Isitifiketi Sokukhokhwa se-GCC: Inqubo, Iinkhathi, Ukubanjwa

Esivumelwaneni sobunjiniyela bomphakathi sombuso, imali iyanyakaza kwaphela nasele isitifiketi sokukhokhwa esisayinelweko sinyakazile. Ngaphasi kwe-SAICE General Conditions of Contract (i-GCC), inyanga ngayinye ilandela iketane efanako: isitatimende sakho, ukuhlola kwe-injiniya, isitifiketi bese kuba kukhokhwa. Isixhumanisi esibuthakathaka nanyana kuphi eketaneni leyo sikulahlekisela iimveke zemali, ngokuvamileko esivumelwaneni lapho iklayenti sele likhokha kancani.
Ikhomba-ndlela le ihlathulula indlela isitifiketi sokukhokhwa se-GCC esisebenza ngayo ngaphasi kwe-GCC 2015, ihlelo elisalawula iinsivumelwano ezinengi zobunjiniyela bomphakathi eziphilako. Lihlathulula ukobana ngubani owenza ini, imikhawulo yesikhathi yokuqinisekisa neyokukhokha, lokho okungena esitifiketini, indlela ukubanjwa kwemali okugcinwa nokukhululwa ngayo, nalokho ongakwenza nange inkokhelo yephuzile. Likhomba-ndlela lomsebenzi leemenenja zeenvumelwano, ii-quantity surveyor (ii-QS) nabameli besayidi, akusiso isiluleko somthetho. Imininingwana yesivumelwano sakho nanyana ngiziphi iimbandela ezikhethekileko zihlala zithoma.
Yini Isitifiketi Sokukhokhwa se-GCC?
Isitifiketi sokukhokhwa se-GCC libhalo lapho uMjameli woMqatjhi (i-Employer’s Agent) aqinisekisa khona imali ekufanele ikhokhelwe umthekeli ngomsebenzi owenziweko ukufikela namhlanjesi. Ngaphasi kwe-GCC 2015, ufaka isitatimende senyanga. UMjameli woMqatjhi uyasihlola bese aqinisekisa lokho okufanele kukhokhwe ngaphasi kwesigaba 6.10.1. Umqatjhi bese akhokha ngokuya ngesitifiketi esisayinelweko.
UMjameli woMqatjhi mumuntu obizwe ngebizo emininingwaneni yesivumelwano ukobana asebenzele umqatjhi. Emsebenzini wobunjiniyela bomphakathi lokhu ngokuvamileko yi-injiniya ekhambisako, begodu i-resident engineer ngokuvamileko isebenza esikhundleni sayo esayidini. Ekukhulumeni kwamalanga woke, abantu abanengi basasibiza bona “sisitifiketi se-injiniya”.
Iimtifiketi ziyahlanganiswa. Ngasinye silinganisa koke okwenziweko ukufikela namhlanjesi, bese sisusa ukubanjwa kwemali namanani asele aqinisekisiwe. Umehluko yinkokhelo yenyanga le. Nange inyanga edlulileko yalinganiswa ngaphezulu namkha ngaphasi, inyanga le iyayilungisa. I-GCC 2015 ibuye ivumele uMjameli woMqatjhi bona alungise isitifiketi sangaphambilini kesinye esilandelako.
Ngubani Owenza Ini Emjikelezweni Wenyanga?
Iinhlangothi ezintathu zithinta isitifiketi ngasinye: umthekeli ulungiselela imfuno, uMjameli woMqatjhi uyayihlola bese ayiqinisekisa, begodu umqatjhi uyayikhokha. Ukuphuza ngokuvamileko kuvela ebufakazini obungekho esinyathelweni sokuthoma, kungasi ekubaleni. Ukwazi umsebenzi wehlangothi ngalinye kukusiza bona uthumele isitatimende esiqinisekiswa ngesikhathi sokuthoma.
| Isinyathelo | Ngubani | Okwenzekako | Ukuhlobana ne-GCC 2015 |
|---|---|---|---|
| 1. Ukulinganisa | Umthekeli noMjameli woMqatjhi | Umsebenzi owenziweko uyalinganiswa, ngokuvamileko ndawonye, bese kuvunyelwana ngawo | Isigaba 6.7 |
| 2. Isitatimende senyanga | Umthekeli | Isitatimende semali ocabanga bona kufanele ikhokhwe, nokulinganisa okusekelako | Isigaba 6.10.1 |
| 3. Ukuqinisekisa | UMjameli woMqatjhi | Uhlola isitatimende bese aqinisekisa imali ekufanele ikhokhwe | Iinsigaba 6.10.1 no-6.10.4 |
| 4. I-invoyisi yentela | Umthekeli | I-invoyisi yemali eqinisekisiweko, lapho umthetho uyidinga khona | Isigaba 6.10.4 |
| 5. Ukukhokha | Umqatjhi | Ukhokha imali eqinisekisiweko | Isigaba 6.10.4 |
| 6. Ukungavumelani | Nanyana ngiliphi ihlangothi | Ukunganeliseki kuphathwa ngenqubo yeemfuno neembango | Isigaba 10 |
Emsebenzini olinganiswa kabusha, isinyathelo 1 sitjho inengi lenani. Ikhomba-ndlela lethu lokulinganisa kabusha nge-chainage lihlathulula indlela amanani alinganisiweko avunyelwana ngayo ngaphambi kobana afike esitifiketini.
I-injiniya Nomqatjhi Banesikhathi Esingangani?
Ngaphasi kwamezwi ajayelekileko we-GCC 2015, uMjameli woMqatjhi kufanele alethe isitifiketi sokukhokhwa ngamalanga ama-7 ngemva kokwamukela isitatimende sakho, begodu umqatjhi kufanele akhokhe ngamalanga ama-28 ngemva kokwamukela isitifiketi esisayinelweko. Ukukhokha kubuye kuxhomeke ku-invoyisi yentela esemthethweni lapho umthetho uyidinga khona. Imininingwana yesivumelwano sakho ingaziguqula iinkhathi lezi, ngalokho yihlole.
Ngalokho, ngamezwi ajayelekileko, imali kufanele ifike pheze ngemva kweemveke ezihlanu ulethe isitatimende sakho. Imininingwana emibili ngokuvamileko yelula lokho emsebenzini:
- I-Special Non-Working Days. I-GCC 2015 corrections and FAQ ye-SAICE ngokwayo itjengisa bona, ngokwenzakalako, i-Special Non-Working Days (njengamalanga wamaholideyi womphakathi nekhefu labakhi) ayibalwa ekubaleni isikhathi. Iluleka bona imininingwana yesivumelwano ithi amalanga ama-28 wokukhokha ayayifaka. Nange isivumelwano sakho singakutjho lokho, ikhefu lakaDisemba lingadosela ilanga lokukhokha khulu kuJanabari.
- Ilanga lokwamukela. Amalanga ama-28 athoma ngelanga umqatjhi amukela ngalo isitifiketi esisayinelweko. Nange kungekho umuntu otlolako ilanga lelo, akekho ongafakazela bona inkokhelo bekufanele yenziwe nini.
Tlola amalanga amane esitifiketini ngasinye. Ilanga olethe ngalo isitatimende sakho, ilanga uMjameli woMqatjhi asayine ngalo, ilanga umqatjhi amukele ngalo isitifiketi nelanga imali efike ngalo. Ngaphandle kwawo, imfuno yenzalo iba yiphikiswano kunokobana ibe kubala.
Kungenani Esitifiketini se-GCC 2015?
Isitifiketi se-GCC 2015 sakha inani lomsebenzi ukufikela namhlanjesi, sengeze ukulungiswa, sisuse ukubanjwa kwemali neenkokhelo zangaphambilini, bese sengeza i-VAT. Isigaba 6.10.1 sibala lokho uMjameli woMqatjhi akuqalako, kuhlanganise neenhlawulo ngaphasi kwesigaba 5.13 lapho zisebenza khona. Umugqa ngamunye utlhoga ibhalo ngemva kwawo, nakungenjalo uzokususwa.
| Umugqa | Lokho okuhlanganisako | Ubufakazi i-injiniya ebufunako |
|---|---|---|
| Umsebenzi owenziweko ukufikela namhlanjesi | Imisebenzi ehlala isikhathi eside neyesikhatjhana elinganisiweko ngamanani we-bill | Ukulinganisa okuvunyelwene ngakho nge-chainage namkha ngesigaba |
| Iinguquko | Iinguquko ezilayelwe ngaphasi kwesigaba 6.3, ezilinganiswe ngaphasi kwesigaba 6.4 | Iodari yeguquko nokulinganiswa kwayo |
| Ukulungiswa kwentengo yesivumelwano | Ukulungiswa kwentengo ngaphasi kwesigaba 6.8, lapho imininingwana yesivumelwano ikuhlinzeka khona | Ifomula, iinsindo neenkomba emininingwaneni yesivumelwano |
| Iinsetjenziswa esayidini | Iinsetjenziswa ezingakakhiwa, ezilinganiswe ngaphasi kwesigaba 6.10.2 | Ii-invoyisi namkha iirasidi, nobufakazi bokobana zisesayidini |
| Kususwa ukubanjwa kwemali | Ukubanjwa kwemali ngezinga nokufikela emkhawulweni osemininingwaneni yesivumelwano | Isigaba 6.10.3 nemininingwana yesivumelwano |
| Kususwa iimtifiketi zangaphambilini | Amanani asele aqinisekisiwe | Irejista yakho yeemtifiketi |
| Iinhlawulo | Iinhlawulo zokuqeda sekwephuzile, lapho zisebenza khona | Isigaba 5.13 |
| I-VAT | I-VAT emalini ekufanele ikhokhwe | I-invoyisi yentela esemthethweni |
Ikhomba-ndlela lethu leemtifiketi zokukhokhwa ze-GCC 2015 ngokuqhathaniswa ne-GCC 2025 lisebenza isitifiketi esipheleleko ngamarandi begodu litjengisa lokho okuguqukako ngaphasi kwehlelo elitjha.
Ukubanjwa Kwemali Kusebenza Njani Ngaphasi kwe-GCC 2015?
Ukubanjwa kwemali yingcenye yesitifiketi ngasinye umqatjhi ayibambako njengesiqiniseko, ngezinga nokufikela emkhawulweni obekwe emininingwaneni yesivumelwano. Ngaphasi kwesigaba 6.10.5 se-GCC 2015, isiquntu sikhululwa ngesikhathi se-Certificate of Completion. Esinye isiquntu sikhokhwa ngamalanga ali-14 ngemva kokuphela kwe-Defects Liability Period.
Umqatjhi angabamba iindleko zomsebenzi weemphoso osele ungakenziwa. Nange isivumelwano singenayo i-Defects Liability Period, ukubanjwa kwemali koke kukhokhwa ngesikhathi se-Final Approval Certificate.
Isibonelo senza umphumela wemali ucace. Asithi imininingwana yesivumelwano ibeka umkhawulo begodu ukubanjwa kwemali kwakho kufikele ku-R2,400,000 ekupheleni kwemisebenzi:
| Isikhathi sokukhululwa | Ingcenye | Inani (isibonelo) |
|---|---|---|
| I-Certificate of Completion | Isiquntu sokubanjwa kwemali okubanjiweko | R1,200,000 |
| Amalanga ali-14 ngemva kokuphela kwe-Defects Liability Period | Esinye isiquntu, kususwe nanyana ngimuphi umsebenzi weemphoso osele | R1,200,000 |
| Isamba esikhululiweko | R2,400,000 |
Iimphoso ezimbili zivamile. Yokuthoma kuragela phambili nokususa ukubanjwa kwemali ngemva kokufikelela umkhawulo. Yesibili kukhohlwa ukukhululwa kwesibili. Esivumelwaneni eside sombuso, ukubanjwa kwemali okungalandelelwa mumuntu kuvame ukukhokhwa sekwephuzile, namkha kungakhokhwa nakancani. Tlola ukuphela kwe-Defects Liability Period edayarini ngelanga ofumana ngalo i-Certificate of Completion.
Usakha iimtifiketi namatjhejuli wokubanjwa kwemali emasipredshitini? I-Sakha igcina ukulinganisa nokuchubeka, iimtifiketi zokukhokhwa nokuphathwa kwesivumelwano, kunye namabhalo wephrojekthi esofthiweni eyodwa ye-cloud eyakhelwe abathekeli bobunjiniyela bomphakathi baseSewula Afrika: bona idemo yomkhiqizo.
Ungenzani Nange Inkokhelo Yephuzile?
I-GCC 2015 ikunikela inzalo yenkokhelo ephuzileko begodu, ekugcineni, ilungelo lokuqeda isivumelwano nange umqatjhi akhohlwa ukukhokha imali eqinisekisiweko. Ngaphasi kwesigaba 6.10.6, amanani aphuzileko athwala inzalo ngezinga le-prime overdraft elibizwa libhanga lakho, elihlanganiswa ngenyanga. Umqatjhi angasusa amanani akweletwa wona, kodwana kufanele anikele isaziso esitloliweko esinamabanga.
Thatha iinyathelo lezi ngokulandelana:
- Hlola ilanga lokukhokha. Sebenza ukusuka elangeni lokwamukelwa kwesitifiketi esisayinelweko nesikhathi esisemininingwaneni yesivumelwano sakho.
- Thumela isikhumbuzo esitloliweko msinya nje nange ilanga lidlulile. Sigcine sinamaqiniso: inomboro yesitifiketi, inani, ilanga lokukhokha.
- Bala inzalo ukusuka ezingeni le-prime overdraft lebhanga lakho, elihlanganiswa ngenyanga, bese uyengeza esitatimendeni esilandelako.
- Yazi ilungelo lakho lokuqeda isivumelwano. Ngaphasi kwesigaba 9.3 se-GCC 2015, nange umqatjhi akhohlwa ukukhokha imali ekufanele ikhokhwe ngaphasi kwesitifiketi sokukhokhwa, ungathumela isaziso esitloliweko sokobana kulungiswe. Nange kungalungiswa ngamalanga ali-14, isivumelwano sibeka ilungelo lakho lokusiqeda. Ukuqeda isivumelwano sinyathelo esiqakathekileko. Landela isinyathelo ngasinye sesaziso ngokuqinileko begodu uthole isiluleko somthetho kuqala.
I-GCC 2025 iguqula indawo le. Inikela amalungelo acace khudlwana wokumisa namkha wokuqeda isivumelwano ngebanga lokungakhokhi, ngalokho hlola ukobana ngiliphi ihlelo elilawula isivumelwano ngasinye ngaphambi kokobana wenze okuthileko.
Kuthiwani Nange Ungavumelani Nesitifiketi?
Nange uMjameli woMqatjhi asusa imigqa esitatimendeni sakho, kuphathe njengomraro wamarekhodo kuqala nephikiswano ngemva kwalokho. Ukususwa okunengi kwenzeka ngombana ubufakazi bebungekho: ukulinganisa okungavunyelwananga ngakho, namkha iguquko engenayo iodari etloliweko. Lungisa ubufakazi bese ufaka imfuno yenani kabutjha esitatimendeni esilandelako, ngombana iimtifiketi ziyahlanganiswa.
Nange ukususwa kukungavumelani kwamambala, i-GCC 2015 ithumela nanyana ngikuphi ukunganeliseki ngesitifiketi enqubweni yeemfuno neembango esigabeni 10. Inqubo leyo inesikhathi sayo seenyazo. Ziloble edayarini ngelanga isitifiketi esifika ngalo, kungasi lokha nawuqunta ukulwa.
Gcina irejista elula yomugqa ngamunye i-injiniya eyiwehlisileko, ukobana kubayini, nokobana wenzeni ngakho. Iphethini ibonakala msinya. Nange umhlobo ofanako wento ususwa inyanga ngayinye, umraro yindlela iqembu lakho elikutlola ngayo esayidini.
Isitifiketi Sokukhokhwa Sokugcina Sisebenza Njani?
Isitifiketi sokukhokhwa sokugcina sivala imali esivumelwaneni, ngalokho yoke into evulekileko kufanele ilungiswe namkha ifakelwe imfuno ngaphambi kokobana sikhitjhwe. I-GCC 2015 isiphatha esigabeni 6.10.9. Ngemva kwe-Certificate of Completion, uMjameli woMqatjhi angakubawa imininingwana eyengezelelweko ngaphasi kwesigaba 6.10.8 ukulungiselela i-akhawunti yokugcina.
Ngaphambi kwe-akhawunti yokugcina, hlola bona:
- iguquko ngayinye ilinganisiwe begodu ivunyelwene ngayo, namkha ifakelwe imfuno ngokusemthethweni;
- amanani wokugcina alinganisiweko avunyelwene ngawo kuyo yoke into ye-bill;
- ukulungiswa kwentengo yesivumelwano kusetjenziswe ukufikela ekulinganiseni kokugcina;
- iinhlawulo, nange zikhona, zilungile;
- ukubanjwa kwemali okukhululiweko kufana nokubanjwa kwemali okubanjiweko.
Inani lokugcina libuye liqakatheke ngaphezu kwesivumelwano lesi. I-cidb isebenzisa amanani weensivumelwano eziphelileko neemtifiketi zokukhokhwa njengomlando womsebenzi. Ikhomba-ndlela lethu lamazinga we-CIDB CE wabathekeli bobunjiniyela bomphakathi lihlathulula indlela ubufakazi lobo obusekela ngayo izinga lakho elilandelako.
Uzigcina Njani Iimtifiketi Zihlanzekile Inyanga Ngayinye?
Iimtifiketi ezihlanzekileko zivela erekhodweni eliphilako eligcinwa ngesikhathi umsebenzi wenzeka, kungasi esipredshitini esakhiwa kabutjha ekupheleni kwenyanga. Isitifiketi sisinyathelo sokugcina seketane ethoma ngokulinganisa esayidini neenkambiso ezitloliweko zeguquko ngayinye. Nange lezo zisesikhathini, isitifiketi pheze sizitlola ngokwaso.
Inkambiso yenyanga esebenzako:
- Vumelana ngokulinganisa ne-resident engineer ngaphambi kokobana umsebenzi umbozwe.
- Ungenzi nakancani okuthileko ngenkambiso yomlomo ngaphandle kokuyiqinisekisa ngokutlola ngelanga elifanako.
- Thwala amanani ahlanganisiweko wenyanga edlulileko uye phambili. Ungawabhali kabutjha.
- Hlola ukubanjwa kwemali ngokuqhathaniswa nomkhawulo wakho, nokubuyiselwa kwemali yangaphambilini ngokuqhathaniswa nemali enikelweko, lapho isivumelwano sinayo.
- Tlola amalanga amane wesitifiketi.
Isofthiwe yokuphatha ukwakhiwa kobunjiniyela bomphakathi efana ne-Sakha ihlanganisa ukulinganisa, iinguquko neemtifiketi erekhodweni elilodwa, ngalokho amanani ahlanganisiweko athwalwa aye phambili begodu amalanga atlolwa ngesikhathi enzeka. Hlola isinyathelo ngasinye ngokuqhathaniswa ne-bhalo elisemthethweni le-SAICE GCC 2015 nemininingwana yesivumelwano sakho.
Imibuzo Ebuzwa Khulu
Yini isitifiketi sokukhokhwa se-GCC?
Libhalo lapho uMjameli woMqatjhi aqinisekisa khona imali ekufanele ikhokhelwe umthekeli ngaphasi kwe-SAICE General Conditions of Contract. Ngaphasi kwe-GCC 2015, silandela isitatimende senyanga somthekeli ngaphasi kwesigaba 6.10.1. Umqatjhi ukhokha ngokuya ngesitifiketi esisayinelweko.
Umqatjhi unesikhathi esingangani sokukhokha ngaphasi kwe-GCC 2015?
Ngaphasi kwamezwi ajayelekileko wesigaba 6.10.4, umqatjhi ukhokha ngamalanga ama-28 ngemva kokwamukela isitifiketi sokukhokhwa esisayinelwe nguMjameli woMqatjhi. I-invoyisi yentela esemthethweni iyatlhogeka lapho umthetho uyidinga khona. Hlola imininingwana yesivumelwano sakho nanyana ngiliphi iguquko esikhathini lesi.
I-injiniya inesikhathi esingangani sokukhipha isitifiketi?
Ngaphasi kwamezwi ajayelekileko we-GCC 2015, uMjameli woMqatjhi uletha isitifiketi ngamalanga ama-7 ngemva kokwamukela isitatimende somthekeli. Imininingwana yesivumelwano ingakuguqula lokhu, ngalokho hlola isivumelwano ngasinye.
Ukubanjwa kwemali kukhululwa nini ngaphasi kwe-GCC 2015?
Isiquntu sikhululwa ngesikhathi se-Certificate of Completion. Esinye isiquntu sikhokhwa ngamalanga ali-14 ngemva kokuphela kwe-Defects Liability Period, kususwe iindleko zanyana ngimuphi umsebenzi weemphoso osele. Nange kungekho i-Defects Liability Period, inani loke likhokhwa ngesikhathi se-Final Approval Certificate.
Yiphi inzalo esebenzako nange inkokhelo ye-GCC 2015 yephuzile?
Isigaba 6.10.6 sihlinzeka ngenzalo ngezinga le-prime overdraft elibizwa libhanga lomthekeli, elihlanganiswa ngenyanga. I-GCC 2025 iguqula imithetho yenkokhelo ephuzileko, ngalokho hlola bona ngiliphi ihlelo isivumelwano sakho esilisebenzisako.
Umucu Wamambala
Isitifiketi sokukhokhwa se-GCC siketane yenyanga: ukulinganisa, isitatimende, isitifiketi, i-invoyisi nokukhokha. Isixhumanisi ngasinye sinomnikazi begodu, ngaphasi kwe-GCC 2015, umkhawulo wesikhathi. Yazi iinkhathi zamalanga ama-7 nama-28 begodu utlole amalanga aziqalisako. Landelela ukubanjwa kwemali ukufikela emkhawulweni wakho nakizo zombili iinkhathi zokukhululwa. Sebenzisa amalungelo wenzalo nawesaziso nange inkokhelo yephuzile, begodu ulandele iinyathelo ngokuqinileko. Ngaphezu kwakho koke, sekela umugqa ngamunye ngobufakazi obenziwe ngelanga umsebenzi owenziwe ngalo. Lokho kuguqula isitifiketi sibe yimali ngesikhathi.
Iinkhomba-ndlela ezihlangene:
- GCC 2015 ngokuqhathaniswa ne-GCC 2025: lokho okuguquka kuweemtifiketi zokukhokhwa
- Ukulinganisa kabusha nge-chainage: indlela umsebenzi wobunjiniyela bomphakathi olinganiswa nokhokhwa ngayo
- Iinehlakalo zesinxephezelo ze-NEC: ikhomba-ndlela yabathekeli baseSewula Afrika
- Amazinga we-CIDB CE: amazinga 5 ukuya ku-9 wabathekeli bobunjiniyela bomphakathi
- Isofthiwe yobunjiniyela bomphakathi eSewula Afrika: ikhomba-ndlela ye-2026 yabathekeli
- Iimtifiketi zokukhokhwa kokuchubeka ngaphasi kwe-JBCC, i-NEC ne-GCC
Yekela ukwenza lokhu ngesandla
Sakha
I-SaaS yokulawula iindleko neenqhema zabathekeli bobunjiniyela bomphakathi
Itlolwe ngu