Ibakala le-CIDB CE: Amabakala 5 ukuya ku-9

Kwithenda yomsebenzi woluntu, ibakala lakho le-CIDB CE lithi ukuba unokunikwa umsebenzi na. Ukuba uthenda irhoxo, umbhobho okanye ikontraka yestormwater ngaphezulu kwebakala lakho, umthengi akanakukunika lo msebenzi, nokuba ixabiso lakho lilungile kangakanani. Nangona kunjalo, iifemu ezininzi ze-civil zijonga ibakala lazo kuphela xa isaziso sethenda sifika.
Esi sikhokelo sicacisa ibakala le-CIDB CE kwiikontraktara ze-civil. Siquka into eyiyo i-klasi ye-CE, ukuba ngamabakala 5 ukuya ku-9 unokuthenda ntoni, indlela i-cidb (Construction Industry Development Board) egqiba ngayo ibakala lakho, nendlela yokucwangcisa ukuya kwelinye ibakala. Ibhalelwe abaphathi, abaphathi bezikontraka nabaqikeleli kwiifemu ze-civil. Ukuze ubone umfanekiso wonke wamabakala neeklasi, funda isikhokelo sethu esihlobene sokuchaza iCIDB grading.
Yintoni I-CIDB CE Grading?
I-CIDB CE grading yirejista yakho kwi-cidb Register of Contractors kwiklasi yomsebenzi wobunjineli boluntu (CE). Ibhalwa njengenani kunye neelitha ezimbini, njengo 7CE. Inani ngubakala, elisuka kwi-1 ukuya kwi-9. Libeka ikontraka enkulu ekuthiwa unokuyiphatha. Iileta zibonisa iklasi yomsebenzi.
Umgaqo wokuthenga we-cidb uchaza oku njengesihlonzo esineelami ezintathu. Ilami yokuqala linani lexabiso lethenda. Ezimbini ezilandelayo ngamanani aphezulu eklasi yomsebenzi. Ngoko u-6CE uthetha ibakala 6 kumsebenzi woBunjineli boLuntu, kwaye u-6GB uthetha ibakala 6 kumsebenzi wezakhiwo eqhelekileyo.
Iklasi nganye iyagqitywa ngokwayo. Ifemu ingaba ngu-7GB kwaye ibe ngu-5CE ngexesha elinye, kuba i-cidb ijonga irekhodi lomsebenzi kwiklasi nganye ngokwahlukeneyo. Kukontraktara ye-civil, ibakala le-CE yelo elinquma ukuba ungawawina na amathenda eerhoxo, amanzi, imibhobho yesewage nemisebenzi yesiseko.
Phantsi komgaqo 17 weConstruction Industry Development Regulations, 2004, ikontraktara ithathwa ngathi inokuphumeza ikontraka ephakathi kolwimi lwexabiso lethenda leebakala zayo, kwiklasi ebhalisiweyo kuyo.
Yintoni Ithenda Nganye ye-CE Esinokuthenda Yona?
Ibakala ngalinye le-CE linexabiso eliphezulu lethenda ngekontraka nganye, kwaye amabakala 5 ukuya ku-9 ayaqukumba inxenye enkulu yeekontraktara ze-civil ezisekiweyo. Imida engezantsi ibe isebenza ukususela ngo-7 Oktobha 2019, xa itafile eyonyuliweyo kumgaqo 17 yaqala ukusebenza (Government Gazette 42561). Phantsi komgaqo 2, ezi zixabiso ziquka i-VAT. Ibakala le-9 alinamda ophezulu.
| Ibakala le-CE | Umda ophezulu wexabiso lethenda (kubandakanya i-VAT) | Umsebenzi wecivil ojwayelekileyo kweli nqanaba (umzekelo) |
|---|---|---|
| 5CE | R10,000,000 | Ukulungiswa kweendlela zikamasipala, ukusasazwa kwamanzi nesewage encinci |
| 6CE | R20,000,000 | Iinkonzo zedolophana, ukuphuculwa kwestormwater, iibhulorho nemigca yamanzi emincinci |
| 7CE | R60,000,000 | Iikontraka zeendlela zephondo, imigca emikhulu yamanzi nesewage, iitanki |
| 8CE | R200,000,000 | Ukuphuculwa kweendlela ezikhulu, iziseko zophuhliso ezikhulu, imibhobho yamacandelo amaninzi |
| 9CE | Akukho mda | Iinkqubo ezinkulu zoxhulumano lukarhulumente nezixeko |
Imida isebenza ngekontraka nganye, hayi ngonyaka. I-7CE ifemu inokuqhuba iikontraka ezininzi ze-R50,000,000 ngexesha elinye, ukuba inokuzixhasa ngabasebenzi nezixhobo. Amabakala 1 ukuya kwi-4 nawo akhona, anemida esezantsi. Itafile yethu ye-CIDB grading yamabakala 1 ukuya ku-9 iwadwelisa onke. Qinisekisa iinani zangoku kwiwebhusayithi ye-cidb ngaphambi kokuba uzithembele, kuba imida ingalungiswa ngesaziso.
Umthengi Uyigqiba Njani Ibakala Elifunekayo Lethenda?
Isaziso sethenda sichaza ibakala umthengi alilindele kuwe, kodwa ixabiso lakho elithenjiweyo ligqiba ukuba ufanelekile na. Phantsi kwe-cidb Standard for Uniformity in Construction Procurement, ikontraktara efanelekileyo kufuneka ibe nesihlonzo sebakala elilingana okanye elingaphezulu kunesihlonzo esihambelana nesixa esithenjiweyo.
Ekusebenzeni, idatha yethenda iya kuthi into efana nale: “abathenzi kufuneka babe nesihlonzo se-cidb contractor grading esingu-7CE okanye ngaphezulu”. Yeyona ngcinga yomthengi. Ukuba ixabiso lakho lingaphezulu komda webakala lakho, awusafanelekanga, nokuba isaziso sitywe ibakala lakho.
Apha yiVAT ebangela imiqobo kubaqikeleli. Imida ibandakanya i-VAT, kodwa baninzi abaqikeleli basebenza ngexabiso elingabandakanyi i-VAT de kube sisinyithi sokugqibela.
Ukujonga i-VAT. Ikontraktara ye-7CE ibiza ikontraka yerhoxo ngeR53,000,000 ngaphandle kwe-VAT. Ngokwe-VAT ye-15%, ixabiso elithenjiweyo ngu-R60,950,000. Oko kungaphezulu komda we-R60,000,000 webakala le-7, ngoko ithenda ayifanelekanga ngexabiso leli. Hlala uvavanya ibakala lakho ngexabiso elibandakanya i-VAT ngaphambi kokuthumela.
Ingaba Ungathenda Ngaphezulu Kwebakala Lakho le-CE?
Ewe, kwiimeko ezimbini ezichazwe kumgaqo we-cidb: ngokudibanisa iinkampani (joint venture), okanye njengeemboni ezisacaphuka ezikwiprogram yophuhliso ekhethekileyo. Ngaphandle kwezi ndlela, ibakala lakho kunye nexabiso elibandakanya i-VAT zibeka uphawu oluphezulu.
- Ukudibanisa iinkampani (joint venture). Wonke amalungu ajoint venture kufuneka abhalisiwe kwi-cidb. Ibakala elidityanisiweyo, elibalwa njengoko imigaqo ichaza, kufuneka lilingane okanye libe ngaphezulu kwebakala elifunekayo. I-cidb ipapasha i-joint venture grading calculator ukuvavanya oku ngaphambi kokusayina isivumelwano sejoint venture.
- Iimboni ezisacaphuka (potentially emerging enterprises). Xa umthengi equbuda iprogram yophuhliso ekhethekileyo, idatha yethenda inokuvumela iikontraktara ezibhalisiwe ibakala elinye ngaphantsi kwelifunekayo, ukuba zifikelela kwimigaqo echazwe kwidatha yethenda. I-cidb idibanisa ukuba yimbonia esacaphuka nemigaqo yobunini nolawulo. Funda idatha yethenda ngokucophelela, kuba imigaqo yahlukile ngeprogram nganye.
Ijoint venture yeyona ndlela yeqhelekileyo kwifemu ye-6CE okanye ye-7CE efuna ukwakha irekhodi lomsebenzi omkhulu. Cwangcisa imiqulu kwangethuba. I-cidb ijonga iikontraka ezigqityiweyo xa ucela ukuphuculwa kamva, ngoko vumelana ngendlela yokurekhoda igalelo lomnye nomnye wabalingani.
I-CIDB Igrade Njani Ikontraktara ye-Civil?
I-cidb ikugrada ngovavanyo lwezimbini, ukomelela kwezemali kunye nokukwazi komsebenzi, kwaye ibakala lakho lilelo lisezantsi kwezi zimbini. Kumabakala 5 ukuya ku-9, ijonga ingeniso yakho ephezulu yonyaka, ingeniso yakho ehlala kwinkampani ngexesha lonyaka kunye nekontraka yakho enkulu egqityiweyo. Ivavanyo lomsebenzi libala kuphela iikontraka ezigqityiweyo kweyo klasi ucela kuyo, eyiklasi ye-CE ithetha umsebenzi we-civil.
Imigaqo ikwiimigaqo 11 nele-12 yeConstruction Industry Development Regulations. Iphepha le-requirements for grading le-cidb liphawula ezi zixabiso zokufanelekela zamabakala 5 ukuya ku-9:
| Ibakala | Ikontraka enkulu egqityiweyo (iminyaka emi-5 edlulileyo) | Ingeniso ephezulu yonyaka (iminyaka emi-2 edlulileyo) | Imali ekhoyo (available capital) |
|---|---|---|---|
| 5 | R1,500,000 | R3,250,000 | R650,000 |
| 6 | R3,000,000 | R6,500,000 | R1,300,000 |
| 7 | R9,000,000 | R20,000,000 | R4,000,000 |
| 8 | R30,000,000 | R65,000,000 | R13,000,000 |
| 9 | R90,000,000 | R200,000,000 | R40,000,000 |
Yingcebiso enye. Isikhumbuzo se-cidb esingo-Agasti 2019 sithi ezi zixabiso zokufanelekela ziyahamba kunye nemida yamaxabiso ethenda eyaqala ngo-Oktobha 2019, nto leyo ezenza zibe phezulu kunamanani aphi kwiphepha lokugrada. Qinisekisa kunye ne-cidb ukuba ziphi izixabiso ezisebenzayo ngaphambi kokuba uzicwangcisele ukuphucula ngenani elinye.
I-cidb ikwabeka imigaqo yobungqina bomsebenzi:
- Umsebenzi ogqityiweyo kuphela. Ibuza ileta yokubonelelwa, isatifikethi sokugqiba, isatifikethi sentlawulo nezitatimenti zebhanki zekontraka nganye oyixhomekeyo.
- I-Register of Projects. Kumaprojekthi abonelelwe ukusukela nge-1 Epreli 2021, iprojekthi kufuneka ibe kwi-cidb Register of Projects ukuze ibalwe njengorekhodi lomsebenzi.
- Iminyaka emi-5 edlulileyo. Iikontraka ezindala ziphuma kwivavanyo lomsebenzi.
Kutheni Umsebenzi Wakhiwo Ungabalwa Kwibakala le-CE?
Ngenxa yokuba ukukwazi komsebenzi kugrandwa ngeklasi, ikontraka enkulu yezakhiwo ayibonisi ukuba unokuphumeza umsebenzi we-civil. Inokunceda izibalo zakho zemali, kodwa ibakala lakho le-CE lisekwe kwikontraka enkulu yomsebenzi we-civil ogqityiweyo kwiminyaka emi-5 edlulileyo. Ifemu exubeneyo ihlala ifumanisa ukuba ibakala labo le-CE lisezantsi kunebakala labo le-GB.
Thatha ifemu eyayinomsebenzi wayo omkhulu kukwakha isikolo nge-R14,000,000 (umsebenzi we-GB), kwaye omkhulu womsebenzi wayo we-civil bekukwakha umsele wamanzi emvula nge-R4,000,000. Kwibakala le-CE, i-cidb ijonga ikontraka ye-R4,000,000 ngovavanyo lokukwazi komsebenzi. Ngokwamaxabiso ephepha lokugrada, oko kuxhasa ibakala 6 ngomsebenzi, hayi ibakala 7.
Isisombululo asiyonto yamaphepha. Yinto yokuphumelela, ukugqiba nokurekhoda iikontraka ezinkulu ze-civil. Yiyo loo nto ixabiso lokugqibela lekontraka nganye libalulekile kangaka.
Yintoni Okufuneka Ukwenze Ukuze Usuka Kwi-6CE Uye Kwi-7CE?
Fumana ivavanyo elikubambezelayo, kwaye usebenze kulo: imali ingashintsha ngeenyanga, iingeniso zishintsha ngonyaka wezemali, kwaye irekhodi lomsebenzi lishintsha kuphela xa ikontraka enkulu ye-civil igqityiwe. Iifemu ezikwi-6CE zihlala zifutshane ngento enye, hayi zonke ezintathu.
- Qhuba ezi zivavanyo zintathu minyaka le emva kokuba izitatimenti zakho zezemali zesiwe. I-cidb ifunda izitatimenti, hayi iiakhawunti zolawulo.
- Lungisa imali kuqala ukuba yeyona nto ibambezelayo. Inzuzo egciniweyo, itishiyo entsha okanye umxhasi wezemali unokuphakamisa imali ekhoyo. I-cidb icacisa ukuba umxhasi ongasiyonkampani yezemali akanakuxhasa ngaphezulu kwe-15% yexabiso lakhe elisele.
- Jolisa kwiikontraka ezifanelekileyo. Thenda umsebenzi we-civil omkhulu obhalwe yibakala lakho, okanye ngena kwi-joint venture kumsebenzi omkhulu, ukuze ikontraka yakho elandelayo ye-CE egqityiweyo idlule kwivavanyo lomsebenzi.
- Sebenzisa ixabiso lokugqibela. Iinguqulelo (variations) kunye ne-remeasurement zishintsha ukuba ikontraka ye-civil iya kuba neyiphi ixabiso ekugqibeleni. Isikhokelo sethu sokuphinda kulinganiswe nge-chainage kwiikontraka ze-civil siboniswa indlela iimpawu ezilinganisiweyo ezakha ngayo ixabiso lokugqibela.
- Gcina ubungqina bekontraka nganye kusukela ngomhla wokuqala. Ileta yokubonelelwa, izatifikethi zentlawulo, isatifikethi sokugqiba kunye nenombolo yeRegister of Projects, zonke kwindawo enye.
Isoftware yolawulo lokwakha i-civil efana ne-Sakha igcina izatifikethi zentlawulo zekontraka nganye, ukulinganiswa kwayo nemibhalo ndawonye, ukuze irekhodi lakho lonyaka wesihlanu lilungele xa i-cidb ilibuza. Izatifikethi ze-GCC ezicocekileyo zikwabungqina bentlawulo ekufuna i-cidb ukuba iyibone.
Ibakala Lakho le-CE Lithetha Ntoni Ekusebenzeni Kwakho Iikontraka?
Ibakala le-CE eliphezulu lithetha iikontraka ezinkulu, iiprogram ezindelelani kunye nemali eninzi ebotshelelwe kwisatifikethi ngasinye, ngoko iilawulo zakho zorhwebo kufuneka zikhule kunye nebakala lakho. Ifemu ye-5CE inokuphila ngeespreadsheet ezimbalwa. Ifemu ye-7CE okanye ye-8CE equbuda iikontraka ezine ayikwazi ukulandela ukulinganiswa, izatifikethi nezixhobo ngolo hlobo ingalahlekelwa yimali.
| Uluhlu lwebakala | Yintoni etshintshayo esayithini nasehofisini |
|---|---|
| 5CE ukuya ku-6CE | Iikontraka ezimbini okanye ezintathu ezisebenzayo. Ukulinganiswa, incwadi yemihla ngemihla yesayithi kunye nesatifikethi esicocekileyo sanyanga ngenyanga zibalulekile ngakumbi |
| 7CE | Iikontraka ezininzi ngaxeshanye, iinqwelo zoomatshini ezinkulu nokutshintsha okuninzi. Ukuthelekisa indleko nento ehlawulwa yibhili kuba yinto ebalulekileyo |
| 8CE ukuya ku-9CE | Abathengi abakhulu bakarhulumente, iikontraka ezindelelani kunye nokuxelelwa kwengxelo. Ulawulo lwekontraka, i-HSE neerekhodi zokusingqongileyo kufuneka zimelane noxinzelelo lokuhlolwa |
Isikhokelo sethu sesoftware yobunjineli boluntu eMzantsi Afrika sichaza ukuba ngamnye umqulu ufuna ntoni kwiinkqubo zawo.
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo
Yintoni i-CE grading kwi-CIDB?
Ngubhalisiso lwakho kwiklasi yomsebenzi wobunjineli boluntu (CE) kwi-cidb Register of Contractors. Ibhalwa ngenani lebakala kunye neleta CE, njengo 7CE. Ibakala lichaza ixabiso eliphezulu lethenda yekontraka enye ye-civil ongayinikwa.
Ithetha ntoni i-7CE?
Ithetha ibakala 7 kumsebenzi wobunjineli boluntu. Ukususela nge-7 Oktobha 2019, ikontraktara ye-7CE ithathwa ngathi inokuphumeza iikontraka ze-civil ezinexabiso lethenda elingaphezulu kwe-R60,000,000, ibandakanya i-VAT. Jonga imida yangoku kwiwebhusayithi ye-cidb.
Imida yexabiso lethenda ibandakanya i-VAT na?
Ewe. Umgaqo 2 weConstruction Industry Development Regulations uthi amaxabiso ethenda nekontraka kwimigaqo abandakanya i-VAT. Vavanya ixabiso lakho elithenjiweyo elibandakanya i-VAT ngomda webakala lakho ngaphambi kokuthumela.
Iikontraka zakhiwo zinokubalwa kwibakala le-CE na?
Hayi kwivavanyo lomsebenzi. I-cidb ivavanya irekhodi lomsebenzi kwiklasi ocela kuyo, ngoko ibakala le-CE lifuna iikontraka zobunjineli boluntu ezigqityiweyo. Umsebenzi wakhiwo usenokuxhasa iinani zakho zemali.
Ubhaliso lwe-CIDB lusebenza ixesha elingakanani?
Isikhumbuzo se-cidb sika-2019 sikhankanya ixesha lokusebenza lobhaliso lweminyaka emi-3. Qala ukuhlaziya kwangethuba, kwaye uhlole iingeniso zakho, imali nerekhodi lomsebenzi ngaphambi kokuba lufike ixesha.
Isiphelo
Ibakala lakho le-CE yisiphelo kwithenda nganye ye-civil oyigqiba. Yazi umda webakala lakho, kwaye uwuvavanye ngexabiso lakho elibandakanya i-VAT. Sebenzisa ii-joint venture ukufikelela kumsebenzi omkhulu kwaye wakhe irekhodi lomsebenzi. Cwangcisa ibakala lakho elilandelayo ngovavanyo olunye olukubambezelayo. Ngaphezu koko, gcina ubungqina bayo yonke ikontraka ye-civil ukusukela ngomhla iwongwe: isatifikethi sokugqibela, isatifikethi sokugqiba nengenelo kwi-Register of Projects. Ifemu ezinyuka ngokukhawuleza ziifemu ezinamarekhodi azo esele elungile ngaphambi kokuba i-cidb iwubuze.
Izikhokelo ezinxulumeneyo:
- Isoftware yobunjineli boluntu eMzantsi Afrika: isikhokelo se-2026 seekontraktara
- Isatifikethi sentlawulo se-GCC: inkqubo, amaxesha nemali egciniweyo
- Ukuphinda kulinganiswe nge-chainage: indlela umsebenzi we-civil olinganiswa nohlawulwa ngayo
- Ii-compensation events ze-NEC: isikhokelo seekontraka zaseMzantsi Afrika
- Ukuchazwa kwe-CIDB grading: amabakala 1 ukuya ku-9 athetha ntoni
- Ubhaliso lwe-CIDB: amanyathelo, amaxwebhu neemali
Yeka ukwenza oku ngesandla
Sakha
I-SaaS yolawulo lweendleko namaqela yeekontraka ze-civil
Ibhalwe ngu