Isitifiketi sokukhokha se-GCC: Inqubo nemali egodliwe

Kukhontileka yomphakathi ye-civil, imali ihamba kuphela uma kuhamba isitifiketi sokukhokha esisayiniwe. Ngaphansi kweSAICE General Conditions of Contract (GCC), inyanga ngayinye ilandela uchungechunge olufanayo: isitatimenti yakho, ukuhlolwa unjiniyela, isitifiketi, bese kuba inkokhelo. Noma yiliphi ixhume elibuthakathaka kuleli chungechunge lingakubiza amasonto emali, ikakhulu kukhontileka lapho umthengi esevele ekhokha kancane.

Lesi siqondiso sichaza ukuthi isitifiketi sokukhokha se-GCC sisebenza kanjani ngaphansi kwe-GCC 2015, uhlobo olusabusa izinkontileka ze-civil eziningi ezisasebenza. Sishiya kubhalwa ukuthi ubani wenza ini, izikhathi zokuqinisekisa nokukhokha, okufakwa esitifiketini, indlela imali egodliwe ebanjwa ngayo nekhishwa ngayo, nokwenziwa uma inkokhelo ibambezeleka. Ingumhlahlandlela wokusebenza kubaphathi bezivumelwano, ochwepheshe bezixabiso (QS) nabaphathi besayithi, kanti akuyona iseluleko somthetho. Idatha yesivumelwano sakho nemibandela ekhethekile ihlala iphambili.

Yini Isitifiketi Sokukhokha se-GCC?

Isitifiketi sokukhokha se-GCC yidokhumenti lapho i-Employer’s Agent iqinisekisa khona imali ekweleta isonkontileka ngomsebenzi owenziwe kuze kube manje. Ngaphansi kwe-GCC 2015, wena wethula isitatimenti senyanga. I-Employer’s Agent iyasihlola bese iqinisekisa okufanele ngaphansi komgomo 6.10.1. Umthengi bese ekhokha ngokusekelwe kwesitifiketi esisayiniwe.

I-Employer’s Agent wumuntu ochazwe kudatha yekhontraka ukuthi ayenze egameni lomthengi. Emsebenzini we-civil lokhu kuvamise ukuba unjiniyela oyiskhonsathi, futhi unjiniyela ohlala esayithini uvamise ukusebenzela kubo esayithini. Ekukhulumeni kwansuku zonke, abantu abaningi basabiza ngokuthi “isitifiketi senjiniyela”.

Izitifiketi ziyahlanganyela. Esinye ngasinye sixabisa konke okwenziwe kuze kube manje, bese sikhipha imali egodliwe kanye nemali esevele iqinisekisiwe. Umehluko iyinkokhelo yalenyanga. Uma inyanga edlule yixabiswe ngaphezulu noma ngaphansi, le nyanga iyayilungisa. I-GCC 2015 iphinde ivumele i-Employer’s Agent ukulungisa isitifiketi sangaphambilini esitifiketini esilandelayo.

Ubani Owenza Ini Ekujikelezeni Kwenyanga?

Abantu abathathu bathinta isitifiketi ngasinye: isonkontileka ilungiselela isimangalo, i-Employer’s Agent iyasihlola iyasiqinisekisa, futhi umthengi uyasikhokha. Ukubambezeleka kuvame ukuvela ebufakazini obungekho esinyathelweni sokuqala, hhayi ekubalweni. Ukwazi umsebenzi womuntu ngamunye kukusiza uthumele isitatimenti esiqinisekiswa kokuqala.

Isinyathelo	Ubani	Okwenzeka	Uxhumano lwe-GCC 2015
1. Ukukala	Isonkontileka ne-Employer’s Agent	Umsebenzi owenziwe ukalwa, ngokuvamile ndawonye, futhi uyavunyelwana	Umgomo 6.7
2. Isitatimenti senyanga	Isonkontileka	Isitatimenti sesamba osicabanga ukuthi siyakufanela, nokukala okusekela	Umgomo 6.10.1
3. Ukuqinisekiswa	I-Employer’s Agent	Ihlola isitatimenti futhi iqinisekisa imali efanele	Imigomo 6.10.1 no-6.10.4
4. Invoyisi yentela	Isonkontileka	Invoyisi yesamba esiqinisekisiwe, lapho umthetho usidinga	Umgomo 6.10.4
5. Inkokhelo	Umthengi	Ikhokha isamba esiqinisekisiwe	Umgomo 6.10.4
6. Ukungavumelani	Noma iyiphi inhlangothi	Ukungavumelani kuphathwa ngenqubo yezimangalo nezingxabano	Umgomo 10

Emsebenzini okalwe kabusha, isinyathelo 1 siqondisa iningi lenani. Isiqondiso sethu sokukala kabusha nge-chainage sichaza ukuthi izinkomba ezikalwayo zivunyelwana kanjani ngaphambi kokuthi zifike esitifiketini.

Ama-injiniyela nomthengi banesikhathi esingakanani?

Ngaphansi komgomo ojwayelekile we-GCC 2015, i-Employer’s Agent kumele inikeze isitifiketi sokukhokha esikhathini esiyizinsuku ezi-7 kusukela ngemva kokutholakala kwesitatimenti sakho, nomthengi kumele akhokhe esikhathini esiyizinsuku ezi-28 kusukela ngemva kokutholakala kwesitifiketi esisayiniwe. Inkokhelo iphinde incike ku-invoyisi ye-tax esemthethweni lapho umthetho usidinga. Idatha yekhontraka yakho ingashintsha lezi zikhathi, ngakho yihlole.

Ngakho, ngomgomo ojwayelekile, imali kumele ifike cishe emavikini amahlanu ngemva kokuthi unikeze isitatimenti sakho. Izinto ezimbili zivame ukwelula lokhu ngokwenzeka:

Izinsuku ezingezona zokusebenza ezikhethekile. Imibhalo ye-SAICE GCC 2015 corrections and FAQ ithi ngokuzenzakalelayo, izinsuku ezingezona zokusebenza ezikhethekile (njengamaholide omphakathi nokuphumula kwabakhi) azifakwa ekubaleni kwezikhathi. Incoma ukuthi idatha yekhontraka ichaze ukuthi izinsuku ezi-28 zokukhokha ziyazifaka. Uma ikhontrakthi ingakushongo lokho, ukuvalwa kukaDisemba kungasunduza usuku lokukhokha kwaze kwaba nguJanuwari.
Usuku lokutholakala. Izinsuku ezi-28 ziqala ngosuku umthengi athola ngalo isitifiketi esisayiniwe. Uma akukho muntu orekhoda lolo suku, akekho ongakukhombisa ukuthi inkokhelo yafika nini.

Rekhoda izinsuku ezine kusitifiketi ngasinye. Usuku owathumela ngalo isitatimenti, usuku i-Employer’s Agent eyasayina ngalo, usuku umthengi athola ngalo isitifiketi, kanye nosuku imali efika ngalo. Ngaphandle kwalokho, isimangalo senkokhelo ebambezelekile siba yimpikiswano esikhundleni sokubalwa.

Yini Efakwa Esitifiketini se-GCC 2015?

Isitifiketi se-GCC 2015 sakha inani lomsebenzi owenziwe kuze kube manje, sengeze izinguquko, sikhiphe imali egodliwe nezitifiketi zangaphambilini, bese sengeza i-VAT. Umgomo 6.10.1 udwele ukuthi i-Employer’s Agent iyakuthatha ngaphakathi, okubandakanya izijeziso ngaphansi komgomo 5.13 lapho zisebenza. Yonke imigqa idinga idokhumenti elisemuva kwayo, kungenjalo izosuswa.

Umugqa	Okumbandakanya	Ubufakazi unjiniyela abufunayo
Umsebenzi owenziwe kuze kube manje	Imisebenzi esingiwe nesesikhashana ekalwe ngamanani ebill	Ukukala okuvunyelwene ngakho nge-chainage noma ngesigaba
Izinguquko (variations)	Izinguquko ezitheniwe ngaphansi komgomo 6.3, ezixabiswe ngaphansi komgomo 6.4	Umyalo wokuguquka nokuxabiswa kwawo
Ukulungiswa kwentengo (contract price adjustment)	Ukulungiswa kwentengo ngaphansi komgomo 6.8, lapho idatha yekhontraka ikunikeza khona	Ifomula, izisindo nezinkomba kudatha yekhontraka
Izinto ezisesayithini	Izinto ezingakafakwa, ezixabiswe ngaphansi komgomo 6.10.2	Izinvoyisi noma izincwadi zokuthola, nobufakazi bokuthi zisesayithini
Ukukhipha imali egodliwe	Imali egodliwe ngezinga nangomkhawulo kudatha yekhontraka	Umgomo 6.10.3 nedatha yekhontraka
Ukukhipha izitifiketi zangaphambilini	Amasamba aseqinisekisiwe	Irejista yakho yezitifiketi
Izijeziso	Izijeziso zokuqeda ngokubambezeleka, lapho zisebenza	Umgomo 5.13
VAT	I-VAT esamba esifanele	Invoyisi yentela esemthethweni

Isiqondiso sethu se-GCC 2015 ne-GCC 2025 ezitifiketini zokukhokha sisebenza ngesitifiketi esiphelele ngamarandi futhi sikhombisa okushintshayo ngalolu hlobo olusha.

Imali Egodliwe Isebenza Kanjani Ngaphansi kwe-GCC 2015?

Imali egodliwe yingxenye yesitifiketi ngasinye umthengi ayibamba njengokuvikeleka, ngezinga nomkhawulo ochazwe kudatha yekhontraka. Ngaphansi komgomo 6.10.5 we-GCC 2015, uhhafu ukhishwa ngesitifiketi sokuqeda. Uhhafu wesibili ukhokhwa esikhathini esiyizinsuku ezi-14 ngemva kokuphela kweDefects Liability Period.

Umthengi angabamba ukwenza kwemisebenzi yokulungisa izinkinga esele. Uma ikhontrakthi ingenayo iDefects Liability Period, imali egodliwe yonke ikhokhwa esitifiketini sokugcina sokuvuma (Final Approval Certificate).

Isibonelo sikhombisa umphumela wemali. Ake sithi idatha yekhontraka ibeka umkhawulo, futhi imali yakho egodliwe ifinyelele u-R2,400,000 ekupheleni komsebenzi:

Indawo yokukhishwa	Isabelo	Isamba (isibonelo)
Isitifiketi sokuqeda	Uhhafu wemali egodliwe	R1,200,000
Izinsuku ezi-14 ngemva kokuphela kweDefects Liability Period	Uhhafu wesibili, ngaphandle komsebenzi wokulungisa izinkinga osele	R1,200,000
Isamba esikhishiwe ngokuphelele		R2,400,000

Kukhona amaphutha amabili avamile. Okokuqala ukuqhubeka nokukhipha imali egodliwe ngemva kokufinyelela umkhawulo. Okwesibili ukukhohlwa ukukhishwa kwesibili. Kukhontileka omude womphakathi, imali egodliwe engalandelwa ivame ukukhokhwa sekwephuzile, noma ingakhokhwa nhlobo. Bhalisa ukuphela kweDefects Liability Period ngosuku olithola ngalo iSitifiketi sokuQeda.

Usasebenzisa izitifiketi nezinhlelo zemali egodliwe ku-spreadsheet? I-Sakha igcina ukukala nenqubekelaphambili, izitifiketi zokukhokha nokuphathwa kwekhontraka, kanye namadokhumenti eprojekthi endaweni eyodwa kusoftware yefu eyakhelwe osonkontileka be-civil baseNingizimu Afrika: bona idemo yomkhiqizo.

Yini Ongayenza Uma Inkokhelo Ibambezeleka?

I-GCC 2015 ikunika inzalo ngenkokhelo ephuzile futhi, ekugcineni, ilungelo lokuqeda ikhontrakthi uma umthengi engakhokhi isamba esiqinisekisiwe. Ngaphansi komgomo 6.10.6, izimali ezephuzile zinenzalo ku-prime overdraft rate ebekwe yibhange lakho, ebalwa njalo ngenyanga. Umthengi angasebenzisa izimali azifanele ukuthi azithole, kodwa kumele anikeze isaziso esibhalwe phansi esinezizathu.

Thatha lezi zinyathelo ngolandelelwano:

Hlola usuku lokukhokha. Sebenza kusuka osukwini owatholwe ngalo isitifiketi esisayiniwe nesikhathi esisedatheni yekhontraka yakho.
Thumela isikhumbuzo esibhalwe phansi ngemva kokudlula kosuku. Sigcine siyisicwebo: inombolo yesitifiketi, isamba, usuku lokukhokha.
Bala inzalo kusuka ku-prime overdraft rate yebhange lakho, ebalwa njalo ngenyanga, bese uyifaka esitatimenti esilandelayo.
Yazi ilungelo lakho lokuqeda. Ngaphansi komgomo 9.3 we-GCC 2015, uma umthengi ehluleka ukukhokha isamba esingaphansi kwesitifiketi sokukhokha, ungamnikeza isaziso esibhalwe phansi sokulungisa. Uma singalungiswa esikhathini esiyizinsuku ezi-14, ikhontrakthi ichaza ilungelo lakho lokuqeda. Ukuqeda yisinyathelo esikhulu. Landela zonke izinyathelo zesaziso ngokunembile futhi uthole iseluleko somthetho kuqala.

I-GCC 2025 iguqula lesi sigaba. Inikeza amalungelo acacile okumisa noma okuqeda ngenxa yokungakhokhi, ngakho hlola ukuthi yiluphi uhlobo lwe-GCC olulawula ikhontrakthi ngayinye ngaphambi kokuthatha isinyathelo.

Uma Ungavumelani Nesitifiketi?

Uma i-Employer’s Agent inquma imigqa esitatimenteni sakho, bheka lokho njengenkinga yamarekhodi kuqala nenkinga yezingxabano kwesilandelayo. Uninzi lokunqunywa lwenzeka ngoba ubufakazi bungekho: ukukala okungavunyelwananga, noma ukuguquka okungenawo umyalo obhaliwe. Lungisa ubufakazi bese uphinda ufuna isamba esitatimenteni esilandelayo, ngoba izitifiketi ziyahlanganyela.

Uma ukunqunywa kuyingxabano yangempela, i-GCC 2015 idlulisa noma yimuphi ukunganeliseki ngesitifiketi kwinqubo yezimangalo nezingxabano ngaphansi komgomo 10. Leyo nqubo inezikhathi zayo zesaziso. Zibhale phansi ngosuku isitifiketi lifika, hhayi lapho ukhetha ukuthi uzolwa.

Gcina irejista elula yalo lonke igatsha i-engineer eliyinciphisile, isizathu, nokwenziwe ngalo. Amaphethini aziveza masinyane. Uma uhlobo olufanayo lwento luncishiswa yonke inyanga, inkinga ukuthi ithimba lakho limrekhoda kanjani esayithini.

Isitifiketi sokugcina sokukhokha sisebenza kanjani?

Isitifiketi sokugcina sokukhokha siyavala imali kukhontileka, ngakho yonke into evulekile kumele isetshenziswe noma imenyezelwe ngaphambi kokuthi siphume. I-GCC 2015 iyisebenzisa emgomweni 6.10.9. Ngemva kweSitifiketi sokuQeda, i-Employer’s Agent ingakucela ulwazi olwengeziwe ngaphansi komgomo 6.10.8 ukulungiselela i-final account.

Ngaphambi kwe-final account, qinisekisa ukuthi:

yonke inguquko ixabiswe futhi ivunyelwene, noma ifakwe ngokusemthethweni isimangalo;
izinkomba zokugcina ezikaliwe zivunyelwene kuyo yonke into ye-bill;
ukulungiswa kwentengo kusetshenzisiwe kuze kufike kokugcina kokuxabisa;
izijeziso, uma zikhona, zilungile;
imali egodliwe ekhishiwe ihambisana nemali egodliwe ebanjiwe.

Inani lokugcina libalulekile futhi ngaphezu kwalolu kukhontileka. I-cidb isebenzisa amanani ezinkontileka eziqediwe nezitifiketi zokukhokha njengerekhodi lomsebenzi. Isiqondiso sethu se-CIDB CE grading yososonkontileka be-civil sichaza ukuthi lobo bufakazi buyisekela kanjani ibanga lakho elilandelayo.

Ungayigcina Kanjani Imisebenzi Yesitifiketi Ihlanzekile Njalo Nyanga?

Izitifiketi ezihlanzekile ziphuma erekhodini ephilayo egcinwa ngesikhathi umsebenzi usenzeka, hhayi i-spreadsheet eyakhiwa kabusha ekupheleni kwenyanga. Isitifiketi yisinyathelo sokugcina sochungechunge oqala ngokukalwa esayithini nemiyalelo ebhaliwe yazo zonke izinguquko. Uma lezo zinto zisha, isitifiketi sisibhala siqu.

Umjikelezo wenyanga osebenzayo:

Vumelana ngokukalwa nonjiniyela ohlala esayithini ngaphambi kokuthi umsebenzi umbozwe.
Ungasebenzi ngomyalelo wamlomo ngaphandle kokuwuqinisekisa ngokubhaliwe ngosuku olufanayo.
Dlulisa izinombolo zesonto eledlule uziqhubeke nazo. Ungazibhali kabusha.
Hlola imali egodliwe ngomkhawulo wayo, nokubuyiswa kwentela kwangaphambili ngamanani abhalwe ngayo, uma ikhontrakthi inayo.
Rekhoda amasuku amane esitifiketi.

I-software yokuphathwa kokwakha kwe-civil efana ne-Sakha ixhuma ukukala, izinguquko nezitifiketi erekhodini eyodwa, ngakho amanani ahlanganisiwe ayadluliselwa phambili nezinsuku zithathwa lapho zenzeka. Hlola isinyathelo ngasinye edokhumenti elisemthethweni le-SAICE GCC 2015 nedatha yakho yekhontraka.

Imibuzo Evame Ukubuzwa

Yiyini isitifiketi sokukhokha se-GCC?

Yidokhumenti lapho i-Employer’s Agent iqinisekisa khona imali ekweleta isonkontileka ngaphansi kweSAICE General Conditions of Contract. Ngaphansi kwe-GCC 2015, iyalandela isitatimenti senyanga sikakhontraktha ngomgomo 6.10.1. Umthengi ukhokha ngokusekelwe esitifiketini esisayiniwe.

Umthengi unesikhathi esingakanani sokukhokha ngaphansi kwe-GCC 2015?

Ngomgomo ojwayelekile wesikhathi 6.10.4, umthengi ukhokha esikhathini esiyizinsuku ezi-28 ngemva kokutholakala kwesitifiketi sokukhokha esisayiniwe yi-Employer’s Agent. Invoyisi ye-tax esemthethweni iyadingeka lapho umthetho uyidinga. Hlola idatha yekhontraka yakho ukuthola noma yiluphi ushintsho kule nkathi.

I-engineer inesikhathi esingakanani sokukhipha isitifiketi?

Ngomgomo ojwayelekile we-GCC 2015, i-Employer’s Agent inikeza isitifiketi esikhathini esiyizinsuku ezi-7 ngemva kokutholakala kwesitatimenti sesikhandleli. Idatha yekhontraka ingashintsha lokhu, ngakho hlola ikhontrakthi ngayinye.

Imali egodliwe ikhishwa nini ngaphansi kwe-GCC 2015?

Uhhafu ukhishwa ngeSitifiketi sokuQeda. Uhhafu wesibili ukhokhwa esikhathini esiyizinsuku ezi-14 ngemva kokuphela kweDefects Liability Period, ngaphandle kwezindleko zomsebenzi wokulungisa izinkinga osele. Uma kungekho iDefects Liability Period, isamba esiphelele sikhokhwa esitifiketini sokugcina sokuvuma.

Yiyiphi inzalo ebhadalwa uma inkokhelo ye-GCC 2015 ibambezeleka?

Umgomo 6.10.6 uhlinzeka ngenzalo ku-prime overdraft rate ebekwe ibhange likakhontraktha, ebalwa njalo ngenyanga. I-GCC 2025 iguqula izimfuneko zokukhokha ephuzile, ngakho hlola ukuthi yiluphi uhlobo lwe-GCC olusetshenziswa yikhontrakthi yakho.

Isiphetho

Isitifiketi sokukhokha se-GCC yisilandelelo senyanga: ukukala, isitatimenti, isitifiketi, invoyisi nenkokhelo. Ixhume ngalinye linomnikazi walo, futhi ngaphansi kwe-GCC 2015, nesikhathi sokugcina. Yazi izinsuku ezi-7 nezi-28 bese urekhoda amasuku aqala lezo zikhathi. Landelela imali egodliwe kuze kufike emkhawulweni wayo nakuzo zombili izindawo zokukhishwa. Sebenzisa inzalo namalungelo esaziso uma inkokhelo ibambezeleka, bese ulandela izinyathelo ngokunembile. Ngaphezu kwakho konke, sekela umugqa ngamunye ngobufakazi obenziwe ngosuku umsebenzi owenziwe ngalo. Yilokho okuguqula isitifiketi sibe yimali ngesikhathi.

Imihlahlandlela ehlobene: