Tshaka 4 dza Dzikonteraka dza U Fhaṱa Afrika Tshipembe

Fomo ya konteraka i ṱalula nḓila ine na badelwa ngayo, uri ndi nnyi a hwalaho khombo ifhio na nḓila ine khani ya fhela ngayo, kale phanḓa ha musi tshitina tsha u thoma tshi tshi vhewa.

Nyendedzi iyi i ṱalutshedza tshaka ṋa khulwane dza dzikonteraka dza u fhaṱa dzi shumiswaho Afrika Tshipembe: JBCC, NEC, GCC na FIDIC. I katela vhane vha shumisa iṅwe na iṅwe, nḓila ine mbadelo na tshanduko zwa shuma ngayo, nḓila dza u vhea mutengo, subcontracts, na nḓila ya u nanga fomo yo teaho ya phurodzheki yaṋu.

Tshaka khulwane dza dzikonteraka dza u fhaṱa Afrika Tshipembe ndi dzifhio?

Afrika Tshipembe ḽi shumisa sethe ṋa khulwane dza dzikonteraka dza u fhaṱa dzo ḓoweleaho: JBCC ya mishumo ya u fhaṱa, NEC na GCC dza engineering na zwivhumbeo zwa muvhuso, na FIDIC ya phurodzheki dzi badelwaho nga vha mashango a nnḓa. cidb Standard for Uniformity in Construction Procurement i bula dzoṱhe ṋa sa fomo dzine vhakhasiṱama vha muvhuso vha nga dzi shumisa. Mushumo wa u fhaṱa wa phuraivete u tshimbila nga maanḓa nga JBCC.

Sethe ya konteraka	Yo andadzwa nga	U shumiswa ha misi yoṱhe Afrika Tshipembe	Mulanguli wa konteraka
JBCC	Joint Building Contracts Committee	Mushumo wa u fhaṱa wa phuraivete: nnḓu, estates, ofisi, mavhengele, ḽa indasiṱiri.	Principal agent
NEC (NEC4)	NEC (u thoma ho vha UK)	Zwivhumbeo na engineering, zwi shumiswaho nga khamphani dza muvhuso na metros dzo vhalaho.	Project Manager
GCC (khandiso dza 2015 na 2025)	South African Institution of Civil Engineering (SAICE)	Mishumo ya civil na engineering ya vhakhasiṱama vha lushaka, vundu na masipala.	Engineer (agent wa mushumisi)
FIDIC	International Federation of Consulting Engineers	Phurodzheki dzi re na vhabadeli kana vhakonteraka vha mashango a nnḓa.	Engineer

Mukhasiṱama kanzhi u nanga fomo nahone u i bula kha maṅwalo a tender. Sa mukonteraka, mushumo waṋu ndi u vhala khandiso na contract data phanḓa ha u vhea mutengo. Nyendedzi iyi yoṱhe i sedza sethe iṅwe na iṅwe nga u tevhekana.

Konteraka ya JBCC ndi mini?

Konteraka ya JBCC ndi konteraka ya u fhaṱa yo ḓoweleaho yo andadzwaho nga Joint Building Contracts Committee nahone i shumiswaho kha mushumo munzhi wa u fhaṱa wa phuraivete Afrika Tshipembe. Fomo khulwane ndi Principal Building Agreement (PBA) ya phurodzheki khulwane kana dzo dzikaho na Minor Works Agreement (MWA) ya mishumo i leluwaho, ipfufhi. Principal agent u tshimbidza konteraka u itela mushumisi.

Sethe ya JBCC i katela:

Principal Building Agreement (PBA): konteraka khulwane ya mishumo ya u fhaṱa, yo itelwaho phurodzheki dzo dzikaho dzi dzhiaho u fhira ṅwedzi ya ṱahe kana dzi re na contract sum i fhiraho R5,000,000. I katela tshanduko, u engedzwa ha tshifhinga, zwitifiketi zwa mbadelo, practical completion, defects liability na u tandulula khani.
Minor Works Agreement (MWA): konteraka i leluwaho ya phurodzheki dzi leluwaho dzi sa fhiri ṅwedzi ya ṱahe nahone dzi sa fhiri R5,000,000. A i na vhakonteraka vhaṱuku vho nominetiwaho kana vho nangiwaho.
Nominated/Selected Subcontract Agreement: ya vhakonteraka vhaṱuku vho nangiwaho nga mushumisi kana principal agent nahone vho konteraka na mukonteraka muhulwane.

Nḓila ine mbadelo ya shuma ngayo. Mukonteraka u ita mbilo ṅwedzi muṅwe na muṅwe. Principal agent, kanzhi na valuation ya quantity surveyor, u ṋea interim payment certificate. I katela mushumo wo itwaho, zwishumiswa zwi re fhethu ha mushumo, tshanduko dzo tendelwaho na retention. Tshifhinga tsha mbadelo na phesenthe ya retention zwo vhewa kha contract data.

Nḓila ine khani dza shuma ngayo. Vhashumisani vha thoma nga u lingedza u tendelana. Arali zwa kundelwa, JBCC i ṋea adjudication ndi hone arbitration kana khothe, zwi tshi ya nga contract data.

U itela maitele o fhelelaho a tshitifiketi, sedzani nyendedzi ya tshitifiketi tsha mbadelo tsha JBCC. Quantity surveyor u lugisela valuation i re murahu ha tshitifiketi tshiṅwe na tshiṅwe, ngauralo mushumo wawe u na ndeme kha mushumo muṅwe na muṅwe wa JBCC.

Konteraka ya NEC ndi mini?

Konteraka ya NEC ndi fomo yo ḓoweleaho yo fhaṱwaho nga vhulanguli ha u shuma, early warnings na compensation events, nahone NEC4 ndi khandiso ya zwino i shumiswaho Afrika Tshipembe. Fomo khulwane ndi Engineering and Construction Contract (ECC). I shumiswa kha phurodzheki nnzhi dza zwivhumbeo na engineering nga khamphani dza muvhuso na metros, nahone a i shumiswi kanzhi kha mushumo wa u fhaṱa wa phuraivete.

NEC4 ECC i ṋea nḓila ṱhanu na nthihi khulwane dza u vhea mutengo:

Option	Mutheo wa u vhea mutengo
A	Konteraka yo vhewaho mutengo i re na activity schedule
B	Konteraka yo vhewaho mutengo i re na bill of quantities
C	Target contract i re na activity schedule
D	Target contract i re na bill of quantities
E	Cost reimbursable contract
F	Management contract

Dziṅwe fomo dza NEC4 dzi katela Professional Services Contract na Term Service Contract ya ndondolo i bvelaho phanḓa.

Nḓila ine mbadelo ya shuma ngayo. Project Manager u ṱola tshelede ine ya fanela u badelwa kha assessment date iṅwe na iṅwe, yo vhewaho kha contract data. Fhasi ha NEC4, mbadelo i fanela u itwa nga vhege tharu u bva kha assessment date nga nnḓa ha musi contract data i tshi amba zwiṅwe.

Nḓila ine tshanduko ya shuma ngayo. Tshanduko i tshimbila nga compensation events. Vhashumisani vhoṱhe vha fanela u ṋea early warnings dza thaidzo. Mikano ya tshifhinga ya ndivhadzo yo khwaṱha, ngauralo ndivhadzo dzo lengaho dzi nga ni xedza tshifhinga na tshelede.

Nḓila ine khani dza shuma ngayo. Khani dzi ya kha adjudication kana dispute avoidance board, zwi tshi ya nga option yo nangiwaho, ndi hone dzi tshi ya kha tribunal yo bulwaho kha contract data.

U itela nyendedzi yo dodombedzwaho ya ndivhadzo na mbilo, vhalani NEC compensation events Afrika Tshipembe.

Konteraka ya GCC ndi mini?

GCC ndi General Conditions of Contract for Construction Works yo andadzwaho nga SAICE, i shumiswaho nga maanḓa kha mushumo wa civil na engineering wa vhakhasiṱama vha muvhuso. GCC 2015 i kha ḓi shumiswa kanzhi kha dzikonteraka dzi re kha nyito, nahone SAICE yo thoma khandiso ntswa, GCC 2025. Engineer u langula konteraka u itela mushumisi nahone u khwaṱhisedza mbadelo.

Nḓila ine mbadelo ya shuma ngayo. GCC kanzhi ndi konteraka ya measure-and-value i re na bill of quantities. Mukonteraka u rumela statement ya ṅwedzi, nahone Engineer u ela mushumo na u khwaṱhisedza tshelede ine ya fanela u badelwa. Tshifhinga tsha mbadelo na retention zwo vhewa kha conditions na contract data, ngauralo sedzani khandiso ye na i saina.

Nḓila ine tshanduko ya shuma ngayo. Tshanduko dzi laedzwa nga Engineer. Mbilo dzi ṱoḓa ndivhadzo yo ṅwalwaho ngomu ha zwifhinga zwo vhewaho, nahone GCC 2025 i khwaṱhisa milayo ya ndivhadzo.

Nḓila ine khani dza shuma ngayo. GCC i ṋea adjudication, i tevhelwaho nga arbitration kana khothe arali muṅwe wa vhashumisani a sa fushea.

Arali konteraka yaṋu i tshi tshimbila nga khandiso ntswa, vhalani GCC 2015 vs GCC 2025: zwine zwa shanduka kha mbadelo.

FIDIC i shumiswa lini Afrika Tshipembe?

Dzikonteraka dza FIDIC dzi shumiswa Afrika Tshipembe nga maanḓa kha phurodzheki dzi re na vhabadeli vha mashango a nnḓa, mabannga a mveledziso kana vhakonteraka vha mashango a nnḓa. Dzi andadzwa nga International Federation of Consulting Engineers. FIDIC a i shumiswi kanzhi kha mushumo wa u fhaṱa wa hayani u fhira JBCC, fhedzi i vhonala kha phurodzheki khulwane dza zwivhumbeo na dza u pfuka mikano.

Bugu khulwane dza FIDIC ndi:

Red Book: u fhaṱa ho itwaho design nga mushumisi.
Yellow Book: plant na design-build.
Silver Book: phurodzheki dza EPC na turnkey, khombo nnzhi i kha mukonteraka.
Green Book: fomo pfufhi ya mushumo u leluwaho.

Nḓila ine mbadelo ya shuma ngayo. Engineer u khwaṱhisedza interim payments dzo thewaho kha statements dza mukonteraka. Fhasi ha Red Book ya 2017, mushumisi u badela nga maḓuvha a 56 nga murahu ha musi Engineer o wana statement, nga nnḓa ha musi konteraka i tshi amba zwiṅwe.

Nḓila ine khani dza shuma ngayo. Khandiso dza 2017 dzi shumisa Dispute Avoidance/Adjudication Board (DAAB), ndi hone arbitration.

Tshaka 4 dza dzikonteraka dza u fhaṱa nga u vhea mutengo ndi dzifhio?

Nga u vhea mutengo, tshaka ṋa dza dzikonteraka dza u fhaṱa ndi lump sum, remeasurement, cost reimbursable na target cost. Iṅwe na iṅwe i pfukisa khombo ya ndeme nga nḓila yo fhambanaho vhukati ha mukhasiṱama na mukonteraka. Dzoṱhe ṋa dzi nga ṅwalwa kha fomo dzo ḓoweleaho dza Afrika Tshipembe. Thebulu i sumbedza fomo ine kanzhi ya tshimbila na lushaka luṅwe na luṅwe lwa u vhea mutengo.

Lushaka lwa u vhea mutengo	Nḓila ine mutengo wa shuma ngayo	Ndi nnyi a hwalaho khombo ya ndeme	Fomo dza misi yoṱhe dza Afrika Tshipembe
Lump sum	Mutengo wo tiwaho wa mushumo wo ṱalutshedzwaho, u badelwaho nga mvelaphanḓa.	Nga maanḓa mukonteraka.	JBCC PBA (lump sum), NEC4 Option A, FIDIC Silver Book
Remeasurement (measure and value)	Mitengo kha bill of quantities, i shumiswaho kha tshivhalo tsho fhaṱwaho vhukuma.	Yo kovhekanywa: mukhasiṱama u hwala khombo ya tshivhalo, mukonteraka u hwala khombo ya mutengo.	GCC, JBCC PBA with quantities, NEC4 Option B, FIDIC Red Book
Cost reimbursable	Mukhasiṱama u badela ndeme ya vhukuma na mbadelo.	Nga maanḓa mukhasiṱama.	NEC4 Option E
Target cost	Target yo tendelanwaho, u vhulunga kana u fhira zwi tshi kovhekanywa.	Yo kovhekanywa nga fomula ya pain/gain.	NEC4 Options C na D

Kha mveledziso dza nnḓu, lump sum na remeasurement ndi dzone dzi shumiswaho kanzhi. Cost reimbursable na target contracts dzi tea phurodzheki dzine mushumo wadzo u sa vhonali zwavhuḓi mathomoni.

Subcontract agreements: nominated, selected na domestic

Subcontract agreements kanzhi dzi tevhela fomo ya konteraka khulwane, nahone nḓila ye mukonteraka muṱuku a nangiwa ngayo i ṱalula uri ndi nnyi a hwalaho khombo ya mushumo wawe. Nominated subcontractor u nangiwa nga mushumisi kana principal agent. Selected subcontractor u nangiwa nga maitele ane mushumisi a a langula, kanzhi u bva kha mutevhe mupfufhi. Domestic subcontractor u nangiwa nga mukonteraka muhulwane e eṱhe.

Lushaka	Ndi nnyi a nangaho	Ndi nnyi a badelaho	Vhuḓifhinduleli ha mukonteraka muhulwane
Nominated	Mushumisi kana principal agent	Mukonteraka muhulwane, nga tshitifiketi tsha mbadelo	Ho vhewa nga subcontract na konteraka khulwane; vhalani dzoṱhe nga vhuronwane.
Selected	Nga maitele ane mushumisi a a langula	Mukonteraka muhulwane	Ho vhewa nga milayo ya JBCC subcontract; sedzani khandiso.
Domestic	Mukonteraka muhulwane	Mukonteraka muhulwane	Vhuḓifhinduleli hoṱhe kha mushumisi nga mushumo.

Fomo dza misi yoṱhe ndi JBCC Nominated/Selected Subcontract Agreement, NEC4 subcontract, na subcontracts dzo ṅwalwaho back-to-back na dzikonteraka khulwane dza GCC kana FIDIC. Sedzani uri zwifhinga zwa ndivhadzo, zwifhinga zwa mbadelo na retention zwi tshimbilelana na konteraka khulwane. Tshikhala vhukati hadzo ndi hune vhakonteraka vhanzhi vha xelelwa nga tshelede hone.

Ni khou tshimbidza phurodzheki dza JBCC, NEC na GCC nga tshifhinga tshithihi kha spreadsheets? Wakha i fara mbadelo dza mvelaphanḓa fhasi ha JBCC, NEC na GCC, variation orders na zwitifiketi na retention zwa vhakonteraka vhaṱuku, kha sofuthiwea nthihi yo fhaṱelwaho vhafhati vha Afrika Tshipembe: vhonani demo ya tshibveledzwa.

JBCC, NEC, GCC na FIDIC dzo vhambedzwa

JBCC, NEC, GCC na FIDIC dzi fhambana nga maanḓa nga uri ndi nnyi a langulaho konteraka, nḓila ine tshanduko ya ṱolwa ngayo, nḓila ine mbadelo ya khwaṱhisedzwa ngayo na nḓila ine khani dza tandululwa ngayo. Thebulu i re fhasi i ṋea mbambedzo ya u ṱavhanya. Zwifhinga zwa mbadelo na retention zwo vhewa kha data ya konteraka iṅwe na iṅwe, ngauralo misi yoṱhe sedzani ḽiṅwalo ḽo sainiwaho na khandiso.

Tshiṱaluli	JBCC	NEC4	GCC	FIDIC
U shumiswa hukhulwane	Mishumo ya u fhaṱa ya phuraivete	Zwivhumbeo na engineering	Mishumo ya civil ya muvhuso	Phurodzheki dza mashango a nnḓa
Mulanguli	Principal agent	Project Manager	Engineer	Engineer
Nḓila ya tshanduko	Contract instructions na variation orders	Compensation events	Variation orders	Variations
Mushumo wa early warning	A hu na sisiṱeme ya tshiofisi	Ee, vhashumisani vhoṱhe	A hu na sisiṱeme ya tshiofisi	Mishumo miṅwe ya ndivhadzo
Tshifhinga tsha mbadelo	Contract data	Vhege tharu u bva kha assessment date, nga nnḓa ha musi tsho shandukiswa	Conditions na contract data	Maḓuvha a 56 (2017 Red Book), nga nnḓa ha musi tsho shandukiswa
Khani	Adjudication, ndi hone arbitration kana khothe	Adjudication kana dispute avoidance board, ndi hone tribunal	Adjudication, ndi hone arbitration kana khothe	DAAB, ndi hone arbitration

U itela mbambedzo yo dzikaho, sedzani JBCC vs NEC vs GCC contracts.

Nḓila ya u nanga lushaka lwa konteraka lwa phurodzheki yaṋu

Kha phurodzheki nnzhi mukhasiṱama ndi ene a nangaho fomo, ngauralo khetho dza vhukuma ndi khandiso, option ya u vhea mutengo na contract data. Mubveledzi wa phuraivete a fhaṱaho nnḓu kanzhi u ḓo shumisa JBCC PBA kana MWA. Mukhasiṱama wa muvhuso a fhaṱaho bada kana mipaipi kanzhi u ḓo bula GCC kana NEC. Mbudziso ṱhanu dzi a thusa.

Mukhasiṱama ndi nnyi? Vhabveledzi vha phuraivete kanzhi vha shumisa JBCC. Vhakhasiṱama vha muvhuso vha nanga kha fomo dzo bulwaho nga cidb.
Hu khou fhaṱwa mini? Zwifhaṱo zwi tea JBCC. Mishumo ya civil na engineering i tea GCC kana NEC.
Mushumo u vhonala zwavhuḓi hani? Mushumo u vhonalaho zwavhuḓi u tea lump sum kana remeasurement. Mushumo u sa vhonali u tea target cost kana cost reimbursable.
Muṅwe na muṅwe a nga hwala khombo i ngafhani? Lump sum i vhea zwinzhi kha mukonteraka. Cost reimbursable i vhea zwinzhi kha mukhasiṱama.
Ndi nnyi ane a ḓo tshimbidza konteraka? NEC i ṱoḓa vhulanguli vhu shumaho, ha tshifhinga kha matungo oṱhe. Arali tshigwada tshaṋu tshi sa koni u tevhela ndivhadzo, iyo ndi khombo ya vhukuma.

Arali ni si na vhungoho, vhudzisani quantity surveyor kana attorney wa u fhaṱa phanḓa ha u saina. U shandukisa fomo nga murahu ha u saina kanzhi zwi amba u tendelana konteraka ntswa.

Magumo

Tshaka ṋa khulwane dza dzikonteraka Afrika Tshipembe ndi JBCC, NEC, GCC na FIDIC, nahone iṅwe na iṅwe i shandukisa nḓila ine na ita mbilo ngayo, ine na badelwa ngayo na ine na tandulula khani ngayo. Vhalani khandiso na contract data phanḓa ha u vhea mutengo. Tshimbilelanyani subcontracts dzaṋu na konteraka khulwane. Gudani milayo ya ndivhadzo ya fomo ine na i saina. Ndi hone hune tshelede ya konteraka ya winiwa kana u xelelwa hone.

Mbudziso dzi Vhudziswaho Kanzhi

Konteraka ya u fhaṱa ya fomo yo ḓoweleaho ndi mini?

Ndi konteraka yo andadzwaho nga tshiimiswa tsha indasiṱiri, tshi ngaho JBCC, NEC, SAICE (GCC) kana FIDIC, ine ya bula milayo ya angaredzo ya mushumo wa u fhaṱa kana wa engineering. Vhashumisani vha engedza zwidodombedzwa zwa phurodzheki kha contract data, zwi ngaho mutengo, maḓuvha, retention na tshifhinga tsha mbadelo. Fomo dzo ḓoweleaho dzi fhungudza ndeme ya u ṅwala nahone dzi leludza u vhea mutengo wa khombo.

Ndi fanela u shumisa lushaka lufhio lwa konteraka kha mveledziso ya nnḓu ya phuraivete?

JBCC ndi yone khetho ya misi yoṱhe. Shumisani Principal Building Agreement kha phurodzheki dzo dzikaho dzi dzhiaho u fhira ṅwedzi ya ṱahe kana dzi re na contract sum i fhiraho R5,000,000. Shumisani Minor Works Agreement kha phurodzheki dzi leluwaho ngomu ha ṅwedzi ya ṱahe na R5,000,000. Dzoṱhe dzo ṅwalelwa mishumo ya u fhaṱa nahone dzi ḓivhiwa zwavhuḓi nga vhakonteraka vha Afrika Tshipembe.

Ndi nga shumisa JBCC kha phurodzheki ya muvhuso?

Ee, zwi a konadzea. cidb Standard for Uniformity in Construction Procurement i bula JBCC, NEC, GCC na FIDIC sa fomo dzine vhakhasiṱama vha muvhuso vha nga dzi shumisa. Nga nyito, mushumo wa civil na engineering wa muvhuso kanzhi u shumisa GCC kana NEC. Maṅwalo a tender a ḓo misi yoṱhe bula fomo i ṱoḓeaho, ngauralo a tevheleni.

Phambano vhukati ha nominated na domestic subcontractors ndi ifhio?

Nominated subcontractor u nangiwa nga mushumisi kana principal agent, ndi hone a tshi konteraka na mukonteraka muhulwane. Domestic subcontractor u nangiwa nga mukonteraka muhulwane e eṱhe, ane kanzhi a hwala vhuḓifhinduleli hoṱhe kha mushumisi nga mushumo wawe. Phambano i kwama u elela ha mbadelo, vhuḓifhinduleli na nḓila ine vhukhakhi ha fariwa ngayo.

Ndi nga shandukisa fomo dza konteraka phurodzheki i tshi khou bvela phanḓa?

Hu si nga inwi muṋe. Musi konteraka yo sainiwa, vhashumisani vhoṱhe vho vhofhiwa ngayo. U shandukisa fomo zwi nga ṱoḓa uri vhashumisani vhoṱhe vha tendelane, kanzhi nga u fhelisa konteraka i re hone na u saina ntswa. Izwi a zwi konadzei kanzhi, ngauralo tandululani fomo, khandiso na contract data phanḓa ha u saina.

Zwiṅwalwa zwi elanaho: