesaziso.

Umthengi Unquma Kanjani Ibanga le-CE Elidingekayo Ethendeni?

Isaziso sethenda sishela ibanga umthengi alilindele kuwe, kodwa intengo yakho enikezwe yona yiyo enquma ukuthi ufanele yini. Ngaphansi kwe-cidb Standard for Uniformity in Construction Procurement, isithenjwa esifanele kufanele sibe nesihlonzo sokugrada esilingana noma esiphezulu kunesihlonzo esihambisana nesamba esinikezwe.

Ekusebenzeni, idatha yethenda izothi okuthile okufana nalokhu: “abathenjwa kufanele babe nesihlonzo se-cidb contractor grading esingu-7CE noma ngaphezulu”. Lokho kuyisilinganiso somthengi. Uma intengo yakho ingaphezu komkhawulo webanga lakho, awusafaneleki, ngisho noma isaziso sishilo ibanga lakho.

Lapha yi-VAT ebangela abantu bawele. Imikhawulo ifaka i-VAT, kodwa abalinganisi abaningi basebenza ngamanani angafaki i-VAT kuze kufike isinyathelo sokugcina.

Ukuhlola i-VAT. I-7CE ibiza ikhontrakthi yomgwaqo ngo-R53,000,000 ngaphandle kwe-VAT. Ngenzalo ye-VAT engu-15%, intengo enikezwe ingu-R60,950,000. Lokho kungaphezu komkhawulo ka-R60,000,000 webanga 7, ngakho ithenda aliphumelele ngalentengo. Hlola njalo ibanga lakho ngentengo efaka i-VAT ngaphambi kokuthumela.

Ingabe Ungathenda Ngaphezu Kwebanga Lakho le-CE?

Yebo, ezimeni ezimbili ezibekwe kumgomo we-cidb procurement: ngokuhlanganyela ne-joint venture, noma njengamabhizinisi angase aqale ohlelweni lwentuthuko oluqondiswe kuwona. Ngaphandle kwalezi zindlela, ibanga lakho nentengo efaka i-VAT yizo ezibeka umkhawulo.

  • I-joint venture. Wonke amalungu e-joint venture kumele abhalisiwe ku-cidb. Ibanga elihlanganisiwe, elibalwa njengoba imigomo ichaza, kumele lilingane noma libe phezulu kwebanga elidingekayo. I-cidb inikeza i-joint venture grading calculator ukuhlola lokhu ngaphambi kokusayina isivumelwano se-joint venture.
  • Amabhizinisi angase aqale (potentially emerging enterprises). Lapho umthengi eqhuba uhlelo lwentuthuko oluqondiswe kuwona, idatha yethenda ingavumela abathenjwa ababhalisiwe ngebanga elilodwa ngaphansi kwalelo elidingekayo, uma befinyelela izindinganiso ezichazwe kudatha yethenda. I-cidb ixhumanisa isimo sokuqala sebhizinisi nezindinganiso zobunikazi nokuphathwa. Funda idatha yethenda ngokucophelela, ngoba izindinganiso ziyahluka ngohlelo ngalunye.

I-joint venture iyindlela ejwayelekile yefemu le-6CE noma le-7CE elifuna ukwakha irekhodi emsebenzini omkhulu. Hlela imisebenzi yamaphepha kusenesikhathi. I-cidb ibheka izinkontileka ezigcwaliswe uma ucela ukuthuthukiswa kamuva, ngakho vumelanani ngokuthi igalelo lomlingani ngamunye lizorekhodwa kanjani.

I-CIDB Ibeka Kanjani Ibanga Losonkontileka we-Civil?

I-cidb ikubeka ibanga ngezivivinyo ezimbili, amandla ezezimali nekhono lomsebenzi, futhi ibanga lakho liyilelo elisezansi kwazo zombili. Kumabanga 5 kuya ku-9, ibheka inzuzo yakho ephezulu yonyaka, imali yakho etholakalayo nekhontrakthi yakho enkulu eqedile. Ukuhlolwa komsebenzi kubala kuphela izinkontileka eziqedile eklasini ocela kuyo, okuyiklasi ye-CE, okusho umsebenzi we-civil.

Imithetho itholakala emigomeni 11 nale 12 ye-Construction Industry Development Regulations. Ikhasi le-requirements for grading le-cidb liveza lezi zinani zokufaneleka zamabanga 5 kuya ku-9:

IbangaIkhontrakthi enkulu eqedile (iminyaka emi-5 edlule)Inzuzo ephezulu yonyaka (iminyaka emi-2 edlule)Imali etholakalayo
5R1,500,000R3,250,000R650,000
6R3,000,000R6,500,000R1,300,000
7R9,000,000R20,000,000R4,000,000
8R30,000,000R65,000,000R13,000,000
9R90,000,000R200,000,000R40,000,000

Yisixwayiso esisodwa. Inothi le-cidb elisuka ku-Agasti 2019 lisho ukuthi lezi zinani zokufaneleka ziyahamba nemikhawulo yamanani ethenda eyasebenza ku-Okthoba 2019, okuzozenza zibe phezulu kuneminani esekhasini lokugrada. Qinisekisa ne-cidb ukuthi yiziphi izinani ezisebenza ngaphambi kokuthi uhlele ukuthuthukisa ngenani elilodwa.

I-cidb iphinde ibeke izindinganiso zobufakazi bomsebenzi:

  • Umsebenzi oqedile kuphela. Icela incwadi yokuwina, isitifiketi sokuqeda, isitifiketi sokukhokha nezitatimende zebhange zekhontrakthi ngayinye oyisebenzisayo.
  • I-Register of Projects. Emaphrojekthini awinwe kusukela ngomhla ka-1 Ephreli 2021, iphrojekthi kumele ibe ku-cidb Register of Projects ukuze ibalwe njengerekhodi lomsebenzi.
  • Iminyaka emihlanu edlule. Izinkontileka ezindala ziphuma ekuhlolweni komsebenzi.

Kungani Umsebenzi Wokwakha Ungabaliwe Kwibanga le-CE?

Ngoba ikhono lomsebenzi lihlolwa ngeklasi, ikhontrakthi enkulu yezakhiwo ayikufakazeli ukuthi ungaqeda umsebenzi we-civil. Ingasiza izibalo zakho zezezimali, kodwa ibanga lakho le-CE lisekelwe ekhontrakthini enkulu yomsebenzi we-civil oqedile emiyakeni emihlanu edlule. Amafemu axube imisebenzi ajwayele ukuthola ukuthi ibanga lawo le-CE liphansi kunebanga lawo le-GB.

Cabanga ngefemu elalinomsebenzi walo omkhulu kuyisikole esingu-R14,000,000 (umsebenzi we-GB), kanti umsebenzi walo omkhulu we-civil kwakuyikhontrakthi yemfucuza yamanzi emvula engu-R4,000,000. Ngebanga le-CE, i-cidb ibheka ikhontrakthi engu-R4,000,000 ngokuhlolwa komsebenzi. Ngokwezinani zephepha lokugrada, lokho kusekela ibanga 6 ngomsebenzi, hhayi ibanga 7.

Isixazululo asiwona umsebenzi wephepha. Kuwukuwina, ukuqeda nokurekhoda izinkontileka ezinkulu ze-civil. Yingakho inani lokugcina lenkontileka ngayinye libalulekile kangaka.

Yini Okufanele Uyenze Ukuze Uye Ku-7CE Usuka Ku-6CE?

Thola ukuhlola okukubambezelayo, bese usebenza kukho: imali ingashintsha ngezinyanga, izinzuzo zishintsha ngonyaka wezimali, nerekhodi lomsebenzi lishintsha kuphela uma ikhontrakthi enkulu ye-civil seqediwe. Amafemu asekwi-6CE ajwayele ukuba side ngento eyodwa, hhayi zonke ezintathu.

  1. Hlola lezi zivivinyo zintathu njalo ngonyaka ngemva kokusayiniwa kwezitatimende zakho zezezimali. I-cidb ifunda izitatimende, hhayi izincwadi zokuphatha.
  2. Lungisa imali kuqala uma yiyo edinga. Inzuzo ebekiwe, ingxenye emisha noma umxhasi wezezimali kungakhulisa imali etholakalayo. I-cidb icacisa ukuthi umxhasi ongasiyo isikhungo sezezimali ngeke asiphathe ngaphezu kuka-15% wenani lakhe lezimpahla.
  3. Gxilisa ezinkontileka ezifanele. Thenda umsebenzi omkhulu we-civil obhalwe ibanga lakho, noma ujoyine i-joint venture emsebenzini omkhulu, ukuze ikhontrakthi yakho elandelayo ye-CE eqediwe idlule ekuhlolweni komsebenzi.
  4. Sebenzisa inani lokugcina. Izinguquko (variations) nokukala kabusha kuguqula ukuthi ikhontrakthi ye-civil iyoba yini ngempela. Isiqondiso sethu sokukala kabusha nge-chainage ezinkontileka ze-civil sikhombisa ukuthi izinkomba ezikalwe zakha kanjani inani lokugcina.
  5. Gcina ubufakazi besivumelwano ngasinye kusukela ngosuku lokuqala. Incwadi yokuwina, izitifiketi zokukhokha, isitifiketi sokuqeda nenombolo ye-Register of Projects, konke endaweni eyodwa.

Isoftware yokuphatha ukwakha kwe-civil efana ne-Sakha igcina izitifiketi zokukhokha zesivumelwano ngasinye, ukukala kwaso nemibhalo kuhlangene, ukuze irekhodi lomhlanu leminyaka lilungele uma i-cidb ilicela. Izitifiketi zokukhokha ze-GCC ezihlanzekile yibo ubufakazi bokukhokhwa i-cidb ekufuna ukukubona.

Ibanga Lakho le-CE Lisho Ukuthini Ekuphatheni Kwakho Izinkontileka?

Ibanga le-CE elikhulu lisho izinkontileka ezinkulu, izinhlelo ezinde nemali eningi ebotshelwe kwisitifiketi ngasinye, ngakho izilawuli zakho zezohwebo kumele zikhule nebanga lakho. Ifemu le-5CE lingaphila ngama-spreadsheet ambalwa. Ifemu le-7CE noma le-8CE eliphethe izinkontileka ezine alikwazi ukulandelela ukukala, izitifiketi nezimoto ngaleyo ndlela ngaphandle kokulahlekelwa imali.

Ibanga elihlukileYini eshintsha esiteshini nasehhovisi
5CE kuya ku-6CEIzinkontileka ezimbalwa ezisebenzayo. Ukukala, incwadi yansuku zonke yesiza kanye nesitifiketi esihlanzekile senyanga ngenyanga kubaluleke kakhulu
7CEIzinkontileka eziningi ngesikhathi esisodwa, izinsiza ezinkulu zezimoto nezinguquko eziningi. Ukuqhathanisa izindleko nento ekhokha ngayo ibhili kuba yinto ebalulekile
8CE kuya ku-9CEAbathengi abakhulu bakahulumeni, izinkontileka ezinde nokubikwa okuphoqelelwayo. Ukuphathwa kwesivumelwano, i-HSE nezingxoxo zemvelo kumele zimelane nokuhlolwa

Isiqondiso sethu sesoftware yobunjiniyela bomphakathi eNingizimu Afrika sichaza ukuthi ibanga ngalinye lidinga ini ezinhlelweni zalo.

Imibuzo Evame Ukubuzwa

Iyini ukugrada kwe-CE ku-CIDB?

Ubhalisiso lwakho eklasini yemisebenzi yobunjiniyela bomphakathi (CE) ohlwini lwe-cidb Register of Contractors. Libhalwa ngenombolo yebanga namagama ahlanganisa i-CE, njengo-7CE. Ibanga lichaza umkhawulo ophezulu wethenda lekhontrakthi eyodwa ye-civil ongawuthola.

I-7CE isho ukuthini?

Isho ibanga 7 emsebenzini wobunjiniyela bomphakathi. Kusukela ngomhla ka-7 Okthoba 2019, ikhontrakthi ye-7CE ibhekwa njengeyokwazi ukwenza amakhontrakthi e-civil anethenda elingafika ku-R60,000,000, kufaka i-VAT. Hlola imikhawulo yamanje kuwebhusayithi ye-cidb.

Ingabe imkhawulo yethenda ifaka i-VAT?

Yebo. Umgomo 2 we-Construction Industry Development Regulations uthi amanani ethenda nekhontrakthi kwimithetho afaka i-VAT. Hlola intengo yakho enikezwe efaka i-VAT ngomkhawulo webanga lakho ngaphambi kokuthumela.

Ingabe amakhontrakthi okwakha angabalwa ebangeni le-CE?

Hhayi ekuhlolweni komsebenzi. I-cidb ihlola irekhodi lomsebenzi eklasini ocela kuyo, ngakho ibanga le-CE lidinga izinkontileka eziqedile zobunjiniyela bomphakathi. Umsebenzi wokwakha usengasekela izibalo zakho zezezimali.

Ukubhalisa kwe-CIDB kusebenza isikhathi esingakanani?

Inothi le-cidb lango-2019 likhomba isikhathi sokusebenza kokubhalisa esiyiminyaka emi-3. Qala ukuvuselela kusenesikhathi, bese uhlola inzuzo yakho, imali nerekhodi lomsebenzi ngaphambi kokuthi kufike isikhathi.

Isiphetho

Ibanga lakho le-CE liyisivikelo esiphezulu kuwo wonke ama-tender e-civil oyawabhala. Yazi umkhawulo webanga lakho, uwuhlole njalo ngentengo yakho efaka i-VAT. Sebenzisa ama-joint venture ukufinyelela emsebenzini omkhulu nokwakha irekhodi lomsebenzi. Hlela ibanga lakho elilandelayo ngokuhlola okukodwa okubambezelayo. Ngaphezu kwalokho, gcina ubufakazi besivumelwano ngasinye e-civil kusukela ngosuku lokuwina: isitifiketi sokugcina, isitifiketi sokuqeda nokungena ku-Register of Projects. Amafemu akhuphuka ngokushesha kakhulu yilawo amarekhodi awo alungele ngaphambi kokuthi i-cidb iwubuze.


Imihlahlandlela ehlobene:

Yeka ukwenza lokhu ngesandla

Sakha

I-SaaS yokulawula izindleko namaqembu osonkontileka be-civil


Ibhalwe ngu