Buyela eBhulogi

Izinga le-CIDB CE: Amazinga 5 ukuya ku-9 Wabathekeli

Kubuyekezwe ngo-
Izinga le-CIDB CE: Amazinga 5 ukuya ku-9 Wabathekeli

Ethendeni yobunjiniyela bomphakathi yomphakathi, izinga lakho le-CIDB CE litjho bona ungawunikwa na umsebenzi loyo. Nawubeka intengo yomgwaqo, yepayiphi namkha yesivumelwano samanzi wezulu ngaphezu kwezinga lakho, iklayenti alikghoni ukukunikela wona, nanyana intengo yakho ilungile kangangani. Kodwana iinkampani ezinengi zobunjiniyela bomphakathi zihlola izinga lazo kwaphela lokha isaziso sethenda sifikako.

Ikhomba-ndlela le ihlathulula izinga le-CIDB CE labathekeli bobunjiniyela bomphakathi. Ihlathulula bona yini ihlelo le-CE, lokho amazinga 5 ukuya ku-9 akuvumelako ethendeni, indlela i-cidb (Construction Industry Development Board) ethatha ngayo isiqunto ngezinga lakho, nendlela yokuhlela ukukhuphukela elilandelako. Ibhalelwe abaphathi, iimenenja zeenvumelwano nabalinganisi beendleko eenkampanini zobunjiniyela bomphakathi. Ngombono ojayelekileko wawo woke amazinga namahlelo, bona ikhomba-ndlela lethu elihlobene elihlathulula amazinga we-CIDB.

Yini Izinga le-CIDB CE?

Izinga le-CIDB CE kubhaliswa kwakho ku-Register of Contractors ye-cidb ehlelweni lemisebenzi yobunjiniyela bomphakathi (CE). Libhalwa njengenomboro neenhlamvu ezimbili, njenge-7CE. Inomboro lizinga lakho, ukusuka ku-1 ukuya ku-9. Libeka isivumelwano esikhulu khulu okucatjangwa bona ungasenza. Iinhlamvu zitjengisa ihlelo lemisebenzi.

Isilinganiso se-cidb sokuthenga sihlathulula lokhu njengesibonakaliso sezinhlamvu ezintathu. Uhlamvu lokuthoma yinomboro yenani lethenda. Ezimbili ezilandelako ziinhlamvu ezikulu zehlelo lemisebenzi. Ngalokho i-6CE itjho izinga 6 emisebenzini yobunjiniyela bomphakathi, kanti i-6GB itjho izinga 6 emisebenzini yokwakha iinqondwakhiwo ejayelekileko.

Ihlelo ngalinye lilinganiswa lodwa. Ikampani ingaba yi-7GB ne-5CE ngesikhathi esifanako, ngombana i-cidb iqala umlando womsebenzi ehlelweni ngalinye ngokwahlukileko. Komthekeli wobunjiniyela bomphakathi, izinga le-CE ngilo elitjho bona ngimaphi amathenda wemigwaqo, wamanzi, wendle newemisebenzi emikhulu yeensebenzi ongawazuza.

Ngaphasi komthethwana 17 we-Construction Industry Development Regulations, 2004, umthekeli ucatjangwa bona angenza isivumelwano esingaphakathi kwebanga lenani lethenda lezinga lakhe, ehlelweni abhaliswe kilo.

Izinga Ngalinye le-CE Lingafaka Ithenda Yani?

Izinga ngalinye le-CE linomkhawulo ophezulu wenani lethenda ngesivumelwano, begodu amazinga 5 ukuya ku-9 ahlanganisa inengi labathekeli bobunjiniyela bomphakathi abasimeme. Imikhawulo engaphasi isebenza kusukela ngomhlaka-7 Oktoba 2019, lokha itafula elibuyekeziweko kumthethwana 17 lithoma ukusebenza (Government Gazette 42561). Ngaphasi komthethwana 2, amanani la ahlanganisa i-VAT. Izinga 9 alinamkhawulo ophezulu.

Izinga le-CEUmkhawulo ophezulu wenani lethenda (kuhlanganise i-VAT)Umsebenzi wobunjiniyela bomphakathi ovamileko kizinga leli (isibonelo)
5CER10,000,000Ukuvuselelwa kwemigwaqo yemasipala, iinsistimu ezincani zokuhambisa amanzi nendle
6CER20,000,000Iinsebenzi zamalokitjhi, ukuthuthukiswa kwamanzi wezulu, amabhulorho amancani namakhalavathi
7CER60,000,000Iinvumelwano zemigwaqo yesifunda, amapayipi amakhulu wamanzi newendle, amadamu wokubulunga amanzi
8CER200,000,000Ukuthuthukiswa kwemigwaqo emikhulu, iinsebenzi ezikulu, amapayipi aneengcenye ezinengi
9CEAkunamkhawuloAmahlelo amakhulu wesitjhaba newamadorobha amakhulu wokwakha izinto ezikulu

Imikhawulo isebenza ngesivumelwano, ingasi ngomnyaka. Ikampani ye-7CE ingasebenza iinvumelwano ezinengi ze-R50,000,000 ngesikhathi esisodwa nengabe inemithombo yokuzenza. Amazinga 1 ukuya ku-4 nawo akhona, anemikhawulo ephasi. Itafula lethu lamazinga we-CIDB 1 ukuya ku-9 liwadwelisa woke. Hlala uhlola amanani wakwanje kuwebhusayidi ye-cidb ngaphambi kokuthembela kiwo, ngombana imikhawulo ingabuyekezwa ngesaziso.

Iklayenti Libona Njani Bona Ithenda Idinga Izinga Elinjani le-CE?

Isaziso sethenda sitjho izinga iklayenti elilinganisela bona uzalidinga, kodwana intengo yakho oyifakileko ngiyo etjho bona uyafaneleka na. Ngaphasi kwe-cidb Standard for Uniformity in Construction Procurement, umfaki-thenda ofanelekako kufuze abe nezinga elilingana nanyana eliphezulu kunelo elihambisana nesamba esifakiweko.

Ekusebenzeni, imininingwana yethenda izakutjho okuthileko okufana nokuthi “abafaki-thenda kufuze babe nezinga lomthekeli le-cidb le-7CE namkha ngaphezulu”. Lokho kulinganisela kweklayenti. Nengabe intengo yakho idlula umkhawulo wezinga lakho, awusafaneleki, nanyana isaziso besibize izinga lakho.

Lapha yilapho i-VAT ibamba khona abantu. Imikhawulo ihlanganisa i-VAT, kodwana abalinganisi beendleko abanengi basebenza ngamanani angahlanganisi yona bekube sinyathelweni sokugcina.

Ukuhlola i-VAT. Umthekeli we-7CE ubeka intengo yesivumelwano somgwaqo ku-R53,000,000 ngaphandle kwe-VAT. Ne-VAT ku-15%, intengo efakiweko yi-R60,950,000. Lokho kungaphezu komkhawulo we-R60,000,000 wezinga 7, ngalokho ithenda ayifaneleki ngentengo leyo. Hlala uhlola izinga lakho ngokuqhathanisa nentengo ehlanganisa i-VAT ngaphambi kokufaka.

Ungafaka Ithenda Ngaphezu Kwezinga Lakho le-CE?

Iye, ezimeni ezimbili ezibekwe esilinganisweni se-cidb sokuthenga: ngehlanganyelo lamabhizinisi (joint venture), namkha njengebhizinisi elingavela ehlelweni lokuthuthukisa elinqotjhiweko. Ngaphandle kweendlela lezo, izinga lakho kanye nentengo ehlanganisa i-VAT kubeka isiqongo.

  • Ihlanganyelo lamabhizinisi (joint venture). Ilunga ngalinye lehlanganyelo kufuze libhaliswe ku-cidb. Izinga elihlanganisiweko, elibalwa ngendlela imithethwana eyibekako, kufuze lilingane namkha libe ngaphezulu kwezinga elifunekako. I-cidb ikhupha isibali sezinga lehlanganyelo lamabhizinisi ukuhlola lokhu ngaphambi kokusayina isivumelwano sehlanganyelo.
  • Amabhizinisi angavela (potentially emerging enterprises). Lapho iklayenti liqhuba ihlelo lokuthuthukisa elinqotjhiweko, imininingwana yethenda ingavumela abathekeli ababhaliswe ezingeni elilodwa ngaphasi kwelifunekako, nengabe bahlangabezana nemibandela etjhiwo emininingwaneni yethenda. I-cidb ihlanganisa isimo sebhizinisi elingavela nemibandela ebekiweko yobunikazi nokuphatha. Funda imininingwana yethenda ngelukhuni, ngombana imibandela iyahluka ngokwehlelo.

Ihlanganyelo lamabhizinisi yindlela evamileko yekampani ye-6CE namkha ye-7CE efuna ukwakha umlando womsebenzi emsebenzini omkhulu. Hlela amaphepha msinya. I-cidb iqala iinvumelwano eziphelileko lokha ufaka isibawo sokukhuphuka kamva, ngalokho vumelanani ngendlela isabelo somsebenzi selunga ngalinye esizakurekhodwa ngayo.

I-CIDB Ilinganisa Njani Umthekeli Wobunjiniyela Bomphakathi?

I-cidb ikulinganisa ngeemvivinyo ezimbili, ikghono lezemali nekghono lemisebenzi, begodu izinga lakho ngelingaphasi kwalawa amabili. Kumazinga 5 ukuya ku-9, iqala ukuthengisa kwakho okuhle khulu komnyaka, imali yakho ekhona nesivumelwano sakho esikhulu khulu esiphelileko. Ukuhlolwa kwemisebenzi kubala kwaphela iinvumelwano eziphelileko ehlelweni ofaka isibawo kilo, okutjho umsebenzi wobunjiniyela bomphakathi ezingeni le-CE.

Imithetho isemithethwaneni 11 no-12 ye-Construction Industry Development Regulations. Ikhasi le-cidb leemfuneko zokulinganiswa lidwelisa amanani wokufaneleka la kumazinga 5 ukuya ku-9:

IzingaIsivumelwano esikhulu khulu esiphelileko (iminyaka emi-5 edlulileko)Ukuthengisa okuhle khulu komnyaka (iminyaka emi-2 edlulileko)Imali ekhona
5R1,500,000R3,250,000R650,000
6R3,000,000R6,500,000R1,300,000
7R9,000,000R20,000,000R4,000,000
8R30,000,000R65,000,000R13,000,000
9R90,000,000R200,000,000R40,000,000

Isixwayiso sinye. Imemo ye-cidb ka-Arhostosi 2019 ithi amanani wokufaneleka ahamba nemikhawulo yamanani wethenda eyathoma ukusebenza ngo-Oktoba 2019, lokho okungawenza abe phezulu kunamanani asekhasini lamazinga. Qinisekisa ne-cidb bona ngimaphi amanani asebenzako ngaphambi kokuhlela ukukhuphuka ngenani linye.

I-cidb ibuye ibeke imithetho yobufakazi bomlando womsebenzi:

  • Umsebenzi ophelileko kwaphela. Ibawa incwadi yokunikelwa umsebenzi, isitifiketi sokuphela, isitifiketi sokukhokhwa namarekhodo webhanga kusivumelwano ngasinye othembele kiso.
  • I-Register of Projects. Kumaphrojekthi anikelwe kusukela ngomhlaka-1 Apreli 2021, iphrojekthi kufuze ibe ku-Register of Projects ye-cidb bona ibalwe njengomlando womsebenzi.
  • Iminyaka emihlanu edlulileko. Iinvumelwano ezidala ziyaphuma ekuhlolweni kwemisebenzi.

Kubayini Umsebenzi Wokwakha Iinqondwakhiwo Ungabalwa Ezingeni le-CE?

Ngombana ikghono lemisebenzi lihlolwa ngehlelo, isivumelwano esikhulu sokwakha iinqondwakhiwo asifakazeli bona ungenza umsebenzi wobunjiniyela bomphakathi. Singasiza amanani wakho wezemali, kodwana izinga lakho le-CE lisame esivumelwaneni esikhulu khulu sobunjiniyela bomphakathi osiqede eminyakeni emihlanu edlulileko. Iinkampani ezixubileko zivamise ukufumana bona izinga lazo le-CE liphasi kunezinga lazo le-GB.

Thatha ikampani umsebenzi wayo omkhulu khulu bewusikolo se-R14,000,000 (umsebenzi we-GB), kanti umsebenzi wayo omkhulu khulu wobunjiniyela bomphakathi bewusivumelwano samanzi wezulu se-R4,000,000. Ezingeni le-CE, i-cidb iqala isivumelwano se-R4,000,000 ekghonweni lemisebenzi. Ngokuqhathanisa namanani wekhasi lamazinga, lokho kusekela izinga 6 emisebenzini, ingasi izinga 7.

Ilungiso akusimaphepha. Kukuzuza, ukuqeda nokurekhoda iinvumelwano ezikulu zobunjiniyela bomphakathi. Kungalokho inani lokugcina lesivumelwano ngasinye sobunjiniyela bomphakathi liqakatheke kangaka.

Ukhuphuka Njani Ukusuka ku-6CE Ukuya ku-7CE?

Fumana isivivinyo esikubambako, bese usebenza kiso: imali ingatjhuguluka ngeenyanga, ukuthengisa ngomnyaka wezemali, kanti umlando womsebenzi kwaphela lokha isivumelwano esikhulu sobunjiniyela bomphakathi siphelile. Iinkampani ezinengi ezibambeke ku-6CE zisilela enanini linye, ingasi kumathathu woke.

  1. Yenza iimvivinyo ezintathu minyaka yoke lokha amarekhodo wakho wezemali womnyaka sele avunyiwe. I-cidb ifunda amarekhodo la, ingasi ama-akhawunti wokuphatha.
  2. Lungisa imali kuthoma nengabe sisikhala. Inzuzo egciniweko, imali etja yobunikazi namkha isekelo lezemali (financial sponsorship) kungakhuphula imali ekhona. I-cidb ithi umsekeli ongasiso isikhungo sezemali angekhe asekele ngaphezu kwe-15% yenani lakhe leempahla ezisele (net asset value).
  3. Nqotjha iinvumelwano ezifaneleko. Faka ithenda yomsebenzi omkhulu khulu wobunjiniyela bomphakathi izinga lakho elivumelako, namkha ujoyine ihlanganyelo lamabhizinisi emsebenzini omkhulu, bona isivumelwano sakho se-CE esilandelako esiphelileko sidlule ukuhlolwa kwemisebenzi.
  4. Sebenzisa inani lokugcina. Iinguquko nokulinganisa kabusha kutjhugulula lokho isivumelwano sobunjiniyela bomphakathi esibiza khona ekugcineni. Ikhomba-ndlela lethu lokulinganisa kabusha nge-chainage eenvumelwaneni zobunjiniyela bomphakathi litjengisa indlela amanani alinganisiweko akha ngayo inani lokugcina.
  5. Gcina ubufakazi besivumelwano ngasinye kusukela ngelanga lokuthoma. Incwadi yokunikelwa umsebenzi, iimtifiketi zokukhokhwa, isitifiketi sokuphela nenomboro ye-Register of Projects, endaweni eyodwa.

Isofthiwe yokulawula ukwakha kobunjiniyela bomphakathi efana ne-Sakha igcina iimtifiketi zokukhokhwa, ukulinganisa namadokhumende wesivumelwano ngasinye ndawonye, ngalokho umlando womsebenzi weminyaka emihlanu ulungile lokha i-cidb iwubawa. Iimtifiketi zokukhokhwa ze-GCC ezihlanzekileko nazo bubufakazi bokukhokhwa i-cidb efuna ukububona.

Izinga Lakho le-CE Litjho Ukuthini Endleleni Oqhuba Ngayo Iinvumelwano?

Izinga eliphezulu le-CE litjho iinvumelwano ezikulu, amahlelo amade nemali enengi ebotjhwe esitifiketini ngasinye, ngalokho ukulawula kwakho kwebhizinisi kufuze kukhule nezinga lakho. Ikampani ye-5CE ingaphila ngamaspredshiti ambalwa. Ikampani ye-7CE namkha ye-8CE eqhuba iinvumelwano ezine ayikghoni ukulandelela ukulinganisa, iimtifiketi namaplanti ngendlela leyo ngaphandle kokulahlekelwa yimali.

Ibanga lamazingaLokho okutjhugulukako esayidini nehofisini
5CE ukuya ku-6CEIinvumelwano eziphilako ezilodwa namkha ezimbili. Ukulinganisa, idayari yesayidi nesitifiketi senyanga esihlanzekileko ngikho okuqakatheke khulu
7CEIinvumelwano ezinengi ngesikhathi esisodwa, amaflyithi wamaplanti amakhulu neenguquko ezinengi. Iindleko ngokuqhathanisa nalokho ibhili ekukhokhelako ziba qakatheke khulu
8CE ukuya ku-9CEAmaklayenti amakhulu womphakathi, iinvumelwano ezide nemibiko ebekiweko. Ukuphathwa kwesivumelwano, amarekhodo we-HSE newemvelo kufuze akghone ukumelana nephenyo

Ikhomba-ndlela lethu lesofthiwe yobunjiniyela bomphakathi eSewula Afrika libeka lokho ibanga ngalinye elikudingako eensistimini zalo.

Imibuzo Ebuzwa Khulu

Yini izinga le-CE ku-CIDB?

Kubhaliswa kwakho ehlelweni lemisebenzi yobunjiniyela bomphakathi (CE) ku-Register of Contractors ye-cidb. Libhalwa njengenomboro yezinga neenhlamvu ezithi CE, njenge-7CE. Izinga libeka inani lethenda eliphezulu lesivumelwano sinye sobunjiniyela bomphakathi ongasinikwa.

I-7CE itjho ukuthini?

Itjho izinga 7 emisebenzini yobunjiniyela bomphakathi. Kusukela ngomhlaka-7 Oktoba 2019, umthekeli we-7CE ucatjangwa bona angenza iinvumelwano zobunjiniyela bomphakathi ezinenani lethenda elifika ku-R60,000,000, kuhlanganise i-VAT. Hlola imikhawulo yakwanje kuwebhusayidi ye-cidb.

Umkhawulo wenani lethenda uhlanganisa i-VAT na?

Iye. Umthethwana 2 we-Construction Industry Development Regulations uthi amanani wethenda newesivumelwano emithethwaneni ahlanganisa i-VAT. Hlola intengo yakho efakiweko ehlanganisa i-VAT ngokuqhathanisa nomkhawulo wezinga lakho ngaphambi kokufaka.

Iinvumelwano zokwakha iinqondwakhiwo zingabalwa ezingeni le-CE na?

Azibalwa ekuhlolweni kwemisebenzi. I-cidb ihlola umlando womsebenzi ehlelweni ofaka isibawo kilo, ngalokho izinga le-CE lidinga iinvumelwano zobunjiniyela bomphakathi eziphelileko. Umsebenzi wokwakha iinqondwakhiwo usengasekela amanani wakho wezemali.

Ukubhaliswa kwe-CIDB kusebenza isikhathi esingangani?

Imemo ye-cidb ka-2019 ikhuluma ngesikhathi sokusebenza kokubhaliswa seminyaka emithathu. Thoma ukuvuselela msinya, begodu uhlole amanani wakho wokuthengisa, wemali nawomlando womsebenzi ngaphambi kokobana kufike isikhathi.

Umucu Wamambala

Izinga lakho le-CE sisiqongo sayo yoke ithenda yobunjiniyela bomphakathi obeka intengo yayo. Yazi umkhawulo wezinga lakho, begodu hlala uwuhlola ngokuqhathanisa nentengo yakho ehlanganisa i-VAT. Sebenzisa amahlanganyelo wamabhizinisi ukufikelela umsebenzi omkhulu nokwakha umlando womsebenzi. Hlela izinga lakho elilandelako ngokuya ngesivivinyo esisodwa esikubambako. Ngaphezu kwakho koke, gcina ubufakazi besivumelwano ngasinye sobunjiniyela bomphakathi kusukela ngelanga esinikelwa ngalo: isitifiketi sokugcina, isitifiketi sokuphela nokufakwa ku-Register of Projects. Iinkampani ezikhuphuka msinya khulu ngilezo amarekhodo wazo alungile ngaphambi kokobana i-cidb iwabawe.


Iinkhomba-ndlela ezihlangene:

Yekela ukwenza lokhu ngesandla

Sakha

I-SaaS yokulawula iindleko neenqhema zabathekeli bobunjiniyela bomphakathi


Itlolwe ngu